Arthashastra 3.4.28: Dharmasthiya, Adhyaya 4, Sutra 28

Devanagari script

ब्राह्मणमधीयानं दशवर्षाण्यप्रजाता द्वादश प्रजाता राजपुरुषमायुःक्षयादाकाङ्क्षेत ॥

Recitation with translationArthashastra 3.4.28

Transliteration

brāhmaṇam adhīyānaṃ daśavarṣāṇy aprajātā dvādaśa prajātā rājapuruṣam āyuḥkṣayād ākāṅkṣeta

Translation

Jika suami ialah seorang Brahmin yang tekun belajar, isteri yang tidak mempunyai anak hendaklah menunggu sepuluh tahun; jika mempunyai anak, dua belas tahun. Jika (suami itu) seorang pegawai/khadam diraja, dia hendaklah menunggu sehingga tamat tempoh khidmatnya (iaitu sehingga habis tempoh lantikan yang ditetapkan).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ब्राह्मणम्: a Brahmin (person of the Brahmin class)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्मपद)

• अधीयानम्: studying; engaged in Vedic study
• Type: Participle
• Root: अधि-इ (अधी- √इ)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्); पुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; ‘ब्राह्मणम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• दश: ten
• Type: Numeral
• Root: दश
• Form: संख्यावाचक; अव्ययवत् प्रयोगः (वर्षाणि इत्यनेन सह)

• वर्षाणि: years (for a period of time)
• Type: Noun
• Root: वर्ष
• Form: नपुंसकलिङ्ग; बहुवचन; द्वितीया (कालपरिमाण-द्वितीया)

• अप्रजातः: childless; without progeny
• Type: Adjective
• Root: अ-प्रजात
• Form: नञ्-समासान्त/उपसर्गयुक्त विशेषण; पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; (ब्राह्मणः) इत्यस्य विशेषणम्

• द्वादश: twelve
• Type: Numeral
• Root: द्वादश
• Form: संख्यावाचक; अव्ययवत् प्रयोगः (वर्षाणि इत्यनेन सह)

• प्रजातः: having progeny; with children
• Type: Adjective
• Root: प्र-जात
• Form: कृदन्त-निष्पन्न विशेषण (√जन्/√जॄ ‘to be born’); पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; (ब्राह्मणः) इत्यस्य विशेषणम्

• राजपुरुषम्: a royal officer; king’s man
• Type: Noun
• Root: राजपुरुष
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्मपद); ‘राज्ञः पुरुषः’

• आयुःक्षयात्: from (fear of) loss of life; due to shortening of lifespan
• Type: Noun
• Root: आयुः-क्षय
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; पञ्चमी (हेतौ/अपादाने); ‘आयुषः क्षयः’

• आकाङ्क्षेत: should desire/seek
• Type: Verb
• Root: आ-√काङ्क्ष्
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन

Entities Mentioned

• Brāhmaṇa
• rājapuruṣa (royal servant)

More Details

FAQs

Why does the text differentiate Brahmin study and royal service?

It encodes administrative priorities: protected absence for sanctioned roles (study/service), while still setting definite time-limits to prevent indefinite suspension of a woman’s legal and economic agency.