Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ मार्कंडेयस्य चाश्रमम् । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं मार्कंडेन महात्मना

pulastya uvāca | tato gacchennṛpaśreṣṭha mārkaṃḍeyasya cāśramam | yatra pūrvaṃ tapastaptaṃ mārkaṃḍena mahātmanā

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, മാർകണ്ഡേയന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്കു പോകണം; അവിടെ പൂർവകാലത്ത് മഹാത്മാവായ മാർകണ്ഡേയൻ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു।

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen, thereafter
ततः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अपादान/कालार्थक (from there/then)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Injunctive/Instruction/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
नृप-श्रेष्ठO best of kings
नृप-श्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘नृपाणां श्रेष्ठः’
मार्कण्डेयस्यof Mārkaṇḍeya
मार्कण्डेयस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction ‘and’)
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Relative location marker/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशार्थक सम्बन्धबोधक अव्यय (relative adverb ‘where’)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Sambandha (Temporal adverb/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formकालार्थक अव्यय (adverb ‘formerly/before’)
तपःausterity, penance
तपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तप्तम्was performed (heated/undertaken)
तप्तम्:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु) → तप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘तपः’ इत्यस्य विशेषण/विधेय
मार्कण्डेनby Mārkaṇḍa
मार्कण्डेन:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootमार्कण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
महात्मनाby the great-souled (sage)
महात्मना:
Karana (Qualifier of agent/करण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषण of ‘मार्कण्डेन’

Pulastya

Tirtha: Mārkaṇḍeya-āśrama

Type: kshetra

Listener: A king (nṛpaśreṣṭha)

Scene: Pulastya instructs a king on the next pilgrimage stop: a forest hermitage with thatched huts, sacrificial fire, deer nearby; a radiant sage (Mārkaṇḍeya) in meditation under a banyan.

P
Pulastya
M
Mārkaṇḍeya
M
Mārkaṇḍeya Āśrama

FAQs

Pilgrimage is anchored in sanctified memory: visiting places hallowed by tapas connects the devotee to enduring dharma.

The hermitage (āśrama) of sage Mārkaṇḍeya, revered because of his ancient austerities.

A travel/pilgrimage prescription: “one should go” (gacchet) to the āśrama; no specific snāna/dāna is stated here.