Sukta 7
Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (ascribed generically; hymn-level attribution varies by anukramaṇī tradition)
Devata: Karambha/food as pacifying medium; implicitly the healing power of Oṣadhi and apotropaic speech (vāc)
Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires metrical confirmation against pada-count in a critical text)
हे सूक्त शांतिकारक व उपचारक मंत्ररूप आहे. विष, अपायकारक प्रभाव, शत्रूचे कृत्य/अभिचार अशा हानिकारक शक्तीला विधिपूर्वक “वेगळी छाननी करून” दूर सारते आणि करंभ (यवाची पेज/मिश्रण) यांच्या माध्यमातून जीवनाधारक, सुरक्षित असा वाटा सिद्ध करते. अन्नाला शांतीचे साधन मानून, अथर्वणिक वाणी रुग्णाची अवस्था “दृढ स्थिर” करते; देहस्थैर्य प्रस्थापित करून, पूर्वीच्या किंवा चालू असलेल्या जादूटोणा/अभिचाराविरुद्ध संरक्षणाची भिंत उभी करते.
Mantras
Mantra 1
विषनाषनम् वारि॒दं वा॑रयातै वर॒णाव॑त्या॒मधि॑ । तत्रा॒मृत॒स्यासि॑क्त॒ तेना॑ ते वारये वि॒षम्
हे पाणी विषनाशक आहे; वराणावती (नदी/स्थान) येथे ते (विषाला) आडवे येवो, दूर करो. तेथे अमृत ओतलेले आहे; त्याच अमृताने मी तुझ्यातील विष रोखतो/दूर करतो.
Mantra 2
अ॒र॒सं प्रा॒च्यंऽवि॒षम॑र॒सं यदु॑दी॒च्यऽम्। अथे॒दम॑धरा॒च्यं॑ कर॒म्भेण॒ वि क॑ल्पते
पूर्वेकडचा भाग रसहीन आहे; उत्तरेकडचा भागही अहितरहित व रसहीन आहे. मग हा दक्षिणेकडचा भाग करम्भ (karambha) कणजी/गोड्या खिरीने विधिपूर्वक मांडला जाऊन तयार होतो.
Mantra 3
क॒र॒म्भं कृ॒त्वा ति॒र्यंऽपीबस्पा॒कमु॑दार॒थिम्। क्षु॒धा किल॑ त्वा दुष्टनो जक्षि॒वान्त्स न रू॑रुपः
करम्भ (karambha) करून तो तिरपा पिऊन घे—आमचा उदर-शांत करणारा पेय. कारण भुकेनेच तुला, हे दुष्टदेही, सतत खात राहिलेल्या, प्रवृत्त केले आहे; म्हणून तू विकृती करू नकोस.
Mantra 4
वि ते॒ मदं॑ मदावति श॒रमि॑व पातयामसि । प्र त्वा॑ च॒रुमि॑व॒ येष॑न्तं॒ वच॑सा स्थापयामसि
हे मद उत्पन्न करणारी! तुझा उन्माद (मद) आम्ही बाणासारखा पाडून देतो. हे उकळत असतानाही, वाणीच्या बळाने तुला स्थिर करतो; जसा कोणी शिजवलेला ‘चरु’ (हविष्य) त्याच्या जागी ठेवतो तसा.
Mantra 5
परि॒ ग्राम॑मि॒वाचि॑तं॒ वच॑सा स्थापयामसि । तिष्ठा॑ वृ॒क्ष इ॑व॒ स्थाम्न्यभ्रि॑खाते॒ न रू॑रुपः
जसा कोणी चारही बाजूंनी नीट बांधलेला ग्राम दृढपणे स्थापन करतो, तसा आम्ही वाणीने तुला स्थिर करतो. खोदलेल्या खाचेत रोवलेल्या आधारावर वृक्षासारखा आपल्या स्थानात उभा राहा; विकृत होऊ नकोस.
Mantra 6
प॒वस्तै॑स्त्वा॒ पर्य॑क्रीणन् दू॒र्शेभि॑र॒जिनै॑रु॒त। प्र॒क्रीर॑सि॒ त्वमो॑ष॒धेऽभ्रि॑खाते॒ न रू॑रुपः
चलण्या (पव) यांनी त्यांनी तुला चारही बाजूंनी वेढून विकत घेतले; पट्टे (दूर्श) आणि कातडी (अजिन) यांनीही. हे ओषधि! तू विकत घेऊन पुढे आणलेली आहेस; खोदलेल्या आसनात चूक करू नकोस, विकृती निर्माण करू नकोस.
Mantra 7
अना॑प्ता॒ ये वः॑ प्रथ॒मा यानि॒ कर्मा॑णि चक्रि॒रे॑। वी॒रान्नो॒ अत्र॒ मा द॑भ॒न् तद् व॑ ए॒तत्पु॒रो द॑धे
तुमच्यात जे प्रथम होते आणि ज्यांची केलेली कर्मे अजून सिद्ध झालेली नाहीत—ते येथे आमच्या वीरांना फसवू नयेत. हे रक्षणरूप उपाय मी तुमच्या पुढे उभा करीत आहे.
Frequently Asked Questions
Karambha is a barley-meal gruel used as a pacifying medium. In this hymn it represents a safe, nourishing share that can absorb and neutralize harmful potency and then be ritually ‘made ready’ for use.
Both. It has a healing (bhaiṣajya) aim—restoring stability and proper form—and an apotropaic aim, explicitly placing a defense ‘in front’ to block hostile rites and baneful influence.
It is a model for re-establishing firmness: the patient is to be ‘set’ securely in their proper station, like a tree fixed in a prepared hollow, so instability and deformity are prevented.
Ask anything about Sukta 7 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.