Varaha Purana 145.37: Adhyaya 145, Shloka 37

The Greatness of the Śālagrāma Sacred Region

Devanagari script

अश्वमेधफलं भुक्त्वा मम लोके स मोदते ॥ चक्रस्वामीति विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 145.37

Transliteration

aśvamedhaphalaṃ bhuktvā mama loke sa modate || cakrasvāmīti vikhyātaṃ tasminkṣetre paraṃ mama ||

Translation

Setelah memperoleh pahala Aśvamedha, dia bersukacita di loka-Ku. Di kṣetra suci itu, perwujudan-Ku yang tertinggi masyhur dengan nama Cakrasvāmin.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अश्वमेधफलम्: the fruit of the Aśvamedha sacrifice
• अश्वमेधफलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अश्वमेध + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समासः—अश्वमेधस्य फलम् (षष्ठी-तत्पुरुष); कर्मपद (भुक्त्वा)

• भुक्त्वा: having enjoyed
• भुक्त्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive); ‘having enjoyed/partaken’

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम; सम्बन्ध (genitive)

• लोके: in the world/realm
• लोके: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम; कर्ता

• मोदते: rejoices
• मोदते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुद् (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• चक्रस्वामी: ‘Lord of the Discus’
• चक्रस्वामी: Samjñā (संज्ञा)
• Type: Noun
• Root: चक्र + स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः—चक्रस्य स्वामी (षष्ठी-तत्पुरुष); नाम/उपाधि

• इति: thus
• इति: Discourse marker (इत्यर्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/इत्यर्थक-निपात (quotative particle)

• विख्यातम्: renowned
• विख्यातम्: Viśeṣaṇa/Predicate (विशेषण/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: वि + ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘renowned/known’

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सर्वनाम; विशेषण (for kṣetre)

• क्षेत्रे: in the sacred field/place
• क्षेत्रे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण

• परम्: supreme
• परम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (of implied ‘kṣetraṃ’/‘sthānaṃ’)

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम; सम्बन्ध

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaiṣṇavism
• Pilgrimage Literature
• Cultural Heritage

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It illustrates a common Purāṇic strategy: equating tīrtha observance with major Vedic-ritual merit, thereby integrating older ritual prestige into pilgrimage culture.

Which geographic location is identified?

A specific kṣetra within the Śālagrāma context is referenced, where the title ‘Cakrasvāmin’ is associated with the site.

What is the primary ethical instruction?

The verse encourages disciplined engagement with heritage sites by framing outcomes in terms of moral-spiritual cultivation rather than coercion.