Adhyaya 2
ဘဏ္ဍာရေးအကျပ်အတည်းကာလအတွက် အခန်းဖြစ်ပြီး ဝင်ငွေကို လက်နက်တစ်ခုလို သဘောထားသည်။ အခွန်ပေးသူ들을 အုပ်စုခွဲကာ ငွေသားဖြင့်ပေးချေစေခြင်း၊ လျှော့ပေါ့/လွတ်ငြိမ်းခွင့် မပေးခြင်း၊ ထူးခြားကောက်ခံမှုကို တစ်ကြိမ်တည်း အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းတို့ဖြင့် ဘဏ္ဍာတိုက်က စစ်တပ်နှင့် သံတမန်ရေးကို ဆက်လက်ထိန်းထားနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်သည်။ ကောက်ခံမှု၏ အုပ်ချုပ်ရေးရည်မှန်းချက်မှာ စည်းကမ်းသဘောတရားမဟုတ်ဘဲ ငွေသားလည်ပတ်နိုင်မှု (liquidity) ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်သူများကို အခွန်ရှောင်တိမ်းနိုင်ခြေ (တန်ဖိုးမြင့်-အရွယ်အစားသေး၊ ရွှေ့ပြောင်းလွယ်မှု၊ အဖွဲ့အစည်းမဲ့မှု) အပေါ်မူတည်၍ ခွဲခြားသည်။ အဆင့်လိုက် kara နှင့် bhāga များက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို ခန့်မှန်းနိုင်သော တာဝန်ဝတ္တရားများအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည်။ Hiraṇyakara သည် ပစ္စည်းဖြင့်ပေးချေရာမှ ယိုစိမ့်မှုကို တားဆီးပြီး စုဆောင်းမှုကို မြန်ဆန်စေရန် အကြွေ/ငွေသားကို ဦးစားပေးသည်။ လွတ်ငြိမ်းမပေးခြင်းက မကောင်းသော စံနမူနာ မဖြစ်စေဘဲ လိုက်နာမှုအပေါ် မျှော်မှန်းချက်ကို တည်ငြိမ်စေသည်။ လူမှုရေးအရ ဆွဲဆောင်နိုင်သော သံတမန်များအပါအဝင် နိုင်ငံတော်အေးဂျင့်များက အခွန်ကောက်ရန်ခက်သော ငွေသားနယ်ပယ်များကို ဦးတည်သည်။ ထူးခြားကောက်ခံမှုကို တစ်ကြိမ်တည်း (sakṛd eva) လုပ်ခြင်းက ပြန်လှန်တုံ့ပြန်မှုကို လျှော့ချသည်။ ခိုင်မာလာသော Kośa သည် Daṇḍa နှင့် Vijigīṣu ၏ ပြင်ပမဟာဗျူဟာကို တိုက်ရိုက် ထောက်ပံ့သည်။
Sutras
Sutra 1
कोशमकोशः प्रत्युत्पन्नार्थकृच्छ्रः संगृह्णीयात् ॥ कZ_०५.२.०१ ॥
ဘဏ္ဍာတိုက်ကုန်ခမ်းပြီး အရေးပေါ်ဘဏ္ဍာရေးအကျပ်အတည်း ဖြစ်ပေါ်လာသော် ထူးခြားသည့်ကောက်ခံမှု (ပုံမှန်ထက်ပိုသောကောက်ခံမှု) ကို ဆောင်ရွက်၍ အရင်းအမြစ်များကို ပြန်လည်တည်ဆောက်သင့်သည်။
Sutra 2
जनपदं महान्तमल्पप्रमाणं वादेवमातृकं प्रभूतधान्यं धान्यस्यांशं तृतीयं चतुर्थं वा याचेत यथासारं मध्यमवरं वा ॥ कZ_०५.२.०२ ॥
မိုးရေကိုအခြေခံသည့် (‘devamātṛka’) ဖြစ်သော်လည်း စပါးသီးနှံပေါများသော ခရိုင်ကြီး သို့မဟုတ် ခရိုင်ငယ်မှ ၎င်း၏စွမ်းအားအလိုက် စပါးသီးနှံ၏ အစိတ်အပိုင်းကို တစ်သုံးပုံတစ်ပုံ သို့မဟုတ် တစ်လေးပုံတစ်ပုံ အဖြစ် မျှတသည့် (အလယ်အလတ်) သို့မဟုတ် နိမ့်သောနှုန်းဖြင့် တောင်းခံ/ရယူနိုင်သည်။
Sutra 3
दुर्गसेतुकर्मवणिक्पथशून्यनिवेशखनिद्रव्यहस्तिवनकर्मोपकारिणं प्रत्यन्तमल्पप्रमाणं वा न याचेत ॥ कZ_०५.२.०३ ॥
ခံတပ်လုပ်ငန်းနှင့် တံတား/တမံလုပ်ငန်းများ၊ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းနှင့် အခြေချနေထိုင်ရာများ၊ သတ္တုတွင်းနှင့် ပစ္စည်းအရင်းအမြစ်များ၊ ဆင်တောလုပ်ငန်းနှင့် ဆက်စပ်သော နိုင်ငံတော်ဝန်ဆောင်မှုများအတွက် လိုအပ်သော နယ်စပ်ဒေသ (သို့မဟုတ် အရွယ်သေးယူနစ်) မှ မတောင်းခံ/မရယူသင့်။
Sutra 4
धान्यपशुहिरण्यादि निविशमानाय दद्यात् ॥ कZ_०५.२.०४ ॥
အခြေချနေထိုင်ရန် (ဒေသသစ် သို့မဟုတ် လူဦးရေနည်းသောဒေသ) သွားနေသူအား စပါးသီးနှံ၊ တိရစ္ဆာန်၊ ရွှေ နှင့် ထိုသို့သော အထောက်အပံ့များကို ပေးသင့်သည်။
Sutra 5
चतुर्थमंशं धान्यानां बीजभक्तशुद्धं च हिरण्येन क्रीणीयात् ॥ कZ_०५.२.०५ ॥
ငွေသားဖြင့် စပါးသီးနှံ၏ တစ်လေးပုံတစ်ပုံကို ဝယ်ယူသင့်ပြီး မျိုးစေ့နှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် ရိက္ခာ (အခြေခံစားနပ်ရိက္ခာ) ကို ဖြုတ်ပြီးသားဖြစ်ကြောင်း သေချာစေရမည် (ဆိုလိုသည်မှာ စိုက်ပျိုးရန်နှင့် အခြေခံထိန်းသိမ်းရေးအတွက် လိုအပ်သည့်အရာကို မယူရ)။
Sutra 6
अरण्यजातं श्रोत्रियस्वं च परिहरेत् ॥ कZ_०५.२.०६ ॥
သူသည် တောထွက်ကုန်များနှင့် śrotriya များ၏ ပိုင်ဆိုင်မှု (ကာကွယ်ထားသော ပိုင်မြေယာရှိ ပညာတတ် ဗြာဟ္မဏ မိသားစုများ) ကို ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးရမည်။
Sutra 7
तदप्यनुग्रहेण क्रीणीयात् ॥ कZ_०५.२.०७ ॥
ထိုကင်းလွတ်ခွင့်ရှိသည့်အရာများကိုပင် သူသည် အကူအညီ/အနုဂြဟဖြင့်သာ—အတင်းအကျပ်မဟုတ်ဘဲ သဘောတူညီ၍ ဝယ်ယူခြင်းဖြင့်သာ—ရယူရမည်။
Sutra 8
तस्याकरणे वा समाहर्तृपुरुषा ग्रीष्मे कर्षकाणामुद्वापं कारयेयुः ॥ कZ_०५.२.०८ ॥
ထိုသို့ မလုပ်ပါက၊ အခွန်စုဆောင်းရေးအရာရှိ (samāhartṛ) ၏ အမှုထမ်းများသည် နွေရာသီတွင် လယ်သမားတို့၏ လယ်မြေများကို စိုက်ပျိုးစေ/မျိုးစေ့ချစေ (သူတို့အစား စိုက်ပျိုးလုပ်ဆောင်စေ) ရမည်။
Sutra 9
प्रमादावस्कन्नस्यात्ययं द्विगुणमुदाहरन्तो बीजकाले बीजलेख्यं कुर्युः ॥ कZ_०५.२.०९ ॥
ပေါ့လျော့မှုကြောင့် ဖြစ်သော ဆုံးရှုံးမှုအတွက် လျော်ကြေးကို နှစ်ဆအဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်။ ထို့ပြင် မျိုးစေ့ချချိန်တွင် မျိုးစေ့စာရင်း/မျိုးစေ့အကောင့်ကို ပြုလုပ်ရမည်။
Sutra 10
निष्पन्ने हरितपक्वादानं वारयेयुः अन्यत्र शाककटभङ्गमुष्टिभ्यां देवपितृपूजादानार्थं गवार्थं वा ॥ कZ_०५.२.१० ॥
သီးနှံ ဖြစ်ထွန်းလာပြီးနောက် အစိမ်းသီးနှံ သို့မဟုတ် မှည့်သီးနှံကို ယူဆောင်ခြင်းကို တားမြစ်ရမည်။ သို့သော် (အနည်းငယ်သာဖြစ်သော) ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ ကျိုးပဲ့သော စပါးခေါင်း/ကောက်ကျန်များ၊ လက်တစ်ဆုပ်စာတို့ကို နတ်ဘုရားနှင့် ဘိုးဘွားပူဇော်ရန်၊ လှူဒါန်းရန်၊ သို့မဟုတ် နွားအတွက် ယူခြင်းကို မချန်လှပ်ရ။
Sutra 11
भिक्षुकग्रामभृतकार्थं च राशिमूलं परिहरेयुः ॥ कZ_०५.२.११ ॥
ထို့ပြင် (ထွက်ကုန်မှ) စပါးနယ်/စပါးပုံအမြစ်တွင် ဘိက္ခုများ၊ ရွာများနှင့် အလုပ်သမားငှားရမ်းသူများအတွက် သိုလှောင်အစုတစ်စုကို ခွဲထားရမည်။
Sutra 12
स्वसस्यापहारिणः प्रतिपातोऽष्टगुणः ॥ कZ_०५.२.१२ ॥
မိမိ၏သီးနှံကို ခိုးယူသူ (ဆိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်/တာဝန်ကို ရှောင်ရန် လျှို့ဝှက်ဖယ်ရှားသူ) အတွက် ပြန်လည်ပေးဆပ်မှု/ဒဏ်ကြေးသည် ၈ ဆ ဖြစ်ရမည်။
Sutra 13
परसस्यापहारिणः पञ्चाशद्गुणः सीतात्ययः स्ववर्गस्य बाह्यस्य तु वधः ॥ कZ_०५.२.१३ ॥
အခြားသူ၏သီးနှံကို ခိုးယူသူအတွက် ဒဏ်/ပြန်လည်ပေးဆပ်မှုသည် ၅၀ ဆ ဖြစ်ရမည်။ ဤသည်မှာ «စီတာ» (နိုင်ငံတော်၏ စိုက်ပျိုးရေးဝင်ငွေ/ထွက်ကုန်) ကို ထိခိုက်စေသော ပြစ်မှုဖြစ်သည်။ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူသည် မိမိအုပ်စုဝင်ဖြစ်လျှင် (ဒဏ်ကို) ချမှတ်ရမည်၊ သို့သော် ပြင်ပလူဖြစ်လျှင် သေဒဏ်ပေးရမည်။
Sutra 14
चतुर्थमंशं धान्यानां षष्ठं वन्यानां तूललाक्षाक्षौमवल्ककार्पासरौमकौशेयकौषधगन्धपुष्पफलशाकपण्यानां काष्ठवेणुमांसवल्लूराणां च गृह्णीयुः दन्ताजिनस्यार्धम् ॥ कZ_०५.२.१४ ॥
သူတို့သည် သီးနှံများ၏ လေးပုံတစ်ပုံ၊ တောထွက်ကုန်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို ယူရမည်။ ထို့ပြင် ကုန်သွယ်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ဝါ၊ လက်ခ်၊ လင်နင်/ဖလက်စ်အမျှင်၊ သစ်ခေါက်အမျှင်၊ ဝါထည်၊ သိုးမွေး၊ ပိုးထည်၊ ဆေးဝါးကုန်၊ အနံ့သာ၊ ပန်း၊ သစ်သီး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ စျေးကွက်ကုန်ပစ္စည်းများနှင့်အတူ သစ်သား၊ ဝါး၊ အသား၊ အသားခြောက်တို့မှလည်း အခွန်အဖြစ် ယူရမည်။ ထို့အပြင် ဆင်စွယ်နှင့် အရေပြား/အမွေးအရေ၏ တစ်ဝက်ကို ယူရမည်။
Sutra 15
तदनिसृष्टं विक्रीणानस्य पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०५.२.१५ ॥
မလွှတ်ပေး/မအတည်ပြုထားသေးသော အရာကို ရောင်းချသူအတွက် «သာဟာသ» (အကြမ်းဖက်/အတင်းအကျပ် ပြစ်မှု) ၏ ပထမအဆင့် (အနိမ့်ဆုံး) ဒဏ်ကြေးကို ချမှတ်ရမည်။
Sutra 16
इति कर्षकेषु प्रणयः ॥ कZ_०५.२.१६ ॥
ဤသို့ဖြစ်သည်မှာ လယ်သမားများနှင့်ပတ်သက်သော နိုင်ငံ၏ မူဝါဒ/စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း ဖြစ်သည်။
Sutra 17
सुवर्णरजतवज्रमणिमुक्ताप्रवालाश्वहस्तिपण्याः पञ्चाशत्कराः ॥ कZ_०५.२.१७ ॥
ရွှေ၊ ငွေ၊ စိန်၊ ရတနာ၊ ပုလဲ၊ ပုလဲကျောက် (coral)၊ မြင်းနှင့် ဆင်တို့ပါဝင်သော ကုန်ပစ္စည်းများသည် အခွန် ၅၀ (ကရ) ပေးဆောင်ရမည်။
Sutra 18
॥ कZ_०५.२.१८ ॥
ချည်၊ အထည်၊ ကြေးနီ၊ vṛtta (သတ္တုပစ္စည်း/ဒင်္ဂါးနှင့်ဆိုင်သော ကုန်ပစ္စည်း)၊ kāṃsa (ခေါင်းလောင်းသတ္တု)၊ အနံ့သာ၊ ဆေးဝါးနှင့် အရက်တို့ကို ရောင်းဝယ်သူများသည် အခွန်/အကြေး ၄၀ (ယူနစ်) ပေးဆောင်ရမည်။
Sutra 19
धान्यरसलोहपण्याः शकटव्यवहारिणश्च त्रिंशत्कराः ॥ कZ_०५.२.१९ ॥
စပါး၊ «ရသ» (ပြုပြင်ထားသော အရည်/ဖျော်ရည်) နှင့် သတ္တုများကို ရောင်းဝယ်သူများ၊ ထို့ပြင် လှည်းဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ကာ ကုန်သွယ်သူများသည် အခွန်/ပေးဆောင်ရမည့်ငွေ ၃၀ (ယူနစ်) ပေးရမည်။
Sutra 20
काचव्यवहारिणो महाकारवश्च विंशतिकराः ॥ कZ_०५.२.२० ॥
ဖန်ရောင်းဝယ်သူများနှင့် လက်မှုပညာရှင်/အလုပ်သမားကြီးများသည် အခွန်/ပေးဆောင်ရမည့်ငွေ ၂၀ (ယူနစ်) ပေးရမည်။
Sutra 21
क्षुद्रकारवो बन्धकीपोषकाश्च दशकराः ॥ कZ_०५.२.२१ ॥
လက်မှုပညာရှင်အသေးစားများနှင့် «ဗန္ဓကီ» (အကြွေးချည်နှောင်ထားသော မှီခိုသူ/အပေါင်ထားသူ) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူများသည် အခွန်/ပေးဆောင်ရမည့်ငွေ ၁၀ (ယူနစ်) ပေးရမည်။
Sutra 22
काष्ठवेणुपाषाणमृद्भाण्डपक्वान्नहरितपण्याः पञ्चकराः ॥ कZ_०५.२.२२ ॥
သစ်သား၊ ဝါး၊ ကျောက်၊ မြေထည်အိုးအခွက်များ၊ ချက်ပြီးအစားအစာနှင့် အစိမ်းရောင်သီးနှံ/ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို ရောင်းဝယ်သူများသည် အခွန်/ပေးဆောင်ရမည့်ငွေ ၅ (ယူနစ်) ပေးရမည်။
Sutra 23
कुशीलवा रूपाजीवाश्च वेतनार्धं दद्युः ॥ कZ_०५.२.२३ ॥
သရုပ်ဆောင်/ဖျော်ဖြေသူများနှင့် «ရူပ» (ပြသမှု/အသွင်အပြင်—ဖျော်ဖြေရေး သို့မဟုတ် ပြသမှုအခြေပြု အလုပ်) ဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသူများသည် မိမိဝင်ငွေ၏ တစ်ဝက်ကို (ပေးဆောင်ရမည့်ငွေအဖြစ်) ပေးရမည်။
Sutra 24
हिरण्यकरं कर्मण्यानाहारयेयुः न चैषां कंचिदपराधं परिहरेयुः ॥ कZ_०५.२.२४ ॥
သူတို့ကို မိမိတို့၏အလုပ်လုပ်ဆောင်နေစဉ်အတွင်း ငွေကြေးအခွန်ကို ကောက်ခံယူဆောင်လာစေရမည်၊ ထို့ပြင် သူတို့ကျူးလွန်သော ပြစ်မှုတစ်စုံတစ်ရာကိုမျှ မလျစ်လျူရှုရ။
Sutra 25
ते ह्यपरिगृहीतमभिनीय विक्रीणीरन् ॥ कZ_०५.२.२५ ॥
အကြောင်းမှာ သူတို့သည် ထိန်းသိမ်းမှတ်ပုံတင်မထားသော (ကုန်ပစ္စည်း) များကို ယူဆောင်လာပြီး ရောင်းချမည်ဖြစ်သောကြောင့်။
Sutra 26
इति व्यवहारिषु प्रणयः ॥ कZ_०५.२.२६ ॥
ဤသည်မှာ ကုန်သည်/စျေးကွက်လုပ်ငန်းရှင်များ (vyavahārin) နှင့်ပတ်သက်သော သတ်မှတ်ထားသည့် စီမံချက် (praṇaya) ဖြစ်သည်။
Sutra 27
कुक्कुटसूकरमर्धं दद्यात्क्षुद्रपशवः षड्भागं गोमहिषाश्वतरखरोष्ट्राश्च दशभागम् ॥ कZ_०५.२.२७ ॥
ကြက်နှင့် ဝက်အတွက် တစ်ဝက် (ပေးရမည့်အခွန်) ပေးရမည်; သေးငယ်သော တိရစ္ဆာန်များအတွက် ခြောက်ပုံတစ်ပုံ; နွား၊ ကျွဲ၊ မျူးလ်၊ မြည်းနှင့် ကုလားအုတ်တို့အတွက် ဆယ်ပုံတစ်ပုံ ပေးရမည်။
Sutra 28
बन्धकीपोषका राजप्रेष्याभिः परमरूपयौवनाभिः कोशं संहरेयुः ॥ कZ_०५.२.२८ ॥
ကွမ်းတော်မများ (သို့) အပေါင်ထားသော မိန်းမများကို ထိန်းသိမ်း/ကိုင်တွယ်သူ အမျိုးသမီးအေးဂျင့်များသည်၊ အလွန်လှပ၍ ငယ်ရွယ်သော တော်ဝင်အမျိုးသမီးသံတမန်များကို အသုံးပြုကာ ဘဏ္ဍာတိုက်သို့ ရန်ပုံငွေများကို စုဆောင်းရမည်။
Sutra 29
इति योनिपोषकेषु प्रणयः ॥ कZ_०५.२.२९ ॥
ဤသည်မှာ yonipoṣaka (မိန်းမများကို ထိန်းသိမ်း/ရှာဖွေပေးသူများ) အပေါ် သက်ဆိုင်စေသင့်သော “ညှိနှိုင်းလှုံ့ဆော်မှု/မေတ္တာဖြင့် ဆွဲဆောင်ခြင်း” (praṇaya) နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။
Sutra 30
सकृदेव न द्विः प्रयोज्यः ॥ कZ_०५.२.३० ॥
တစ်ကြိမ်သာ အသုံးပြုရမည်၊ ဒုတိယအကြိမ် မသုံးရ။
Sutra 31
तस्याकरणे वा समाहर्ता कार्यमपदिश्य पौरजानपदान्भिक्षेत ॥ कZ_०५.२.३१ ॥
အဲဒီအတိုင်း မလုပ်နိုင်ပါက စုဆောင်းရေးအကြီးအကဲ (samāhartṛ) သည် အများပြည်သူလိုအပ်ချက်ကို အကြောင်းပြ၍ မြို့သူမြို့သားနှင့် ကျေးလက်ပြည်သူ (paura-jānapada) ထံမှ အလှူငွေ/အထောက်အပံ့များကို တောင်းခံရမည်။
Sutra 32
योगपुरुषाश्चात्र पूर्वमतिमात्रं दद्युः ॥ कZ_०५.२.३२ ॥
ဤနေရာတွင် ထည့်သွင်းထားသော အေးဂျင့်များ (yogapuruṣa) သည် အရင်ဆုံး အစမ်းသဘောအဖြစ် ပမာဏနည်းနည်းသာ ပေးရမည်။
Sutra 33
एतेन प्रदेशेन राजा पौरजानपदान्भिक्षेत ॥ कZ_०५.२.३३ ॥
ဤနည်းလမ်းတူတူဖြင့် ဘုရင်သည် မြို့သူမြို့သားနှင့် ကျေးလက်ပြည်သူထံမှ အလှူငွေ/အထောက်အပံ့များကို တောင်းခံရမည်။
Sutra 34
कापटिकाश्चैनानल्पं प्रयच्छतः कुत्सयेयुः ॥ कZ_०५.२.३४ ॥
ထို့ပြင် လှည့်စားသူများ (kāpaṭika) သည် ပေးကမ်းမှုနည်းလွန်းသူများကို အရှက်ခွဲ/ပြစ်တင်ရမည်။
Sutra 35
सारतो वा हिरण्यमाढ्यान्याचेत यथोपकारं वा स्ववशा वा यदुपहरेयुः ॥ कZ_०५.२.३५ ॥
သူသည် ချမ်းသာသူများထံမှ ရွှေကို အပြည့်အဝ (အဓိကအားဖြင့်) သို့မဟုတ် ရရှိခဲ့သော အကျိုးကျေးဇူးနှင့် အချိုးအစားအလိုက် တောင်းခံရမည်။ သို့မဟုတ် သူတို့ကို မိမိ၏ သြဇာအောက်သို့ ဆွဲဆောင်နိုင်လျှင် ထုတ်ပေးစေနိုင်သမျှကို ယူရမည်။
Sutra 36
स्थानच्छत्रवेष्टनविभूषाश्चैषां हिरण्येन प्रयच्छेत् ॥ कZ_०५.२.३६ ॥
အပြန်အလှန်အနေဖြင့် သူသည် ငွေဖြင့်ဝယ်ယူထားသော ရာထူး/အလုပ်အကိုင်များ၊ ဂုဏ်ထူး (ထီး/အမိုးအကာ)၊ အခမ်းအနားဆိုင်ရာ အမှတ်အသားများနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများကို ပေးအပ်ရမည်။
Sutra 37
पाषण्डसंघद्रव्यमश्रोत्रियोपभोग्यं देवद्रव्यं वा कृत्यकराः प्रेतस्य दग्धगृहस्य वा हस्ते न्यस्तमित्युपहरेयुः ॥ कZ_०५.२.३७ ॥
ဤသို့သော မစ်ရှင်များအတွက် တာဝန်ပေးထားသော လုပ်သားများသည် “မိမိထံ အပ်နှံထားသည်” ဟု အကြောင်းပြကာ ဘာသာမဲ့/အယူမှား အဖွဲ့အစည်းများ၏ ပစ္စည်းဥစ္စာ၊ အခွင့်မရှိသူ (aśrotriya) များက သုံးစွဲနေသော ဥစ္စာ၊ သို့မဟုတ် ဘုရားကျောင်း/နတ်ဘုရားပိုင် ဥစ္စာကိုလည်းကောင်း၊ ထို့အတူ သေဆုံးသူ၏ ဥစ္စာ သို့မဟုတ် မီးလောင်သွားသော အိမ်၏ ဥစ္စာကိုလည်းကောင်း သိမ်းယူရမည်။
Sutra 38
देवताध्यक्षो दुर्गराष्ट्रदेवतानां यथास्वमेकस्थं कोशं कुर्यात्तथैव चोपहरेत् ॥ कZ_०५.२.३८ ॥
နတ်ဘုရားရေးရာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးသည် ကာကွယ်ရေးမြို့တော်နှင့် ကျေးလက်ဒေသရှိ နတ်ဘုရားများအတွက် သက်ဆိုင်ရာ ခွဲဝေချက်အတိုင်း တစ်နေရာတည်းတွင် စုပေါင်းဘဏ္ဍာတိုက်ကို တည်ထောင်ရမည်။ ထို့အပြင် ထိုဘဏ္ဍာတိုက်မှလည်း ထုတ်ယူ (သို့) သိမ်းယူအသုံးပြုရမည်။
Sutra 39
दैवतचैत्यं सिद्धपुण्यस्थानमौपपादिकं वा रात्राव् उत्थाप्य यात्रासमाजाभ्यामाजीवेत् ॥ कZ_०५.२.३९ ॥
ညအချိန်တွင် နတ်ဘုရားအတွက် စေတီ/နတ်ကွန်းတစ်ခု၊ «အောင်မြင်ပြီးသား» ဟု ယုံကြည်သည့် ကုသိုလ်သန့်ရှင်းရာနေရာတစ်ခု သို့မဟုတ် အတုဖန်တီးထားသော သန့်ရှင်းရာနေရာတစ်ခုကို ထူထောင်ကာ၊ လှည့်လည်ပွဲများနှင့် လူထုစုဝေးပွဲများမှတစ်ဆင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း (ဝင်ငွေရှာ) ရမည်။
Sutra 40
चैत्योपवनवृक्षेण वा देवताभिगमनमनार्तवपुष्पफलयुक्तेन ख्यापयेत् ॥ कZ_०५.२.४० ॥
သို့မဟုတ် စေတီဥယျာဉ်ရှိ သစ်ပင်တစ်ပင်ကို အသုံးပြုပြီး ရာသီမဟုတ်သည့်အချိန်တွင် ပန်းနှင့်အသီးများ ထွက်နေစေကာ၊ နတ်ဘုရားက «လာရောက်/ပေါ်ထွန်း» ခဲ့သည်ဟု ကြေညာစေသည်။
Sutra 41
मनुष्यकरं वा वृक्षे रक्षोभयं प्ररूपयित्वा सिद्धव्यञ्जनाः पौरजानपदानां हिरण्येन प्रतिकुर्युः ॥ कZ_०५.२.४१ ॥
သို့မဟုတ် သစ်ပင်ပေါ်တွင် လူလက်တစ်ဖက်ကို ချိတ်ဆွဲကာ «နတ်ဆိုးအန္တရာယ်» ကို ပုံဖော်ပြီး၊ အံ့ဖွယ်လုပ်နိုင်သူဟန်ဆောင်သည့် အေးဂျင့်များက မြို့သူမြို့သားနှင့် ကျေးလက်လူထုထံမှ ကာကွယ်/ဖြေရှင်းနည်းအတွက် အစားထိုးကြေးအဖြစ် ရွှေကို ရယူရမည်။
Sutra 42
सुरुङ्गायुक्ते वा कूपे नागमनियतशिरस्कं हिरण्योपहारेण दर्शयेत् ॥ कZ_०५.२.४२ ॥
သို့မဟုတ် လမ်းကြောင်း (တူးမြောင်း) ပါသည့် ရေတွင်းတစ်တွင်းတွင် ခေါင်းက မခန့်မှန်းနိုင်သလို ပေါ်လာတတ်သော «နာဂ» ကို ရွှေကပ်လှူခြင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ ပြသရမည်။
Sutra 43
नागप्रतिमायामन्तश्छन्नायां चैत्यच्छिद्रे वल्मीकच्छिद्रे वा सर्पदर्शनमाहारेण प्रतिबद्धसंज्ञं कृत्वा श्रद्दधानानां दर्शयेत् ॥ कZ_०५.२.४३ ॥
နာဂရုပ်တုကို အတွင်း၌ ဖုံးကွယ်ထားပြီး စေတီ/နတ်ကွန်း၏ အပေါက် သို့မဟုတ် ပုရွက်ဆိတ်တောင် (anthill) ၏ အပေါက်တွင်၊ အစာအချက်ပြမှုများဖြင့် အလေ့အကျင့်ပေးကာ မြွေကို ပေါ်လာစေပြီး ယုံလွယ်သူများအား ပြသရမည်။
Sutra 44
अश्रद्दधानानामाचमनप्रोक्षणेषु रसमुपचार्य देवताभिशापं ब्रूयात् अभित्यक्तं वा दंशयित्वा ॥ कZ_०५.२.४४ ॥
မယုံကြည်သူတို့အတွက် သောက်ရေ (ပါးစပ်ဆေးရေ) သို့မဟုတ် ပက်ဖျန်းရေတွင် ပစ္စည်းတစ်မျိုးကို ထည့်သုံး၍ «နတ်ဘုရား၏ ကျိန်စာ» ဟု ကြေညာရမည်။ သို့မဟုတ် လွှတ်ပေးထားသော တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်ဖြင့် ကိုက်ခိုင်းရမည်။
Sutra 45
योगदर्शनप्रतीकारेण वा कोशाभिसंहरणं कुर्यात् ॥ कZ_०५.२.४५ ॥
သို့မဟုတ် ယောဂအာဏာပြသခြင်းနှင့် «ကုထုံး/တန်ပြန်နည်းလမ်း» များကို ပေးအပ်ခြင်းအားဖြင့် ဘဏ္ဍာတိုက်အတွက် စုဆောင်း/တင်သွင်းခြင်းကို ဆောင်ရွက်ရမည်။
Sutra 46
वैदेहकव्यञ्जनो वा प्रभूतपण्यान्तेवासी व्यवहरेत ॥ कZ_०५.२.४६ ॥
သို့မဟုတ် ဝိုင်ဒေဟက (ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ကုန်သည်/ငွေကြေးပံ့ပိုးသူ) အဖြစ် သရုပ်ဆောင်သော အေးဂျင့်တစ်ဦးသည် ကုန်ပစ္စည်းများစွာ ပိုင်ဆိုင်သည့် အိမ်တွင်းနေ သင်တန်းသား/တည်းခိုသင်တန်းသားကဲ့သို့ အရောင်းအဝယ် လုပ်ဆောင်ရမည်။
Sutra 47
स यदा पण्यमूल्ये निक्षेपप्रयोगैरुपचितः स्यात्तदैनं रात्रौ मोषयेत् ॥ कZ_०५.२.४७ ॥
အပ်နှံ/အပ်ထားသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို အသုံးပြု၍ ကုန်ပစ္စည်းတန်ဖိုးအဖြစ် စုဆောင်းတိုးပွားလာစေပြီးနောက် ထိုအခါ ညအချိန်တွင် သူ့ကို လုယက်ရမည်။
Sutra 58
तेन दोषेणेतरे पर्यादातव्याः ॥ कZ_०५.२.५८ ॥
ထိုအပြစ်အနာအဆာတစ်ခုတည်းကြောင့်ပင် အခြားသူများကိုလည်း ပါဝင်ပတ်သက်အောင် (စုစည်းဖမ်းဆီး/အတူတကွ စွပ်စွဲ) လုပ်ရမည်။
Sutra 59
सिद्धव्यञ्जनो वा दूष्यं जम्भकविद्याभिः प्रलोभयित्वा ब्रूयात् अक्षयहिरण्यं राजद्वारिकं स्त्रीहृदयमरिव्याधिकरमायुष्यं पुत्रीयं वा कर्म जानामि इति ॥ कZ_०५.२.५९ ॥
သို့မဟုတ် ‘အောင်မြင်ပြီးသော သာသနာ့အတတ်ပညာရှင်’ ဟု မျက်နှာဖုံးတပ်ထားသော အေးဂျင့်တစ်ဦးက မန္တရား/အာယုဒ္ဓိအတတ်များဖြင့် လွယ်ကူစွာ ပျက်စီးနိုင်သော ပစ်မှတ်ကို လှည့်ဖြားဆွဲဆောင်ကာ—«မကုန်ခန်းသော ရွှေ၊ မင်းတံခါးဝင်ခွင့်၊ မိန်းမတို့၏ နှလုံးသားကို အနိုင်ယူခြင်း၊ ရန်သူကို အနိုင်ကျင့်နိုင်ခြင်း၊ အသက်ရှည်စေခြင်း၊ သားရစေခြင်း စသည့် ကర్మ/ပူဇော်နည်းကို ငါသိသည်» ဟု ပြောရမည်။
Sutra 60
प्रतिपन्नं चैत्यस्थाने रात्रौ प्रभूतसुरामांसगन्धमुपहारं कारयेत् ॥ कZ_०५.२.६० ॥
ပြီးတော့ သူက သဘောတူလာပြီးနောက်၊ ညအချိန်တွင် ဘုရားကျောင်း/နတ်ကွန်းနေရာ၌ အရက်နှင့် အသားနံ့ ပြင်းထန်စွာ ထွက်နေသော ပူဇော်ပစ္စည်းကို စီစဉ်ခိုင်းရမည်။
Sutra 61
एकरूपं चात्र हिरण्यं पूर्वनिखातं प्रेताङ्गं प्रेतशिशुर्वा यत्र निहितः स्यात्ततो हिरण्यमस्य दर्शयेदत्यल्पमिति च ब्रूयात् ॥ कZ_०५.२.६१ ॥
ပြီးတော့ အဲဒီမှာ ရွှေတစ်မျိုးတည်းကို ကြိုတင်မြှုပ်ထားရမည်—အလောင်းအင်္ဂါတစ်စိတ်တစ်ပိုင်း သို့မဟုတ် သေဆုံးသွားသော ကလေးငယ်ကို ထားရှိထားသည့် နေရာ၌။ ထိုနေရာမှ ရွှေကို ပစ်မှတ်အား ပြသကာ «အလွန်နည်းလွန်းတယ်» ဟု ပြောရမည်။
Sutra 62
प्रभूतहिरण्यहेतोः पुनरुपहारः कर्तव्य इति स्वयमेवैतेन हिरण्येन श्वोभूते प्रभूतमौपहारिकं क्रीणीहि इति ॥ कZ_०५.२.६२ ॥
“ရွှေများစွာရရှိရန်အတွက် ထပ်မံပူဇော်သကာပြုရမည်” ဟုဆို၍၊ ထိုရွှေကိုအသုံးပြုပြီး မနက်ဖြန်အတွက် ပူဇော်သကာပစ္စည်းများကို အများအပြား ကိုယ်တိုင်ဝယ်စေသင့်သည်။
Sutra 63
स तेन हिरण्येनाउपहारिकक्रये गृह्येत ॥ कZ_०५.२.६३ ॥
ထို့နောက် ထိုရွှေဖြင့် ပူဇော်သကာပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူနေစဉ် သူ့ကို ဖမ်းဆီးရမည်။
Sutra 64
मातृव्यञ्जनया वा पुत्रो मे त्वया हतः इत्यवकुपिता स्यात् ॥ कZ_०५.२.६४ ॥
သို့မဟုတ် မိခင်အဖြစ် ဝတ်ဆင်ဖုံးကွယ်ထားသော အေးဂျင့်တစ်ဦးက “မင်းက ငါ့သားကို သတ်လိုက်တယ်!” ဟုဆိုကာ အော်ဟစ်၍ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဒေါသထွက်နေသကဲ့သို့ ပြုလုပ်ရမည်။
Sutra 65
संसिद्धमेवास्य रात्रियागे वनयागे वनक्रीडायां वा प्रवृत्तायां तीक्ष्णा विशस्याभित्यक्तमतिनयेयुः ॥ कZ_०५.२.६५ ॥
သူသည် ညပူဇော်ပွဲ၊ တောပူဇော်ပွဲ သို့မဟုတ် တောတွင်းကစားပျော်ပွဲသို့ ထွက်ခွာသွားသောအခါ၊ ရက်စက်သော အေးဂျင့်များက သူ့ကို သတ်ပြီး စွန့်ပစ်ထားသကဲ့သို့ ယူဆောင်သွားရမည်။
Sutra 66
दूष्यस्य वा भृतकव्यञ्जनो वेतनहिरण्ये कूटरूपं प्रक्षिप्य प्ररूपयेत् ॥ कZ_०५.२.६६ ॥
သို့မဟုတ် လွယ်ကူစွာ အကျင့်ပျက်နိုင်သော ပစ်မှတ်အတွက်၊ အလုပ်သမားငှားအဖြစ် ဖုံးကွယ်ဝတ်ဆင်ထားသော အေးဂျင့်တစ်ဦးက သူ့၏ လစာရွှေထဲသို့ အတုငွေကို လျှို့ဝှက်ထည့်ပြီးနောက် ထိုအတုကို (သက်သေအဖြစ်) ဖော်ထုတ်ပြသရမည်။
Sutra 67
कर्मकरव्यञ्जनो वा गृहे कर्म कुर्वाणः स्तेनकूटरूपकारकोपकरणमुपनिदध्यात् चिकित्सकव्यञ्जनो वा गरमगदापदेशेन ॥ कZ_०५.२.६७ ॥
သို့မဟုတ် အိမ်တွင်းအလုပ်သမားအဖြစ် ဟန်ဆောင်ထားသော အေးဂျင့်တစ်ဦးသည် အိမ်တွင်းတွင် အလုပ်လုပ်နေစဉ် ခိုးယူမှုနှင့် အတုလုပ်မှုအတွက် အသုံးပြုမည့် ကိရိယာများကို လျှို့ဝှက်စွာ ထားပေးရမည်။ သို့မဟုတ် ဆရာဝန်အဖြစ် ဟန်ဆောင်ထားသော အေးဂျင့်တစ်ဦးသည် အဆိပ်ကို ဆေးအဖြစ် ပေးမည်ဟု အကြောင်းပြကာ လုပ်ဆောင်ရမည်။
Sutra 68
प्रत्यासन्नो वा दूष्यस्य सत्त्री प्रणिहितमभिषेकभाण्डममित्रशासनं च कापटिकमुखेनाचक्षीत कारणं च ब्रूयात् ॥ कZ_०५.२.६८ ॥
သံသယရှိ/အညစ်အကြေးကပ်နေသူ၏ အနီးတွင် ချထားသော လျှို့ဝှက်အမျိုးသမီးအေးဂျင့်သည်—အယောင်ဆောင် လိမ်လည်သူ၏ ပါးစပ်/အကူအညီဖြင့်—တင်ထားသော အဘိသေကအိုး (အာဏာလုယူရန် ပြင်ဆင်နေကြောင်း ပြသသည့် သက်သေ) နှင့် ရန်သူ၏ အမိန့်ဟု ဆိုထားသည့် စာ/ညွှန်ကြားချက်ကို ဖော်ထုတ်ပြသကာ၊ ထို့အတွက် ယုတ္တိရှိသော «အကြောင်းပြချက်» ဇာတ်ကြောင်းကိုလည်း ပြောရမည်။
Sutra 69
एवं दूष्येष्वधार्मिकेषु च वर्तेत नेतरेषु ॥ कZ_०५.२.६९ ॥
ဤသို့ ပြုမူရမည်မှာ အညစ်အကြေးကပ်နေသူများနှင့် အဓမ္မသူများအပေါ်တွင်သာ ဖြစ်ပြီး အခြားသူများအပေါ် မဟုတ်။
Sutra 70
आत्मच्छेदभयादामं वर्जयेत्कोपकारकम् ॥ कZ_०५.२.७०च्द् ॥
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဖျက်ဆီးမိမည်ကို ကြောက်၍ မမှည့်သေးသောအရာကို ယူခြင်း—ဒေါသကို လှုံ့ဆော်သော လုပ်ရပ်များကို ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်။
Frequently Asked Questions
A solvent kośa enables regular wages, provisioning, and security; predictable, graded rates reduce arbitrary extortion, stabilize markets, and sustain the army and public works without sudden confiscations.
This unit implies strict recovery: compulsory hiraṇyakara collection, denial of remissions (‘na… aparādhaṃ parihareyuḥ’), and coercive/secret enforcement against evasion (including seizure/sale of unregistered goods: ‘aparigṛhītam… vikrīṇīran’).