Adhyaya 41

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ मार्कंडेयस्य चाश्रमम् । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं मार्कंडेन महात्मना

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, മാർകണ്ഡേയന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്കു പോകണം; അവിടെ പൂർവകാലത്ത് മഹാത്മാവായ മാർകണ്ഡേയൻ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 2

मृकण्डो ब्राह्मणोनाम पुराऽसीच्छंसितव्रतः । अन्ते वयसि संजातस्तस्य पुत्रोऽतिसुन्दरः

പുരാതനകാലത്ത് മൃകണ്ഡു എന്ന പേരുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; പ്രശംസിത വ്രതങ്ങളിൽ അവൻ സ്ഥിരനായിരുന്നു. അവന്റെ വാർദ്ധക്യകാലാന്ത്യത്തിൽ അതിസുന്ദരനായ ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു।

Verse 3

सर्वलक्षणसंपूर्णः शांतः सूर्यसमप्रभः । कस्यचित्त्वथ कालस्य तस्याश्रमपदे नृप

അവൻ സർവ്വ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും സമ്പൂർണ്ണൻ, ശാന്തൻ, സൂര്യനുപോലെ ദീപ്തിമാൻ ആയിരുന്നു. ഹേ നൃപാ, കുറെ കാലത്തിനു ശേഷം ആ ആശ്രമപ്രദേശത്ത് (അടുത്ത സംഭവം നടന്നു)।

Verse 4

आगतो ब्राह्मणो ज्ञानी कश्चित्सामुद्रविच्छुभः । ततोऽसौ क्रीडमानस्तु बालकः पंचवार्षिकः

ശരീരലക്ഷണങ്ങൾ അറിയുന്ന ഒരു ജ്ഞാനിയായ ബ്രാഹ്മണൻ എത്തി. അപ്പോൾ അഞ്ചുവയസ്സുള്ള ആ ബാലൻ കളിച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ വന്നു.

Verse 5

आनासाग्रशिखाग्राभ्यां चिरं चैवावलोकितः । ततोऽहसत्स सहसा तं मृकण्डो ह्यलक्षयत्

അവൻ മൂക്കിന്റെ അഗ്രത്തിൽ നിന്ന് തലയുടെ ശിഖരം വരെ ദീർഘനേരം നിരീക്ഷിച്ചു. പിന്നെ പെട്ടെന്ന് ചിരിച്ചു; അത് മൃകണ്ഡു ശ്രദ്ധിച്ചു.

Verse 6

अथाऽब्रवीच्चिरं दृष्टस्त्वया पुत्रो मम द्विज । ततो हसितवान्भूयः किमिदं कारणं वद

അപ്പോൾ അവൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദ്വിജാ! നീ എന്റെ പുത്രനെ ദീർഘനേരം നോക്കി. പിന്നെയും നീ ചിരിച്ചു—അതിന്റെ കാരണം പറയുക.”

Verse 7

असकृत्स मृकण्डेन यावत्पृष्टो द्विजोत्तमः । उपरोधवशात्तस्मै यथार्थं संन्यवेदयत्

മൃകണ്ഡു വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചതിനാൽ, ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണൻ നിർബന്ധത്തിന്റെ വശത്താൽ യഥാർത്ഥ കാര്യം അവനോട് അറിയിച്ചു.

Verse 8

अस्य बालस्य चिह्नानि यानि काये द्विजोत्तम । अजरश्चामरश्चैव तैर्भवेत्पुरुषः किल

“ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ഈ ബാലന്റെ ദേഹത്തിൽ കാണുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ അങ്ങനെത്തന്നെ; അവയാൽ മനുഷ്യൻ സത്യമായി അജരനും അമരനും ആകുമെന്നു പറയുന്നു.”

Verse 9

षण्मासेनास्य बालस्य नूनं मृत्युर्भविष्यति । एतस्मात्कारणाद्धास्यं मयाऽकारि द्विजोत्तम । अनृतं नोक्तपूर्वं मे वैरिष्वपि कदाचन

ആറ് മാസത്തിനകം ഈ ബാലന്‍ നിശ്ചയമായും മരണം സംഭവിക്കും. അതുകൊണ്ടാണ്, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ഞാൻ ചിരിച്ചത്. ഞാൻ മുമ്പ് ഒരിക്കലും അസത്യം പറഞ്ഞിട്ടില്ല—ഒരിക്കലും ഇല്ല, ശത്രുക്കളോടുപോലും ഇല്ല.

Verse 10

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा तु स ज्ञानी उषित्वा तत्र शर्वरीम् । मृकंडेनाभ्यनुज्ञात इष्टं देशं जगाम ह

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ ജ്ഞാനി മുനി അവിടെ തന്നെ രാത്രി കഴിച്ചു; മൃകണ്ഡന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ചിട്ട്, തനിക്കിഷ്ടമായ ദേശത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 11

मृकंडोपि सुतं ज्ञात्वा ततः क्षीणायुषं नृप । पंचवार्षिकमप्यार्त्तश्चकारोपनयान्वितम्

ഹേ നൃപാ, മൃകണ്ഡനും തന്റെ പുത്രന്‍ അന്ന് അല്പായുസ്സാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് വ്യാകുലനായി, അഞ്ചു വയസ്സായിരുന്നാലും അവന് ഉപനയനസംസ്കാരം നടത്തി.

Verse 12

श्रुताध्ययनसंपन्नं यंयं पश्यसि चाग्रतः । तस्याभिवादनं कार्यं त्वया पुत्रक नित्यशः

മകനേ, നിന്റെ മുമ്പിൽ ശ്രുതി-അധ്യയനസമ്പന്നനായ ആരെയെങ്കിലും കാണുമ്പോൾ അവനോട് അഭിവാദനം ചെയ്യണം; ഇത് നീ നിത്യവും ചെയ്യേണ്ടതാണ്.

Verse 13

ततश्चक्रे ब्रह्मचारी पितुर्वाक्यं विशेषतः

അതിനുശേഷം ആ ബ്രഹ്മചാരി പിതാവിന്റെ വാക്ക് പ്രത്യേക ശ്രദ്ധയോടെ അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 14

बालं वृद्धं युवानं च यंयं पश्यति चक्षुषा । नमस्करोति तं सर्वं ब्राह्मणं विनयान्वितः

ബാലനോ വൃദ്ധനോ യുവാവോ—കണ്ണാൽ ഏതു ബ്രാഹ്മണനെയെങ്കിലും കണ്ടാൽ, വിനയസമ്പന്നനായി അവരെയെല്ലാം നമസ്കരിച്ചിരുന്നതു।

Verse 15

कस्यचित्त्वथ कालस्य तस्याश्रमसमीपतः । सप्तर्षयः समायातास्तीर्थयात्रापरायणाः

കുറെ കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ആശ്രമസമീപത്ത് തീർത്ഥയാത്രയിൽ പരായണരായ സപ്തർഷിമാർ എത്തിച്ചേർന്നു।

Verse 16

अथ तान्सत्वरं गत्वा वंदयामास पार्थिव । बालः सविनयोपेतः सर्वांश्चैव यथाक्रमम्

അപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ, ആ ബാലൻ വേഗത്തിൽ അവരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു, വിനയസഹിതനായി ക്രമത്തിൽ എല്ലാവരെയും വന്ദിച്ചു।

Verse 17

दीर्घायुर्भव तैरुक्तः स बालस्तुष्टितत्परैः । आस्थिताश्च यथाभीष्टं देशं बालं विसर्ज्य तम्

അവനിൽ സന്തുഷ്ടരായി അവർ ബാലനോട് “ദീർഘായുസ്സുള്ളവനാകുക” എന്നു പറഞ്ഞു; പിന്നെ ബാലനെ വിടവാങ്ങി, തങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ച ദേശത്തേക്ക് പോയി।

Verse 18

तेषां मध्येंऽगिरानाम दिव्यज्ञानसमन्वितः । तेनावलोकितो बालः सूक्ष्मदृष्ट्या परंतप

അവരിൽ ‘അംഗിരാ’ എന്നൊരു ഋഷി ദിവ്യജ്ഞാനസമ്പന്നനായിരുന്നു; ഹേ പരന്തപ, അദ്ദേഹം സൂക്ഷ്മദൃഷ്ടിയാൽ ആ ബാലനെ നിരീക്ഷിച്ചു।

Verse 19

अथ तानब्रवीत्सर्वान्मुनीन्किंचित्सविस्मयः । दीर्घायुर्न च बालोऽयं युष्माभिः संप्रकीर्तितः

അപ്പോൾ അവൻ അല്പം വിസ്മയത്തോടെ എല്ലാ മുനിമാരോടും പറഞ്ഞു— “ഈ ബാലൻ ദീർഘായുസ്സുള്ളവൻ അല്ല; നിങ്ങൾ പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെ അല്ല.”

Verse 20

गमिष्यति कुमारोऽयं निधनं पंचमे दिने । तन्न युक्तं हि नो वाक्यमसत्यं द्विजसत्तमाः

“ഈ കുമാരൻ അഞ്ചാം ദിവസം മരണത്തെ പ്രാപിക്കും; അങ്ങനെ ഞങ്ങളുടെ വാക്ക് അസത്യമാകും— അത് യുക്തമല്ല, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ!”

Verse 21

यथाऽयं चिरजीवी स्यात्तथा नीतिर्विधीयताम् । अथ ते मुनयो भीता मिथ्या वाक्यस्य पार्थिव

“ഈ ബാലൻ ചിരഞ്ജീവിയാകുന്നതിന് ഒരു മാർഗം വിധിക്കപ്പെടട്ടെ.” ഹേ രാജാവേ, വാക്ക് മിഥ്യയാകുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ മുനിമാർ ഭീതരായി.

Verse 22

बालकं तं समादाय ब्रह्मलोकं गतास्तदा । तत्र दृष्ट्वा चतुर्वक्त्रं नमश्चक्रुर्मुनीश्वराः

ആ ബാലനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് അവർ അപ്പോൾ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ചതുര്മുഖനായ ബ്രഹ്മാവിനെ കണ്ടു മഹാമുനിമാർ നമസ്കരിച്ചു.

Verse 23

तेषामनंतरं तेन बालके नाभिवादितः । दीर्घायुर्भव तेनाऽपि ब्रह्मणोक्तः स बालकः

അതിനുശേഷം ആ ബാലൻ അവരെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തില്ല. എങ്കിലും ബ്രഹ്മാവ് ആ ബാലനോടുതന്നെ പറഞ്ഞു— “ദീർഘായുസ്സുള്ളവനാകുക.”

Verse 24

ततः सप्तर्षयो हृष्टाः स्वचित्ते नृपसत्तम । सुखासीनान्सविश्रांतानब्रवीन्मुनिपुंगवान्

അപ്പോൾ, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, സപ്തർഷിമാർ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ് സന്തോഷിച്ചു. അവർ സുഖമായി ഇരുന്ന് വിശ്രമിച്ചതിന് ശേഷം മുനിശ്രേഷ്ഠൻ അവരോട് പറഞ്ഞു.

Verse 25

ब्रह्मोवाच । परिपृच्छत किं कार्यं कुतो यूयमिहागताः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ചോദിക്കുവിൻ; നിങ്ങളുടെ കാര്യം എന്ത്? നിങ്ങൾ ഇവിടെ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്?

Verse 26

ऋषय ऊचुः । तीर्थयात्राप्रसंगेन भ्रममाणा महीतलम् । अर्बुदं पर्वतं नाम तस्य तीर्थेषु वै गताः

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—തീർത്ഥയാത്രയുടെ അവസരത്തിൽ ഭൂമിയിലുടനീളം സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ‘അർബുദ’ എന്ന പർവ്വതത്തിലേക്ക് വന്നു, അതിലെ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾ പോയി.

Verse 27

अथागत्य द्रुतं दूराद्बालेनानेन वंदिताः । दीर्घायुर्भव संदिष्टस्ततश्चायमनेकधा । पंचमे दिवसेऽस्यापि मृत्युर्देव भविष्यति

പിന്നീട് ദൂരത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ വന്ന് ഈ ബാലൻ ഞങ്ങളെ വന്ദിച്ചു. ഞങ്ങൾ അവനോട് ‘ദീർഘായുസ്സുള്ളവനാകുക’ എന്ന് അനുഗ്രഹിച്ചു; അവൻ അതിനെ പലവിധത്തിൽ ആവർത്തിച്ചു. എങ്കിലും, ഹേ ദേവാ, അവനിക്കും അഞ്ചാം ദിവസം മരണം സംഭവിക്കും.

Verse 28

यथा वयं त्वया सार्द्धमसत्या न चतुर्मुख । भवामोऽस्य कृते देव तथा किंचिद्विधीयताम्

ഹേ ചതുര്മുഖാ, ഹേ ദേവാ! ഈ ബാലന്റെ കാരണത്താൽ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളോടൊപ്പം അസത്യവക്താക്കളാകാതിരിക്കുവാൻ എന്തെങ്കിലും വിധിക്കണമേ.

Verse 29

अथ ब्रह्मा प्रहृष्टात्मा दृष्ट्वा तं मुनिदारकम् । मत्प्रसादादयं बालो भावी कल्पायुरब्रवीत्

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മദേവൻ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ആനന്ദത്തോടെ ആ മുനിബാലനെ കണ്ടു അരുളിച്ചെയ്തു— “എന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഈ ബാലന്‍ കല്പപര്യന്തം ആയുസ്സ് ലഭിക്കും।”

Verse 30

ततस्ते मुनयो हृष्टास्तमादाय गृहं प्रति । प्रस्थिता ब्रह्मलोकात्तु नमस्कृत्वा चतुर्मुखम्

അതിനുശേഷം ആ മുനിമാർ ആനന്ദഭരിതരായി അവനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് തങ്ങളുടെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട് ചതുര്മുഖനായ ബ്രഹ്മാവിനെ നമസ്കരിച്ചു അവർ യാത്ര തുടർന്നു।

Verse 31

अथ तस्य पिता तत्र मृकंडो मुनिसत्तमः । ततो भार्यासमायुक्तो विललाप सुदुःखितः

അപ്പോൾ അവിടെ അവന്റെ പിതാവായ മൃകണ്ഡുമുനിശ്രേഷ്ഠൻ ഭാര്യയോടുകൂടി അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി വിലപിച്ചു।

Verse 32

हा पुत्रपुत्र करुणं रुदित्वा धर्मवत्सलः । अनामंत्र्य च मां कस्माद्दीर्घं पंथानमाश्रितः

“ഹാ പുത്രാ, ഹാ പുത്രാ!” എന്നു കരുണയായി കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ധർമ്മവത്സലൻ പറഞ്ഞു—“എന്നോട് വിടപറയാതെയെന്തിന് നീ ഇത്ര ദീർഘമായ പാത സ്വീകരിച്ചു?”

Verse 33

अकृत्वापि क्रियाः कार्याः कथं मृत्युवशं गतः । सोऽहं त्वया विना पुत्र न जीवामि कथंचन

“ചെയ്യേണ്ട കർത്തവ്യക്രിയകൾ ചെയ്യാതെയെങ്ങനെ നീ മരണവശനായത്? പുത്രാ, നിന്നില്ലാതെ ഞാൻ ഒരുവിധത്തിലും ജീവിക്കുകയില്ല।”

Verse 34

एवं विलपतस्तस्य बहुधा नृपसत्तम । बालश्चाभ्यागतस्तत्र यत्र देशे पुरा स्थितः

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! അവൻ പലവിധം വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ആ ബാലൻ മുമ്പ് പാർത്തിരുന്ന അതേ ദേശസ്ഥലത്തേക്കു വീണ്ടും എത്തി.

Verse 35

अथासौ प्रययौ बालः प्रहृष्टेनांतरात्मना । तं दृष्ट्वा पथि तातश्च संप्रहृष्टो बभूव ह

അതിനുശേഷം ആ ബാലൻ അന്തരാത്മയിൽ ആനന്ദത്തോടെ മുന്നോട്ട് പോയി. വഴിയിൽ അവനെ കണ്ട പിതാവും അത്യന്തം ഹർഷിതനായി.

Verse 36

पप्रच्छांकं समारोप्य चिरागमन कारणम् । ततः स कथयामास सर्वं मुनिविचेष्टितम् । दर्शनं ब्रह्मलोकस्य पद्मयोनेर्वरं तथा

അവനെ മടിയിൽ ഇരുത്തി പിതാവ് ദീർഘകാലം വൈകിയതിന്റെ കാരണം ചോദിച്ചു. തുടർന്ന് ബാലൻ എല്ലാം പറഞ്ഞു—മുനികളുടെ പ്രവർത്തികൾ, ബ്രഹ്മലോകദർശനം, കൂടാതെ പദ്മയോനി ബ്രഹ്മാവ് നൽകിയ വരവും.

Verse 37

बालक उवाच । अजरश्चामरश्चाहं कृतस्तात स्वयंभुवा । तस्मात्सत्यं मदर्थे ते व्येत्वसौ मानसो ज्वरः

ബാലൻ പറഞ്ഞു—അച്ഛാ! സ്വയംഭൂ ബ്രഹ്മാവ് എന്നെ ജരയും മരണവും ഇല്ലാത്തവനാക്കി. അതിനാൽ എന്റെ കാര്യം ചിന്തിക്കേണ്ട; നിങ്ങളുടെ മനസ്സിലെ ജ്വരം (ശോകം) ഇനി മാറട്ടെ.

Verse 38

सोऽहमाराधयिष्यामि तथैव चतुराननम् । कृत्वाऽश्रमपदं रम्यमर्बुदे पर्वतोत्तमे

ഞാൻ അതേ ചതുരാനന ബ്രഹ്മാവിനെ ആരാധിക്കും. പർവ്വതോത്തമമായ അർബുദത്തിൽ മനോഹരമായ ആശ്രമം സ്ഥാപിച്ച്, ഞാൻ അവന്റെ ഭക്തിയിൽ നിരതനാകും.

Verse 39

अमृतस्रावि तद्वाक्यं श्रुत्वा पुत्रस्य स द्विजः । मृकंडो हर्षसंयुक्तो वाचमित्यब्रवीच्च तम्

പുത്രന്റെ അമൃതധാരപോലെയുള്ള മധുരവാക്യം ശ്രവിച്ച ദ്വിജൻ മൃകണ്ഡു ഹർഷപരിപൂർണ്ണനായി അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 40

मार्क्कंडोऽपि द्रुतं गत्वा रम्य मर्बुदपर्वतम् । तपस्तेपे सुविस्तीर्णं ध्यायन्देवं पितामहम्

മാർകണ്ഡേയനും വേഗത്തിൽ രമ്യമായ അർബുദപർവതത്തിലേക്ക് ചെന്നു, പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മദേവനെ ധ്യാനിച്ച് അവിടെ ദീർഘവും വിപുലവുമായ തപസ്സു ചെയ്തു।

Verse 41

तस्याश्रमपदे पुण्ये श्रावणे मासि पार्थिव । पौर्णमास्यां विशेषेण यः कुर्यात्पितृतर्पणम् । पितृमेधफलं तस्य सकलं स्यादसंशयम्

ഹേ രാജാവേ, ആ ഋഷിയുടെ പുണ്യാശ്രമസ്ഥാനത്ത്—വിശേഷിച്ച് ശ്രാവണമാസത്തിലെ പൗർണ്ണമിയിൽ—ആർ പിതൃതർപ്പണം ചെയ്യുമോ, അവന് സംശയമില്ലാതെ പിതൃമേധയാഗത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ഫലം ലഭിക്കും।

Verse 42

ऋषियोगेन यस्तत्र तर्पयेद्ब्राह्मणोत्तमान् । ब्रह्मलोके चिरं वासस्तस्य संजायते नृप

ഹേ നൃപാ, അവിടെ ഋഷിയോഗവിധിപ്രകാരം ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് തർപ്പണം ചെയ്യുന്നവന് ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ദീർഘവാസം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 43

यः स्नानं कुरुते तत्र सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । नाल्पमृत्युभयं तस्य कुले क्वापि प्रजायते

ആർ അവിടെ യഥാവിധി ശ്രദ്ധയോടെ സ്നാനം ചെയ്യുമോ, അവന്റെ കുലത്തിൽ എവിടെയും അകാലമരണഭയം ഉദിക്കുകയില്ല।