Varaha Purana 72.14: Adhyaya 72, Shloka 14

Instruction on the Unity of the Triad

Brahmā–Viṣṇu–Rudra

Devanagari script

कर्मवेदयुजां विप्र ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरः । वयं त्रयोऽपि मन्त्राद्या नात्र कार्या विचारणा ॥ ७२.१४ ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 72.14

Transliteration

karmavedayujāṃ vipra brahmā viṣṇur maheśvaraḥ | vayaṃ trayo 'pi mantrādyā nātra kāryā vicāraṇā || 72.14 ||

Translation

Wahai brāhmaṇa, bagi mereka yang menggabungkan Veda dan karma-ritual, Brahmā, Viṣṇu dan Maheśvara—kami bertiga—sesungguhnya ialah para penguasa yang memimpin, bermula dengan mantra; dalam hal ini tiada perlu pertimbangan lagi.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कर्मवेदयुजाम्: of those joined with ritual action and Veda
• कर्मवेदयुजाम्: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: कर्मवेदयुज् (प्रातिपदिक) = कर्म + वेद + युज्
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive, 6th), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (कर्मणा वेदेन च युज्यन्ते ये)

• विप्र: O brahmin
• विप्र: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: कर्ता/उद्देश्य (Subject/Predicate list)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: कर्ता/उद्देश्य (Subject/Predicate list)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महेश्वरः: Maheśvara (the Great Lord)
• महेश्वरः: कर्ता/उद्देश्य (Subject/Predicate list)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक) = महा + ईश्वर
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् ईश्वरः)

• वयम्: we
• वयम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• त्रयः: three
• त्रयः: कर्ता (Appositional subject)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक

• अपि: also/even
• अपि: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थक-निपात (particle: ‘also/even’)

• मन्त्राद्याः: beginning with mantras (i.e., mantra as foremost)
• मन्त्राद्याः: विशेषण/उपपद (Predicate qualifier)
• Type: Noun
• Root: मन्त्राद्य (प्रातिपदिक) = मन्त्र + आदि
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (मन्त्रः आदिः येषाम्)

• न: not
• न: सम्बन्ध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• अत्र: here/in this matter
• अत्र: अधिकरण (Adverbial location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण (locative adverb)

• कार्या: to be done/necessary
• कार्या: विधेय (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative adjective)

• विचारणा: deliberation/inquiry
• विचारणा: कर्ता/विशेष्य (Subject)
• Type: Noun
• Root: विचारणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Varāha (default speaker per dialogue framework; not explicit in the excerpt)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Studies
• Vaiṣṇavism
• Śaiva-Vaiṣṇava Shared Theology
• Sanskrit Philology

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It reflects a Purāṇic tendency to present major deities as operating within a shared ritual-linguistic framework, emphasizing mantra as a legitimizing medium in late-Vedic and early-medieval Sanskrit textual culture.

Which geographic location is identified?

No geographic location is named in this verse; the content is doctrinal, focusing on divine authority and mantra.

What is the primary ethical instruction?

The verse frames a philosophical instruction about epistemic authority in ritual contexts: that mantra-based foundations are treated as decisive, discouraging unnecessary disputation within the stated doctrinal scope.