Adhyaya 128: Rites for the comb, collyrium, and mirror; initiations for the four social orders; and the Gaṇāntikā vow/insignia
Kaṅkatāñjana-darpaṇa-vidhiḥ tathā cāturvarṇya-dīkṣā-gaṇāntikā-prakaraṇam
Ritual-Manual
ഈ അധ്യായത്തിൽ വരാഹഭഗവാൻ പൃഥിവിയോട് ഉപദേശിക്കുന്നു—ക്ഷത്രിയ, വൈശ്യ, ശൂദ്ര സാധകർക്കായി വ്യത്യസ്തമായി വൈഷ്ണവ ദീക്ഷാവിധി (ആവശ്യ ദ്രവ്യങ്ങൾ, നിരോധനങ്ങൾ, തൊഴിൽധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് സംസാര-മോക്ഷം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ) നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. നാലു വർണങ്ങൾക്കുള്ള ഛത്രം (കുട) നിറനിയമവും പറയുന്നു. ദീക്ഷാനന്തര ആചാരം എന്തെന്ന പൃഥിവിയുടെ ചോദ്യം കേട്ട്, വരാഹൻ ‘ഗണാന്തികാ’ എന്ന രഹസ്യസാധന/വ്രതം വിശദീകരിക്കുന്നു—അതിന്റെ പ്രാമാണ്യം, തെറ്റായ കൈകാര്യം ചെയ്താൽ അപകടം, ഗുരുവിൽ നിന്ന് ശിഷ്യനിലേക്ക് നിയമപ്രകാരം മാത്രം പകർച്ച, നിർദ്ദിഷ്ട മാസങ്ങളിൽ ശുക്ല ദ്വാദശി തുടങ്ങിയ കാലനിർണ്ണയം, ഹോമസന്ദർഭം. തുടർന്ന് സ്നാനോപചാരങ്ങളിൽ കങ്കടി (ചീപ്പ്), അഞ്ജനം, ദർപ്പണം എന്നിവയുടെ മന്ത്രസഹിത ഉപയോഗം പറയുന്നു; ശുചിത്വം, സാമൂഹ്യമര്യാദ, പവിത്രവസ്തുക്കളുടെ നിയന്ത്രിത ഉപയോഗം എന്നിവയും നിർബന്ധിക്കുന്നു.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 128
Verse 1
अथ कङ्कटाञ्जनदर्पणम्॥ श्रीवराह उवाच॥ क्षत्रियस्य प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ त्यक्त्वा प्रहरणान्सर्वान्यत्किञ्चित्पूर्वशिक्षितम्॥
ഇപ്പോൾ ‘കങ്കടാഞ്ജനദർപ്പണം’ എന്ന വിഭാഗം. ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വസുന്ധരേ, ക്ഷത്രിയനുള്ള (വിധി) ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; നീ കേൾക്കുക. എല്ലാ ആയുധങ്ങളും, മുൻപ് അഭ്യസിച്ച യുദ്ധശിക്ഷണവും ഉപേക്ഷിച്ച്…
Verse 2
पूर्वमन्त्रेण मे भूमे तस्य दीक्षां च कारयेत्॥ मया च पूर्वमुक्तानि यानि संसारकाणि च॥
ഹേ ഭൂമീ, എന്റെ മുൻമന്ത്രംകൊണ്ട് അവന്റെ ദീക്ഷ നടത്തിക്കൊള്ളണം; കൂടാതെ ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞ സംസാരബന്ധിയായ ഉപദേശങ്ങളും പ്രയോഗത്തിലാക്കണം.
Verse 3
तानि सर्वाणि चानीय एकं वर्ज्यं यशस्विनि॥ न दद्यत्कृष्णसारस्य चर्म तत्र कदाचन॥
ഹേ യശസ്വിനി, അവയെല്ലാം കൊണ്ടുവന്ന് ഒന്നിനെ ഒഴിവാക്കി; അവിടെ ഒരിക്കലും കൃഷ്ണസാര (കറുത്ത മാൻ) ത്വക്ക് നൽകരുത്.
Verse 4
पालाशं दण्डकाष्ठं च दीक्षायां न तु कारयेत्॥ छागस्य चैव कृष्णस्य चर्म तत्र प्रदापयेत्॥
ദീക്ഷയിൽ പാലാശമരത്തിന്റെ ദണ്ഡം ഉണ്ടാക്കരുത്. എന്നാൽ അവിടെ ഛാഗ (ആട്) ത്വക്കും, കറുത്ത (വർണ്ണമുള്ള) ത്വക്കും നൽകണം.
Verse 5
अश्वत्थं दण्डकाष्ठं तु दीक्षायां तदनन्तरम्॥ कृत्वा द्वादशहस्तां तु वेदिं तत्रोपलेपयेत्॥
അതിനുശേഷം ദീക്ഷയ്ക്കായി അശ്വത്ഥ (അരയാൽ) മരക്കൊമ്പിൽ നിന്നുള്ള ദണ്ഡം സ്വീകരിക്കണം. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ട് ഹസ്തപ്രമാണമുള്ള വേദി നിർമ്മിച്ച് അവിടെ വിധിപ്രകാരം ലേപനം ചെയ്യണം.
Verse 6
सर्वं ममोक्तं कर्त्तव्यं यच्च मे पूर्वभाषितम्॥ एवं क्षत्रियदीक्षायां सर्वं सम्पाद्य यत्नतः॥
ഞാൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം, മുമ്പ് ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ചതെല്ലാം നിർബന്ധമായി ആചരിക്കേണ്ടതാണ്. ഇങ്ങനെ ക്ഷത്രിയദീക്ഷയിൽ എല്ലാം പരിശ്രമത്തോടെ ഒരുക്കി…
Verse 7
चरणौ मम संगृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत्॥
എന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചു കൊണ്ട് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.
Verse 8
मन्त्रः—त्यक्तानि विष्णो शस्त्राणि त्यक्तं सर्वं क्षत्रियकर्म सर्वम्॥ त्यक्त्वा देवं विष्णुं प्रपन्नोऽथ संसाराद्वै जन्मनां तारयस्व॥
മന്ത്രം— ഹേ വിഷ്ണുവേ! ആയുധങ്ങൾ ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ചു; ക്ഷത്രിയകർമ്മം മുഴുവനും ഉപേക്ഷിച്ചു. ദേവനായ വിഷ്ണുവിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിച്ചു; ഇനി എന്നെ സംസാരത്തിൽ നിന്ന്, ജന്മജന്മങ്ങളുടെ ചക്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കണമേ.
Verse 9
एवं ततो वचश्चोक्त्वा क्षत्रियो मम पार्श्वतः ॥ उभौ च चरणौ गृहीय इमं मन्त्रमुदीरयेत्
ഇങ്ങനെ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ ശേഷം, ക്ഷത്രിയൻ എന്റെ പക്കൽ നിന്നുകൊണ്ട് എന്റെ ഇരുപാദങ്ങളും പിടിച്ച് പിന്നെ ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.
Verse 10
तत एवं वचो ब्रूते सर्वं चैवात्र पूजयेत् ॥ विविधैर्गन्धपत्रैश्च धूपैश्चैव यथोदितम्
അനന്തരം ഇപ്രകാരം വചനം ഉച്ചരിച്ച് അവിടെ സമ്പൂർണ്ണ പൂജ നടത്തണം—വിവിധ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും ഇലകളും, മുൻപറഞ്ഞവിധം ധൂപവും ഉപയോഗിച്ച്।
Verse 11
यथोक्तेनैव तान्भूमे भोजयेत् तदनन्तरम् ॥ शुद्धान्भागवतांश्चैव एवमेतन्न संशयः
അതിന് പിന്നാലെ ഉടൻ, ഹേ ഭൂമേ, യഥോക്തവിധിപ്രകാരം അവരെ ഭോജനിപ്പിക്കണം—അഥവാ ശുദ്ധ ഭാഗവത ഭക്തരെ; ഇതിൽ സംശയമില്ല।
Verse 12
एषा वै क्षत्रिये दीक्षा देवि संसारमोक्षणम् ॥ मत्प्रसादेन कर्तव्यं यदीच्छेत्सिद्धिमुत्तमाम्
ഹേ ദേവി! ഇതാണ് ക്ഷത്രിയന്റെ ദീക്ഷ; ഇത് സംസാരമോചനത്തിനുള്ള ഉപായമാണ്. ഉത്തമസിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ എന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഇതു നിർവഹിക്കണം।
Verse 13
वैश्यस्य चैव वक्ष्यामि शृणु तत्त्वेन सुन्दरि ॥ दीक्षा च यादृशी तस्य यथा भवति सुन्दरि
ഇപ്പോൾ വൈശ്യന്റെ വിധി ഞാൻ പറയും; ഹേ സുന്ദരി, തത്ത്വത്തോടെ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുക—അവന്റെ ദീക്ഷ എങ്ങനെയാണെന്നും എങ്ങനെ നടക്കുന്നതെന്നും।
Verse 14
त्यक्त्वा तु वैश्यकर्माणि मम कर्मपरायणः ॥ यथा च लभते सिद्धिं तृतीया वर्णसंस्थितिः
വൈശ്യകർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, എന്റെ കർമത്തിൽ പരായണനായി, മൂന്നാം വർണസ്ഥിതി ഈ അനുഷ്ഠാനത്തിൽ എങ്ങനെ സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു (എന്ന് പറയുന്നു)।
Verse 15
सर्वं तत्र समानीय यन्मया पूर्वभाषितम् ॥ दशहस्तां ततः कृत्वा वेदिं वेदविचेतितः
അവിടെ ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞതെല്ലാം ഒന്നിച്ചുകൂട്ടി, വേദവിദഗ്ധൻ പിന്നെ പത്ത് ഹസ്തപ്രമാണമുള്ള വേദി നിർമ്മിക്കണം।
Verse 16
लेपयेद्गोमयेनादौ पूर्वन्यायेन तत्र वै ॥ चर्मणापि तु छागस्य स्वगात्रं परिवेष्टयेत्
ആദ്യം അവിടെ മുൻവിധിപ്രകാരം ഗോവളത്തിൽ ലേപനം ചെയ്യണം; കൂടാതെ ആടിന്റെ ചർമംകൊണ്ട് സ്വന്തം ദേഹം പൊതിയണം।
Verse 17
उदुम्बरं दन्तकाष्ठं गृहीत्वा दक्षिणे करे ॥ शुद्धभागवतानां च कृत्वा त्रिः परिवर्त्तनम्
വലങ്കയ്യിൽ ഉദുംബര ദന്തകാഷ്ഠം എടുത്ത്, ശുദ്ധ ഭാഗവതഭക്തരെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് (അടുത്ത കർമ്മം തുടരുക)।
Verse 18
जानुभ्यामवनिङ्गत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत्
മുട്ടുകുത്തി നിലത്തേക്ക് താഴ്ന്ന്, ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം।
Verse 19
मामेवं सोऽपि चोक्त्वा वै मम कर्मप्रसादवान् ॥ गुरोश्च चरणौ गृही इमं मन्त्रं मुदाहरेत् ॥
ഇങ്ങനെ എന്നോടു പറഞ്ഞ ശേഷം, എനിക്കായി ചെയ്ത സേവാകർമ്മത്തിന്റെ പ്രസാദം ലഭിച്ച അവനും ഗുരുവിന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ച് ഈ മന്ത്രം വ്യക്തമായി ഉച്ചരിക്കണം।
Verse 20
त्यक्त्वा वै कृषिगोरक्षावाणिज्यक्रयविक्रयम् ॥ लब्धा च त्वत्प्रसादेन विष्णुदीक्षा मयाऽधुना ॥
ഞാൻ കൃഷി, ഗോപാലനം, വാണിജ്യം, വാങ്ങൽ-വിൽപ്പന എന്നിവ ഉപേക്ഷിച്ച്, നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഇപ്പോൾ വൈഷ്ണവ ദീക്ഷ ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു।
Verse 21
देवाभिवादनं कृत्वा पुरो भागवतेषु च ॥ पश्चात्तु भोजनं दद्यादपराधबहिष्कृतम् ॥
ദേവനെ വന്ദിച്ച്, ഭഗവദ്ഭക്തന്മാർക്ക് ആദ്യം യഥോചിത ബഹുമാനം നൽകി; തുടർന്ന് അപരാധം കലർത്തിയതിനെ ഒഴിവാക്കി ഭോജനം നൽകണം।
Verse 22
एवं दीक्षा तु वैश्यानां मम मार्गानुसारिणाम् ॥ येन मुच्यन्ति सुश्रोणि घोरसंसारसागरात् ॥
എന്റെ മാർഗ്ഗം അനുഗമിക്കുന്ന വൈശ്യർക്കുള്ള ദീക്ഷ ഇപ്രകാരമാണ്; അതിനാൽ, ഹേ സുശ്രോണി, അവർ ഭയങ്കരമായ സംസാരസാഗരത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാകുന്നു।
Verse 23
शूद्रस्यापि प्रवक्ष्यामि मद्भक्तस्य वराङ्गने ॥ यस्तु दीक्षां समासाद्य मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥
ഹേ വരാംഗനേ! എന്റെ ഭക്തനായ ശൂദ്രനുള്ള ദീക്ഷയും ഞാൻ വിവരിക്കും; ദീക്ഷ പ്രാപിച്ചാൽ അവൻ എല്ലാ പാപദോഷങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും।
Verse 24
सर्वसंस्कारद्रव्याणि मया पूर्वोदितानि च ॥ दीक्षाकामस्य शूद्रस्य शीघ्रं तानि प्रकल्पयेत् ॥
ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞ എല്ലാ സംസ്കാരസാമഗ്രികളും ദീക്ഷ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ശൂദ്രനുവേണ്ടി വേഗത്തിൽ ഒരുക്കണം।
Verse 25
अष्टहस्तां ततो देवि संलिप्य नीयतां ततः ॥ चर्म नीलस्य छागस्य कल्पयेच्छूद्रयोनये ॥
അതിന് ശേഷം, ദേവീ, അഷ്ടഹസ്തപരിമിതമായ സ്ഥലം/സാധനം ലേപനം ചെയ്ത് പിന്നെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകണം; ശൂദ്രയോനിക്കായി നീലവർണ്ണമുള്ള ആടിന്റെ ചർമ്മം ഒരുക്കണം।
Verse 26
दण्डं च वैष्णवं दद्यात् नीलं वस्त्रं च तस्य वै ॥ एवं गृहीत्वा शूद्रोऽपि दीक्षायाः कारणं परम् ॥
അവന് വൈഷ്ണവ ദണ്ഡം നൽകണം; അവനുവേണ്ടി നീലവർണ്ണ വസ്ത്രവും; ഇങ്ങനെ സ്വീകരിച്ചാൽ ശൂദ്രനും ദീക്ഷയ്ക്ക് പരമ ആധാരമായി/അർഹതയായി മാറുന്നു।
Verse 27
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो लब्धसंज्ञो गतस्पृहः ॥ उभौ तौ चरणौ गृही गुरोर्वै तदनन्तरम् ॥
എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായി, (ദീക്ഷയുടെ) സംജ്ഞ ലഭിച്ച്, സ്പൃഹയറ്റവനായി—അതിനുടനെ ഗുരുവിന്റെ ഇരുചരണങ്ങളും പിടിക്കണം।
Verse 28
गुरोः प्रसादनार्थाय इमं मन्त्रं मुदाहरेत् ॥
ഗുരുവിനെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം।
Verse 29
मन्त्रः—विष्णुप्रसादे गुह्यं प्रसन्नात्पूर्ववच्च लब्धा चैव संसारमोक्षणाय करोमि कर्म प्रसीद
മന്ത്രം: “വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഈ ഗുഹ്യ (ഉപദേശം) പ്രസന്നനായ (ഗുരുവിൽ) നിന്ന് മുൻപുപോലെ ലഭിച്ചു. സംസാരബന്ധനമോചനത്തിനായി ഞാൻ ഈ കർമ്മം ചെയ്യുന്നു—പ്രസന്നനാകണമേ.”
Verse 30
एतन्मन्त्रं समुच्चार्य कुर्यात्तत्र प्रदक्षिणम् ॥ चतुरश्च यथान्यायं पुनश्चैवाभिवादयेत् ॥
ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അവിടെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം; വിധിപ്രകാരം നാലു പ്രാവശ്യം ചെയ്ത് പിന്നെയും ഭക്തിപൂർവ്വം നമസ്കരിക്കണം।
Verse 31
अनन्तरं ततः कुर्याद्गन्धमाल्येन चार्चनम् ॥ भोजयेच्च यथान्यायमपराधविवर्जितः
അതിനുശേഷം സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും മാലകളും കൊണ്ട് അർച്ചന നടത്തണം; പിന്നെ വിധിപ്രകാരം, ആചാരാപരാധം ഒഴിവാക്കി ഭോജനദാനം ചെയ്യണം।
Verse 32
दीक्षा एषा च शूद्राणामुपचारश्च ईदृशः ॥ चतुर्णामपि वर्णानां दुःखसंसारमोक्षणम्
ഇത് ശൂദ്രർക്കും ദീക്ഷയാണ്; ഉപചാരവും ഇതുപോലെയാണ്; നാലു വർണങ്ങൾക്കും ദുഃഖമയമായ സംസാരചക്രത്തിൽ നിന്ന് മോക്ഷം നൽകുന്ന മാർഗം.
Verse 33
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ चतुर्णामपि वर्णानां यथा छत्रं प्रदीयते
ഇനിയും ഞാൻ നിന്നോട് പറയും; കേൾക്കുക, വസുന്ധരേ—നാലു വർണങ്ങൾക്കും ഛത്രം (ദാനം/ചിഹ്നം) എങ്ങനെ നൽകേണ്ടതെന്ന്.
Verse 34
ब्राह्मणे पाण्डुरं छत्रं क्षत्रिये रक्तमेव च ॥ वैश्याय पीतं वै दद्याद्नीलं शूद्राय दापयेत्
ബ്രാഹ്മണന് പാണ്ഡുര/വെളുത്ത ഛത്രം, ക്ഷത്രിയന് ചുവപ്പ്; വൈശ്യന് മഞ്ഞ നൽകണം, ശൂദ്രന് നീല ഛത്രം നൽകിക്കൊടുക്കണം।
Verse 35
सूत उवाच ॥ चातुर्वर्ण्यस्य श्रुत्वा वै सा मही संहितव्रता ॥ वराहं पुनरप्याह नत्वा सा धरणी तदा
സൂതൻ പറഞ്ഞു—ചാതുർവർണ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണം കേട്ട് വ്രതനിഷ്ഠയായ ഭൂമി വീണ്ടും വരാഹനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു; അപ്പോൾ ധരണി നമസ്കരിച്ചു സംസാരിച്ചു.
Verse 36
ततो महीवचः श्रुत्वा मेघदुन्दुभिनिःस्वनः ॥ वराहरूपी भगवानुवाच स महाद्युतिः
അപ്പോൾ ഭൂമിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മേഘവും ദുന്ദുഭിയും പോലെ ഗംഭീര നാദമുള്ള, വരാഹരൂപിയായ മഹാദ്യുതിയുള്ള ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു.
Verse 37
श्रीवराह उवाच ॥ शृणु तत्त्वेन कल्याणि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ सर्वत्र चिन्तनीयोऽहं गुह्यमेव गणान्तिकम्
ശ്രീ വരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ കല്യാണി, നീ എന്നോടു ചോദിക്കുന്നതു തത്ത്വപ്രകാരം ശ്രവിക്ക. ഞാൻ സർവത്ര ധ്യാനയോഗ്യൻ; എങ്കിലും ഞാൻ ഗണാന്തികൻ, അന്തരംഗർക്കു സമീപമുള്ള ഗൂഢൻ.
Verse 38
नारायणवचः श्रुत्वा धरणी शंसितव्रता ॥ हृष्टतुष्टमनास्तत्र श्रुत्वा तच्च महौजसम्
നാരായണന്റെ വചനങ്ങൾ കേട്ട്, വ്രതത്തിന് പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട ധരണി അവിടെ ആ മഹൗജസ്സുള്ള ഉപദേശം ശ്രവിച്ച് ഹർഷിതയും തൃപ്തമനസ്സുമായിത്തീർന്നു.
Verse 39
शुचिर्भागवतश्रेष्ठा तव कर्मणि नित्यशः ॥ ततः कमलपत्राक्षी भक्ता भक्तेषु वत्सला
അവൾ ശുചിയുള്ളവൾ, ഭഗവദ്ഭക്തരിൽ ശ്രേഷ്ഠ, നിത്യം നിന്റെ കര്മ്മത്തിൽ/സേവയിൽ നിരത. തുടർന്ന് ആ കമലപത്രാക്ഷി, ഭക്തയും ഭക്തന്മാരോടു വാത്സല്യമുള്ളവളും (ഇനിയും പറഞ്ഞു/പ്രവർത്തിച്ചു).
Verse 40
कराभ्यामञ्जलिं कृत्वा नारायणमथाब्रवीत्
അവൾ ഇരുകൈകളും ചേർത്ത് അഞ്ജലി ചെയ്ത് പിന്നെ നാരായണനോട് അരുളിച്ചെയ്തു।
Verse 41
धरण्युवाच ॥ त्वद्भक्तेन महाभाग विधिना दीक्षितेन च ॥ तव चिन्तापरेणात्र किं कर्त्तव्यं च माधव
ധരണി പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗാ! നിന്റെ ഭക്തൻ വിധിപ്രകാരം ദീക്ഷിതനായി ഇവിടെ നിന്നെ ധ്യാനത്തിൽ നിരതനായിരിക്കുമ്പോൾ എന്ത് ചെയ്യണം, ഹേ മാധവാ?
Verse 42
केन चिन्तयितव्यस्त्वमचिन्त्यो मानुषैः परः ॥ किंच भागवतैः कार्यं यथावित्तं न शक्यते
നീ—മനുഷ്യർക്കു അചിന്ത്യനും പരാത്പരനും—ആരാൽ, എങ്ങനെ ധ്യാനിക്കപ്പെടണം? കൂടാതെ യഥാവിത്തം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തപ്പോൾ ഭക്തർ എന്ത് ചെയ്യണം?
Verse 43
ततो भूम्या वचः श्रुत्वा आदिरव्यक्तसम्भवः ॥ मधुरं स्वरमादाय प्रत्युवाच वसुन्धराम्
അപ്പോൾ ഭൂമിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ആദിപുരുഷൻ മധുരസ്വരം സ്വീകരിച്ച് വസുന്ധരയോട് മറുപടി പറഞ്ഞു।
Verse 44
श्रीवराह उवाच ॥ देवि तत्त्वेन वक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ येन चिन्तयसि चिन्तां मम कर्मपरायणा
ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവി! നീ എന്നോടു ചോദിക്കുന്നതു തത്ത്വപ്രകാരം ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; കാരണം നീ എന്റെ കര്മ്മക്രമത്തിൽ പരായണയായി എന്നെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നു।
Verse 45
दीक्षितेन तु शुद्धेन मम निश्चितकर्मणा ॥ गृहीतव्यं विशालाक्षि मन्त्रेण विधिनात्र वै
ഹേ വിശാലാക്ഷി! എന്റെ നിശ്ചിതകർമ്മത്തിൽ ദൃഢനായ ശുദ്ധ ദീക്ഷിതൻ ഇവിടെ മന്ത്രത്താലും വിധിപൂർവ്വമായും ഇതു സ്വീകരിച്ച് അനുഷ്ഠിക്കണം.
Verse 46
यस्तु भागवतो भूत्वा तद्गृह्णाति गणान्तिकाम् ॥ जनस्य दर्शनस्पर्शसंयुक्तां वामसंयुताम्
എന്നാൽ ആരെങ്കിലും താൻ ഭാഗവതൻ (ഭക്തൻ) ആണെന്ന് പറഞ്ഞു, ജനങ്ങളുടെ ദർശന‑സ്പർശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും ‘വാമ’ (വിപരീത/അശുദ്ധ) ആചാരവുമായി ചേർന്നതുമായ ആ ഗണാന്തിക സ്വീകരിച്ചാൽ, അവൻ തെറ്റായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
Verse 47
तस्य धर्मो न विद्येत दीक्षा तस्य महाफला ॥ यस्तु गृह्णाति सुश्रोणि मन्त्रपूतां गणान्तिकाम्
അവനിൽ ധർമ്മം നിലനിൽക്കില്ല; എങ്കിലും അവന്റെ ദീക്ഷയെ (വ്യംഗ്യമായി) ‘മഹാഫലദായിനി’ എന്നു പറയുന്നു. എന്നാൽ ഹേ സുശ്രോണി! മന്ത്രത്താൽ ശുദ്ധീകരിച്ച ഗണാന്തിക സ്വീകരിക്കുന്നവനാണ് ശരിയായവൻ.
Verse 48
आसुरी नाम सा दीक्षा यया धर्मः प्रवर्त्तते ॥ यस्माद्गणान्तिकां गुह्यां चिन्तयेच्छुद्धमानसः
ഏത് ദീക്ഷയാൽ ധർമ്മം ആ രീതിയിൽ പ്രവൃത്തിക്കുന്നുവോ, ആ ദീക്ഷ ‘ആസുരീ’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ശുദ്ധമനസ്സുള്ളവൻ ഗുഹ്യമായ ഗണാന്തികയെ ധ്യാനിക്കണം.
Verse 49
गुह्यां गणान्तिकां यो मां चिन्तयेत्स बुधोत्तमः ॥ जन्मान्तरसहस्राणि चिन्तिता तेन तेन सः
ഗുഹ്യമായ ഗണാന്തികയിലൂടെ എന്നെ ധ്യാനിക്കുന്ന ബുദ്ധന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—അവൻ ആയിരക്കണക്കിന് ജന്മാന്തരങ്ങളോളം ആ (ദൈവ) ശക്തിയാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 50
ग्रहणस्य प्रवक्ष्यामि यथा शिष्याय दीयते ॥ मन्त्रं लोकसुखार्थाय तच्छृणुष्व वसुन्धरे
ശിഷ്യന് എങ്ങനെ നല്കപ്പെടുന്നുവോ അതുപോലെ ഗ്രഹണവിധി ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ലോകസുഖാർത്ഥമായ ആ മന്ത്രം കേൾക്കുക, ഹേ വസുന്ധരേ.
Verse 51
कौमुदस्य तु मासस्य मार्गशीर्षस्य वाप्यथ ॥ वैशाखस्यापि मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी
കൗമുദമെന്ന മാസത്തിൽ, അഥവാ മാർഗശീർഷത്തിലും; അല്ലെങ്കിൽ വീണ്ടും വൈശാഖമാസത്തിൽ—ശുക്ലപക്ഷ ദ്വാദശിയിൽ.
Verse 52
कुर्यान्निरामिषं तत्र दिनानि त्रीणि निश्चितः ॥ तस्मिङ्गणान्तिकं ग्राह्यं मम धर्मविनिश्चयात्
അവിടെ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ മൂന്നു ദിവസം നിരാമിഷം (മാംസത്യാഗം) ആചരിക്കണം. പിന്നെ എന്റെ ധർമ്മനിർണ്ണയപ്രകാരം ഗണാന്തിക സ്വീകരിക്കണം.
Verse 53
ममाग्रतो वरारोहे प्रज्वाल्य च हुताशनम् ॥ कुशैरास्तरणं कृत्वा स्थापयित्वा गणान्तिकम्
ഹേ വരാരോഹേ! എന്റെ മുമ്പിൽ അഗ്നി ജ്വലിപ്പിച്ച്, കുശപ്പുല്ലുകൊണ്ട് ആസ്തരണം വിരിച്ച്, ഗണാന്തിക സ്ഥാപിക്കണം.
Verse 54
मन्त्रः— या धारिता पूर्वपितामहेन ब्रह्मण्यदेवेन भवोद्भवेन ॥ नारायणाद्दक्षिणगात्रजातां हे शिष्य गृह्णीष्व स वै त्वमेव
മന്ത്രം: ‘പൂർവ്വ പിതാമഹൻ, ബ്രഹ്മണ്യദേവൻ, ഭവോദ്ഭവൻ (ശിവൻ) ധരിച്ചതും; നാരായണന്റെ ദക്ഷിണഗാത്രത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചതും—ഹേ ശിഷ്യാ, ഇതു സ്വീകരിക്ക; അതു തന്നെയാണ് നീ.’
Verse 55
तत एतेन मन्त्रेण गुरुर्गृह्य गणान्तिकम् ॥ शिष्याय दत्त्वा स्निग्धाय इमं मन्त्रमुदीरयेत्
അനന്തരം ഗുരു ഈ മന്ത്രത്താൽ ഗണാന്തികയെ ഗ്രഹിച്ച്, സ്നേഹഭക്തനായ ശിഷ്യന് നൽകി, ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം।
Verse 56
मन्त्रः— नारायणस्य दक्षिणगात्रजातां स्वशिष्य गृह्णीष्व समयेन देवीम् ॥ एतद्विचिन्त्यापर एव भूत्वा भवे पुनर्भावनमेति नैव
മന്ത്രം— ഹേ എന്റെ ശിഷ്യാ, നാരായണന്റെ വലതുഭാഗത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ദേവിയെ നിയമപ്രകാരം സ്വീകരിക്ക. ഇതിനെ ധ്യാനിച്ച് ഏകനിഷ്ഠനായാൽ, ലോകജീവിതത്തിൽ പുനർജന്മം ഒരിക്കലും വരികയില്ല।
Verse 57
अकर्मण्येन मुच्येत तव कर्मपरायणः ॥ ततो भूम्या वचः श्रुत्वा लोकनाथो जनार्द्दनः
‘നിന്റെ വിധിതകർമ്മത്തിൽ പരായണനായവൻ അകർമ്മണ്യത (അതിന്റെ ദോഷം)യിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.’ തുടർന്ന് ഭൂമിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ലോകനാഥൻ ജനാർദ്ദനൻ (പ്രതിവചിച്ചു)।
Verse 58
धर्मसंयुक्तवाक्येन प्रत्युवाच वसुन्धराम्
അവൻ വസുന്ധരയോട് ധർമ്മസമന്വിതമായ വാക്കുകളാൽ പ്രതിവചിച്ചു।
Verse 59
श्रीवराह उवाच ॥ देवी तत्त्वेन वक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ स्नानस्यैवोपचाराणि यानि कुर्वन्ति कर्मिणः ॥
ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു— ദേവീ, നീ എന്നോടു ചോദിക്കുന്നതു ഞാൻ തത്ത്വമായി വിശദീകരിക്കും—സ്നാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉപചാരങ്ങളും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും, അവ കർമനിഷ്ഠർ ആചരിക്കുന്നവയാണ്।
Verse 60
वृत्तेष्वेवोपचारेषु जलप्राधानिकेषु च ॥ कङ्कतीं चाञ्जनं चैव दर्पणं चैव सुन्दरी ॥
നിശ്ചിത ഉപചാരങ്ങളിൽ—പ്രത്യേകിച്ച് ജലപ്രധാന സേവകളിൽ—ഹേ സുന്ദരി, ചീപ്പ്, അഞ്ജനം, ദർപ്പണവും (അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു)।
Verse 61
यथा मन्त्रेण दातव्यं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ स्पृष्ट्वा तु मम गात्राणि क्षौमवस्त्रेण संवृतः ॥
മന്ത്രത്തോടെ എങ്ങനെ അർപ്പിക്കണമെന്നത് കേൾക്കുക, ഹേ വസുന്ധരേ. എന്റെ അവയവങ്ങളെ സ്പർശിച്ച്, ക്ഷൗമ (ചണ) വസ്ത്രം ധരിച്ചു മൂടപ്പെട്ടവനായി…
Verse 62
अञ्जलौ कङ्कतीं गृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥
കൂപ്പിയ കൈകളിൽ ചീപ്പ് എടുത്ത് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം।
Verse 63
मन्त्रः — एतां कङ्कतीमञ्जलिस्थां प्रगृह्य प्रसीद नारायण शिरः प्रसाधि हि ॥
മന്ത്രം— കൂപ്പിയ കൈകളിൽ ഉള്ള ഈ ചീപ്പ് സ്വീകരിച്ച്, ഹേ നാരായണാ, പ്രസാദിക്കണമേ; നിശ്ചയമായി ശിരസ്സിനെ പ്രസാധിക്കണമേ (അലങ്കരിക്കണമേ)।
Verse 64
महानुभाव विश्वनेत्रे स्वनेत्रे याभ्यां पश्यसे त्वं त्रिलोकीम् ॥ लोकप्रभो सर्वलोकप्रधान एषो जनमञ्जनं लोकनाथ ॥
ഹേ മഹാനുഭാവാ, ഹേ വിശ്വനേത്രാ! നിന്റെ സ്വന്തം നേത്രങ്ങളാൽ നീ ത്രിലോകവും ദർശിക്കുന്നു; ഹേ ലോകപ്രഭോ, സർവലോകങ്ങളിൽ പ്രധാനം—ഹേ ലോകനാഥാ, ഇതാണ് ജനങ്ങൾക്ക് അഞ്ജനം.
Verse 65
ततः संस्नापयेद्देवं मन्त्रेणानेन सुव्रतम् ॥
അതിനുശേഷം, ഹേ സുവ്രതാ! ഈ മന്ത്രംകൊണ്ട് ദേവനെ സ്നാനിപ്പിക്കണം।
Verse 66
मन्त्रः — एषा मया माधव त्वत्प्रसादाद्गुरुप्रसादाच्च हि मन्त्रपूजा ॥ प्राप्ता ममैषा वै गणान्तिका च भवेदधर्मो न च मे कदाचित् ॥
മന്ത്രം: ഹേ മാധവാ! നിന്റെ പ്രസാദത്താലും ഗുരുപ്രസാദത്താലും എനിക്ക് ഈ മന്ത്രപൂജ ലഭിച്ചു; ഇത് ഗണങ്ങളോടും ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. എനിക്ക് ഒരിക്കലും അധർമ്മം ഉണ്ടാകരുതേ।
Verse 67
मन्त्रः — देवदेव स्नानीयमिदं मम कल्पितं सुवर्णकलशं गृहाण प्रसीद एषोऽञ्जलिर्मया परिकल्पितः स्नाहि स्नाहीति ॥
മന്ത്രം: ഹേ ദേവദേവാ! ഞാൻ ഒരുക്കിയ ഈ സ്നാനാർപ്പണം സ്വീകരിക്കണമേ; ഈ സ്വർണ്ണകലശം ഗ്രഹിച്ച് പ്രസാദിക്കണമേ. ഞാൻ ക്രമപ്പെടുത്തിയ ഈ അഞ്ജലിയും സ്വീകരിക്കണമേ; സ്നാനിക്ക, സ്നാനിക്ക।
Verse 68
नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥
‘നമോ നാരായണ’ എന്നു പറഞ്ഞ് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം।
Verse 69
य एतेन विधानॆन मम कर्मणि दीक्षितः ॥ गुरोर्गृहीत्वा महतो मम लोकाय गच्छति ॥ कुशिष्याय न दातव्या पिशुनाय शठाय च
ഈ വിധിപ്രകാരം എന്റെ കർമത്തിൽ ദീക്ഷിതനായവൻ—മഹാഗുരുവിൽ നിന്ന് സ്വീകരിച്ച്—എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു. കുശിഷ്യനോടും, പിശുനനോടും, ശഠനോടും ഇത് നൽകരുത്।
Verse 70
एषा चैव वरारोहे गृहीत्वा गणनान्तिका ॥ सुशिष्याय च दातव्या हस्ते चैव गणान्तिका
ഹേ വരാരോഹേ! ഈ ഗണനാന്തിക സ്വീകരിച്ച് സുഷിഷ്യനു ദാനം ചെയ്യണം; ഗണാന്തികയെ ആ ശിഷ്യന്റെ കൈയിൽ തന്നെ സ്ഥാപിക്കണം।
Verse 71
रुद्राक्षैरुत्तमा सा तु मध्यमा पुत्रजीवकैः ॥ ज्ञेया कनिष्ठा पद्माक्षैर्देवि ते कथिता मया
രുദ്രാക്ഷമണികളാൽ ചെയ്ത മാല ഉത്തമം; പുത്രജീവക വിത്തുകളാൽ ചെയ്തതു മധ്യമം; പദ്മാക്ഷമണികളാൽ ചെയ്തതു കനിഷ്ഠം എന്നു അറിയണം. ദേവീ, ഇത് ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।
Verse 72
एतत्कश्चिन्न जानाति जन्मान्तरशतैरपि ॥ सर्वलोकहितां शुद्धां मोक्षकामां गणान्तिकाम्
നൂറുകണക്കിന് ജന്മാന്തരങ്ങളിലുപോലും ഇതിനെ അറിയുന്നവർ വിരളമാണ്—ഈ ഗണാന്തിക ശുദ്ധവും മോക്ഷാഭിലാഷത്തിനായുള്ളതും സർവ്വലോകഹിതകരമെന്നു പ്രസ്താവിതവുമാണ്।
Verse 73
नोच्छिष्टः संस्पृशेत् तां तु स्त्रीणां हस्ते न कारयेत् ॥ आकाशे स्थापनं कुर्यान्न च वामेन संस्पृशेत्
ഉച്ചിഷ്ടാവസ്ഥയിൽ അതിനെ സ്പർശിക്കരുത്; സ്ത്രീകളുടെ കൈയിൽ അത് കൈകാര്യം ചെയ്യിക്കരുത്. നിലത്തു നിന്ന് ഉയരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം; ഇടത് കൈകൊണ്ട് സ്പർശിക്കരുത്।
Verse 74
न दर्शयेच्च कस्यापि चिन्तयित्वा तु पूजयेत् ॥ एतत्ते परमं गुह्यमाख्यातं मोक्षदायकम्
ഇത് ആരെയും കാണിക്കരുത്; മറിച്ച് മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് പൂജിക്കണം. മോക്ഷം നൽകുന്ന പരമഗുഹ്യരഹസ്യം ഞാൻ നിന്നോട് പ്രസ്താവിച്ചു।
Verse 75
एवं हि विधिपूर्वेण पालयेत गणान्तिकाम् ॥ विशुद्धो मम भक्तश्च मम लोकं स गच्छति
ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവം ഗണാന്തിക പാലിക്കണം. ശുദ്ധനായി എന്റെ ഭക്തനായി അവൻ എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 76
एवं विष्णोर्वचः श्रुत्वा धरणी संहितव्रता ॥ प्रत्युवाच परं श्रेष्ठं लोकनाथं महौजसम्
ഇങ്ങനെ വിഷ്ണുവിന്റെ വചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ച്, വ്രതങ്ങളിൽ സ്ഥിരയായ ധരണി പരമശ്രേഷ്ഠനും മഹാതേജസ്സുള്ള ലോകനാഥനോടു മറുപടി പറഞ്ഞു.
Verse 77
दर्पणं ते कथं देयं तन्ममाख्याहि माधव ॥ येन तुष्टो निजं रूपं पश्यसे चिन्तितः प्रभो
ഹേ മാധവാ! നിനക്കു ദർപ്പണം എങ്ങനെ അർപ്പിക്കണം, അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക; അതിനാൽ പ്രസന്നനായി, ഹേ പ്രഭോ, ധ്യാനിക്കപ്പെടുമ്പോൾ നീ നിന്റെ സ്വരൂപം ദർശിപ്പിക്കുമാറാകട്ടെ.
Verse 78
धरण्यास्तद्वचः श्रुत्वा वराहः पुनरब्रवीत् ॥ शृणु मे दर्पणविधिं यथावद्देवि सुव्रते
ധരണിയുടെ ആ വചനങ്ങൾ കേട്ട് വരാഹൻ വീണ്ടും അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ സുവ്രതേ ദേവി, ദർപ്പണവിധി യഥാവിധി എന്നിൽ നിന്ന് ശ്രവിക്കൂ.
Verse 79
नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ।
“നമോ നാരായണ” എന്നു ഉച്ചരിച്ച്, തുടർന്ന് ഈ മന്ത്രം ജപിക്കണം.
Verse 80
य एतेन विधानॆन मम कर्मपरायणः ॥ करोति मम कर्माणि तारितं कुलसप्तकम् ।
ഈ വിധിപ്രകാരം എന്റെ നിയതകർമ്മങ്ങളിൽ പരായണനായി എന്റെ അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവന്റെ ഏഴ് തലമുറകളുള്ള കുലം തരിക്കപ്പെടുന്നു എന്നു പറയുന്നു।
Verse 81
एतेन मन्त्रेण वै भूमे उपचारस्तु ईदृशः॥ हृष्टतुष्टेन कर्तव्यॊ यदीच्छेत्परमां गतिम् ।
ഹേ ഭൂമീ! ഈ മന്ത്രത്താൽ ഉപചാര-സേവയുടെ യഥാവിധി ഇപ്രകാരമാണ്; പരമഗതി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഹൃഷ്ടതുഷ്ട മനസ്സോടെ അത് ചെയ്യണം।
Verse 82
मन्त्रः— नाहं शस्त्रं देवदेव स्मृशामि परापवादं न च देव ब्रवीमि ॥ कर्म करोमि संसारमोक्षणं त्वया चोक्तमेव वराहसंस्थान ।
മന്ത്രം: ഹേ ദേവദേവാ! ഞാൻ ആയുധം കൈക്കൊള്ളുന്നില്ല; ഹേ പ്രഭോ, ഞാൻ പരനിന്ദയും പറയുന്നില്ല. ഹേ വരാഹസ്വരൂപാ, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ സംസാരമോചനകർമ്മം ഞാൻ ചെയ്യുന്നു।
Verse 83
मन्त्रः— अहं हि वैश्यो भवन्तमुपागतः प्रमुच्य कर्माणि च वैश्ययोगम् ॥ दीक्षा च लब्धा भगवत्प्रसादात्प्रसीदतां मे भवबन्धमोक्षणम् ।
മന്ത്രം: ഞാൻ വൈശ്യൻ; വൈശ്യാവസ്ഥയുടെ കർമങ്ങളും തൊഴിൽബന്ധവും വിട്ട് നിന്റെ അടുക്കൽ വന്നിരിക്കുന്നു. ഭഗവത്പ്രസാദത്താൽ ദീക്ഷ ലഭിച്ചു; എനിക്ക് ഭവബന്ധമോചനം പ്രസാദിക്കണമേ।
Verse 84
भक्ष्याभक्ष्यं ततस्त्यक्त्वा त्यक्त्वा वै शूद्रकर्म च ॥ एवं वदेत् ततो देवं शूद्रो दीक्षाभिकाङ्क्षिणम् ।
പിന്നീട് ഭക്ഷ്യ-അഭക്ഷ്യഭേദം ഉപേക്ഷിച്ച്, ശൂദ്രകർമ്മവും വിട്ട്, ദീക്ഷ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ശൂദ്രൻ ദേവനെ ഇപ്രകാരം അഭിസംബോധന ചെയ്യണം।
Verse 85
धरोवाच ॥ श्रुता दीक्षा यथान्यायं चातुर्वर्ण्यस्य केशव ॥ दीक्षितैः किं नु कर्तव्यं तव कर्मपरायणैः ।
ധര പറഞ്ഞു—ഹേ കേശവാ! ചാതുർവർണ്യത്തിനുള്ള യഥാവിധി ദീക്ഷ ശ്രുതമായി. എന്നാൽ നിന്റെ കർമങ്ങളിൽ പരായണരായ ദീക്ഷിതർ എന്തു ചെയ്യണം?
Verse 86
एषा गणान्तिका नाम दीक्षा अङ्गबीजनिःसृता ॥ एतद्गुह्यां महाभागे मम चिन्तां विचिन्तयेत् ।
ഈ ദീക്ഷ ‘ഗണാന്തികാ’ എന്ന പേരിലാണ്; ദിവ്യ അംഗങ്ങളുടെ ബീജാക്ഷരങ്ങളിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതാണ്. ഹേ മഹാഭാഗേ! എന്റെ ചിന്തിതമായ ഈ ഗുഹ്യോപദേശം സൂക്ഷ്മമായി വിചിന്തനം ചെയ്യണം.
Verse 87
ततः शिष्यॊ गुरुश्चैव दीक्षितः शुचिरुत्तमः ॥ नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ।
അതിനുശേഷം ശിഷ്യനും ഗുരുവും—ഇരുവരും—ദീക്ഷിതരായി പരമശുചികളാകട്ടെ. ‘നമോ നാരായണായ’ എന്നു പറഞ്ഞ് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.
Verse 88
अञ्जनं कङ्कतीं चैव शीघ्रमेव प्रसादयेत् ॥ ततो जानुस्थितो भूत्वा मम कर्मपरायणः ।
അഞ്ജനവും കങ്കതിയും വേഗത്തിൽ ഒരുക്കി/ക്രമീകരിക്കണം. തുടർന്ന് മുട്ടുകുത്തി ഇരുന്ന് എന്റെ നിർദ്ദിഷ്ട കർമങ്ങളിൽ പരായണനായി നിലകൊള്ളണം.
Verse 89
उत्तमाष्टाधिकशतं पञ्चाशत्तुर्यमध्यमाः ॥ तदर्धं स्यात्कनिष्ठापि परिमाणेन सुन्दरी ॥
ഹേ സുന്ദരീ! ഉത്തമപരിമാണം നൂറ്റെട്ട്; മധ്യമം അമ്പതും അതിന്റെ നാലിലൊന്ന് (അമ്പത് മുക്കാൽ). കനിഷ്ഠം അതിന്റെ പകുതി—നിശ്ചിത അളവനുസരിച്ച്.
Verse 90
मन्त्रः— श्रुतिर्भागवती श्रेष्ठा श्रुती अग्निद्विजश्च तव मुखं नासेऽश्विनौ नयने चन्द्रसूर्यौ मुखं च चन्द्र इव गात्राणि जगत्प्रधानानीमं च दर्पणं पश्य पश्य रूपम् ।
മന്ത്രം— ഭാഗവതീ ശ്രുതി പരമോന്നതം. നിന്റെ രണ്ടു ചെവികൾ അഗ്നിയും ദ്വിജനും; മൂക്കിൽ അശ്വിനീകുമാരന്മാർ; കണ്ണുകളിൽ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും; മുഖം ചന്ദ്രനെപ്പോലെ. അവയവങ്ങൾ ലോകത്തിന്റെ പ്രധാന തത്ത്വങ്ങൾ. ഈ ദർപ്പണത്തിൽ നോക്കൂ, നോക്കൂ—രൂപം ദർശിക്കൂ.
Verse 91
ममैव शरणं गत्वा इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥ मन्त्रः— शूद्रोऽहं शूद्रकर्माणि मुक्त्वाऽभक्ष्यं च सर्वशः ॥
എന്നിൽ മാത്രം ശരണം പ്രാപിച്ച് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം: “ഞാൻ ശൂദ്രൻ; ശൂദ്രകർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഭക്ഷിക്കരുതാത്തതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി പരിത്യജിച്ച്…”
Verse 92
धरण्युवाच ॥ स्नानोपकल्पनान्तेषु किं कर्तव्यं नु माधव ॥ प्रसाधनविधिं चैव केन मन्त्रेण कल्पयेत् ॥
ധരണി പറഞ്ഞു: “ഹേ മാധവാ! സ്നാനസജ്ജീകരണങ്ങൾ അവസാനിച്ചാൽ എന്ത് ചെയ്യണം? അലങ്കാരവും ശുദ്ധീകരണവും ഏത് മന്ത്രംകൊണ്ട് ക്രമീകരിക്കണം?”
Frequently Asked Questions
The text frames liberation-oriented discipline as a regulated renunciation: initiates verbally relinquish varṇa-linked occupational acts (e.g., warfare for kṣatriya, trade/agriculture for vaiśya) and adopt a guru-mediated Vaiṣṇava practice. The ethical emphasis lies in controlled conduct—truthfulness/avoidance of slander, purity constraints, and responsible handling/transmission of secret observances (Gaṇāntikā)—so that social roles are reoriented toward a mokṣa-directed life under ritual and pedagogical oversight.
For receiving Gaṇāntikā, the chapter specifies śukla-pakṣa dvādaśī (waxing twelfth lunar day) in months named as Kaumuda and/or Mārgaśīrṣa, and also Vaiśākha. It further prescribes a three-day nirāmiṣa (non-meat) observance leading up to the rite, performed before a consecrated fire (hutāśana).
Environmental stewardship appears indirectly through the Pṛthivī-centered pedagogical frame: Earth’s questions elicit norms that regulate human behavior (restraint, purity, non-harm implied by dietary restriction, and disciplined use of materials). While the passage does not discuss landscapes or conservation explicitly, it models ‘terrestrial balance’ as the maintenance of orderly, low-conflict social conduct and ritual responsibility—an ethic presented as supportive of Pṛthivī’s well-being by limiting disorder and transgression.
The Gaṇāntikā mantras reference a transmission line involving a ‘pūrvapitāmaha’ (fore-grandfather/ancestor figure) and a ‘brahmaṇya-deva’ associated with Bhava (Śiva) as an origin point, while the practice is said to be connected to Nārāyaṇa’s ‘dakṣiṇa-gātra’ (right-side body) symbolism. No specific kings, dynasties, or geographically anchored historical persons are named in the provided text segment.