Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 26

ऋषय ऊचुः । तीर्थयात्राप्रसंगेन भ्रममाणा महीतलम् । अर्बुदं पर्वतं नाम तस्य तीर्थेषु वै गताः

ṛṣaya ūcuḥ | tīrthayātrāprasaṃgena bhramamāṇā mahītalam | arbudaṃ parvataṃ nāma tasya tīrtheṣu vai gatāḥ

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—തീർത്ഥയാത്രയുടെ അവസരത്തിൽ ഭൂമിയിലുടനീളം സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ‘അർബുദ’ എന്ന പർവ്വതത്തിലേക്ക് വന്നു, അതിലെ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾ പോയി.

ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
तीर्थयात्राप्रसङ्गेनby/through the occasion of pilgrimage
तीर्थयात्राप्रसङ्गेन:
Karaṇa/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक) + प्रसङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (तीर्थयात्रायाः प्रसङ्गः)
भ्रममाणाःwandering
भ्रममाणाः:
Karta (Subject qualifier)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
महीतलम्the surface of the earth
महीतलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (महेः तलम्)
अर्बुदम्Arbuda
अर्बुदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्बुद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पर्वतम्mountain
पर्वतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अर्बुदम्’ इत्यस्य विशेष्य (apposition)
नामnamed/called
नाम:
Sambandha (naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formसंज्ञासूचक-अव्यय (indeclinable indicating name: ‘called’)
तस्यof it/of that (mountain)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तीर्थेषुin the sacred places
तीर्थेषु:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
गताःhave gone
गताः:
Karta (Predicate with ‘ऋषयः’)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘gone’ (with implied ‘अस्मः/अभवाम’)

Ṛṣis (Saptarṣis)

Tirtha: Arbuda-parvata tīrthas

Type: peak

Listener: Śaunaka-group (implied)

Scene: The saptaṛṣi, travel-worn yet radiant, approach Arbuda mountain; in the distance are springs, small shrines, and forest paths indicating many tīrthas.

A
Arbuda Parvata (Mount Arbuda)
T
tīrthayātrā (pilgrimage)
T
tīrtha (sacred ford/sites)

FAQs

Pilgrimage (tīrthayātrā) is a dharmic discipline that connects seekers to sacred landscapes and divine guidance.

Arbuda Parvata and its network of tīrthas (sacred sites) are explicitly referenced.

Tīrthayātrā (pilgrimage) is indicated as the practice, though no single rite like snāna or dāna is specified in this verse.