देवी in the Narada Purana

काही जण तिला ‘उमा’ म्हणतात; काही ‘शक्ती’ आणि काही ‘लक्ष्मी’ म्हणतात. काही ‘भारती’ असे म्हणतात, तर काही ‘गिरिजा’ व ‘अंबिका’ या नावांनीही तिची उपासना करतात.

ज्याची शक्ति महामाया आहे, जी जगताचा विस्तार धारण करते; विश्वोत्पत्तीचे कारण असल्याने तिला ज्ञानी ‘प्रकृती’ असे म्हणतात.

वेदतुल्य व हरिभक्ती वाढविणारी अशी ती भागवती संहिता, निवृत्तीत रत असलेल्या पुत्र शुकासही त्याने अध्यापन केली।

सदाशिवस्वरूप, पराशक्तियुक्त गुरुवरांना नमस्कार—जे सहस्रारातील महापद्मात नाद-बिंदूच्या द्वयतत्त्वाने युक्त विराजमान आहेत।

संवर्तकाळी तोच लक्ष्मी-युक्त ‘लकुलीश’, व्यापिनी-युक्त ‘शिवेश’ आणि ‘श्रीकण्ठ-मातृका’ म्हणून कथित ‘महामाया’ असे सांगितला जातो।

यमाचा आश्रय घेऊन जगाला सदैव मोहविणारी महामाया कार्य करते; म्हणून हे परमेश्वरा, आपल्यासाठी हे उत्तरीय (वरचे वस्त्र) मी अर्पितो।

प्रणव (ॐ) सहित आणि भुवनेशानीच्या स्व-बीजाने समाप्त होणारा हा नवाक्षरी मंत्र आहे. तो “हस्ती” व “पिशाची” या शब्दांसह, तसेच “अग्रिंसुंदरी” सह लिहावा.

या मंत्रासाठीही ध्यान, पूजा व प्रयोग इत्यादींची रचना पूर्वीप्रमाणे करावी. प्रारंभी प्रणव ‘ॐ’ ला ङे (दत्वर्थ) प्रत्यय जोडून, नंतर ‘भगवती’ हे पद म्हणावे; त्यानंतर ‘धरणि’ची दोन अक्षरे, आणि शेवटी ‘हरे’ची दोन अक्षरे उच्चारावीत।

पाञ्चरात्रिक प्रयोगात “दितिज” नंतर “-विनिधन” प्रत्यय लावून “करेति” हे रूप सिद्ध होते. तसेच “महामाया” नंतर “-अमोघ” प्रत्यय, आणि “दर्यं” नंतर “दैत्येन्द्र” शब्द सिद्ध होतो—हे सर्व शब्द-प्रमाणाने सांगितले आहे.

षट् दीर्घस्वरयुक्त शक्ती-बीजाने अंगन्यास करावा. नंतर त्रैलोक्यपूजिता महादेवी सीतेचे ध्यान करावे।

ती भद्रा, भगवती, शांता, कुमुदा, सुंदरी व प्रिया आहे; श्रीकृष्णरती असून सदैव श्रीकृष्णाची सहचारिणी आहे।

जी कृष्णदात्री, प्रेमधात्री, सुवर्णदेही व मनोहर आहे; जी पर्वतधारिणी व यशधारिणी आहे—तीच महादेवी, शुभंकरिणी आहे।

तेथे स्थित जगन्माता तप-नियमांचे पालन करून, त्रिकाळी अखंडपणे आपल्या विविध अवतारांचे प्राकट्य करीत असते.

एकाक्षरी बीजमंत्राचा ऋषी ‘शक्ती’ असा सांगितला आहे; छंद गायत्री; आणि अधिष्ठात्री देवता भुवनेश्वरी आहे।

वेद तिचा आदिस्रोत; गिरिजा व पद्मा ही तिची रूपे; भृगूला तिचे हृदय मानतात। हे भगवती माहेश्वरी, हे अन्नपूर्णे, हे अग्निदेवाची प्रिये—आमच्या वाणी व विधींमध्ये सदैव वास कर।

‘वेद-बिंदू’स्थानी चार शक्ती मानल्या आहेत—परा, भुवनेश्वरी, कमला आणि सुभगा। ब्राह्मी आदि रूपांनी त्या अष्टदल कमळावर विराजमान आहेत।

पिवळ्या पुष्पांनी देवीचे पूजन करावे आणि हळदीपासून बनविलेल्या माळेने जप करावा। पिवळ्या रूपातील भगवतीचे ध्यान करून, दुधाच्या मध्यभागी बसून दहा हजार जप करावा।

‘माया’चे युग्म अस्त्र-मंत्राचे अंग करून, आणि प्रणव ‘ॐ’पासून सुरू होऊन ‘स्वाहा’वर समाप्त होणारे मनु विविध अंग-न्यासरूपेण रचून—नंतर भक्तिभावाने अंबिकेचे ध्यान करावे।

अशी भैरवी सांगितली. आता दुसरे अवताराचे श्रवण कर—हे भगवती! वाङ्माया, कमला आणि तारा—तुला नमस्कार असो.

जगदंबा दुर्गेच्या विषयी पुन्हा काय विचारू इच्छितोस?