Sukta 34
Rishi: Traditionally Indra-stuti material in AV 20 is largely Rigvedic in origin; r̥ṣi aligns with the RV source-hymn’s seer (to be specified by RV concordance).
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-type cadence typical of RV Indra-stutis (exact meter to be confirmed by RV concordance).
AV 20.34 हे ऋग्वेदातून आलेले इंद्र-स्तुतीपर सूक्त असून संरक्षण व विजयप्राप्तीसाठी रचलेले आहे. विजय, स्थैर्य आणि शत्रूंच्या टोळ्यांना परतावून लावणे—हे सर्व इंद्राच्या सहाय्यावर अवलंबून आहे, असे ते घोषित करते. शत्रूंना पाडून टाकणे, आक्रमकांना कोणतीही तडजोड न देणे, आणि ‘अचल’ राहणे—इंद्राच्या या आदर्श पराक्रमांचे स्मरण करून हे सूक्त यजमान/आश्रयदात्याचा पक्ष दृढ करते, शत्रूचा दबाव परतवते आणि निर्णायक विजय सुनिश्चित करण्यासाठी वापरले जाते.
Mantras
Mantra 1
यो जा॒त ए॒व प्र॑थ॒मो मन॑स्वान् दे॒वो दे॒वान् क्रतु॑ना प॒र्यभू॑षत्। यस्य॒ शुष्मा॒द् रोद॑सी॒ अभ्य॑सेतां नृ॒म्णस्य॑ म॒ह्ना स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
जो जन्मताच प्रथम—मनस्वान् देव—आपल्या क्रतु (दिव्य संकल्प/यज्ञ-प्रज्ञा) बळाने देवांनाही मागे टाकून उजळला; ज्याच्या शुष्म (उग्र तेज) मुळे दोन लोक—रोदसी—भीतीने मागे सरले; नृम्ण (वीरबल) यांच्या महिमेने—हे जनहो—तोच इंद्र आहे.
Mantra 2
यः पृ॑थि॒वीं व्यथ॑माना॒मदृं॑ह॒द् यः पर्व॑ता॒न् प्रकु॑पिताँ॒ अर॑म्णात्। यो अ॒न्तरि॑क्षं विम॒मे वरी॑यो॒ यो द्यामस्त॑भ्ना॒त् स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
जो थरथरणारी पृथ्वी दृढ करून गेला; जो हलणारे पर्वत स्थिर करून गेला; ज्याने अधिक विस्तीर्ण, प्रशस्त अंतरिक्ष मोजून रचले; ज्याने द्यौ (स्वर्ग) आधार देऊन धरून ठेवला—हे जनहो, तोच इंद्र आहे.
Mantra 3
यो ह॒त्वा हि॒मरि॑णात् स॒प्त सिन्धू॒न् यो गा उ॒दाज॑दप॒धा व॒लस्य॑ । यो अश्म॑नोर॒न्तर॒ग्निं ज॒जान॑ सं॒वृक् स॒मत्सु॒ स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
ज्याने मारून सप्त-सिंधूंना मुक्त केले; ज्याने वलाच्या अपधा (गुप्त ठिकाण) मधून गायींना बाहेर हाकलले; ज्याने दोन अश्मन (दगड) यांच्या मधून अग्नीला जन्म दिला—समरांत सहचर—हे जनहो, तोच इंद्र आहे.
Mantra 4
येने॒मा विश्वा॒ च्यव॑ना कृ॒तानि॒ यो दासं वर्ण॒मध॑रं॒ गुहाकः॑ । श्व॒घ्नीव॒ यो जि॑गी॒वां ल॒क्षमाद॑द॒र्यः पु॒ष्टानि॒ स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
ज्याच्या द्वारा ही सर्व च्यवने (उलथापालथ), पराभवकर्मे घडली; ज्याने गुहेत राहणाऱ्या दास-वर्णाला अधर (खाली) केले; ज्याने श्वघ्नी (कुत्र्यांचा संहारक) प्रमाणे विजेत्याचे लक्ष्य-धन/पुरस्कार हिसकावून घेतले—आणि आर्याची पुष्टी (समृद्धी) प्रस्थापित केली—हे जनहो, तोच इंद्र आहे.
Mantra 5
यं स्मा॑ पृ॒च्छन्ति॒ कुह॒ सेति॒ घो॒रमु॒तेमा॑हु॒र्नैषो अ॒स्तीत्ये॑नम्। सो अ॒र्यः पु॒ष्टीर्विज॑ इ॒वा मि॑नाति॒ श्रद॑स्मै धत्त॒ स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
ज्याला लोक खरोखर विचारतात—“तो कुठे आहे?”—तो भयंकर (पराक्रमी) देव; आणि त्याच्याविषयीच म्हणतात—“हा नाहीच”—त्या आर्य (श्रेष्ठ) स्वामीकडून जनांची पुष्टी-समृद्धी जणू कमी होते. म्हणून, हे जनहो, त्याच्यावर श्रद्धा ठेवा; तोच इंद्र आहे.
Mantra 6
यो र॒ध्रस्य॑ चोदि॒ता यः कृ॒शस्य॒ यो ब्र॒ह्मणो॒ नाध॑मानस्य की॒रेः । यु॒क्तग्रा॑व्णो॒ योऽवि॒ता सु॑शि॒प्रः सु॒तसो॑मस्य॒ स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
जो दरिद्राचा प्रेरक आहे, जो कृश (दुर्बळ) जनाचा आधार आहे; जो संकटातल्या कीर्तकाच्या ब्रह्म (प्रार्थना/मंत्र)ाचा सहाय्यक आहे; जो सज्ज पेषण-दगडां (युक्तग्राव्ण)सह, सुशिप्र (सुंदर ओठांचा) होऊन, पिळलेल्या सोमाचा रक्षक-সহाय आहे—तोच, हे जनहो, इंद्र आहे.
Mantra 7
यस्याश्वा॑सः प्र॒दिशि॒ यस्य॒ गावो॒ यस्य॒ ग्रामा॒ यस्य॒ विश्वे॒ रथा॑सः । यः सूर्यं॒ य उ॒षसं॑ ज॒जान॒ यो अ॒पां ने॒ता स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
ज्याचे अश्व सर्व दिशांत पसरलेले आहेत, ज्याच्या गायी, ज्याची गावे, ज्याचे सर्व रथ आहेत; ज्याने सूर्याला, ज्याने उषेला (प्रभाताला) जन्म दिला; जो अपाम् (जलतत्त्व)चा नेता आहे—तोच, हे जनहो, इंद्र आहे.
Mantra 8
यं क्रन्द॑सी संय॒ती वि॒ह्वये॑ते॒ परेऽव॑रे उ॒भया॑ अ॒मित्राः॑ । स॒मा॒नं चि॒द् रथ॑मातस्थि॒वांसा॒ नाना॑ हवेते॒ स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
गर्जना करणाऱ्या दोनही सेना, समरात एकत्र भिडल्या असता, दूरचे व जवळचे—दोन्ही पक्ष, शत्रूजनही, ज्याला हाक देतात; एकाच रथावर आरूढ असूनही त्याला निरनिराळ्या प्रकारे आळवितात—हे जनहो, तोच इंद्र आहे.
Mantra 9
यस्मा॒न्न ऋ॒ते वि॒जय॑न्ते॒ जना॑सो॒ यं युध्य॑माना॒ अव॑से॒ हव॑न्ते । यो विश्व॑स्य प्रति॒मानं॑ ब॒भूव॒ यो अ॑च्युत॒च्युत् स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
ज्याच्यावाचून माणसे विजय मिळवीत नाहीत; युद्ध करताना ज्याला ते रक्षण-सहाय्यासाठी हाक मारतात; जो सर्व विश्वाचा मानदंड (प्रतिमान) झाला आहे; जो अचल आहे—होय, अचल: हे जनहो, तोच इंद्र आहे.
Mantra 10
यः शश्व॑तो॒ मह्येनो॒ दधा॑ना॒नम॑न्यमानां॒छर्वा॑ ज॒घान॑ । यः शर्ध॑ते॒ नानु॒ददा॑ति शृ॒ध्यां यो दस्यो॑र्ह॒न्ता स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
जो सदैव मोठ्या अपराधाचा भार वाहणाऱ्या, स्वतःलाच मोठे मानणाऱ्याला शर्वा-सारख्या प्रहाराने पाडतो; जो शत्रुदळापुढे झुकत नाही, हल्लेखोराला काहीही देत नाही; जो दस्यु-हंता आहे—हे जनहो, तोच इंद्र आहे.
Mantra 11
यः शम्ब॑रं॒ पर्व॑तेषु क्षि॒यन्तं॑ चत्वारिं॒श्यां श॒रद्य॒न्ववि॑न्दत्। ओ॒जा॒यमा॑नं॒ यो अहिं॑ ज॒घान॒ दानुं॒ शया॑नं॒ स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
जो पर्वतांत वसणाऱ्या शंबराला चाळीसाव्या वर्षीच्या शरद्‌ऋतूत शोधून काढतो; जो बळात वाढणाऱ्या अहि (सर्प)ला ठार करतो, आणि जमिनीवर पडलेल्या दानुलाही—हे जनहो, तोच इंद्र आहे.
Mantra 12
यः शम्ब॑रं प॒र्यत॑र॒त् कसी॑भि॒र्योऽचा॑रुका॒स्नापि॑बत् सु॒तस्य॑ । अ॒न्तर्गि॒रौ यज॑मानं ब॒हुं जनं॒ यस्मि॒न्नामू॑र्छ॒त् स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
जो आपल्या सामर्थ्याने शंबराला पार करून गेला; जो सुंदरमुखाने पिळलेल्या सोमाचा पान करणारा आहे; जो पर्वताच्या आत यजमान व अनेक जनांमध्ये होता, ज्यांच्यावर मूर्च्छा आली नाही—हे जनहो, तोच इंद्र आहे.
Mantra 13
यः स॒प्तर॑श्मिर्वृष॒भस्तुवि॑ष्मान॒वासृ॑ज॒त् सर्त॑वे स॒प्त सिन्धू॑न्। यो रौ॑हि॒णमस्फु॑र॒द् वज्र॑बाहु॒र्द्यामा॒रोह॑न्तं॒ स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
जो सप्त-रश्मी (सात लगामांचा), वृषभ, प्रचंड आहे; जो धावण्यासाठी सप्तसिंधूंना प्रवाहित होऊ दिले; जो वज्रबाहू होऊन, स्वर्गारोहण करणाऱ्या रोहिणाला आघात करतो—हे जनहो, तोच इंद्र आहे.
Mantra 14
द्यावा॑ चिदस्मै पृथि॒वी न॑मेते॒ शुष्मा॑च्चिदस्य॒ पर्व॑ता भयन्ते । यः सो॑म॒पा नि॑चि॒तो वज्र॑बाहु॒र्यो वज्र॑हस्तः॒ स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
त्याच्यासाठी द्यावा व पृथिवीही नम्र होतात; त्याच्या उग्र ‘शुष्म’ सामर्थ्याने पर्वतही थरथरतात. जो सोमपायी, दृढस्थ, वज्रबाहू आहे; जो वज्रहस्त आहे—हे जनहो, तोच इंद्र आहे.
Mantra 15
यः सु॒न्वन्त॒मव॑ति॒ यः पच॑न्तं॒ यः शंस॑न्तं॒ यः श॑शमा॒नमू॒ती। यस्य॒ ब्रह्म॒ वर्ध॑नं॒ यस्य॒ सोमो॒ यस्ये॒दं राधः॒ स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
जो सोम पिळणाऱ्या (सुन्वन्त) याचे रक्षण करतो, जो अन्न शिजविणाऱ्यास साहाय्य करतो, जो स्तुती गाणाऱ्यास आधार देतो, जो उत्साही उपासकास रक्षणकारी ‘ऊति’ने सांभाळतो; ज्याचे ब्रह्म (मंत्र-प्रार्थना) वाढ घडवते, ज्याचा सोम आहे, ज्याचे हे राधस् (दान-अनुग्रह) आहे—हे जनहो, तोच इंद्र आहे.
Mantra 16
जा॒तो व्यख्यत् पि॒त्रोरु॒पस्थे॒ भुवो॒ न वे॑द जनि॒तुः पर॑स्य । स्त॒वि॒ष्यमा॑णो॒ नो यो अ॒स्मद् व्र॒ता दे॒वानां॒ स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
जन्मताच तो आपल्या दोन्ही माता‑पित्यांच्या कुशीत प्रकट झाला; त्याला ना लोकांचे ज्ञान होते, ना त्या परम जनकाचे. तरीही, जो स्तुतीयोग्य आहे—जो आम्हाला आमच्या व्रत‑नियमापासून (आणि) देवांच्या (नियमापासून)ही वाचवितो/रक्षण करतो—तोच, हे जनहो, इंद्र आहे.
Mantra 17
यः सोम॑कामो॒ हर्य॑श्वः सू॒रिर्यस्मा॒द् रेज॑न्ते॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । यो ज॒घान॒ शम्ब॑रं॒ यश्च॒ शुष्णं॒ य ए॑कवी॒रः स ज॑नास॒ इन्द्रः॑
जो सोम‑कामना करणारा, हरि‑अश्वधारी, दानी स्वामी‑सूरि आहे; ज्याच्यामुळे सर्व भुवने थरथरतात; ज्याने शंबराचा वध केला आणि ज्याने शुष्णाचाही वध केला; जो एकमेव वीर‑नायक आहे—तोच, हे जनहो, इंद्र आहे.
Mantra 18
यः सु॑न्व॒ते पच॑ते दु॒ध्र आ चि॒द् वाजं॒ दर्द॑र्षि॒ स किला॑सि स॒त्यः । व॒यं त॑ इन्द्र वि॒श्वह॑ प्रि॒यासः॑ सु॒वीरा॑सो वि॒दथ॒मा व॑देम
जो सोम पिळणाऱ्यासाठी आणि यज्ञ‑पाक करणाऱ्यासाठी, कठोर अडथळ्यातूनही, ‘वाज’ (विजय‑पुरस्कार) प्रकट करतोस—तू निश्चयच सत्य आहेस. हे इंद्रा, आम्ही सदैव तुझे प्रियजन; सुवीरांनी समृद्ध होऊन, विधथ‑सभा/यज्ञ‑समारंभात आम्ही तुझे स्तवन‑वचन उच्चारू.
Frequently Asked Questions
It is used as an Indra-praise charm to secure victory, strengthen resolve, and repel hostile forces—especially when facing opposition, conflict, or competitive trials.
Because the hymn presents Indra as the steadfast support that does not slip under pressure; invoking ‘acyuta’ ritually transfers that stability to the patron’s cause.
No specific substances are required by the text. It can be recited as a stand-alone stuti; optional simple offerings (like ghee in fire or water libation) may be added as customary supports.
Ask anything about Sukta 34 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
