Adhyaya 98

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चंडेश्वरमिति श्रुतम् । सोमेशाद्वायवे भागे धनुषां षष्टिभिः स्थितम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം, ഹേ മഹാദേവി, ‘ചണ്ഡേശ്വര’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകണം. അത് സോമേശ്വരത്തിൽ നിന്ന് വായവ്യ ദിശയിൽ അറുപത് ധനുസ്സ് ദൂരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।

Verse 2

दिव्यं लिंगं महादेवि सर्वपातकनाशनम् । तत्पूर्वे तु युगे ख्यातं मनोः स्वायंभुवांतरे

ഹേ മഹാദേവി, അത് ദിവ്യ ലിംഗമാണ്—സകല പാതകങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതു. പൂർവയുഗത്തിൽ, സ്വായംഭുവ മനുവിന്റെ മന്വന്തരത്തിൽ, അത് പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു।

Verse 3

त्रेतायुगमुखे देवि पृथिव्या संप्रतिष्ठितम् । पूर्वमन्वंतरे चास्मिंल्लिङ्गं पृथ्वीश्वरं प्रिये

ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, ഹേ ദേവി, ഇത് ഭൂമിയാൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു. ഈ മുൻ മന്വന്തരത്തിൽ, പ്രിയേ, ഈ ലിംഗം ‘പൃഥ്വീശ്വരൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു.

Verse 4

पुनश्चंद्रेण तत्प्राप्तं लिंगं चंद्रेश्वरं प्रिये । ब्रह्महत्यादिपापानां नाशनं पुण्यवर्द्धनम्

വീണ്ടും, പ്രിയേ, അതേ ലിംഗം ചന്ദ്രനാൽ പ്രാപിക്കപ്പെട്ടു ‘ചന്ദ്രേശ്വരൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു. അത് ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങളെ നശിപ്പിച്ച് പുണ്യം വർധിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 5

तं दृष्ट्वा मानवो देवि सप्तजन्मसमुद्भवैः । मुच्यते कल्मषैः सर्वैः कृतकृत्यस्तु जायते

ഹേ ദേവി, അതിനെ വെറും ദർശനം ചെയ്താൽ മാത്രം മനുഷ്യൻ ഏഴ് ജന്മങ്ങളിൽ സഞ്ചിതമായ എല്ലാ കല്മഷങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി കൃതകൃത്യനാകുന്നു.

Verse 6

देव्युवाच । कथं पृथ्वीश्वरं ख्यातं तल्लिंगं पाप नाशनम् । कथं पुनः समाख्यातं चन्द्रेश्वरमिति प्रभो । एतद्विस्तरतो ब्रूहि श्रोतुकामाहमादरात्

ദേവി പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രഭോ, പാപനാശകമായ ആ ലിംഗം ‘പൃഥ്വീശ്വരൻ’ എന്ന പേരിൽ എങ്ങനെ പ്രസിദ്ധമായി? പിന്നെ അത് ‘ചന്ദ്രേശ്വരൻ’ എന്നു എങ്ങനെ വിളിക്കപ്പെട്ടു? ഇത് വിശദമായി അരുളിച്ചെയ്യുക; ഞാൻ ആദരവോടെ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 7

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथा पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मुच्यते जंतुस्त्रिविधैः कर्मबन्धनैः

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവി, കേൾക്കുക; ഞാൻ പാപപ്രണാശിനിയായ കഥ പറയാം. അത് കേട്ടാൽ ജീവി കർമ്മത്തിന്റെ ത്രിവിധബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

Verse 8

आसीत्पूर्वं महादेवि दैत्यभारार्द्दिता मही साऽधो व्रजंती सहसा गोरूपा संबभूव ह

പൂർവ്വകാലത്ത്, ഹേ മഹാദേവി, ദൈത്യഭാരത്തിൽ ഞെരിഞ്ഞ ഭൂമി അധോഭാഗത്തേക്ക് പതിക്കുവാൻ തുടങ്ങി; അപ്പോൾ അവൾ പെട്ടെന്ന് ഗോരൂപം ധരിച്ചു।

Verse 9

इतस्ततो धावमाना न लेभे निर्वृतिं क्वचित् । ततो वर्षशते पूर्णे भ्रममाणा क्वचित्क्वचित्

അവൾ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും ഓടിയെങ്കിലും എവിടെയും ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല. പിന്നെ പൂർണ്ണ നൂറുവർഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും അവൾ ഇടം ഇടമായി അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു।

Verse 10

आससाद महाक्षेत्रं प्रभासमिति विश्रुतम् । देवदानवगंधर्वैः सेवितं पापनाशनम्

അവൾ ‘പ്രഭാസം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ മഹാക്ഷേത്രത്തെ എത്തി; ദേവന്മാർ, ദാനവർ, ഗന്ധർവർ സേവിക്കുന്നതും പാപനാശിനിയുമായ സ്ഥലം അത്।

Verse 11

तत्र स्थित्वा महाक्षेत्रे कृत्वा मनसि निश्चयम् । लिंगं प्रतिष्ठयामास भक्त्या परमया युता

ആ മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, ഹൃദയത്തിൽ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്ത്, പരമഭക്തിയോടെ അവൾ ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു।

Verse 12

वर्षाणां च शतं साग्रं कृते तपसि दुश्चरे । तुतोष भगवान्रुद्रो धरित्रीं वाक्यमब्रवीत्

ദുഷ്കരമായ തപസ്സിൽ നൂറുവർഷത്തേക്കാൾ അല്പം അധികം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ പ്രസന്നനായി ധരിത്രിയോട് വാക്കുകൾ അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 13

देवि विश्वंभरे सर्वं तपः सुचरितं त्वया । मा शोकं कुरु कल्याणि भविष्यति तवेप्सितम्

ദേവി വിശ്വംഭരേ, നീ ഈ സമസ്ത തപസ്സും സുസ്ഥിരമായി സമ്യക്‌ ആചരിച്ചു. കല്യാണി, ദുഃഖിക്കരുത്—നിന്റെ ഇപ്സിതം തീർച്ചയായും സഫലമാകും.

Verse 14

दैत्या नाशं गमिष्यंति विष्णुना निहता भुवि । भवित्री त्वं महादेवि दैत्यभारविवर्जिता

ദൈത്യർ ഭൂമിയിൽ വിഷ്ണുവാൽ നിഹതരായി നാശം പ്രാപിക്കും. മഹാദേവി, നീ ദൈത്യഭാരത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തയാകും.

Verse 15

इदं त्वया स्थापितं यल्लिंगं परमशोभनम् । धरित्रीनाम्ना विख्यातं लोके ख्यातिं गमिष्यति

നീ സ്ഥാപിച്ച ഈ പരമശോഭന ലിംഗം ‘ധരിത്രീ’ എന്ന നാമത്തിൽ ലോകത്തിൽ വിഖ്യാതിയായി പ്രസിദ്ധി പ്രാപിക്കും.

Verse 16

अत्राहं संस्थितो नित्यं लिंगरूपी महाप्रभुः । स्थास्यामि कल्पेकल्पे वै नृणां पापापहारकः

ഇവിടെ ഞാൻ ലിംഗരൂപ മഹാപ്രഭുവായി നിത്യമായി സ്ഥാപിതനാണ്. ഓരോ കല്പത്തിലും ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ നിലകൊണ്ട് മനുഷ്യരുടെ പാപങ്ങൾ അകറ്റും.

Verse 17

मूर्त्यष्टकसमायुक्तो लिंगे ऽस्मिन्संस्थितः सदा । नृणां नाशयिता पापं पूर्वजन्मशतार्जितम्

അഷ്ടദിവ്യമൂർത്തികളോടു സമായുക്തനായി ഞാൻ ഈ ലിംഗത്തിൽ സദാ സ്ഥാപിതനാണ്; മനുഷ്യരുടെ നൂറുനൂറ് മുൻജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപം ഞാൻ നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 18

भाद्रे कृष्णतृतीयायां यश्चैतं पूजयिष्यति । सोऽश्वमेधसहस्रस्य फलमाप्स्यत्यसंशयम्

ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ തൃതീയ തിഥിയിൽ ആരെങ്കിലും ഈ ലിംഗത്തെ പൂജിച്ചാൽ, അവൻ സംശയമില്ലാതെ സഹസ്ര അശ്വമേധയാഗങ്ങളുടെ തുല്യമായ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കും।

Verse 19

सर्वतीर्थाभिषेकस्य सर्वेषां दानकर्मणाम् । भविष्यति फलं तस्य लिंगस्यैवास्य पूजनात्

ഈ ലിംഗത്തെ തന്നെ പൂജിക്കുന്നതിലൂടെ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും അഭിഷേകസ്നാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലവും എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ദാനകർമ്മങ്ങളുടെ ഫലവും അവന് ലഭിക്കും।

Verse 20

धनुषां षोडशं यावत्समंतात्परिमंडलम् । क्षेत्रमस्य समाख्यातं प्राणिनां मुक्तिदायकम्

ചുറ്റുമെല്ലാം പതിനാറു ധനുസ്സിന്റെ അളവോളം വൃത്തപരിധിയായി ഇതിന്റെ വ്യാപ്തി പ്രസിദ്ധമാണ്; ഈ ക്ഷേത്രം ജീവികൾക്ക് മോക്ഷദായകമാണ്।

Verse 21

तस्मिन्मृताः प्राणिनो ये कामतो वाप्यकामतः । कृमि कीटसमा वापि ते यांति परमां गतिम्

ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ മരിക്കുന്ന ജീവികൾ—ഇച്ഛാപൂർവ്വമോ അനിച്ഛാപൂർവ്വമോ—പുഴു കീടങ്ങളുപോലെയായാലും പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും।

Verse 22

यो दद्यात्काञ्चनं मेरुं कृत्स्नां वाऽपि वसुन्धराम् । यः पूजयति पृथ्वीशं स तयोरधिकः स्मृतः

ആരെങ്കിലും സ്വർണമയമായ മേരു പർവ്വതമോ മുഴുവൻ ഭൂമിയോ ദാനം ചെയ്താലും, അവ രണ്ടിലും മേലായവനായി പൃഥ്വീശനെ പൂജിക്കുന്നവൻ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 23

ईश्वर उवाच । इति दत्त्वा वरान्देवस्तत्रैवांतरधीयत । पृथिवीश्वरनामाभूत्तत्प्रभृत्येव शंकरः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇങ്ങനെ വരങ്ങൾ നൽകി ദേവൻ അവിടെയേ അന്തർധാനം ചെയ്തു. അന്നുമുതൽ ശങ്കരൻ ‘പൃഥിവീശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി.

Verse 24

पुनरस्मिन्महाकल्पे वाराह इति विश्रुते । कदाचिद्दक्षशापेन क्षीणश्चन्द्रो बभूव ह

വീണ്ടും ‘വാരാഹ കല്പം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ ഈ മഹാകല്പത്തിൽ, ഒരിക്കൽ ദക്ഷന്റെ ശാപം മൂലം ചന്ദ്രൻ ക്ഷീണിച്ചു.

Verse 25

पपात भूतले देवि यक्ष्मणा पीडितः शशी । क्षेत्रं प्रभासमासाद्य तन्महोदधिसंनिधौ

ഹേ ദേവീ! യക്ഷ്മാരോഗം പീഡിപ്പിച്ച ചന്ദ്രൻ ഭൂതലത്തിൽ വീണു; പ്രഭാസക്ഷേത്രം പ്രാപിച്ച് മഹാസമുദ്രസന്നിധിയിൽ പാർത്തു.

Verse 26

दृष्ट्वा पृथ्वीश्वरं लिंगं सप्रभावं महाप्रभम् । तत्पूजानिरतो भूत्वा वर्षाणां तु सहस्रकम्

പ്രഭാവസമ്പന്നവും മഹാപ്രഭവുമായ പൃഥിവീശ്വര ലിംഗം ദർശിച്ച്, അവൻ അതിന്റെ പൂജയിൽ നിരതനായി പൂർണ്ണമായ ആയിരം വർഷം തുടർന്നു.

Verse 27

अतपत्स तपो रौद्रं शीर्णपर्णांबुभक्षकः । यतः समभवद्दीप्त्या सर्वाह्लादकरः शशी

അവൻ വീണ ഇലകളും ജലവും മാത്രം ആഹാരമാക്കി ഭയങ്കര തപസ്സു ചെയ്തു; ആ തപസ്സിന്റെ ഫലമായി ചന്ദ്രൻ വീണ്ടും ദീപ്തിമാനായി സർവ്വർക്കും ആഹ്ലാദകരനായി.

Verse 28

तल्लिंगस्यैव माहात्म्यात्ततश्चंद्रेश्वरोऽभवत् । तस्य लिंगस्य माहात्म्याच्चंद्रमा गतकल्मषः

ആ ലിംഗത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്താൽ അവൻ ‘ചന്ദ്രേശ്വരൻ’ എന്നായി പ്രസിദ്ധനായി; അതേ ലിംഗത്തിന്റെ മഹിമയാൽ ചന്ദ്രൻ കല്മഷമുക്തനായി.

Verse 29

अवाप सिद्धिमत्युग्रां स्पर्शलिंगप्रकाशिनीम् । सोमनाथेति यां प्राहुः प्रसिद्धां लिंगरूपिणीम्

അവൻ അത്യുഗ്രവും അപൂർവവുമായ ഒരു സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു—സ്പർശലിംഗത്തിന്റെ മഹിമ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന, ലിംഗരൂപിണി, ‘സോമനാഥ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായത്.

Verse 30

इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं चन्द्रदैवतम् । श्रुतं हरति पापानि तथाऽरोग्यं प्रयच्छति

ഇങ്ങനെ സംക്ഷേപമായി ചന്ദ്രദൈവതത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം പ്രസ്താവിച്ചു. ഇത് ശ്രവണമാത്രത്തിൽ പാപങ്ങൾ നശിക്കുകയും ആരോഗ്യവും ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 98

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मध्ययात्रायां पृथ्वीश्वर माहात्म्यवर्णनंनामाष्टनवतितमोध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിൽ, ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ മധ്യയാത്രാ പ്രസംഗത്തിൽ ‘പൃഥ്വീശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള തൊണ്ണൂറ്റെട്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.