Adhyaya 245

Verse 2

पैजवन उवाच । शालिग्रामशिलायां च जगदादिः सनातनः । कथं पाषाणतां प्राप्तो गण्डक्यां तच्च मे वद । त्वत्प्रसादेन विप्रर्षे हरौ भक्तिर्दृढा भवेत् । भवंतस्तीर्थरूपा हि दर्शनात्पापहारिणः

പൈജവനൻ പറഞ്ഞു—ശാലിഗ്രാമശിലയിൽ ജഗദാദിയും സനാതനനുമായ പ്രഭു സന്നിഹിതനാണ്. അദ്ദേഹം ഗണ്ഡകിയിൽ എങ്ങനെ പാഷാണഭാവം പ്രാപിച്ചു? അത് എനിക്ക് പറയുക. ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണാ, നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഹരിയിൽ എന്റെ ഭക്തി ദൃഢമാകട്ടെ. നിങ്ങൾ തീർത്ഥസ്വരൂപരാണ്; നിങ്ങളുടെ ദർശനമാത്രത്തിൽ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു.

Verse 3

तीर्थामृतावगाहेन यथा पवित्रता नृणाम् । भवद्वाक्यामृताज्जाता तथा मम न संशयः

തീർത്ഥത്തിലെ അമൃതസമമായ ജലത്തിൽ അവഗാഹനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യർ പവിത്രരാകുന്നതുപോലെ, നിങ്ങളുടെ വാക്യാമൃതത്തിൽ നിന്നാണ് എനിക്കും ശുദ്ധി ഉണ്ടായത്—ഇതിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ല.

Verse 4

गालव उवाच । इतिहासस्त्वयं पुण्यः पुराणेषु च पठ्यते । यथा स एव भगवाञ्छालिग्रामत्वमागतः

ഗാലവൻ പറഞ്ഞു—ഈ പുണ്യചരിത്രം പുരാണങ്ങളിൽ പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു; ആ ഭഗവാൻ തന്നെ എങ്ങനെ ശാലിഗ്രാമരൂപമായി പ്രകടമായെന്നതാണ് അത്.

Verse 5

महेश्वरश्च लिंगत्वं कथयेऽहं तवाऽनघ । पूर्वं प्रजापतिर्दक्षो ब्रह्मणोंऽगुष्ठ संभवः

ഹേ അനഘാ, മഹേശ്വരൻ ലിംഗരൂപമായി എങ്ങനെ സന്നിഹിതനാണെന്ന് ഞാൻ നിനക്കു വിശദീകരിക്കുന്നു. പൂർവ്വം പ്രജാപതി ദക്ഷൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അങ്കുഷ്ഠത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു.

Verse 7

स चकार महायज्ञे हरद्वेषं विमूढधीः । तेन द्वेषेण महता सती प्रकुपिता भृशम्

മൂഢബുദ്ധിയുള്ളവൻ മഹായജ്ഞത്തിൽ ഹരൻ (ശിവൻ) പ്രതി ദ്വേഷം വളർത്തി; ആ മഹാദ്വേഷം മൂലം സതി ദേവി അത്യന്തം ക്രുദ്ധയായി.

Verse 8

यज्ञवेद्यां समागम्य वह्निधारणया तदा । प्राणायामपरा भूत्वा देहोत्सर्गं चकार सा

യജ്ഞവേദിയിലേക്കെത്തി അവൾ അപ്പോൾ അന്തർവഹ്നി-ധാരണയാൽ പ്രാണായാമത്തിൽ ലീനയായി ദേഹത്യാഗം ചെയ്തു.

Verse 9

पितृभागं परित्यज्य स्वभागेन युता सती । मनसा ध्यानमगमच्छीतलं च हिमालयम्

പിതൃഭാഗം ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വഭാഗയുക്തയായ സതി മനോധ്യാനമാത്രത്തോടെ ശീതള ഹിമാലയത്തെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 10

यत्रयत्र मनो याति स्वकर्मवशगं मृतौ । अवतारस्तत्रतत्र जायते नात्र संशयः

മരണസമയത്ത് സ്വകർമ്മവശമായ മനസ് എവിടെയെവിടെയോ പോകുന്നുവോ, അവിടെയവിടെയേ ദേഹധാരണം (അവതാരം) സംഭവിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 11

दह्यमाना हि सा देवी हिमालयसुताऽभवत् । तत्र सा पार्वती भूत्वा तप उग्रं समाश्रिता

ദഹിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നിട്ടും ആ ദേവി ഹിമാലയപുത്രിയായി; അവിടെ അവൾ പാർവതിയായി ഉഗ്രതപസ്സിനെ ആശ്രയിച്ചു.

Verse 12

शिवभक्तिरता नित्यं हरव्रतपरायणा । शृंगे हिमवतः पुत्री मनो न्यस्य महेश्वरे

നിത്യവും ശിവഭക്തിയിൽ രതയായി, ഹരവ്രതങ്ങളിൽ പരായണയായി, ഹിമവതിന്റെ പുത്രി പർവ്വതശിഖരത്തിൽ മനസിനെ മഹേശ്വരനിൽ നിക്ഷേപിച്ചു.

Verse 13

ततो वर्षसहस्रांते भगवान्भूतभावनः । अथाजगाम तं देशं विप्ररूपो महेश्वरः

അപ്പോൾ ആയിരം വർഷങ്ങളുടെ അവസാനം ഭൂതഭാവനനായ ഭഗവാൻ മഹേശ്വരൻ ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു ആ ദേശത്തേക്ക് വന്നു।

Verse 14

तां ज्ञात्वा तपसा शुद्धां कर्मभावैः परीक्षितैः । ततो दिव्यवपुर्भूत्वा करे जग्राह पार्वतीम्

അവളെ തപസ്സാൽ ശുദ്ധയും കർമ്മ-ഭാവങ്ങളാൽ പരീക്ഷിതയുമെന്നു അറിഞ്ഞ്, അദ്ദേഹം ദിവ്യ ദീപ്തിമയ രൂപം ധരിച്ചു പാർവതിയുടെ കൈ പിടിച്ചു।

Verse 15

तपसा निर्जितश्चास्मि करवाणि च किं प्रियम् । ततः प्राह महेशानं प्रमाणं मे पिता गुरुः

“നിന്റെ തപസ്സാൽ ഞാൻ ജയിക്കപ്പെട്ടു; നിനക്ക് പ്രിയമായ ഏത് ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാം?” അപ്പോൾ (പാർവതി) മഹേശാനോട് പറഞ്ഞു—“എനിക്ക് എന്റെ പിതാവും ഗുരുവും തന്നെയാണ് പ്രമാണം।”

Verse 16

सप्तर्षीन्स तथोक्तस्तु प्रेषयामास शंकरः । ते तत्र गत्वा समयं वक्तुं हिमवता सह

അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശങ്കരൻ സപ്തർഷിമാരെ അയച്ചു. അവർ അവിടെ ചെന്നു ഹിമവാനോടൊപ്പം നിശ്ചയിച്ച കരാർ-വ്യവസ്ഥകൾ അറിയിക്കുവാൻ തുടങ്ങി।

Verse 17

निवेद्य च महेशानं प्रेषिता मुनयो ययुः । ततो लग्नदिने देवा महेन्द्रादय ईश्वरम्

മഹേശാനോട് സന്ദേശം അറിയിച്ച് അയക്കപ്പെട്ട മുനിമാർ പുറപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ശുഭ ലഗ്നദിനത്തിൽ ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ ഈശ്വരന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു വന്നു।

Verse 18

ब्रह्मविष्णुपुरोगाश्च पुरोधायाग्निमाययुः । योगसिद्धा समायांतं वरवेषं वृषध्वजम्

ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മുൻപിൽ നിൽക്കേ അവർ പുരോഹിതനെയും പവിത്ര അഗ്നിയെയും കൂട്ടി അവിടെ എത്തി. യോഗസിദ്ധർ വരവേഷധാരിയായ വൃഷധ്വജ ശിവൻ സമീപിക്കുന്നതു ദർശിച്ചു.

Verse 19

हिमवान्पूजयामास मधुपर्कादिकैः शुभैः । उपचारैर्मुदा युक्तो मानयन्कृतकृत्यताम्

ഹിമവാൻ മധുപർക്കം മുതലായ ശുഭദാനങ്ങളും സത്കാരോപചാരങ്ങളും അർപ്പിച്ച് പൂജിച്ചു ആദരിച്ചു. ആനന്ദത്തോടെ യഥോചിത ബഹുമാനം കാട്ടി താൻ കൃതാർത്ഥനെന്ന് കരുതി.

Verse 20

वेदोक्तेन विधानेन तां कन्यां समयोजयत् । पाणिग्रहेण विधिना द्विजातिगणसंवृतः

വേദോക്തവിധിപ്രകാരം അദ്ദേഹം ആ കന്യയെ വിവാഹബന്ധത്തിൽ ചേർത്തു. ദ്വിജജനസമൂഹം ചുറ്റിനിൽക്കെ പാണിഗ്രഹണവിധിയാൽ സംസ്കാരം സമാപിച്ചു.

Verse 21

वह्निं प्रदक्षिणीकृत्य गिरीशस्तदनन्तरम् । दानकाले च गोत्रादि पृष्टो लज्जापरो हर

അഗ്നിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് ഗിരീശൻ തുടർന്ന് ചടങ്ങുകൾ നടത്തി. ദാനകാലത്ത് ഗോത്രാദി ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ഹരൻ ലജ്ജയോടെ സംകോചിച്ചു.

Verse 22

ब्रह्मणो वचनात्तेन विधिशेषोऽवशेषितः । चरुप्राशनकाले तु पंचवक्त्रप्रकाशकृत्

ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനപ്രകാരം അദ്ദേഹത്തിലൂടെ വിധിയുടെ ശേഷിപ്പുകൾ പൂർത്തിയായി. എന്നാൽ ചരുപ്രാശന സമയത്ത് അദ്ദേഹം തന്റെ പഞ്ചവക്ത്രപ്രഭ വെളിപ്പെടുത്തി.

Verse 23

सहितः सकलैर्देवैः कुतूहलपरायणः । गिरिजार्थं समायुक्तो वरः सोऽपि महेश्वरः

സകല ദേവന്മാരോടും കൂടെ, കൗതുകത്തിൽ പരിപൂർണ്ണനായി, ഗിരിജയ്ക്കായി സ്വയം മഹേശ്വരനും വരനായി ഒരുക്കത്തോടെ നിന്നു।

Verse 24

नवकोटिमुखां दृष्ट्वा साट्टहासो जनोऽभवत् । वैदिकी श्रुतिरित्युक्ता शिव त्वं स्थिरतां व्रज

അവളെ ‘ഒൻപത് കോടി മുഖങ്ങളുള്ളവൾ’ എന്നു കണ്ടപ്പോൾ ജനങ്ങൾ ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചു. അപ്പോൾ വൈദിക ശ്രുതി പ്രസ്താവിച്ചു—“ഹേ ശിവ, സ്ഥിരതയിലേക്കു പോ; ദൃഢനും ശാന്തനും ആകുക.”

Verse 25

लज्जिता सा परित्यागं नाकरोत्पंचजन्मसु । भर्त्तारमसितापांगी हरमेवाभ्यगच्छत

ലജ്ജിതയായി അവൾ അഞ്ചു ജന്മങ്ങളിലും (അവനെ) ഉപേക്ഷിച്ചില്ല. കറുത്ത കണ്ണുകളുള്ള അവൾ തന്റെ ഭർത്താവായ ഹരൻ—ശിവനെയേ സമീപിച്ചു.

Verse 26

देवानां पर्वतानां च प्रहृष्टं सकलं कुलम् । ततो विवाहे संपूर्णे हरोऽगात्कौतुकौकसि

ദേവന്മാരുടെയും പർവ്വതങ്ങളുടെയും സമസ്ത കൂട്ടവും ആനന്ദത്തിൽ ഉല്ലസിച്ചു. തുടർന്ന് വിവാഹം സമാപിച്ചതോടെ ഹരൻ കൗതുകഗൃഹത്തിലേക്ക് (ഉത്സവമണ്ഡപത്തിലേക്ക്) പോയി.

Verse 27

गणानां चापि सान्निध्ये सा नामर्षयदंबिका । पारिबर्हं ततो दत्त्वा शैलेन स विसर्जितः

ഗണങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യത്തിലുപോലും അംബിക അത് സഹിച്ചില്ല (അസന്തുഷ്ടയായി). തുടർന്ന് പാരിബർഹം—വിവാഹോപഹാരങ്ങൾ നൽകി ശൈലൻ (പർവ്വതരാജൻ) അവനെ യാത്രയാക്കി.

Verse 28

मानितः सत्कृतश्चापि मन्दराचलमभ्यगात् । विश्वकर्मा ततस्तस्य क्षणेन मणिमद्गृहम्

മാനിതനായി സത്കൃതനായി അവൻ മന്ദരാചലത്തിലേക്ക് പോയി. തുടർന്ന് വിശ്വകർമ്മൻ ക്ഷണമാത്രത്തിൽ അവനുവേണ്ടി മണിരത്നനിറഞ്ഞ മന്ദിരഗൃഹം നിർമ്മിച്ചു.

Verse 29

निर्ममे देवदेवस्य स्वेच्छावर्द्धिष्णुमंदिरम् । सर्वर्द्धिमत्प्रशस्ताभं मणिविद्रुमभूषितम्

വിശ്വകർമ്മൻ ദേവദേവനുവേണ്ടി തന്റെ ഇച്ഛാനുസാരം വർധിച്ചുവളരുന്ന മന്ദിരം നിർമ്മിച്ചു—സകലസമൃദ്ധിയുമുള്ള, പ്രശസ്ത ദീപ്തിമാൻ, മണികളും പ്രവാളവും അലങ്കരിച്ചതു.

Verse 30

स्थूणासहस्रसंयुक्तं मणिवेदिमनोहरम् । गणा नंदिप्रभृतयो यस्य द्वारि समाश्रिताः

അത് ആയിരം തൂണുകളാൽ സമന്വിതവും മണിമയ വേദികളാൽ മനോഹരവുമായിരുന്നു. അതിന്റെ വാതിലിൽ നന്ദി മുതലായ ഗണങ്ങൾ കാവലായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 31

त्रिनेत्राः शूलहस्ताश्च बभुः शंकररूपिणः । वाटिका अस्य परितः पारिजाताः सहस्रशः

അവർ ത്രിനേത്രരും ശൂലധാരികളും ആയി, ശങ്കരന്റെ തന്നെ രൂപംപോലെ ദൃശ്യമാനരായി. അതിന്റെ ചുറ്റും ഉദ്യാനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; എല്ലാടവും ആയിരക്കണക്കിന് പാരിജാത വൃക്ഷങ്ങൾ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 32

कामधेनुर्मणिर्दिव्यो यस्य द्वारि समाश्रितौ । तस्मिन्मनोहरतरे कामवृद्धिकरे गृहे

അതിന്റേ വാതിലിൽ കാമധേനുവും ഒരു ദിവ്യ മണിയും നിലകൊണ്ടിരുന്നു. ആ അത്യന്തം മനോഹരവും ആഗ്രഹങ്ങളെ വർധിപ്പിക്കുന്നതുമായ ഗൃഹത്തിൽ—

Verse 33

पार्वत्या वसतः सार्द्धं कामो दृष्टिपथं ययौ । वायुरूपः शिवं दृष्ट्वा कामः प्रोवाच शंकरम्

പാർവതിയോടൊപ്പം വസിച്ചിരുന്ന ശിവന്റെ ദൃഷ്ടിപഥത്തിലേക്ക് കാമൻ എത്തി. വായുരൂപം ധരിച്ചു ശിവനെ കണ്ട കാമൻ ശങ്കരനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 34

नमस्ते सर्वरूपाय नमस्ते वृषभध्वज । नमस्ते गणनाथाय पाहि नाथ नमोऽस्तु ते

സർവ്വരൂപനായ നിനക്കു നമസ്കാരം; വൃഷഭധ്വജനായ നിനക്കു നമസ്കാരം. ഗണനാഥനേ, നമസ്കാരം—ഹേ നാഥാ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ; നിനക്കു പ്രണാമം.

Verse 35

त्वया विरहितं लोकं शववत्स्पृशते मही । न त्वया रहितं किञ्चि द्दृश्यते सचराचरे

നീ ഇല്ലാതെ ലോകം ഭൂമിയിൽ ശവംപോലെ കിടക്കുന്നു. ചരാചരമായ എല്ലാറ്റിലും നിന്നില്ലാത്തത് ഒന്നും കാണപ്പെടുന്നില്ല.

Verse 36

त्वं गोप्ता त्वं विधाता च लोकसंहारकारकः । कृपां कुरु महादेव देहदानं प्रयच्छ मे

നീ തന്നെയാണ് രക്ഷകൻ; നീ തന്നെയാണ് വിധാതാവ്; ലോകസംഹാരകാരകനും നീ തന്നെയാണ്. ഹേ മഹാദേവാ, കരുണ ചെയ്‌തെനിക്ക് ദേഹദാനം നൽകണമേ.

Verse 37

ईश्वर उवाच । यन्मया त्वं पुरा दग्धः पर्वते पुरतोऽनघ । तस्या एव समीपे त्वं पुनर्भव स्वदेहवान्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ അനഘാ, മുമ്പ് പർവ്വതത്തിന്റെ മുമ്പിൽ ഞാൻ നിന്നെ ദഹിപ്പിച്ചു; അതേ സ്ഥലത്തിനടുത്ത് നീ വീണ്ടും സ്വദേഹത്തോടെ ഭവിക്ക.

Verse 38

एवमुक्तस्ततः कामः स्वशरीरमुपागतः । ववंदे चरणौ शूद्र विनयावनतोऽभवत्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ കാമൻ തന്റെ സ്വശരീരം വീണ്ടും പ്രാപിച്ചു. അവൻ പാദങ്ങളിൽ വന്ദിച്ച് വിനയത്തോടെ നമിഞ്ഞു.

Verse 39

ततो ननाम चरणौ पार्वत्याः संप्रहृष्टवान् । लब्धप्रसादस्तु तयोः समीपाद्भुवनत्रये

പിന്നീട് ആനന്ദത്തോടെ അവൻ പാർവതീദേവിയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു. ഇരുവരുടെയും പ്രസാദം ലഭിച്ച് അവൻ അവരുടെ സന്നിധിയിൽ തന്നെ പാർന്നു, ത്രിലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി.

Verse 40

चचार सुमहातेजा महामोहबलान्वितः । पुष्पधन्वा पुष्पबाणस्त्वाकुञ्चितशिरोरुहः

അവൻ മഹാതേജസ്സോടെ, മഹാമോഹബലത്തോടെ യുക്തനായി സഞ്ചരിച്ചു. പുഷ്പധനുസ്സും പുഷ്പബാണങ്ങളും ധരിച്ചു, കുഞ്ചിതമായ കേശരാശിയുമുണ്ടായിരുന്നു.

Verse 41

सदा घूर्णितनेत्रश्च तयोर्देहमुपाविशत् । दिव्यासवैर्दिव्यगंधैर्वस्त्रमाल्यादिभिस्तथा

എപ്പോഴും ചലിക്കുന്ന കണ്ണുകളുള്ള അവൻ അവരുടെ ദേഹങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ ദിവ്യ ആസവങ്ങൾ, ദിവ്യ സുഗന്ധങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, മാലകൾ മുതലായവയും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 42

सख्यः संभोगसमये परिचक्रुः समंततः । एवं प्रक्रीडतस्तस्य वत्सराणां शतं ययौ

സംഭോഗസമയത്ത് സഖിമാർ ചുറ്റുമെല്ലാം കൂടി. ഇങ്ങനെ ക്രീഡിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അവന് നൂറു വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോയി.

Verse 43

साग्रमेका निशा यद्वन्मैथुने सक्तचेतसः । एतस्मिन्नंतरे देवास्तारकप्रद्रुता भयात् । ब्रह्माणं शरणं जग्मुः स्तुत्वा तं शरणं गताः

മൈഥുനത്തിൽ ആസക്തമായ ചിത്തത്തിന് ഒരു രാത്രിയേയും നൂറുവർഷംപോലെ തോന്നുന്നതുപോലെ, അതിനിടയിൽ താരകഭയത്താൽ ഓടിപ്പോയ ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശരണത്തിലേക്ക് ചെന്നു; അവനെ സ്തുതിച്ച് സംരക്ഷണം അപേക്ഷിച്ചു।

Verse 44

देवा उचुः । तारकोऽसौ महारौद्रस्त्वया दत्तवरः पुरा

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—“ആ താരകൻ അത്യന്തം രൗദ്രൻ; പൂർവം നിങ്ങളുടെ കൈയ്യാൽ അവന് വരം ലഭിച്ചിരുന്നു।”

Verse 45

विजित्य तरसा शक्रं भुंक्ते त्रैलोक्यपूजितः । वधोपायो यथा तस्य जायते त्वं कुरु स्वयम्

“അവൻ വേഗത്തിൽ ശക്രനെ (ഇന്ദ്രനെ) ജയിച്ച്, ഇപ്പോൾ ത്രിലോകത്തിലും പൂജിക്കപ്പെട്ട് അധികാരം അനുഭവിക്കുന്നു. അതിനാൽ അവന്റെ വധോപായം ഉണ്ടാകുവാൻ നിങ്ങൾ സ്വയം ക്രമീകരിക്കണം।”

Verse 46

ब्रह्मोवाच । मया दत्तवरश्चासौ मयैवोच्छिद्यते नहि । स्वयं संवर्ध्य कटुकं छेत्तुं कोऽपि न चार्हति

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—“ഞാനാണ് അവന് വരം നൽകിയതു; എന്നാൽ ഞാനേ അവനെ നശിപ്പിക്കുന്നത് യുക്തമല്ല. സ്വയം വളർത്തിയ കയ്പുള്ള വളർച്ചയെ മുറിക്കുക ആര്ക്കും ശോഭിക്കുന്നതല്ല।”

Verse 47

तस्मात्तस्य वधोपायं कथयामि महात्मनः । पार्वत्यां यो महेशानात्सूनुरुत्पत्स्यते हि सः

“അതുകൊണ്ട്, മഹാത്മാക്കളേ, അവന്റെ വധോപായം ഞാൻ പറയുന്നു—പാർവതിയിൽ മഹേശാനനിൽ (ശിവനിൽ) നിന്ന് ജനിക്കുന്ന പുത്രൻ തന്നെയാണ് അവനെ സംഹരിക്കുക।”

Verse 48

दिनसप्तकवान्भूत्वा तारकं स हनिष्यति । इति वाक्यं तु ते श्रुत्वा मंदरं लोकसुंदरम्

“ഏഴ് ദിവസം പൂർത്തിയായാൽ അവൻ താരകനെ വധിക്കും.” ഈ വാക്ക് കേട്ട് അവർ ലോകസുന്ദരമായ മന്ദരപർവ്വതത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു.

Verse 49

ब्रह्मलोकात्समाजग्मुः पीडिता दैत्यदानवैः

ദൈത്യദാനവരുടെ പീഡയിൽ വലയുന്നവർ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്ന് ഇവിടെ എത്തി.

Verse 50

तत्र नंदिप्रभृतयो गणाः शूलभृतः पुरः । गृहद्वारे ह्युपा वृत्य तस्थुः संयतचेतसः

അവിടെ ശൂലധാരി (ശിവൻ) മുൻപിൽ നിൽക്കേ, നന്ദി മുതലായ ഗണങ്ങൾ ഗൃഹദ്വാരത്തിൽ ചുറ്റിനിന്നു, സംയതചിത്തരായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 51

देवा ऊचुः । देवाश्च दुःखातुरचेतसो भृशं हतप्रभास्त्यक्तगृहाश्रयाखिलाः । संप्राप्य मासांश्चतुरः स्तपः स्थिता देवे प्रसुप्ते हरतोषणं परम्

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ദുഃഖത്തിൽ അത്യന്തം വ്യാകുലചിത്തരായി, തേജസ് മങ്ങിയവരായി, ഗൃഹാശ്രയം മുഴുവനും ഉപേക്ഷിച്ച്, പ്രഭു യോഗനിദ്രയിൽ പ്രസുപ്തനായിരിക്കെ ഞങ്ങൾ നാല് മാസം തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടു—ഹരൻ (ശിവൻ) പരമമായി പ്രസന്നനാകുവാൻ.

Verse 245

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने तारकोपद्रुतानां देवानां शिवदर्शनार्थं मंदराचलंप्रतिगमनवर्णनंनाम पञ्चचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ആറാം നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനകത്ത്, ശേഷശായീ ഉപാഖ്യാനത്തിൽ, ബ്രഹ്മാ-നാരദ സംവാദത്തിൽ, ചാതുർമാസ്യമാഹാത്മ്യവും പൈജവനോപാഖ്യാനവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, “താരകപീഡിത ദേവന്മാർ ശിവദർശനാർത്ഥം മന്ദരാചലത്തിലേക്ക് പോയ വിവരണം” എന്ന 245-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।