Rig Veda 6.65.1: Mandala 6, Sukta 65, Mantra 1

Sukta 6.65

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition

Devata: Uṣas (plural imagery may appear later, but devatā is Dawn)

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in edition)

Samhita Patha (Devanagari)

एषा स्या नो दुहिता दिवोजाः क्षितीरुच्छन्ती मानुषीरजीगः । या भानुना रुशता राम्यास्वज्ञायि तिरस्तमसश्चिदक्तून् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.65.1

Transliteration

eṣā́ syā́ no duhitā́ divojā́ḥ kṣitī́r ucchántī mā́nuṣīr ajīgar | yā́ bhānúnā rúśatā rā́myāsv ajñā́yi tirás támasaś cid aktū́n ||

Translation

Inilah dia—Puteri kami yang lahir dari Langit (Dyaus)—bangkit, ia membangunkan tempat-tempat kediaman manusia. Dia yang, dengan sinar cemerlangnya di ladang-ladang yang indah, terlahir melampaui bahkan malam-malam kegelapan.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषा: this (she)
• एषा: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्या: may be / should be
• स्या: (सम्बन्ध-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) / स्य (विधिलिङ्-रूप)

• नः: for us / to us
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दुहिता: daughter
• दुहिता: Kartā (एषा… दुहिता) / विशेष्य
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)

• दिवोजाः: born of heaven’s might / of heavenly vigor
• दिवोजाः: Kartā (एषा… दिवोजाः) / विशेषण
• Type: Noun/Adjective
• Root: दिवोजस् (समास-प्रातिपदिक: दिवः + ओजस्)

• क्षितीः: the dwellings / the lands
• क्षितीः: Karma
• Type: Noun
• Root: क्षिति (प्रातिपदिक)

• उच्छन्ती: shining forth / dawning
• उच्छन्ती: Kartā (एषा… उच्छन्ती) / विशेषण
• Type: Verb (Participle)
• Root: उद् + शम्/शा (धातु: शम् ‘to shine/be calm’ → Vedic ‘उच्छ्’ ‘to dawn/shine up’)

• मानुषीः: human
• मानुषीः: Karma (क्षितीः… मानुषीः) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)

• अजीगः: has awakened/roused (lit. has set in motion/has stirred)
• अजीगः: Kartā
• Type: Verb
• Root: गै/गा (धातु ‘to sing/utter’) with reduplication (अजिगः)

• या: who (she)
• या: Kartā (यः-सम्बन्ध) / सम्बन्धक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भानुना: with (her) beam/light
• भानुना: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: भानु (प्रातिपदिक)

• रुशता: bright, gleaming
• रुशता: Karaṇa (भानुना… रुशता) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: रुशत् (प्रातिपदिक/कृदन्त ‘shining, bright’)

• राम्यासु: in the lovely (places)
• राम्यासु: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: राम्य (प्रातिपदिक)

• अज्ञायि: was born / came into being
• अज्ञायि: Kartā (कर्मणि-प्रयोगे: ‘she was born/was produced’)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) with prefix आ- (आ + जन्) → passive aorist

• तिरः: across / beyond
• तिरः: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तिरस् (अव्यय/उपसर्गार्थ)

• तमसः: of darkness
• तमसः: Apādāna/Adhikaraṇa (तिरः + षष्ठी) संदर्भे
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)

• अक्तून्: nights
• अक्तून्: Karma
• Type: Noun
• Root: अक्तु (प्रातिपदिक)