Brahman in the Atharvaveda

महद् ब्रह्म. हे जनहो, हे जाणून घ्या—हे महद् ब्रह्म (महामंत्र) तो उच्चारेल. पृथ्वीवरही नाही, आणि दिव्यातही नाही—यासारखे काही; ज्यामुळे वनस्पती प्राण धारण करून जगतात.

अंतरिक्ष हेच त्यांचे स्थान आहे—जणू श्रांताचा आसन. या ‘भूत’ (सत्ता)-चे स्थैर्यस्थान हेच आहे; हे वेधस्—ज्ञानी विधानकर्ते—असेच जाणतात, अन्यथा नाही.

ज्या वेळी दोन लोक (द्यावा-पृथिवी) थरथरत आणि पृथ्वीही फाटल्यासारखी होते—ती आर्द्रता आजही आणि सदैव, समुद्राच्या प्रवाहांसारखी आपल्या-आपल्या वाटांनी वाहत राहो.

सर्व विश्व मी व्यापले; आणि त्याच्याच आधारावर दुसऱ्याला विसावण्याचे स्थान करून ठेवले. दिव्य लोकाला, विश्ववेदस् (सर्वज्ञ) याला, आणि पृथ्वीला मी नमस्कार केला.

वेनाने ते परम धाम पाहिले—ती परम गुहा, जिथे सर्व विश्व एकरूप होते. हे पृश्नीने दुहिले; जन्मताच स्वर्विद्—स्वर्गीय प्रकाशाचे शोधक—ते समूह जवळ आले आणि स्तुतीगान करू लागले.

शत्रुनाशक—तू आहेस. तू भ्रातृव्य (प्रतिद्वन्द्वी) याचा क्षय करणारा आहेस; मला भ्रातृव्याला हाकलून लावण्याची शक्ती दे—स्वाहा।

तू सपत्न (प्रतिद्वन्द्वी) याचा क्षय करणारा आहेस; मला सपत्नाला हाकलून लावण्याची शक्ती दे—स्वाहा।

या ‘अराय’ (शत्रु-शक्ती) चा क्षय आणि अरायाला हाकलून लावणे—मला प्रदान कर—स्वाहा।

तू पिशाचांचा क्षय करणारा आहेस; मला पिशाचांना हाकलून लावण्याची शक्ती दे—स्वाहा।

तू सदैव अनुसरण करणारा, अक्षय आहेस; सदैव अनुसरण करणारा, अजेय आहेस—ते मला प्रदान कर. स्वाहा.

अत्रीसारखा मी तुम्हां कृमींना मारतो; कण्वासारखा, जमदग्नीप्रमाणे. अगस्त्याच्या ब्रह्ममंत्रबलाने मी कृमींना पूर्णपणे चिरडतो—मीच, हे कृमीहो, तुम्हांला खाली दाबून टाकतो.

अजर राहो हे क्षत्र (राज्य-प्रभुत्व). माझ्यासाठी हे ब्रह्म (मंत्र-शक्ती) धारदार केले आहे; धारदार केले आहे वीर्य, बळ. क्षत्र धारदार व अजर राहो—ज्यांचा मी पुरोहित आहे, त्यांच्यासाठी ते विजयी ठरो.

जे आमच्या सूरी (पालक/दाता) उदार मघवानावर युद्ध करतात, ते खालीच पडोत; ते अधमच होवोत. मी ब्रह्मबलाने (मंत्रशक्तीने) शत्रूंना क्षीण करतो; आपल्या लोकांना मी वर उचलतो—होय, मीच.

आम्ही सहाय्य-रक्षणासाठी राजा सोमाला, आणि स्तुतिगीतांनी अग्नीला आवाहन करतो. आदित्य, विष्णू, सूर्य, ब्रह्मा आणि बृहस्पती यांनाही (आवाहन करतो).

ती मांसभक्षक होऊन—व्यद्वरी—पशूंना पूर्णपणे क्षीण करते. म्हणून तिला ब्राह्मणाकडे अर्पण करावे; तसे केल्यास ती स्योना (सौम्य), शिव (कल्याणकारी) होवो.

ब्रह्मविद्या—ब्रह्म जाणणारी (ज्ञान-शक्ती) आदिमध्ये सर्वप्रथम उत्पन्न झाली. परम सीमेतून सु-दीप्त वेनाने (तिला) सहाय्य आणले. त्याने या (जगाच्या) गहन पायाभरणी व त्याची मापे/प्रमाणे स्थापन केली; सत् आणि असत्—दोन्हींच्या योनीला त्याने वेगळी…

जो जन्मला, तो विद्वानाचा बंधु-बंध म्हणून देवांच्या सर्व जन्मांना उलगडून दाखवतो. ब्रह्मातून ब्रह्म त्याने उचलून बाहेर काढले; मध्यातून—खाली व वर—स्वधा या अधिष्ठानावर तो दृढपणे उभा राहिला.

जो श्वास घेणाऱ्या व निमिष करणाऱ्या—समस्त जगताचा—महिम्याने एकमेव राजा झाला; ज्याची छाया अमृत आहे, ज्याचा नियमच मृत्यू आहे—त्या कोणत्या देवासाठी आपण हविषाने यजन करू?

कंपणाऱ्या दोन लोकांनी ज्याला आधार देऊन धरून ठेवले, आणि भयभीत दोन रोदसी (द्यावा-पृथिवी) ज्याला हाक मारत होत्या; ज्याचा तो रजस् (अंतरिक्ष) याचा मोजलेला मार्ग आहे—त्या कोणत्या देवासाठी आपण हविषाने यजन करू?

ज्याचे आहेत द्यौः (आकाश) आणि विस्तीर्ण, महान पृथ्वी; ज्याच्यापासून हे विशाल अंतरिक्ष स्थापन झाले; ज्याच्या महिम्याने तो दूरचा सूर्य पसरून प्रकाशमान आहे—त्या कोणत्या देवासाठी आपण हविषाने यजन करू?