Varaha Purana 98.6: Adhyaya 98, Shloka 6

Chapter on the Sacred Hill Episode: Satyatapā and the Marvel of Varāha

Devanagari script

तस्यास्तीरे शिला दिव्या नाम्ना चित्रशिला धरे ॥ न्यग्रोधश्च महांस्तत्र नाम्ना भद्रो महावटः ॥

Recitation with translationVaraha Purana 98.6

Transliteration

tasyās tīre śilā divyā nāmnā citraśilā dhare || nyagrodhaś ca mahāṃs tatra nāmnā bhadro mahāvaṭaḥ ||

Translation

Wahai Bumi, di tebingnya ada batu suci bernama Citraśilā; dan di situ juga terdapat pohon nyagrodha yang besar—pokok beringin raksasa—bernama Bhadra.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तस्याः: of her
• तस्याः: सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम-रूपम्

• तीरे: on the bank/shore
• तीरे: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• शिला: a rock/stone
• शिला: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• दिव्या: divine, splendid
• दिव्या: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying शिला)

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: करण (Instrumental/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• चित्रशिला: (named) Citraśilā / “variegated rock”
• चित्रशिला: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चित्र + शिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (चित्रा शिला)

• धरे: on the earth / in the land
• धरे: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; ‘धरा’ (पृथिवी) इत्यर्थे स्थानवाचकः

• न्यग्रोधः: a banyan tree (nyagrodha)
• न्यग्रोधः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: न्यग्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• महान्: great, huge
• महान्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (न्यग्रोधः)

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Adverbial location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: करण (Instrumental/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• भद्रः: auspicious; (named) Bhadra
• भद्रः: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नामरूपेण विशेषणम् (महावटः)

• महावटः: great banyan tree
• महावटः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + वट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् वटः)

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Ancient Geography
• Ecological Ethics
• Purāṇic Tīrtha Descriptions

FAQs

What is the historical significance of this verse?

Named natural features (rock, banyan) function as mnemonic anchors for pilgrimage geography and as markers of culturally valued landscapes.

Which geographic location is identified?

A riverbank of Puṣyabhadrā is implied, with two specific features: Citraśilā (a rock) and Bhadra (a great banyan).

What is the primary ethical instruction?

By highlighting venerable natural landmarks, the passage supports a cultural logic of respect for landscape features treated as heritage sites.