Adhyaya 87

Verse 1

सूत उवाच । तथा तत्रास्ति विप्रेन्द्राः सोमस्यायतनं शुभम् । यस्यापि दर्शनादेव मुच्यते पातकैर्नरः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, അവിടെ സോമന്റെ (ചന്ദ്രദേവന്റെ) ഒരു ശുഭമായ ആയതനം ഉണ്ട്; അതിന്റെ ദർശനമാത്രത്താൽ മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

Verse 2

सोमवारे तु संप्राप्ते सोमस्य ग्रहणे नरः । यस्तं पश्यति पापोऽपि नरकं न स पश्यति

സോമവാരം വന്നപ്പോൾ, സോമൻ (ചന്ദ്രൻ) ഗ്രഹണകാലത്ത് ആരെങ്കിലും അവനെ ദർശിച്ചാൽ, പാപിയെങ്കിലും നരകം കാണുകയില്ല।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । सर्वेषामेव देवानां दृश्यंतेऽत्र समाश्रयाः । अत्र चंद्रस्य चैवैकः कथं जातः समाश्रयः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ആശ്രയസ്ഥലങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ഇവിടെ ചന്ദ്രന്റെ ഈ ഏക പ്രത്യേക ആശ്രയം എങ്ങനെ ഉണ്ടായതു?

Verse 4

एतन्नः सूतपुत्रातिचित्रं मनसि वर्तते । तस्माद्वद महाभाग सर्वं त्वं वेत्स्यशेषतः

ഹേ സൂതപുത്രാ! ഇത് ഞങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ അത്യന്തം അത്ഭുതമായി നിലകൊള്ളുന്നു; അതിനാൽ, ഹേ മഹാഭാഗ, നീ എല്ലാം പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നവൻ—ദയവായി പറയുക।

Verse 5

सूत उवाच । एनज्जगद्द्विजश्रेष्ठाः सर्वं सोममयं स्मृतम् । तस्मात्प्रतिष्ठिते तस्मिंस्त्रैलोक्यं स्यात्प्रतिष्ठितम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് സോമമയമാണെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു; അതിനാൽ അവൻ അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിതനായാൽ ത്രിലോകവും പ്രതിഷ്ഠിതമാകും।

Verse 6

एताश्चौषधयः सर्वाः सस्याद्याश्चेह भूतले । सर्वाः सोममयास्ताश्च याभिर्जीवंति जंतवः

ഈ ഭൂതലത്തിലെ എല്ലാ ഔഷധികളും ധാന്യാദി വിളകളും—അവയാൽ ജീവികൾ ജീവിക്കുന്നു—അവ എല്ലാം നിശ്ചയമായും സോമമയമാണ്।

Verse 7

तस्माद्ब्रह्मादयो देवाः सोमं प्राप्य क्रमाद्द्विजाः । तृप्तिं यांति परां हृष्टा यतस्तस्माद्वरोऽत्र सः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ ക്രമമായി സോമനെ പ്രാപിച്ച് പരമതൃപ്തി നേടി ആനന്ദിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഇവിടെ അവൻ മഹാവരമായി പ്രസിദ്ധൻ.

Verse 8

अग्निष्टोमादयो यज्ञास्तथा सोमे प्रतिष्ठिताः । तस्य पानाद्यतस्तृप्तिं तत्र यांति द्विजोत्तमाः

അഗ്നിഷ്ടോമാദി യജ്ഞങ്ങൾ സോമനിൽ തന്നെയാണ് പ്രതിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നത്. അവനെ പാനം ചെയ്‌താൽ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നതിനാൽ, ആ തൃപ്തിക്കായി ദ്വിജോത്തമർ അവിടേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 9

एतस्मात्कारणात्सोमः सर्वेषामधिकः स्मृतः । देवानां दानवानां च स हि पूज्यतमः स्मृतः

ഈ കാരണത്താൽ സോമൻ എല്ലാവരിലും ശ്രേഷ്ഠനായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ദേവന്മാരിലും ദാനവന്മാരിലും അവൻ തന്നെയാണ് ഏറ്റവും പൂജ്യനെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത്.

Verse 10

यथान्येषां सुरेन्द्राणां हर्म्याणि धरणीतले । क्रियन्ते रात्रिनाथस्य तद्वत्कुर्वंति मानवाः

മറ്റു ദേവേന്ദ്രന്മാർക്കായി ഭൂമിയിൽ ഭവ്യമായ പ്രാസാദ-ക്ഷേത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതുപോലെ, രാത്രിനാഥനായ (ചന്ദ്രദേവനായ) അവനുവേണ്ടിയും മനുഷ്യർ അങ്ങനെ തന്നെ നിർമ്മിക്കുന്നു.

Verse 11

यैर्येर्नरैर्निशेशस्य प्रासादो विहितः क्षितौ । तेते मुक्तिपदं प्राप्ताः कृत्वाऽथ शुभसंचयम्

ഭൂമിയിൽ നിശേശനായ (ചന്ദ്രദേവനായ) അവനുവേണ്ടി ആരാരോ പ്രാസാദ-ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ടോ, അവർ എല്ലാവരും ശുഭപുണ്യം സമ്പാദിച്ച് മോക്ഷപദം പ്രാപിച്ചു.

Verse 12

यन्महेश्वरहर्म्याणां सहस्रेण भवेच्छुभम् । तदेके नैव चंद्रस्य प्राप्नुवंति शुभं नराः

മഹേശ്വരന്റെ ആയിരം പ്രാസാദ-മന്ദിരങ്ങളാൽ ലഭിക്കുന്ന ശുഭപുണ്യം, ചിലർ ചന്ദ്രദേവന്റെ (മന്ദിരനിർമ്മാണം) മാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ അതേ ശുഭഫലമായി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 13

अथ चन्द्रोत्थहर्म्यस्य माहात्म्यं तद्द्विजोत्तमाः । ज्ञात्वा ब्रह्मादयो देवा भयसंत्रस्तमानसाः । तद्विघ्नार्थमिदं प्रोचुर्मेरुमूर्धानमाश्रिताः

അനന്തരം, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ഈ ചന്ദ്രോത്ഭവ പ്രാസാദ-മന്ദിരത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം അറിഞ്ഞ് ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ മനസ്സിൽ ഭയത്താൽ വിറച്ചു; മേരുവിന്റെ ശിഖരം ആശ്രയിച്ച് അതിന് വിഘ്നം വരുത്താൻ ഈ ഉപായം പറഞ്ഞു।

Verse 14

सौम्यर्क्षे सोमवारेण सौम्ये मासि च संस्थिते । तिथौ च सोमदेवत्ये प्राप्ते सोमग्रहे तथा । सकारैः पंचभिर्युक्ते काले सोमस्य मंदिरम्

നക്ഷത്രം ശുഭമായിരിക്കെ, തിങ്കളാഴ്ച, ശുഭമാസം, സോമദേവത അധിഷ്ഠിതമായ തിഥി വന്നപ്പോൾ, സോമഗ്രഹവും ഉദയിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ—‘സ’ എന്ന അഞ്ചു ശുഭഘടകങ്ങളാൽ യുക്തമായ സമയത്ത്—സോമദേവന്റെ മന്ദിരം സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 15

य एकाहेन संपाद्य प्रासादं स्थापयिष्यति । चंद्रं स सर्वदेवोत्थहर्म्यस्याप्नोति सत्फलम्

ഒരു ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ പ്രവൃത്തി പൂർത്തിയാക്കി ചന്ദ്രദേവന്റെ പ്രാസാദ-മന്ദിരം സ്ഥാപിക്കുന്നവൻ, സർവ്വദേവോത്ഭവ പ്രാസാദ-ക്ഷേത്രത്തിനുതുല്യമായ സത്ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 16

सहस्रगुणितं सम्यक्छ्रद्धापूतेन चेतसा । अन्यथा यस्तु चंद्रस्य प्रासादं प्रकरिष्यति

ശ്രദ്ധയാൽ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ വിധിപൂർവ്വം ചെയ്താൽ ഫലം ആയിരമടങ്ങ് വർധിക്കും; എന്നാൽ മറ്റെവിധം (അശ്രദ്ധയോ അവിധിയോ കൊണ്ട്) ചന്ദ്രദേവന്റെ പ്രാസാദ-മന്ദിരം നിർമിക്കുന്നവന്റെ ഫലം ക്ഷയിക്കും।

Verse 17

वंशोच्छेदं समासाद्य नरकं स प्रयास्यति । एतस्मात्कारणाद्भीता न कुर्वंति नरा भुवि

വംശനാശം സംഭവിച്ചാൽ അവൻ നരകത്തിലേക്കു പോകും. അതുകൊണ്ടു ഭയന്ന് ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യർ ആ അനുചിതകർമ്മം ചെയ്യാറില്ല.

Verse 18

प्रासादं रात्रिनाथस्य सुपुण्यमपि सद्द्विजाः । य एष रात्रिनाथस्य क्षेत्रेऽत्रैव व्यवस्थितः

ഹേ സദ്ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അത്യന്തം പുണ്യപ്രദമായ ഈ രാത്രിനാഥപ്രാസാദം രാത്രിനാഥന്റെ ഈ ക്ഷേത്രപ്രദേശത്തുതന്നെ ഇവിടെ സ്ഥാപിതമാണ്.

Verse 19

प्रासादस्त्वंबरीषेण भूभुजा स विनिर्मितः । कथंचित्समयं प्राप्य यथोक्तं शास्त्रचिंतकैः

ഈ പ്രാസാദം ഭൂഭുജനായ അംബരീഷരാജാവാണ് നിർമ്മിച്ചത്. യോജിച്ച സമയം ലഭിച്ചപ്പോൾ ശാസ്ത്രചിന്തകരുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം യഥാവിധി പണിതു.

Verse 20

तस्यैवोत्तरदिग्भागे द्वितीयोऽन्यः प्रतिष्ठितः । चन्द्रमा धंधुमारेण तद्वत्सोऽपि प्रतिष्ठितः

അതേ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കുഭാഗത്ത് മറ്റൊരു—രണ്ടാമത്തെ—പ്രാസാദം സ്ഥാപിതമായി. അവിടെ ധന്ധുമാരൻ ചന്ദ്രനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; അതുപോലെ അവന്റെ പുത്രനും പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 21

ततश्च तौ महीपालौ तत्प्रभावादुभौ द्विजाः । गतौ च परमां सिद्धिं जन्ममृत्युविवर्जिताम्

അതിനുശേഷം, ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ആ (ക്ഷേത്രത്തിന്റെ) പ്രഭാവത്താൽ ആ രണ്ടു രാജാക്കന്മാർ ജനനമരണരഹിതമായ പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചു.

Verse 22

प्रासादोऽन्यस्तृतीयस्तु क्षेत्रे प्राभासिके तथा । इक्ष्वाकुणा नरेंद्रेण श्रद्धायुक्तेन निर्मितः

പ്രാഭാസിക പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ അതുപോലെ മൂന്നാമതായി മറ്റൊരു പ്രാസാദവും (ക്ഷേത്രവും) നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു; ശ്രദ്ധയുക്തനായ നരേന്ദ്രൻ ഇക്ഷ്വാകു അതു നിർമിച്ചു.

Verse 23

प्रासादत्रयमेतद्धि मुक्त्वात्र धरणीतले । अपरो नास्ति चन्द्रस्य सत्यमेतन्मयोदितम् । एकोऽस्ति नर्मदातीरे पुण्ये रेवोरिसंगमे

ഭൂമിയിൽ ഇവിടെ ഈ മൂന്ന് പ്രാസാദങ്ങൾ ഒഴികെ ചന്ദ്രനു മറ്റൊരു (അത്തരം) ക്ഷേത്രമില്ല—ഇത് ഞാൻ പറഞ്ഞ സത്യം. എങ്കിലും നർമദാതീരത്ത്, പുണ്യമായ രേവാസംഗമത്തിൽ മറ്റൊന്ന് ഉണ്ട്.

Verse 24

एतद्वः सर्वमाख्यातं चन्द्रमाहात्म्यमुत्तमम् । पठतां शृण्वतां चापि सर्वपातकनाशनम्

ചന്ദ്രന്റെ ഈ ഉത്തമ മഹാത്മ്യം ഞാൻ നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും പൂർണ്ണമായി ആഖ്യാനം ചെയ്തു. ഇതു പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്കും ശ്രവിക്കുന്നവർക്കും സർവ്വപാപനാശം സംഭവിക്കുന്നു.

Verse 87

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठेनागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहत्म्ये सोमप्रासादमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीतितमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിലെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘സോമപ്രാസാദമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന ഏൺപത്തേഴാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.