Book 5: Yogavritta (The Conduct of Courtiers)
Conduct of Courtiers
စာအုပ် ၅ သည် Vijigīṣu ၏ အတွင်းရေးလုံခြုံရေးကို အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ သိပ္ပံတစ်ရပ်အဖြစ် တင်ပြသည်။ အန္တရာယ်များကို ထိခိုက်မှုဖြစ်ပြီးမှသာ အပြစ်ပေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ သတင်းထောက်လှမ်းရေး၊ လှုံ့ဆော်ဆွဲဆောင်မှုနှင့် အတိုင်းအတာချိန်ညှိထားသော အင်အားသုံးဖိအားပေးမှုတို့ဖြင့် ကြိုတင်တားဆီးသည်။ အခန်း ၂ တွင် dūṣyas—adhārmika ဟု သတ်မှတ်ခံရသူများ၊ လူမှုရေးကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသူများ သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးအရ မလုံခြုံသူများ—ကို ဆန့်ကျင်သည့် အဖမ်းအဆီးပုံစံ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို သတ်မှတ်ကာ အကောင်အထည်ဖော်ထားသည်။ (5.2.61–70) တွင် မြှုပ်ထားသော ရွှေကို အဆင့်ဆင့် “တွေ့ရှိ” သကဲ့သို့ စီစဉ်ခြင်း၊ ပစ်မှတ်ကို အရောင်းအဝယ်ဆိုင်ရာ လုပ်ရပ်တစ်ခုထဲ ဝင်ရောက်စေခြင်း၊ ထို့နောက် သူ့ကို … တွင် ဖမ်းဆီးခြင်းတို့ကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည်။
Adhyayas in Yogavritta
Adhyaya 1
အပြင်ဘက်ကို သိမ်းပိုက်မီ ကောဋိလျက ဗိဇိဂီရှုကို အတွင်းဘက်ကို အရင်အနိုင်ယူစေသည်—ငြင်းဆိုနိုင်သော လျှို့ဝှက်ထောက်လှမ်းရေးနည်းလမ်းများဖြင့် ဘုရင်၏ အနီးကပ်ဆုံးဝိုင်းဝန်းထဲရှိ အာဏာပိုင်မှုကို ခြိမ်းခြောက်သော လျှို့ဝှက် “ဆူး” များကို သန့်စင်ဖယ်ရှားရန် ဖြစ်သည်။ အပြင်ရေးလုံခြုံရေးမှ နန်းတော်-နိုင်ငံအတွင်းပိုင်း ဖျက်ဆီးမှု (rājyopaghāta) သို့ အာရုံပြောင်းသည်။ ဘုရင်နှင့် နီးကပ်လေလေ ခြိမ်းခြောက်နိုင်စွမ်းလည်း မြင့်လာပြီး လျှို့ဝှက်စွာ ကိုင်တွယ်ရန် လိုအပ်ချက်လည်း တိုးလာသည်။ guḍhapuruṣa ကွန်ယက်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု၊ အတည်ပြုမှုနှင့် ငြင်းဆိုနိုင်သော လုပ်ဆောင်ချက်လမ်းကြောင်းများကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ အဓိကနည်းလမ်းမှာ—ဖော်ထုတ် → ခွဲခြား → ထောင်ချောက်ဆင် → အများပြည်သူဥပဒေသုံးခြင်းက ကုန်ကျစရိတ်မြင့်လွန်းသည့်အခါ လျှို့ဝှက်စွာ ဖယ်ရှားခြင်း ဖြစ်သည်။ မဟာဗျူဟာအရ နီးစပ်ဝိုင်းဝန်းကို ခိုင်မာစေခြင်းသည် အောင်မြင်သော ချဲ့ထွင်ရေးအတွက် မဖြစ်မနေလိုအပ်သော အခြေခံအင်ဖရာစထရက်ချာ ဖြစ်သည်။
Adhyaya 2
ဘဏ္ဍာရေးအကျပ်အတည်းကာလအတွက် အခန်းဖြစ်ပြီး ဝင်ငွေကို လက်နက်တစ်ခုလို သဘောထားသည်။ အခွန်ပေးသူ들을 အုပ်စုခွဲကာ ငွေသားဖြင့်ပေးချေစေခြင်း၊ လျှော့ပေါ့/လွတ်ငြိမ်းခွင့် မပေးခြင်း၊ ထူးခြားကောက်ခံမှုကို တစ်ကြိမ်တည်း အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းတို့ဖြင့် ဘဏ္ဍာတိုက်က စစ်တပ်နှင့် သံတမန်ရေးကို ဆက်လက်ထိန်းထားနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်သည်။ ကောက်ခံမှု၏ အုပ်ချုပ်ရေးရည်မှန်းချက်မှာ စည်းကမ်းသဘောတရားမဟုတ်ဘဲ ငွေသားလည်ပတ်နိုင်မှု (liquidity) ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်သူများကို အခွန်ရှောင်တိမ်းနိုင်ခြေ (တန်ဖိုးမြင့်-အရွယ်အစားသေး၊ ရွှေ့ပြောင်းလွယ်မှု၊ အဖွဲ့အစည်းမဲ့မှု) အပေါ်မူတည်၍ ခွဲခြားသည်။ အဆင့်လိုက် kara နှင့် bhāga များက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို ခန့်မှန်းနိုင်သော တာဝန်ဝတ္တရားများအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည်။ Hiraṇyakara သည် ပစ္စည်းဖြင့်ပေးချေရာမှ ယိုစိမ့်မှုကို တားဆီးပြီး စုဆောင်းမှုကို မြန်ဆန်စေရန် အကြွေ/ငွေသားကို ဦးစားပေးသည်။ လွတ်ငြိမ်းမပေးခြင်းက မကောင်းသော စံနမူနာ မဖြစ်စေဘဲ လိုက်နာမှုအပေါ် မျှော်မှန်းချက်ကို တည်ငြိမ်စေသည်။ လူမှုရေးအရ ဆွဲဆောင်နိုင်သော သံတမန်များအပါအဝင် နိုင်ငံတော်အေးဂျင့်များက အခွန်ကောက်ရန်ခက်သော ငွေသားနယ်ပယ်များကို ဦးတည်သည်။ ထူးခြားကောက်ခံမှုကို တစ်ကြိမ်တည်း (sakṛd eva) လုပ်ခြင်းက ပြန်လှန်တုံ့ပြန်မှုကို လျှော့ချသည်။ ခိုင်မာလာသော Kośa သည် Daṇḍa နှင့် Vijigīṣu ၏ ပြင်ပမဟာဗျူဟာကို တိုက်ရိုက် ထောက်ပံ့သည်။
Adhyaya 3
အခန်း 5.3_3316 သည် စခန်းအတွင်း လူမှုကွန်ယက်များကို ကုန်ကျစရိတ်နည်းသော သတင်းအချက်အလက်အစုအဖွဲ့များအဖြစ် အသုံးချကာ စည်းကမ်းပျက်ကွက်မှုနှင့် ဝင်ရောက်စိမ့်ဝင်မှုကို တားဆီးရန် ရိက္ခာနှင့် လစာကို စောင့်ကြည့်ရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်ရေး ကိရိယာအဖြစ် ပြောင်းလဲထားသည်။ လျော်ကြေးကို ကူညီထောက်ပံ့ရေးသာမက အခြေအနေခွဲခြမ်းသိမြင်ရန် လက်ကိုင်တံအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ စခန်းအနီးအနားရှိ အုပ်စုများ (sattrins၊ မင်းသမီး/အပျော်အပါးအလုပ်သမားများ၊ လက်မှုပညာရှင်များ၊ ဖျော်ဖြေသူများ၊ အပြစ်ဒဏ်ကြောင့် ခိုင်မာလာသူများ) ကို သတင်းအချက်အလက် node များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ နိုင်ငံတော်သည် စစ်သား들의 သုံးစွဲမှု၊ ပြောဆိုမှုနှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှုများမှ သစ္စာရှိမှုနှင့် စည်းကမ်းကို ဖတ်ရှုသည်။ ကောလာဟလနှင့် အကျင့်ပျက်မှုကို ကိုယ်ကျင့်တရားပြဿနာမဟုတ်ဘဲ လုံခြုံရေးအပြောင်းအလဲကိန်းများအဖြစ် စီမံခန့်ခွဲသည်။ အစောပိုင်းလက္ခဏာများပေါ်လာသည်နှင့် အဆင့်လိုက်ညှိထားသော daṇḍa နှင့် ပြုပြင်ထောက်ပံ့ရေးကို လုပ်ဆောင်ကာ အခြေအနေမကြီးထွားစေရန် တားဆီးသည်။ Sena ကို တိုက်ရိုက်ခိုင်မာစေပြီး Kośa (အလဟဿရှောင်ရှားမှု) နှင့် Durga/Janapada (အတွင်းရေးတည်ငြိမ်မှု) ကိုလည်း ကာကွယ်ပေးသည်။
Adhyaya 4
နန်းတွင်းအတွင်းသားများအတွက် စည်းကမ်းတကျ ကိုယ်ကာကွယ်ရေး လမ်းညွှန်စာတမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး တရားရုံးအတွင်း အမှားသေးသေးလေးများကို မဟာအပြစ်ဒဏ်များအဖြစ် မပြောင်းလဲစေရန်နှင့် ဘုရင်၏ အမိန့်ပေးမှု လုပ်ဆောင်ချက် မပြတ်တောက်စေရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ဘုရင်၏ ရှိနေမှုကို အန္တရာယ်မြင့် အုပ်ချုပ်ရေးဇုန်အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ အမှားလေးများက ပြင်းထန်သော အရေးယူမှုများသို့ တိုးချဲ့နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ “သီလ” ကို လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ သတိပညာအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ ကိုယ်ကာကွယ်ရေးသည် စနစ်တကျ တာဝန်ဖြစ်ကြောင်း၊ အပြစ်ဒဏ်သည် မိသားစု/မျိုးရိုးထိ တိုးချဲ့နိုင်ကြောင်း ထောက်ပြသည်။ လူကြိုက်များမှု၊ ဟာသဉာဏ်၊ ပြသလိုက်သော သတ္တိပြမှုထက် ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရမှုကို ဦးစားပေးသည်။ ကောလဟာလ၊ မထီမဲ့မြင်ပြုမှုနှင့် ဆက်သွယ်ရေးအလွဲအချော်များကို နန်းတွင်းမူဝါဒ အကောင်အထည်ဖော်မှုအတွက် အဓိက ခြိမ်းခြောက်မှုများအဖြစ် ရည်ညွှန်းသည်။ အကျင့်အကြံနှင့် သည်းခံမှုကို စပတာင်္ဂ (Saptāṅga) ထဲရှိ “ဘုရင်” အင်္ဂါကို တည်ငြိမ်စေသော အုပ်ချုပ်ရေး အခြေခံအဆောက်အအုံအဖြစ် ဖော်ပြသည်။
Adhyaya 5
ဉာဏ်ရည်စည်းကမ်းဆိုင်ရာ မိုက်ခရို-သုတ္တံတစ်ပုဒ်။ လုပ်ငန်းစဉ်၏ အခြေခံအခြေအနေ—bhartṛ အသက်ရှင်/သေဆုံး—ကို ဆုံးဖြတ်ပြီးသည်နှင့် လျှို့ဝှက်မှုနှင့် နိုင်ငံတော်ထိန်းချုပ်မှုကို ကာကွယ်ရန် အေးဂျင့်သည် ချက်ချင်း ပြန်လည်ဆုတ်ခွာရမည်။ လျှို့ဝှက်လုပ်ဆောင်မှုသည် ယာယီဝင်ရောက်အရေးယူခြင်းသာဖြစ်ပြီး ရေရှည်လူမှုရေးအခန်းကဏ္ဍ မဟုတ်။ ထွက်ခွာရမည့် စံနှုန်းသည် ရလဒ်မူတည်မဟုတ်—အောင်မြင်/မအောင်မြင် မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နေထိုင်ဆက်လုပ်ရန် အကြောင်းမဖြစ်။ ဆုတ်ခွာခြင်းက ချိတ်ဆက်ကပ်လျက်ဖြစ်ခြင်း၊ မစ်ရှင်လမ်းကြောင်းလွဲခြင်းနှင့် တန်ပြန်ထောက်လှမ်းရေး၏ ခြေရာခံမှုကို တားဆီးသည်။ အမြန်ထုတ်ယူခြင်းက ငြင်းဆိုနိုင်မှုကို ထိန်းသိမ်းပြီး အေးဂျင့်များကို ပြိုင်ဘက်အာဏာဗဟိုများ မဖြစ်စေ။ ဝန်ကြီးဌာနပိုင်းသည် လျှို့ဝှက်အရင်းအမြစ်များကို အချိန်ကန့်သတ်၍ ပြန်ခေါ်နိုင်အောင် ထားခြင်းဖြင့် ကိုယ်တိုင်၏ သမာဓိကို ထိန်းထားသည်။
Adhyaya 6
အဖွဲ့အစည်းများက ဖမ်းဆီးထားသော ဘုရင်နှင့် နန်းတော်ကို ကယ်တင်ရန် လမ်းညွှန်စာ—လူအင်အားကို အရေးပေါ်အလိုက် စိစစ်ခွဲခြားခြင်း၊ အမွေဆက်ခံမှုကို ခိုင်မာစေခြင်း၊ သီလ–ဉာဏ်ပိုင်း ပြန်လည်ညှိနှိုင်းခြင်းနှင့် လျှို့ဝှက် “ခွဲစိတ်သလို” အပြစ်ပေးခြင်းတို့ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ ဘုရင်–ဝန်ကြီးများကို နိုင်ငံ၏ ညှိနှိုင်းကွင်းဆက်အလယ်ဗဟိုဟု သတ်မှတ်ပြီး ထိုနေရာတွင် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းသည် စနစ်တစ်ခုလုံး ပျက်ကွက်ခြင်းနှင့် တူသည်။ အထက်တန်းလူတန်းစား မကျေနပ်မှု မပြန့်ပွားစေရန်—ပင်ပန်းသူကို အနားပေး၊ သစ္စာရှိသူကို ဆုချ၊ မကျေနပ်မှု ရေရှည်ရှိသူကို စွန့်လွှတ်။ gūḍhasāra ဟုခေါ်သော လျှို့ဝှက်အရန်အင်အားကို အသက်သွင်းပြီး အမွေဆက်ခံသူကို ကာကွယ်ကာ ဆက်လက်တည်တံ့မှုကို အာမခံ။ အုပ်ချုပ်ရေး မခံနိုင်လောက်အောင် ဖြစ်လာလျှင် ထိန်းချုပ်ထားသော ဆုတ်ခွာမှု (တောဝင်ခြင်း/အရှည်ကြာ ယဇ်ပူဇော်ခြင်း) ကို ကြီးကြပ်ထားသော “ပြန်လည်စတင်ခြင်း” အဖြစ် အသုံးချ။ itihāsa–purāṇa ဥပမာများဖြင့် အတ္ထသတ်တရားကို သိသူတစ်ဦးက ဘုရင်၏ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းကို ပြန်လည်ရယူစေ။ လိုအပ်ပါက ရုပ်ဖျက်အေးဂျင့်တစ်ဦးကို အတွင်းဝိုင်းသို့ ဝင်ရောက်စေ၍ လာဘ်ပေးလို့ရသော ချိတ်ဆက်ချက်များကို ဖော်ထုတ်ကာ အချိုးကျ daṇḍa ကို ချမှတ်ပြီး အချုပ်အခြာအာဏာ၏ လွတ်လပ်မှုကို ပြန်လည်ထူထောင်။
Read Arthashastra in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.