Anuvaka 8
वाक्/श्रुती (वेदमाता) ही सर्जक वैदिक शक्ती म्हणून स्तुत्य असून ती अंतःस्थ शुद्धीकरण करणारी व रक्षण करणारी शक्ती म्हणून अंतरी स्थापित होते, असे येथे प्रतिपादिले आहे. वैदिक फलप्राप्तीचा उगम म्हणून वेदमातेचे गौरवगान, द्विजाच्या अभ्युदयाला समर्थ करणारी पावमानी (शुद्धीची प्रेरणा), ‘कोशातून बाहेर काढणे’—प्रकट वाणीचे उपस्थित व क्रियाशील होणे, वेदाचे अंतरावरणरूप रक्षक कवच म्हणून अंतःकरणात धारण, तसेच जप–स्मरण–अंतःस्थापना यांद्वारे आत्मसंस्कार हे उपविषय आहेत.
Kinds of charm
Suktas in Anuvaka 8
Sukta 71
हा एक-मंत्र सूक्त वेदमाता—वाक्/श्रुती—हिला वैदिक शक्तीची जननी म्हणून स्तुतितो. पावमानी (शुद्धीकरण करणारी शक्ती) द्विजाला उत्कर्ष व समृद्धीकडे प्रेरित करो अशी विनंती करतो. आयुष्य व प्राणशक्ती, संतती व पशुधन, कीर्ती व धन—अशी पूर्ण समृद्धीची यादी मागून, शेवटी ब्रह्मवर्चस (पवित्र तेज/आध्यात्मिक प्रभा) प्राप्त व्हावी अशी प्रार्थना करतो. वरदान दिल्यानंतर आह्वान केलेल्या शक्तींनी ‘ब्रह्मलोकाकडे प्रस्थान करावे’ असा निर्देश देऊन या वरप्राप्तीची मोहर लावतो.
Sukta 72
हा उशिरचा अथर्वणिक एक-ऋचांचा सूक्त वేదाला रक्षणकारी शक्ती म्हणून अंतर्मुख करतो: वेद ‘आवरण/कोशातून बाहेर काढला’ जातो आणि मग ‘आत स्थापन’ केला जातो; त्यामुळे प्रकट वाणी अंतःस्थ रक्षक बनते. ब्रह्मन्‌च्या सामर्थ्याने विधी व हविर्दान यशस्वीरीत्या पूर्ण झाल्याची घोषणा करून तो संरक्षणाची मुद्रा घालतो; आणि नंतर तपस् (यज्ञताप/क्रीयातेज) यांच्या बळावर देवांनी इथे-आताच पठण करणाऱ्याचे रक्षण करावे अशी विनंती करतो.
Inside Anuvaka 8
The theme
Vāc/Śruti (Vedamātā) as generative Vedic power, internalized as an indwelling purifier and protector
Threads through it
- Praise of Vedamātā (Vāc/Śruti) as the source of Vedic efficacy
- Pāvamānī (purifying impulse) empowering the dvija toward flourishing
- ‘Drawing forth from the sheath’—revealed speech made present and active
- Internalization of the Veda as a protective guard (antar-āvaraṇa)
- Self-cultivation through recitation, remembrance, and inward installation of mantra
Who it serves
Supports students/initiates and householders in study, purification, confidence in recitation, and protection through inwardly established Vedic speech, especially at beginnings of learning or rites.
The deities
- Vāc (Śruti, Vedamātā)empowerer
- Pāvamānī (purifying force)purifier
- Veda (as indwelling protective potency)protector
What it heals
- Mental impurity, confusion, or lack of clarity in study/recitationSukta 19.71, 19.72
- Need for protection from harm through spiritual safeguarding (rakṣā)Sukta 19.72
- Diminished vitality or flourishing (prosperity of the dvija/learner)Sukta 19.71
Frequently Asked Questions
It presents Vāc/Śruti as Vedamātā—the mother of Vedic power—and treats the Veda itself as something to be inwardly installed so it purifies and protects from within.
19.71 is outward praise and invocation: Vedamātā and the Pāvamānī impulse are asked to empower and make the dvija flourish. 19.72 turns inward: the Veda is ‘drawn forth’ and ‘set within’ as an inner protective guard.
It is suited to beginnings of study or ritual, moments needing purification and steadiness of speech, and for establishing a sense of inner protection through remembered and internalized sacred recitation.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
