Adhyaya 4

Sutra 1

लोकयात्राविद् राजानमात्मद्रव्यप्रकृतिसंपन्नं प्रियहितद्वारेणाश्रयेत ॥ कZ_०५.४.०१ ॥

လောကရေးရာအကျင့်အကြံကို နားလည်သူသည် ကိုယ်ပိုင်အရည်အချင်း၊ အရင်းအမြစ်များနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး၏ အင်္ဂါရပ်များ ပြည့်စုံသော ဘုရင်ထံသို့ မိမိကိုယ်ကို ချိတ်ဆက်ရမည်၊ နှစ်သက်ဖွယ်နှင့် အကျိုးရှိသောနည်းလမ်းဖြင့် ချဉ်းကပ်ရမည်။

Sutra 2

यं वा मन्येत यथाहमाश्रयेप्सुरेवमसौ विनयेप्सुराभिगामिकगुणयुक्तः इति द्रव्यप्रकृतिहीनमप्येनमाश्रयेत न त्वेवानात्मसंपन्नम् ॥ कZ_०५.४.०२ ॥

သို့မဟုတ် ‘ငါက အားကိုးရာကို ရှာသကဲ့သို့ သူလည်း စည်းကမ်းတကျ ညွှန်ကြားမှုကို လိုလားပြီး ချဉ်းကပ်ရလွယ်ကူသည့် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော အရည်အချင်းများ ပါရှိသည်’ ဟု သုံးသပ်မိလျှင်—အရင်းအမြစ်နှင့် နိုင်ငံရေးအင်္ဂါရပ်များ မပြည့်စုံသော်လည်း ထိုအုပ်ချုပ်သူထံ ချိတ်ဆက်နိုင်သည်; သို့သော် ကိုယ်ပိုင်အရည်အချင်းမရှိသူထံ မချိတ်ဆက်ရ။

Sutra 3

अनात्मवा हि नीतिशास्त्रद्वेषादनर्थ्यसंयोगाद्वा प्राप्यापि महदैश्वर्यं न भवति ॥ कZ_०५.४.०३ ॥

အတွင်းပိုင်းအရည်အချင်းမရှိသူသည် နိုင်ငံရေးပညာကို မုန်းတီးခြင်းကြောင့် သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော အကြံပေး/အခြေအနေများနှင့် ပေါင်းသင်းခြင်းကြောင့် ကြီးမားသော အာဏာကို ရရှိခဲ့သော်လည်း မတည်မြဲနိုင်။

Sutra 4

आत्मवति लब्धावकाशः शास्त्रानुयोगं दद्यात् ॥ कZ_०५.४.०४ ॥

အတွင်းရေးကောင်းမြတ်မှုရှိသော အုပ်ချုပ်သူက အခွင့်အလမ်းပေးသောအခါ၊ စာတမ်း/သက်ဆိုင်ရာကျမ်းများအပေါ် အခြေခံထားသော သင်ကြားညွှန်ကြားချက် (စနစ်တကျ မူဝါဒညွှန်ကြားမှု) ကို တင်ပြသင့်သည်။

Sutra 5

अविसंवादाद्द् हि स्थानस्थैर्यमवाप्नोति ॥ कZ_०५.४.०५ ॥

ဘုရင်၏ သတ်မှတ်ထားသော လမ်းကြောင်း/ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မဆန့်ကျင်ခြင်းကြောင့် မိမိရာထူးတွင် တည်ငြိမ်မှုကို ရရှိသည်။

Sutra 6

मतिकर्मसु पृष्ठस्तदात्वे चायत्यां च धर्मार्थसंयुक्तं समर्थं प्रवीणवदपरिषद्भीरुः कथयेत् ॥ कZ_०५.४.०६ ॥

မူဝါဒနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များအပေါ် မေးမြန်းခံရသော်၊ လက်ရှိအခြေအနေနှင့် အနာဂတ်အတွက်ပါ ဓမ္မနှင့် အတ္ထ (အကျိုးစီးပွား) တို့နှင့် ဆက်စပ်ပြီး လက်တွေ့ကျနိုင်သောအရာကို ကျွမ်းကျင်သဘောဖြင့် ပြောရမည်၊ ကောင်စီပြင်ပတွင် ပြောဆိုရန်ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိသော်လည်း (အဓိပ္ပါယ်မှာ မသတိမထားဘဲ အများပြည်သူထံ မပြောပျံ့စေခြင်း)။

Sutra 7

ईप्सितः पणेत धर्मार्थानुयोगमविशिष्टेषु बलवत्संयुक्तेषु दण्डधारणं मत्संयोगे तदात्वे च दण्डधारणमिति न कुर्याः पक्षं वृत्तिं गुह्यं च मे नोपहन्याः संज्ञया च त्वां कामक्रोधदण्डनेषु वारयेयमिति ॥ कZ_०५.४.०७ ॥

အာဏာရှင်၏ အလိုတော်ကို ရယူလိုပါက သူက အဆိုပြုသင့်သည်– «ဓမ္မနှင့် အတ္ထကို အခြေခံ၍ စုံစမ်းမေးမြန်းပါ; အခြေအနေရှင်းလင်းပြီး သက်သေခိုင်မာစွာ ထောက်ခံထားသောကိစ္စများတွင်သာ အပြစ်ဒဏ်ကို ထားပါ; ကျွန်ုပ်နှင့် ဆက်နွယ်မှုကြောင့်သာဖြစ်စေ၊ အချိန်တန်ကာလ၏ အပူအရှိန်ကြောင့်ဖြစ်စေ ချက်ချင်း အပြစ်ဒဏ်မချပါနှင့်။ ကျွန်ုပ်၏ အဖွဲ့အခြမ်း၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း၊ လျှို့ဝှက်ချက်များကို မထိခိုက်စေပါနှင့်; ထို့ပြင် ကြိုတင်သဘောတူညီချက်အရ လိုချင်တပ်မက်မှု သို့မဟုတ် ဒေါသကြောင့် ဖြစ်သော အပြစ်ဒဏ်များမှ သင့်ကို ကျွန်ုပ် တားဆီးမည်»။

Sutra 8

आदिष्टः प्रदिष्टायां भूमावनुज्ञातः प्रविशेत् उपविशेच्च पार्श्वतः संनिकृष्टविप्रकृष्टः परासनम् ॥ कZ_०५.४.०८ ॥

ခေါ်ယူခံရသော် ခွင့်ပြုချက်ရပြီးမှသာ ဝင်ရမည်၊ ညွှန်ပြထားသောနေရာတွင် ရပ် သို့မဟုတ် ထိုင်ရမည်၊ ထို့ပြင် ဘုရင်၏ အာසနာအနားတွင် ဘေးဖက်၌ ထိုင်ရမည်—အလွန်နီးလွန်းခြင်းမရှိ၊ အလွန်ဝေးလွန်းခြင်းမရှိစေရ။

Sutra 9

विगृह्य कथनमसभ्यमप्रत्यक्षमश्रद्धेयमनृतं च वाक्यमुच्चैरनर्मणि हासं वातष्ठीवने च शब्दवती न कुर्यात् ॥ कZ_०५.४.०९ ॥

သူသည် ရန်လိုသည့်ပုံစံဖြင့် မပြောရ; မသင့်လျော်သော၊ မစိစစ်မအတည်ပြုရသေးသော၊ မယုံကြည်ထိုက်သော သို့မဟုတ် မမှန်ကန်သော စကားကို မပြောရ; ထို့ပြင် အသံကျယ်ကျယ်မပြောရ၊ အကြောင်းမဲ့ မရယ်ရ၊ လေထဲသို့ တံတွေးထွေးခြင်းကဲ့သို့ ဆူညံသံဖြစ်စေသော အပြုအမူများကို မလုပ်ရ။

Sutra 10

मिथः कथनमन्येन जनवादे द्वन्द्वकथनम् राज्ञो वेषमुद्धतकुहकानां च रत्नातिशयप्रकाशाभ्यर्थनमेकाक्ष्योष्ठनिर्भोगं भ्रुकुटीकर्म वाक्यावक्षेपणं च ब्रुवति बलवत्संयुक्तविरोधं स्त्रीभिः स्त्रीदर्शिभिः सामन्तदूतैर्द्वेष्यपक्षावक्षिप्तानर्थ्यैश्च प्रतिसंसर्गमेकार्थचर्यां संघातं च वर्जयेत् ॥ कZ_०५.४.१० ॥

သူသည် ရှောင်ကြဉ်ရမည်မှာ—အများပြည်သူစကားဝိုင်းအတွင်း အခြားသူနှင့် တိတ်တိတ်လေး တိုးတိုးပြောခြင်း; အုပ်စုခွဲ/နှစ်ဖက်ခွဲ (ဖက်ရှင်နယ်) ပုံစံဖြင့် ပြောဆိုခြင်း; ဘုရင်၏ ဝတ်စုံကို အတုယူဝတ်ဆင်ခြင်း; မာနကြီးသော လှည့်စားသူများထံမှ “အထူးတန်ဖိုးမြင့် ရတနာများ” ကို အလွန်အကျွံ ပြသခိုင်း၍ တောင်းဆိုခြင်း; မျက်နှာအမူအရာဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြသည့် အပြုအမူများ (မျက်လုံးတစ်ဖက်ဖြင့် ကြည့်ခြင်း၊ နှုတ်ခမ်းကွေးခြင်း)၊ မျက်မှောင်ကြုတ်ခြင်းနှင့် စကားဖြတ်၍ အပြစ်တင်လှောင်ပြောင်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အင်အားကြီး မဟာမိတ်အုပ်စုများက ထောက်ပံ့သော ပြင်းထန်သည့် ဆန့်ကျင်မှုကိုလည်း ရှောင်ကြဉ်ရမည်; ထို့အတူ မိန်းမများ၊ မိန်းမလိုက်စားသူများ၊ နယ်စပ်သက်တမ်းခံ စာမန့်များ၏ သံတမန်များနှင့် ရန်ဘက်ဖက်က ထည့်သွင်းထားသော တန်ဖိုးမရှိသူများနှင့် နီးကပ်စွာ ပေါင်းသင်းခြင်း၊ တစ်ရည်တစ်သွေး အကျိုးတူရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုတည်းဖြင့် လှုပ်ရှားခြင်း၊ အုပ်စုဖွဲ့ခြင်းတို့ကိုလည်း ရှောင်ရမည်။

Sutra 11

परार्थं देशकाले च ब्रूयाद्धर्मार्थसंहितम् ॥ कZ_०५.४.११च्द् ॥

အခြားသူ၏ ရည်ရွယ်ချက်အတွက်လည်း နေရာနှင့် အချိန်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍ ဓမ္မနှင့် အဓိပ္ပါယ်/အကျိုးစီးပွား (artha) နှင့် ကိုက်ညီသော စကားကို ပြောရမည်။

Sutra 12

अप्रियं वा हितं ब्रूयाच्छृण्वतोऽनुमतो मिथः ॥ कZ_०५.४.१२च्द् ॥

သို့မဟုတ် မနှစ်သက်စရာဖြစ်သော်လည်း အကျိုးရှိသောစကားကို ပြောသင့်သည်—နားထောင်သူက လက်ခံနိုင်ပြီး ခွင့်ပြုထားသည့်အခါ၊ နှစ်ဦးတည်း သီးသန့်နေရာတွင်။

Sutra 13

अप्रिया अपि दक्षाः स्युस्तद्भावाद् ये बहिष्कृताः ॥ कZ_०५.४.१३च्द् ॥

မနှစ်သက်ခံရသူများပင် စွမ်းရည်ရှိနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ဖယ်ရှားခံရသူများသည် ထိုဖယ်ရှားခံရမှုအခြေအနေကြောင့်ပင် လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။

Sutra 14

अभिहास्येष्वभिहसेद्घोरहासांश्च वर्जयेत् ॥ कZ_०५.४.१४च्द् ॥

သင့်လျော်စွာ ရယ်စရာဖြစ်သည့်အရာတွင် ရယ်နိုင်သော်လည်း ကြမ်းတမ်းသော သို့မဟုတ် အလွန်အကျွံ ရယ်မောခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်။

Sutra 15

तितिक्षेतात्मनश्चैव क्षमावान्पृथिवीसमः ॥ कZ_०५.४.१५च्द् ॥

မိမိကိုယ်တိုင် (အနှောင့်အယှက်များကို) သည်းခံသင့်သည်။ ခွင့်လွှတ်တတ်သူဖြစ်၍ မြေကြီးကဲ့သို့ (တည်ငြိမ်၍ ခံနိုင်ရည်ရှိ) ဖြစ်သင့်သည်။

Sutra 16

अग्नाविव हि संप्रोक्ता वृत्ती राजोपजीविनाम् ॥ कZ_०५.४.१६च्द् ॥

ဘုရင်ကို မှီခိုအသက်မွေးသူတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသည် မီးအနီးတွင် နေရသကဲ့သို့ဟု ဆိုထားသည်။

Sutra 17

सपुत्रदारं राजा तु घातयेदर्धयेत वा ॥ कZ_०५.४.१७च्द् ॥

ဘုရင်သည် (မှီခိုသူကို) သူ၏သားသမီးနှင့် ဇနီးနှင့်အတူ သတ်နိုင်သကဲ့သို့၊ မဟုတ်လျှင် ထိုသူကို မြှင့်တင်၍ ချမ်းသာစေနိုင်သည်။