Adhyaya 65

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति तडागं देवनिर्मितम् । यत्रानर्तो नृपः सिद्धः सुहयो नाम नामतः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ ദേവന്മാർ നിർമ്മിച്ച മറ്റൊരു തടാകവും ഉണ്ട്; അവിടെ ‘സുഹയ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ ആനർത്ത രാജാവ് സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു।

Verse 2

तेनैव भूभुजा तत्र लिंगं संस्थापितं शुभम् । आनर्तेश्वरसंज्ञं च सर्व सिद्धिप्रदं नृणाम्

അതേ രാജാവ് അവിടെ മംഗളകരമായ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു; അത് ‘ആനർത്തേശ്വര’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി, മനുഷ്യർക്കു സർവ്വസിദ്ധി നൽകുന്നതാണ്।

Verse 3

तत्रांगारकषष्ठ्यां यस्तडागे स्नानमाचरेत् । स प्राप्नोति नरः सिद्धिं यथाऽनर्ताधिपेन च

അംഗാരക-ഷഷ്ഠി ദിനത്തിൽ ആ തടാകത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ആനർത്താധിപൻ നേടിയതുപോലെ സിദ്ധി പ്രാപിക്കും।

Verse 4

ऋषय ऊचुः । कथं सिद्धिस्तु संप्राप्ता आनर्तेन महात्मना । सर्वं कथय तत्सूत सर्वं वेत्सि न संशयः

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—മഹാത്മാവായ ആനർത്തൻ എങ്ങനെ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു? ഹേ സൂതാ, എല്ലാം പറയുക; നീ എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, സംശയമില്ല।

Verse 5

सूत उवाच । आनर्तः सुहयो नाम पुरासीत्पृथिवीपतिः । सर्वारिभिर्हतो युद्धे पलायनपरायणः । उच्छिष्टो म्लेच्छसंस्पृष्ट एकाकी बहुभिर्वृतः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—പണ്ടുകാലത്ത് ‘ആനർത്ത’ എന്നൊരു ഭൂമിപതി ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ‘സുഹയ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ. യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ശത്രുക്കളാലും പരാജിതനായി ഓടിപ്പോകുവാൻ തുനിഞ്ഞു; മ്ലേച്ഛസ്പർശം മൂലം മലിനനായി, ഉച്ഛിഷ്ടംപോലെ അശുദ്ധനായി, ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നിട്ടും അനേകം വിപത്തുകളും ശത്രുക്കളും ചുറ്റിപ്പറ്റി.

Verse 6

अथ तस्य कपालं च कापालिक व्रतान्वितः । जगृहे निजकर्मार्थं ज्ञात्वा तं वीरसंभवम्

അപ്പോൾ കാപാലികവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവനായി, തന്റെ കർമാനുഷ്ഠാനസിദ്ധിക്കായി ആ കപാലപാത്രം സ്വീകരിച്ചു; അത് വീരവിധിജന്യമായ പാത്രമെന്ന് അറിഞ്ഞ് ധരിച്ചു.

Verse 7

आनर्तेश्वरसांनिध्ये वसमानो वने स्थितः । स रात्रौ तेन तोयेन सर्वदेवमयेन च

ആനർത്തേശ്വരന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, വനത്തിൽ വസിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ രാത്രിയിൽ സർവ്വദേവമയമായ ആ ജലം ഉപയോഗിച്ചു.

Verse 8

तडागोत्थेन संपूर्णं रात्रौ कृत्वा प्रमुंचति । आसीत्पूर्वं वणिङ्नाम्ना सिद्धसेन इति स्मृतः । धनी भृत्यसमोपेतः सदा पुण्यपरायणः

അവൻ രാത്രിയിൽ തടാകത്തിൽ നിന്നെടുത്ത ജലത്തോടെ ആ പാത്രം നിറച്ച് പിന്നെ അത് ഒഴിച്ചു കളയുമായിരുന്നു. മുമ്പ് ‘സിദ്ധസേന’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ട ഒരു വണികൻ ഉണ്ടായിരുന്നു—ധനവാൻ, സേവകരോടുകൂടിയവൻ, എന്നും പുണ്യകർമ്മങ്ങളിൽ പരായണൻ.

Verse 9

कस्यचित्त्वथ कालस्य पण्यबुद्ध्या द्विजोत्तमाः । प्रस्थितश्चोत्तरां काष्ठां स सार्थेन समन्वितः

കുറച്ച് കാലത്തിന് ശേഷം, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, വ്യാപാരബുദ്ധിയോടെ അവൻ ഉത്തരദിക്കിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു; ഒരു സാർത്ഥം (കാരവാൻ) കൂടെ ചേർന്ന് യാത്രയായി.

Verse 10

अथ प्राप्तः क्रमात्सर्वैः स गच्छन्मरुमंडल म् । वृक्षोदकपरित्यक्तं सर्वसत्त्वविवर्जितम्

അനന്തരം അവർ എല്ലാവരും ക്രമേണ മുന്നേറുമ്പോൾ അവൻ ഒരു മരുമണ്ഡലത്തിലെത്തി—വൃക്ഷവും ജലവും ഇല്ലാത്തതും സർവ്വജീവികളുമൊഴിഞ്ഞതുമായ നിർജനഭൂമി.

Verse 11

तत्र रात्रिं समासाद्य श्रांताः पांथाः समन्ततः । सुप्ताः स्थानानि संसृत्य गता निद्रावशं तथा

അവിടെ രാത്രി വന്നപ്പോൾ, എല്ലാടത്തുനിന്നും ക്ഷീണിച്ച യാത്രക്കാർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചേർന്ന് കിടന്നു, നിദ്രയുടെ അധീനരായി.

Verse 12

ततः प्रत्यूषमासाद्य समुत्थाय च सत्वरम् । प्रस्थिता उत्तरां काष्ठां मुक्त्वैकं शूद्रसेवकम्

പിന്നീട് പ്രഭാതം വന്നപ്പോൾ അവർ വേഗത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ഉത്തരദിശയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു; ഒരു ശൂദ്ര സേവകനെ അവിടെ തന്നെ വിട്ടുപോയി.

Verse 13

स वै मार्गपरिश्रांतो गत्वा निद्रावशं भृशम् । न जजागार जातेऽपि प्रयाणे बहुशब्दिते

അവൻ വഴിയിലെ ക്ഷീണത്താൽ അത്യന്തം നിദ്രാവശനായി; പുറപ്പെടുമ്പോൾ വലിയ ശബ്ദമുണ്ടായിട്ടും അവൻ ഉണർന്നില്ല.

Verse 14

न च तैः स स्मृतः सार्थैर्यैः समं प्रस्थितो गृहात् । न च केनापि संदृष्टः स तु रोधसि संस्थितः

വീട്ടിൽ നിന്ന് കൂടെ പുറപ്പെട്ട സാർത്ഥികർ അവനെ ഓർത്തില്ല; ആരും അവനെ കണ്ടുമില്ല—അവൻ തീരം/കരിങ്കെട്ടിന്മേൽ അവിടെ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 15

एवं गते ततः सार्थे प्रोद्गते सूर्यमंडले । तीव्रतापपरिस्पृष्टो जजागार ततः परम्

ഇങ്ങനെ കാരവാൻ മുന്നോട്ട് പോയി, സൂര്യമണ്ഡലം ഉദിച്ചു. കഠിനമായ ചൂടിൽ ദഹിച്ച് അവൻ പിന്നെ ഉണർന്നു.

Verse 18

एवं तस्य तृषार्तस्य पतितस्य धरातले । धृतप्राणस्य कृच्छ्रेण संयातोऽस्ताचलं रविः

ഇങ്ങനെ ദാഹത്തിൽ പീഡിതനായ അവൻ നിലത്ത് വീണുകിടന്നു; വലിയ പ്രയാസത്തോടെ ജീവൻ പിടിച്ചുനിന്നു. അപ്പോൾ രവി അസ്താചലത്തിലേക്ക് ചെന്നു അസ്തമിച്ചു.

Verse 19

ततः किंचित्ससंज्ञोऽभून्मंदीभूते दिवाकरे । चिन्तयामास चित्तेन क्वाहं गच्छामि सांप्रतम्

പിന്നീട് ദിവാകരൻ മങ്ങിത്തുടങ്ങിയപ്പോൾ അവന് അല്പം ബോധം തിരിച്ചുവന്നു. ഹൃദയത്തിൽ—“ഇപ്പോൾ ഞാൻ എവിടേക്ക് പോകും?” എന്നു ചിന്തിച്ചു.

Verse 20

न लक्ष्यते क्वचिन्मार्गो दृश्यते न च मानुषम् । नात्र तोयं न च च्छाया नूनं मे मृत्यु रागतः

എവിടെയും വഴി കാണുന്നില്ല; മനുഷ്യനെയും കാണുന്നില്ല. ഇവിടെ വെള്ളമില്ല, നിഴലുമില്ല—നിശ്ചയം മരണം എനിക്ക് മേൽ വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 21

एवं चिन्ताप्रपन्नस्य तस्य शूद्रस्य निर्जने । मरौ तस्मिन्समायाता शर्वरी तदनन्तरम्

ഇങ്ങനെ ചിന്തയിൽ മുങ്ങിയ ആ ശൂദ്രൻ ആ നിർജന മരുഭൂമിയിൽ ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നു; അതിനുടനെ രാത്രി അവനെ മൂടി.

Verse 22

अथ क्षणेन शुश्राव स गीतं मधुरध्वनि । पठतां नन्दिवृद्धानां तथा शब्दं मनोहरम्

അപ്പോൾ ക്ഷണമാത്രത്തിൽ അവൻ മധുരധ്വനിയോടുകൂടിയ ഗാനം കേട്ടു; നന്ദിവൃദ്ധർ പാരായണം ചെയ്യുന്ന മനോഹര ശബ്ദവും കേൾക്കപ്പെട്ടു।

Verse 23

अथापश्यत्क्षणेनैव प्रेतसंघैः सभावृतम् । प्रेतमेकं च सर्वेषामाधिपत्ये व्यव स्थितम्

പിന്നീട് ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവൻ പ്രേതസംഘങ്ങൾ ചുറ്റിനിന്ന ഒരു സഭ കണ്ടു; അവരെയെല്ലാം അധിപതിയായി നിലകൊള്ളുന്ന ഒരുപ്രേതനെയും കണ്ടു।

Verse 24

ततस्ते पार्श्वगाः प्रेता एके नृत्यं प्रचक्रिरे । तत्पुरो गीतमन्ये तु स्तुतिं चैव तथा परे

അപ്പോൾ അവന്റെ അരികിൽ നിന്ന പ്രേതങ്ങളിൽ ചിലർ നൃത്തം തുടങ്ങി; ചിലർ അവന്റെ മുമ്പിൽ ഗാനം പാടി; മറ്റുചിലർ സ്തുതി അർപ്പിച്ചു।

Verse 25

अथासौ प्राह तं शूद्रमतिथे कुरु भोजनम् । स्वेच्छया पिब तोयं च श्रेयो येन भवेन्मम

അപ്പോൾ അവൻ ആ ശൂദ്രനോട് പറഞ്ഞു—“അതിഥേ, ഭോജനം ഒരുക്കുക; ഇഷ്ടമുള്ളത്ര വെള്ളം കുടിക്ക; അതിനാൽ എനിക്ക് ശ്രേയസ് ലഭിക്കട്ടെ।”

Verse 26

ततः स भोजनं चक्रे क्षुधार्तश्च पपौ जलम् । भयं त्यक्त्वा सुविश्रब्धः प्रेतराजस्य शासनात्

പിന്നീട് അവൻ ഭോജനം ഒരുക്കി; വിശപ്പാൽ പീഡിതനായി വെള്ളം കുടിച്ചു. പ്രേതരാജന്റെ കല്പനയാൽ ഭയം വിട്ട് അവൻ ശാന്തനും വിശ്വാസപൂർണ്ണനുമായി।

Verse 27

ततः प्रेताश्च ते सर्वे प्रेतत्वेन समन्विताः । यथाज्येष्ठं यथान्यायं प्रचक्रुर्भोजनक्रियाम्

അപ്പോൾ പ്രേതസ്വഭാവം ധരിച്ചിരുന്ന ആ എല്ലാ പ്രേതന്മാരും ജ്യേഷ്ഠതാക്രമത്തിലും വിധിപ്രകാരം ഭോജനക്രിയ നിർവഹിച്ചു।

Verse 28

एवं तेषां समस्तानां विलासैः पार्थिवोचितैः । अतिक्रान्ता निशा सर्वा क्रीडतां द्विजसत्तमाः

ഇങ്ങനെ അവർ എല്ലാവരും രാജോചിത വിനോദങ്ങളിലും വിഹാരങ്ങളിലും മഗ്നരായി ക്രീഡിക്കുമ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, മുഴുവൻ രാത്രി കടന്നുപോയി।

Verse 29

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमंडले । यावत्पश्यति शूद्रः स तावत्तत्र न किञ्चन

പിന്നീട് നിർമ്മലമായ പ്രഭാതത്തിൽ സൂര്യമണ്ഡലം ഉദിച്ചപ്പോൾ, ആ ശൂദ്രൻ എത്രനേരം നോക്കിയാലും അവിടെ ഒന്നും കാണാനായില്ല।

Verse 30

ततश्च चिन्तयामास किमेतत्स्वप्नदर्शनम् । चित्तभ्रमोऽथवाऽस्माकमिन्द्रजालमथापि वा

അപ്പോൾ അവൻ ചിന്തിച്ചു—“ഇത് സ്വപ്നദർശനമാണോ? അല്ലെങ്കിൽ മനസ്സിന്റെ ഭ്രമമോ? അതോ ഏതെങ്കിലും ഇന്ദ്രജാലസദൃശമായ മായയോ?”

Verse 32

एवं चिन्तयमानस्य भास्करो गगनांगणम् । समारुरोह तापेन तापयन्धरणीतलम्

അവൻ ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഭാസ്കരൻ ഗഗനാംഗണത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു, തന്റെ താപത്തോടെ ധരണീതലം ചൂടാക്കി കത്തിച്ചു।

Verse 33

ततः कंचित्समाश्रित्य स्वल्पच्छायं महीरुहम् । प्राप्तवान्दिवसस्यांतं क्षुत्पिपासाप्रपीडितः

അപ്പോൾ അവൻ അല്പനിഴൽ മാത്രം നൽകുന്ന ഒരു വൃക്ഷത്തെ ആശ്രയിച്ച്, ക്ഷുധയും ദാഹവും കൊണ്ട് പീഡിതനായി ദിനാന്തം വരെ സഹിച്ചു നിന്നു।

Verse 34

ततो निशामुखे प्राप्ते भूयोऽपि प्रेतराजकम् । प्रेतैस्तैश्चसमोपेतं तथारूपं व्यलोकयत्

പിന്നീട് രാത്രിയുടെ ആരംഭത്തിൽ, അവൻ വീണ്ടും അതേ പ്രേതങ്ങളോടുകൂടിയ പ്രേതരാജനെ, മുൻപുപോലെ അതേ രൂപത്തിൽ കണ്ടു।

Verse 35

तथैव भोजनं चक्रे तस्यातिथ्यसमुद्भवम् । भयेन रहितः शूद्रो हर्षेण महतान्वितः

അതുപോലെ തന്നെ അവൻ ആ അതിഥിസത്കാരത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ആഹാരം കഴിച്ചു; ഭയമില്ലാത്ത ആ ശൂദ്രൻ മഹാഹർഷത്തിൽ നിറഞ്ഞു।

Verse 36

एवं तस्य निशावक्त्रे नित्यमेव स भूपतिः । आतिथ्यं प्रकरोत्येव समागत्य तथैव च

ഇങ്ങനെ രാത്രിയുടെ വേളയിൽ ആ രാജാവ് നിത്യവും വന്ന്, മുൻപുപോലെ തന്നെ അതിഥിസത്കാരം നിർവഹിച്ചു।

Verse 37

ततोऽन्यदिवसे प्राप्ते तेन शूद्रेण भूपतिः । पृष्टः किमेतदाश्चर्यं दृश्यते रजनीमुखे

പിന്നീട് മറ്റൊരു ദിവസം വന്നപ്പോൾ, ആ ശൂദ്രൻ രാജാവിനോട് ചോദിച്ചു—“രാത്രിയുടെ ആരംഭത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഈ അത്ഭുതം എന്താണ്?”

Verse 38

विभवस्ते महाभाग प्रणश्यति निशाक्षये । एतत्कीर्तय मे गुह्यं न चेत्प्रेतप संस्थितम् । अत्र कौतूहलं जातं दृष्ट्वेदं सुविचेष्टितम्

ഹേ മഹാഭാഗ! രാത്രി അവസാനിക്കുമ്പോൾ നിന്റെ വൈഭവം നശിക്കുന്നു. ഈ ഗുഹ്യകാര്യം എനിക്കു പറയുക; അല്ലെങ്കിൽ നീ പ്രേതാധിപനായി സ്ഥാപിതനായവനെന്നു തോന്നുന്നു. ഈ സുസംവിധിത അത്ഭുതം കണ്ടപ്പോൾ എനിക്കു വലിയ കൗതുകം ഉണർന്നു.

Verse 39

प्रेत उवाच । अस्ति पुण्यं महाक्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । गंगा च यमुना चैव स्थिते तत्र च संगमे

പ്രേതൻ പറഞ്ഞു—ഹാടകേശ്വരമെന്ന പേരുള്ള അത്യന്തം പുണ്യകരമായ മഹാക്ഷേത്രം ഉണ്ട്. അവിടെ സംഗമസ്ഥാനത്ത് ഗംഗയും യമുനയും ഇരുവരും വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 40

ताभ्यामतिसमीपस्थं शिवस्यायतनं शुभम् । महाव्रतधरस्तत्र तपस्यति सुनैष्ठिकः

ആ രണ്ടു നദികൾക്കും അതിസമീപത്തിൽ ശിവന്റെ മംഗളകരമായ ആലയം ഉണ്ട്. അവിടെ മഹാവ്രതധാരിയായ, പരമനിഷ്ഠയുള്ള തപസ്വി തപസ്സു ചെയ്യുന്നു.

Verse 41

स सदा रात्रिशौचार्थं कपालं जलपूरितम् । मदीयं शयने चक्रे तत्र कृत्वा निजां क्रियाम्

അവൻ എപ്പോഴും രാത്രിശൗചത്തിനായി കപാലപാത്രം വെള്ളം നിറച്ചിരിക്കും. അവിടെ തന്റെ നിത്യകർമ്മം ചെയ്തു കഴിഞ്ഞ് അത് എന്റെ ശയനസ്ഥാനത്തിനരികെ വെക്കും.

Verse 42

तत्प्रभावान्ममेयं हि विभूतिर्जायते निशि । दिवा रिक्ते कृते याति भूय एव महामते

അതിന്റേതായ പ്രഭാവം കൊണ്ടാണ് എന്റെ ഈ വിഭൂതി (ഭസ്മം) രാത്രിയിൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. പകൽ അത് ഒഴിപ്പിച്ചാൽ അപ്രത്യക്ഷമാകും; ഹേ മഹാമതേ, പിന്നെയും വീണ്ടും ഉദ്ഭവിക്കും.

Verse 43

तस्मात्कुरु प्रसादं मे तत्र गत्वा कपालकम् । चूर्णं कृत्वा मदीयं तत्तस्मिंस्तोये विनिक्षिप

അതുകൊണ്ട് എനിക്കു കരുണ കാണിക്കണമേ; അവിടെ ചെന്നു എന്റെ കപാലാവശിഷ്ടം എടുത്ത്, അത് പൊടിയാക്കി ആ പുണ്യജലത്തിൽ നിക്ഷേപിക്കണമേ।

Verse 44

येन मे जायते मोक्षः प्रेतभावात्सुदारुणात्

ഈ അത്യന്തം ഭീകരമായ പ്രേതഭാവത്തിൽ നിന്ന് എനിക്കു മോക്ഷം ലഭിക്കേണ്ടതിനായി।

Verse 45

तथा तत्रास्ति पूर्वस्यां दिशि तत्तीर्थमुत्तमम् । गयाशिर इति ख्यातं प्रेतत्वान्मुक्तिदा यकम्

അതുപോലെ അവിടത്തെ കിഴക്കുദിശയിൽ ‘ഗയാശിര’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ഉത്തമ തീർത്ഥമുണ്ട്; അത് പ്രേതത്വത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്നു।

Verse 46

तत्र गत्वा कुरु श्राद्धं सर्वेषां त्वं महामते । दृश्यते तव पार्श्वस्था भद्र संपुटिका शुभाम्

ഹേ മഹാമതേ! അവിടെ ചെന്നു നീ എല്ലാവർക്കുമായി ശ്രാദ്ധം നിർവഹിക്കണമേ. പിന്നെ നോക്കുക—ഹേ ഭദ്രാ! നിന്റെ അരികിൽ തന്നെ ഒരു ശുഭ സമ്പുടിക കാണപ്പെടുന്നു।

Verse 47

अस्यां नामानि सर्वेषां यथाज्येष्ठं समालिख । ततः श्राद्धं कुरुष्वाशु दयां कृत्वा गरीयसीम्

ഇതിൽ എല്ലാവരുടെയും പേരുകൾ ജ്യേഷ്ഠതാക്രമത്തിൽ എഴുതുക. തുടർന്ന് പരമകരുണ കാണിച്ച് വേഗത്തിൽ ശ്രാദ്ധം നിർവഹിക്കണം।

Verse 48

वयं त्वां तत्र नेष्यामः सुखोपायेन भद्रक । निधिं च दर्शयिष्यामः श्राद्धार्थं सुमहत्तरम्

ഹേ ഭദ്രപുരുഷാ! ഞങ്ങൾ നിന്നെ സുഖോപായത്തോടെ അവിടെ കൊണ്ടുപോകും; ശ്രാദ്ധാർത്ഥമായി നിശ്ചയിച്ച അതിമഹത്തായ നിധിയും നിന്നെ കാണിച്ചുതരാം।

Verse 49

तथेति समनुज्ञाते तेन शूद्रेण सत्वरम् । निन्युस्तं स्कन्धमारोप्य शूद्रं क्षेत्रे यथोदितम्

‘അങ്ങനെ തന്നെ’ എന്നു ശൂദ്രൻ അനുമതി നൽകിയപ്പോൾ, അവർ ഉടൻ അവനെ തോളുകളിൽ എടുത്തുയർത്തി, പറഞ്ഞതുപോലെ ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി।

Verse 50

दर्शयामासुरेवास्य निधानं भूरिवित्तजम् । तदादाय गतस्तत्र यत्रासौ नैष्ठिकः स्थितः

അവർ അവനു അവന്റെ മറഞ്ഞുനിന്ന നിധി—അപാര ധനസമ്പത്ത്—കാണിച്ചു; അത് എടുത്തുകൊണ്ട്, ആ നൈഷ്ഠിക തപസ്വി പാർത്തിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് അവൻ പോയി।

Verse 51

ततः प्रणम्य तं भक्त्या कथ यामास विस्तरात् । तस्य भूतपतेः सर्वं वृत्तांतं विनयान्वितः

പിന്നീട് അവൻ ഭക്തിയോടെ അവനെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, വിനയത്തോടെ ആ ഭൂതപതിയെ സംബന്ധിച്ച മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും വിശദമായി പറഞ്ഞു।

Verse 52

ततो लब्ध्वा कपालं तच्चूर्णयित्वा समाहितः । गंगायमुनयोर्मध्ये प्रचिक्षेप मुदान्वितः

അപ്പോൾ അവൻ കപാലം ലഭിച്ച്, മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി അത് പൊടിച്ചിട്ട്, ആനന്ദത്തോടെ ഗംഗാ-യമുനകളുടെ മദ്ധ്യജലത്തിൽ എറിഞ്ഞുവിട്ടു।

Verse 53

एतस्मिन्नंतरे प्रेतो दिव्यरूपवपुर्धरः । विमानस्थोऽब्रवीद्वाक्यं शूद्रं तं हर्षसंयुतः

അന്നേരം ആ പ്രേതൻ ദിവ്യപ്രഭാമയ ദേഹരൂപം ധരിച്ചു, വിമാനം അധിഷ്ഠിതനായി, ഹർഷത്തോടെ ആ ശൂദ്രനോടു വചനം പറഞ്ഞു।

Verse 54

प्रसादात्तव मुक्तोऽहं प्रेतत्वाद्दारुणादितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदिवालयम्

നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ ഈ ഭീകരമായ പ്രേതാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് മോചിതനായി. നിനക്കു സ്വസ്തി ഉണ്ടാകട്ടെ; ഇനി ഞാൻ ത്രിദിവാലയത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 55

एतेषामेव सर्वेषामिदानीं श्राद्धमाचर । गत्वा गयाशिरः पुण्यं येन मुक्तिः प्रजायते

ഇപ്പോൾ ഇവരൊക്കർക്കുമായി ശ്രാദ്ധകർമ്മം ആചരിക്ക. പിന്നെ പുണ്യമായ ഗയാശിരസ്സിലേക്ക് പോകുക; അതിനാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും।

Verse 56

ततः स विस्मयाविष्टस्तेषामेव पृथक्पृथक् । श्राद्धं चक्रे च भूतानां नित्यमेव समाहितः

അപ്പോൾ അവൻ വിസ്മയാവിഷ്ടനായി, ആ പ്രേതഭൂതങ്ങളേക്കുറിച്ച് ഓരോരുത്തർക്കും വേർതിരിച്ച് ശ്രാദ്ധം ചെയ്തു; നിത്യവും ഏകാഗ്രനായി നിന്നു।

Verse 57

तेऽपि सर्वे गताः स्वर्गं प्रेतास्तस्य प्रभावतः । ददुश्च दर्शनं तस्य स्वप्रे हर्षसमन्विताः

അവന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ആ പ്രേതന്മാർ എല്ലാവരും സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി; ഹർഷത്തോടെ സ്വപ്നത്തിൽ അവനു തങ്ങളുടെ ദർശനം നൽകി।

Verse 58

ततः शूद्रः स विज्ञाय तत्क्षेत्रं पुण्यवर्ध नम् । न जगाम गृहं भूयस्तत्रैव तपसि स्थितः

അപ്പോൾ ആ ശൂദ്രൻ ആ ക്ഷേത്രം പുണ്യവർദ്ധകമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് വീണ്ടും വീട്ടിലേക്കു പോയില്ല; അവിടെ തന്നേ തപസ്സിൽ സ്ഥിരനായി നിന്നു.

Verse 59

गंगायमुनयोः पार्श्वे शूद्रकेश्वरसंज्ञितम् । लिगं संस्थापितं तेन सर्वपातकनाशनम्

ഗംഗാ-യമുനകളുടെ തീരസന്നിധിയിൽ അദ്ദേഹം ‘ശൂദ്രകേശ്വര’ എന്ന നാമത്തിലുള്ള ശിവലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; അത് സർവ്വപാപനാശിനിയാണ്.

Verse 60

यस्तयोर्विधिवत्स्नानं कृत्वा पूजयते नरः । शूद्रकेश्वरसंज्ञं च लिंगं श्रद्धासमन्वितः

ആ തീർത്ഥജലങ്ങളിൽ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്ത്, ശ്രദ്ധയോടെ ‘ശൂദ്രകേശ്വര’ എന്ന ലിംഗത്തെ പൂജിക്കുന്നവൻ—

Verse 61

स सर्वैः पातकैर्मुक्तः प्रयाति शिव मंदिरम् । स्तूयमानश्च गंधर्वैर्विमानवरमाश्रितः

അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനായി ശിവധാമത്തിലേക്കു പോകുന്നു; ഗന്ധർവന്മാർ സ്തുതിക്കുമ്പോൾ ശ്രേഷ്ഠ വിമാനം ആശ്രയിച്ച് യാത്ര ചെയ്യുന്നു.

Verse 62

यस्तत्र त्यजति प्राणान्कृत्वा प्रायोपवेशनम् । न च भूयोऽत्र संसारे स जन्माप्नोति ।मानवः

ആരായാലും അവിടെ പ്രായോപവേശനം (ഉപവാസത്തോടെ ദേഹത്യാഗം) ചെയ്ത് പ്രാണൻ വിട്ടാൽ, ആ മനുഷ്യൻ ഈ സംസാരത്തിൽ വീണ്ടും ജന്മം പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 63

गंडूषमपि तोयस्य यस्तस्य निवसन्पिबेत् । सोऽपि संमुच्यते पापादाजन्ममरणांतिकात्

അവിടെ വസിച്ച് ആ ജലത്തിന്റെ ഒരു ഗണ്ഡൂഷമാത്രം പോലും പാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ജനനം മുതൽ മരണം വരെ ചേർന്നു നിൽക്കുന്ന പാപഭാരത്തിൽ നിന്നുപോലും വിമുക്തനാകുന്നു।

Verse 64

यस्तत्र ब्राह्मणेंद्राणां संप्रयच्छति भोजनम् । पितरस्तस्य तृप्यंति यावत्कल्पशतत्रयम्

അവിടെ ബ്രാഹ്മണേന്ദ്രന്മാർക്ക് ഭോജനം സമർപ്പിക്കുന്നവന്റെ പിതൃകൾ മൂന്നു നൂറ് കല്പങ്ങൾ വരെ തൃപ്തരായിരിക്കും।

Verse 65

त्रुटिमात्रं च यो दद्यात्तत्र स्वर्णं समाहितः । स प्राप्नोति फलं कृत्स्नं राजसूयाश्वमेधयोः

അവിടെ ഏകാഗ്രചിത്തനായി സ്വർണ്ണത്തിന്റെ ത്രുടിമാത്രം പോലും ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, രാജസൂയവും അശ്വമേധവും എന്ന യാഗങ്ങളുടെ സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 66

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्तीर्थवरमाश्रयेत् । य इच्छेच्छाश्वतं स्वर्गं सदैव मनुजो द्विजाः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ശാശ്വത സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വപ്രയത്നത്തോടെയും ആ ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥത്തെ ആശ്രയിക്കണം।

Verse 67

अत्र गाथा पुरा गीता गौतमेन महर्षिणा । गंगायमुनयोस्तं च प्रभावं वीक्ष्य विस्मयात्

ഇവിടെ പുരാകാലത്ത് മഹർഷി ഗൗതമൻ ഗംഗാ-യമുനകളുടെ ആ പ്രഭാവം കണ്ടു വിസ്മയത്തോടെ ഒരു ഗാഥ പാടിയിരുന്നു।

Verse 68

गंगायमुनयोः संगे नरः स्नात्वा समाहितः । शूद्रेश्वरं समालोक्य सद्यः स्वर्गमवाप्नुयात्

ഗംഗാ-യമുന സംഗമത്തിൽ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ശൂദ്രേശ്വരനെ ദർശിക്കുന്നവൻ ഉടൻ തന്നെ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 69

एतद्वः सर्वमाख्यातं गंगायमुनयोर्मया । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഗംഗാ-യമുനകളുടെ ഈ മുഴുവൻ മഹാത്മ്യം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; ഇത് സർവ്വപാപനാശിനിയാണ്.