Adhyaya 238

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तपः शृणुष्व विप्रेंद्र विस्तरेण महामते । यस्य श्रवणमात्रेण चातुर्मास्येऽ घनाशनम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ഹേ മഹാമതേ! ഈ തപസ്സിനെ വിശദമായി ശ്രവിക്ക; ഇതിന്റെ ശ്രവണമാത്രത്താൽ തന്നെ ചാതുര്മാസ്യത്തിൽ സഞ്ചിതമായ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു.

Verse 2

षोडशैरुपचारैश्च विष्णोः पूजा सदा तपः । ततः सुप्ते जगन्नाथे महत्तप उदाहृतम्

ഷോഡശോപചാരങ്ങളാൽ വിഷ്ണുവിനെ പൂജിക്കുന്നത് എപ്പോഴും തപസ്സുതന്നെ. അതിനാൽ ജഗന്നാഥൻ ശയനത്തിലിരിക്കുന്ന (ചാതുര്മാസ്യ) കാലത്ത് അതേ പൂജ മഹത്തപസ്സായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 3

करणं पंचयज्ञानां सततं तप एव हि । तन्निवेद्य हरौ चैव चातुर्मास्ये महत्तपः

പഞ്ചയജ്ഞങ്ങളെ നിരന്തരം അനുഷ്ഠിക്കുന്നത് തീർച്ചയായും തപസ്സാണ്; അവയുടെ ഫലം ഹരിക്കു നിവേദിക്കുക—പ്രത്യേകിച്ച് ചാതുര്മാസ്യത്തിൽ—മഹത്തപസ്സെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 4

ऋतुयानं गृहस्थस्य तप एव सदैव हि । चातुर्मास्ये हरिप्रीत्यै तन्निषेव्यं महत्तपः

ഗൃഹസ്ഥന്റെ ഋതുയോജ്യമായ ആചാരപാലനം തന്നെയാണ് നിത്യ തപസ്. ചാതുർമാസ്യത്തിൽ ഹരിപ്രീതിക്കായി അതു അനുഷ്ഠിക്കുന്നത് മഹാതപസ്സായി പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 5

सत्यवादस्तपो नित्यं प्राणिनां भुवि दुर्लभम् । सुप्ते देवपतौ कुर्वन्ननंतफलभाग्भवेत्

സത്യവാദം പ്രാണികൾക്കുള്ള നിത്യ തപസ്സാണ്; ഭൂമിയിൽ അത് ദുർലഭം. ദേവപതി പവിത്രനിദ്രയിൽ (ചാതുർമാസ്യത്തിൽ) ഇരിക്കുമ്പോൾ ഇത് അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ അനന്തഫലഭാഗിയാകും.

Verse 6

अहिंसादिगुणानां च पालनं सततं तपः । चातुर्मास्ये त्यक्तवैरं महत्तप उदारधीः

അഹിംസ മുതലായ ഗുണങ്ങളെ നിരന്തരം പാലിക്കുന്നത് തപസ്സാണ്. ചാതുർമാസ്യത്തിൽ വൈരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് ഉദാരബുദ്ധികൾക്ക് മഹാതപസ്സാണ്.

Verse 7

तप एव महन्मर्त्यः पंचायतनपूजनम् । चातुर्मास्ये विशेषेण हरिप्रीत्या समाचरेत्

മർത്ത്യന് പഞ്ചായത്ത്‌നപൂജ തന്നെ മഹാതപസ്സാണ്. ചാതുർമാസ്യത്തിൽ പ്രത്യേകമായി ഹരിപ്രീതിക്കായി അത് അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 8

नारद उवाच । पंचायतनसंज्ञेयं कस्योक्ता सा कथं भवेत् । कथं पूजा च कर्तव्या विस्तरेणाशु तद्वद

നാരദൻ പറഞ്ഞു— ‘പഞ്ചായതനം’ എന്നത് എന്താണ്? അത് ആരാണ് ഉപദേശിച്ചത്, എങ്ങനെ അത് ഗ്രഹിക്കണം? കൂടാതെ പൂജ എങ്ങനെ ചെയ്യണം? ദയവായി വേഗത്തിൽ വിശദമായി പറയുക.

Verse 9

ब्रह्मोवाच । प्रातर्मध्याह्नपूजायां मध्ये पूज्यो रविः सदा । रात्रौ मध्ये भवेच्चंद्रस्तद्वर्णकुसुमैः शुभैः

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—പ്രാതഃകാലവും മധ്യാഹ്നപൂജയും ചെയ്യുമ്പോൾ മദ്ധ്യസ്ഥാനത്ത് സദാ സൂര്യനെ പൂജിക്കണം; രാത്രിയിൽ മദ്ധ്യത്തിൽ ചന്ദ്രനെ, അവനവന്റെ വർണ്ണത്തിലുള്ള ശുഭപുഷ്പങ്ങളാൽ അർച്ചിക്കണം।

Verse 10

वह्निकोणे तु हेरंबं सर्वविघ्नोपशांतये । रक्तचंदन पुष्पैश्च चातुर्मास्ये विशेषतः

അഗ്നികോണത്തിൽ സർവ്വവിഘ്നശാന്തിക്കായി ഹേരംബനെ പൂജിക്കണം; പ്രത്യേകിച്ച് ചാതുർമാസ്യകാലത്ത് രക്തചന്ദനവും പുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട്।

Verse 11

नैरृतं दलमास्थाय भगवान्दुष्टदर्पहा । गृहस्थस्य सदा शत्रुविनाशं विदधाति सः

നൈഋത ദിശയിൽ അധിഷ്ഠിതനായ ഭഗവാൻ—ദുഷ്ടരുടെ ദർപ്പം ഹരിക്കുന്നവൻ—ഗൃഹസ്ഥന്റെ ശത്രുനാശം സദാ വരുത്തുന്നു।

Verse 12

नैरृत्यकोणगं विष्णुं पूजयेत्सर्वदा बुधः । सुगन्धचंदनैः पुष्पैर्नैवेद्यैश्चातिशोभनैः

ബുദ്ധിമാൻ നൈഋത്യ കോണത്തിൽ സ്ഥിതനായ വിഷ്ണുവിനെ സദാ പൂജിക്കണം; സുഗന്ധചന്ദനം, പുഷ്പങ്ങൾ, അതിശോഭന നൈവേദ്യങ്ങൾ എന്നിവ അർപ്പിച്ച്।

Verse 13

गोत्रजा वायुकोणे तु पूजनीया सदा बुधैः । पुत्रपौत्रप्रवृद्ध्यर्थं सुमनोभिर्मनोहरैः

വായുകോണത്തിൽ ഗോത്രജയെ ബുദ്ധിമാന്മാർ സദാ പൂജിക്കണം; പുത്ര-പൗത്ര വർദ്ധനയ്ക്കായി മനോഹരമായ പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിച്ച്।

Verse 14

ऐशाने भगवान्रुद्रः श्वेतपुष्पैः सदाऽर्चितः । अपमृत्युविनाशाय सर्वदोषापनुत्तये

ഈശാന ദിക്കിൽ ഭഗവാൻ രുദ്രനെ ശ്വേതപുഷ്പങ്ങളാൽ നിത്യവും ആരാധിക്കണം—അപമൃത്യു നാശത്തിനും സർവ്വദോഷനിവാരണത്തിനും।

Verse 15

जागर्ति महिमा यस्य ब्रह्माद्यैर्नैव लिख्यते । पंचायतनमेतद्धि पूज्यते गृहमेधिभिः

യാരുടെ മഹിമ പ്രസ്ഫുടമായി ജാഗ്രതയായി നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അതിനെ ബ്രഹ്മാദികളും പൂർണ്ണമായി എഴുതിവിവരിക്കുവാൻ കഴിയില്ല। ഇതുതന്നെ പഞ്ചായതനപൂജ; ഗൃഹസ്ഥർ ശ്രദ്ധയോടെ പൂജിക്കേണ്ടത്।

Verse 16

तप एतत्सदा कार्यं चातुर्मास्ये महाफलम् । पर्वकालेषु सर्वेषु दानं देयं तपः सदा । चातुर्मास्ये विशेषेण तदनंतं प्रजायते

ഈ തപസ്സ് നിത്യവും ആചരിക്കണം; ചാതുർമാസ്യത്തിൽ അതിന് മഹാഫലം ലഭിക്കുന്നു। എല്ലാ പർവ്വകാലങ്ങളിലും ദാനം നൽകുകയും തപസ്സ് നിലനിർത്തുകയും വേണം; പ്രത്യേകിച്ച് ചാതുർമാസ്യത്തിൽ അതിന്റെ പുണ്യം അനന്തമാകുന്നു।

Verse 17

शौचं तु द्विविधं ग्राह्यं बाह्यमाभ्यंतरं सदा । जलशौचं तथा बाह्यं श्रद्धया चांतरं भवेत्

ശൗചം എപ്പോഴും രണ്ടുവിധമായി ഗ്രഹിക്കണം—ബാഹ്യവും ആഭ്യന്തരവും। ജലശൗചം ബാഹ്യം; ശ്രദ്ധയാൽ അന്തഃശൗചം ഉണ്ടാകുന്നു।

Verse 18

इद्रियाणां ग्रहः कार्यस्तपसो लक्षणं परम् । निवृत्त्येंद्रियलौल्यं च चातुर्मास्ये महत्तपः

ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം ആചരിക്കണം—അതുതന്നെ തപസ്സിന്റെ പരമ ലക്ഷണം। ഇന്ദ്രിയലൗല്യത്തിൽ നിന്ന് വിരമിക്കൽ, ചാതുർമാസ്യത്തിൽ മഹത്തപസ്സാണ്।

Verse 19

इन्द्रियाश्वान्सन्नियम्य सततं सुखमेधते । नरके पात्यते प्राणैस्तैरेवोत्पथगामिभिः

ഇന്ദ്രിയങ്ങളെന്ന കുതിരകളെ നിരന്തരം നിയന്ത്രിച്ചാൽ സുഖം ക്രമേണ വർധിക്കുന്നു; എന്നാൽ അതേ പ്രാണശക്തികൾ കുപഥത്തിലോടിയാൽ നരകത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നു।

Verse 20

ममतारूपिणीं ग्राहीं दुष्टां निर्भर्त्स्य निग्रहेत् । तप एव सदा पुंसां चातुर्मास्येऽधिगौरवम्

‘എന്റെ’ എന്ന മമതയായി പിടിച്ചെടുക്കുന്ന ആ ദുഷ്ട ഗ്രാഹിയെ ശാസിച്ച് നിയന്ത്രിക്കണം. തപസ്സേ എപ്പോഴും മനുഷ്യർക്കുള്ള ആശ്രയം; ചാതുർമാസ്യത്തിൽ അതിന് പ്രത്യേക മഹത്വം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 21

काम एष महाशत्रुस्तमेकं निर्जयेद्दृढम् । जितकामा महात्मानस्तैर्जितं निखिलं जगत्

കാമം തന്നെയാണ് മഹാശത്രു; ആ ഒരേയൊരു ശത്രുവിനെ ദൃഢമായി ജയിക്കണം. കാമജയികളായ മഹാത്മാക്കൾക്ക് ആ ജയത്താൽ സർവ്വജഗത്തും ജയിച്ചതുപോലെ ആകുന്നു।

Verse 22

एतच्च तपसो मूलं तपसो मूलमेव तत् । सर्वदा कामविजयः संकल्पविजयस्तथा

ഇതുതന്നെയാണ് തപസ്സിന്റെ മൂലം—തപസ്സിന്റെ മൂലം തന്നേ: എല്ലായ്പ്പോഴും കാമവിജയം, അതുപോലെ സംകല്പവിജയവും.

Verse 23

तदेव हि परं ज्ञानं कामो येन प्रजायते । महत्तपस्तदेवाहुश्चातुमास्ये फलोत्तमम्

കാമം ഏത് മൂലത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത് എന്നത് മൂലതഃ അറിയുന്നതുതന്നെ പരമജ്ഞാനം. അതുതന്നെയാണ് മഹത്തപസ്സെന്ന് പറയുന്നു; ചാതുർമാസ്യത്തിൽ അതിന് ഉത്തമഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 24

लोभः सदा परित्याज्यः पापं लोभे समास्थितम् । तपस्तस्यैव विजयश्चातुर्मास्ये विशेषतः

ലോഭം എപ്പോഴും ഉപേക്ഷിക്കണം; പാപം ലോഭത്തിനുള്ളിൽ തന്നെയാണ് ഇരിപ്പിടമാക്കുന്നത്. ആ ലോഭത്തെ ജയിക്കുന്നത് തപസ്സിലൂടെ—വിശേഷിച്ച് ചാതുർമാസ്യത്തിൽ—സിദ്ധിക്കുന്നു.

Verse 25

मोहः सदाऽविवेकश्च वर्जनीयः प्रयत्नतः । तेन त्यक्तो नरो ज्ञानी न ज्ञानी मोहसंश्रयात

മോഹവും അവിവേകവും എപ്പോഴും പരിശ്രമത്തോടെ ഒഴിവാക്കണം. അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ തന്നെ യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനി; മോഹത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നവൻ ജ്ഞാനിയല്ല.

Verse 26

मद एव मनुष्याणां शरीरस्थो महारिपुः । सदा स एव निग्राह्यः सुप्ते देवे विशेषतः

അഹങ്കാരമാണ് മനുഷ്യരുടെ ശരീരത്തിനുള്ളിൽ വസിക്കുന്ന മഹാശത്രു. അതിനെ എപ്പോഴും നിയന്ത്രിക്കണം—വിശേഷിച്ച് ദേവൻ ‘ശയന’ത്തിലിരിക്കുന്ന ചാതുർമാസ്യകാലത്ത്।

Verse 27

मानः सर्वेषु भूतेषु वसत्येव भयावहः । क्षमया तं विनिर्जित्य चातुर्मास्ये गुणाधिकः

മാനം (അഹം-മാനം) എല്ലാ ജീവികളിലും ഭയാവഹമായി വസിക്കുന്നു. ക്ഷമയാൽ അതിനെ ജയിച്ചാൽ ഗുണവർധന ലഭിക്കുന്നു—വിശേഷിച്ച് ചാതുർമാസ്യത്തിൽ।

Verse 28

मात्सर्यं निर्जयेत्प्राज्ञो महापातककारणम् । चातुर्मास्ये जितं तेन त्रैलोक्यममरैः सह

പ്രാജ്ഞൻ മാത്സര്യം (ഈർഷ്യ) ജയിക്കണം; അത് മഹാപാതകങ്ങളുടെ കാരണം. ചാതുർമാസ്യത്തിൽ അതിനെ ജയിച്ചാൽ, അമരന്മാരോടുകൂടിയ ത്രൈലോക്യം ജയിച്ചതുപോലെ ആകുന്നു.

Verse 29

अहंकारसमाक्रांता मुनयो विजितेंद्रियाः । धर्ममार्गं परित्यज्य कुर्वत्युन्मार्गजां क्रियाम्

അഹങ്കാരത്താൽ ആക്രാന്തരായി, ഇന്ദ്രിയജയികളായ മുനിമാരും ചിലപ്പോൾ ധർമ്മമാർഗം ഉപേക്ഷിച്ച് കുപഥജന്യമായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു।

Verse 31

एतद्धि तपसो मूलं यदेतन्मनसस्त्यजेत् । त्यक्तेष्वेतेषु सर्वेषु पर ब्रह्ममयो भवेत्

ഇതുതന്നെ തപസ്സിന്റെ മൂലം—മനസ്സിന്റെ വൃത്തികളെ ത്യജിക്കുക; അവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ साधകൻ പരബ്രഹ്മമയനാകുന്നു।

Verse 32

प्रथमं कायशुद्ध्यर्थं प्राजापत्यं समाचरेत् । शयने देवदेवस्य विशेषेण महत्तपः

ആദ്യം ദേഹശുദ്ധിക്കായി പ്രാജാപത്യ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം; ദേവദേവന്റെ ഹരിശയനകാലത്ത് അത് പ്രത്യേകമായി മഹത്തപസ്സാകുന്നു।

Verse 33

हरेस्तु शयने नित्यमेकांतरमु पोषणम् । यः करोति नरो भक्त्या न स गच्छेद्यमालयम्

ഹരിയുടെ ശയനകാലത്ത് ഭക്തിയോടെ നിത്യം ഒരു ദിവസം വിട്ട് ഒരു ദിവസം ആഹാരം ചെയ്യുന്നവൻ യമാലയത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല।

Verse 34

हरिस्वापे नरो नित्यमेकभक्तं समाचरेत् । दिवसेदिवसे तस्य द्वादशाहफलं लभेत्

ഹരിസ്വാപകാലത്ത് മനുഷ്യൻ നിത്യം ഏകഭക്തം (ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ ആഹാരം) അനുഷ്ഠിക്കണം; ദിനംപ്രതി അവന് ദ്വാദശാഹ വ്രതഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 35

चातुर्मास्ये नरो यस्तु शाकाहारपरो यदि । पुण्यं क्रतुसहस्राणां जायते नात्र संशयः

ചാതുർമാസ്യകാലത്ത് ആരെങ്കിലും ശാകാഹാരപരനായിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവന്‍ സഹസ്ര യാഗഫലസമമായ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 36

चातुर्मास्ये नरो नित्यं चांद्राय णव्रतं चरेत् । एकैकमासे तत्पुण्यं वर्णितुं नैव शक्यते

ചാതുർമാസ്യത്തിൽ മനുഷ്യൻ നിത്യമായി ചാന്ദ്രായണവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം; ഓരോ മാസത്തിലും ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം വർണ്ണിക്കാൻ പോലും കഴിയില്ല।

Verse 37

सुप्ते देवे च पाराकं यः करोति विशुद्धधीः । नारी वा श्रद्धया युक्ता शतजन्माघ नाशनम्

ദേവൻ പുണ്യനിദ്രയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ വിശുദ്ധബുദ്ധിയോടെ പാരാകവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ—ശ്രദ്ധയുള്ള പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ—നൂറു ജന്മങ്ങളുടെ പാപം നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 38

कृच्छ्रसेवी भवेद्यस्तु सुप्ते देवे जनार्दने । पापराशिं विनिर्धूय वैकुण्ठे गणतां व्रजेत्

ജനാർദനൻ പുണ്യനിദ്രയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ കൃച്ഛ്രശാസനം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ പാപരാശി നീക്കി വൈകുണ്ഠത്തിൽ പരിചാരകഗണങ്ങളിൽ സ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 39

तप्तकृच्छ्रपरो यस्तु सुप्ते देवे जनार्दने । कीर्तिं संप्राप्य वा पुत्रं विष्णुसायुज्यतां व्रजेत्

ജനാർദനൻ പുണ്യനിദ്രയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ തപ്ത-കൃച്ഛ്രത്തിൽ പരനായവൻ കീർത്തിയോ സത്പുത്രനോ പ്രാപിച്ച്, അവസാനം വിഷ്ണുസായുജ്യം കൈവരിക്കുന്നു।

Verse 40

दुग्धाहारपरो यस्तु चातुर्मास्येऽभिजायते । तस्य पापसहस्राणि विलयं यांति देहिनः

ചാതുർമാസ്യത്തിൽ ആരെങ്കിലും ദുഗ്ധാഹാരം അനുഷ്ഠിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ആ ദേഹിയുടെ ആയിരക്കണക്കിന് പാപങ്ങൾ ലയിച്ച് നശിക്കുന്നു.

Verse 41

मितान्नाशनकृद्धीरश्चातुर्मास्ये नरो यदि । निर्धूय सकलं पापं वैकुण्ठपदमाप्नुयात्

ചാതുർമാസ്യത്തിൽ ധീരനായ മനുഷ്യൻ മിതാഹാരം പാലിച്ചാൽ, അവൻ സകല പാപവും നീക്കി വൈകുണ്ഠപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 42

एकान्नाशनकृन्मर्त्यो न रोगैरभि भूयते । अक्षारलवणाशी च चातुर्मास्ये न पापभाक्

ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ആഹാരം ചെയ്യുന്ന മർത്ത്യൻ രോഗങ്ങളാൽ കീഴടക്കപ്പെടുകയില്ല; ചാതുർമാസ്യത്തിൽ ക്ഷാരവും ലവണവും ഒഴിവാക്കുന്നവൻ പാപഭാഗിയാകുകയുമില്ല.

Verse 43

कृताहारो महापापैर्निर्मुक्तो जायते ध्रुवम् । हरिमुद्दिश्य मासेषु चतुर्षु च न संशयः

നാലു മാസങ്ങൾ ഹരിയെ ലക്ഷ്യമാക്കി നിയന്ത്രിതാഹാരം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ മഹാപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് തീർച്ചയായും വിമുക്തനാകുന്നു—സംശയമില്ല.

Verse 44

कन्दमूलाशनकरः पूर्वजान्सह चात्मना । उद्धृत्य नरकाद्घोराद्याति विष्णुसलोकताम्

കന്ദമൂലഫലാഹാരം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ, തനോടൊപ്പം പൂർവ്വജരെയും ഉയർത്തി ഭയങ്കര നരകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുത്തി വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 45

नित्यांबुप्राशनकरश्चातुर्मास्ये यदा भवेत् । दिनेदिनेऽश्वमेधस्य फलमाप्नोत्यसंशयम्

ചാതുർമാസ്യത്തിൽ ഒരാൾ നിത്യവും ജലം മാത്രം പാനം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ സംശയമില്ലാതെ ദിനംപ്രതി അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 46

शीतवृष्टिसहो यस्तु चातुर्मास्ये नरो भवेत् । हरिप्रीत्यै जगन्नाथस्तस्यात्मानं प्रयच्छति

ചാതുർമാസ്യത്തിൽ ഹരിപ്രീതിക്കായി ശീതവും മഴയും സഹിക്കുന്ന മനുഷ്യനു ജഗന്നാഥനായ ഹരി തന്റെ തന്നെ സ്വരൂപം ദാനം ചെയ്യുന്നു।

Verse 47

महापाराकसंज्ञं तु महत्तप उदाहृतम् । मासैकमुपवासेन सर्वं पूर्णं प्रजायते

‘മഹാപാരാക’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ മഹത്തപസ്സാണിത്; ഒരു മാസം ഉപവാസം ചെയ്താൽ എല്ലാ ആത്മീയ ലക്ഷ്യങ്ങളും പൂർണ്ണമാകുന്നു।

Verse 48

देवस्वापदिनादौ तु यावत्पवित्रद्वादशी । पवित्रद्वादशीपूर्वं यावच्छ्रवणद्वादशी

ദേവസ്വാപ ദിനം മുതൽ പവിത്രാ ദ്വാദശി വരെ; പിന്നെ പവിത്രാ ദ്വാദശിക്ക് മുമ്പ് മുതൽ ശ്രവണ ദ്വാദശി വരെ—ഇതാണ് ഈ വ്രതകാലമായി പ്രസ്താവിച്ചത്।

Verse 49

महापाराकमेतद्धि द्वितीयं परिकीर्तितम् । श्रवणद्वादशीपूर्वं प्राप्ता चाश्विनद्वादशी

ഇതുതന്നെ രണ്ടാമത്തെ ‘മഹാപാരാക’ എന്നു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നു; ശ്രവണ ദ്വാദശിക്ക് മുമ്പ് മുതൽ ആരംഭിച്ച് ആശ്വിന ദ്വാദശി എത്തുന്നതുവരെ।

Verse 50

महापाराक तृतीयं प्राज्ञैश्च समुदाहृतम् । आश्विनद्वादशी चादौ प्राप्ता देवसुबोधिनी

പണ്ഡിതർ മഹാപാരാകത്തിന്റെ മൂന്നാം വിധിയെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ആശ്വിന ദ്വാദശിയിൽ ആരംഭിച്ച് ദേവ-സുബോധിനി (ഭഗവാന്റെ ജാഗരണ തിഥി) വരെ തുടരുന്നു।

Verse 51

महापाराकमेतद्धि चतुर्थं परिकथ्यते । एतेषामेकमपि च नारी वा पुरुषोऽपि वा

ഇതിനെ തന്നെയാണ് ‘മഹാപാരാകം’ എന്നു പറയുന്നത്; ഇത് നാലാമത്തെ (വ്രത/അനുഷ്ഠാനം) ആയി വിവക്ഷിക്കുന്നു. ഇവയിൽ ഒന്നെങ്കിലും സ്ത്രീയോ പുരുഷനോ ആചരിച്ചാൽ,

Verse 52

यः करोति नरो भक्त्या स च विष्णुः सनातनः । इदं च सर्वतपसां महत्तप उदाहृतम्

ഭക്തിയോടെ ഇത് ആചരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സനാതന വിഷ്ണുവിനുതുല്യനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിനെ എല്ലാ തപസ്സുകളിലും മഹത്തപസ്സായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്।

Verse 53

दुष्करं दुर्लभं लोके चातुर्मास्ये मखाधिकम् । दिवसेदिवसे तस्य यज्ञायुतफलं स्मृतम्

ഇത് ലോകത്തിൽ ദുഷ്കരവും ദുർലഭവും ആകുന്നു; ചാതുർമാസ്യകാലത്ത് ഇത് യജ്ഞങ്ങളെക്കാളും ശ്രേഷ്ഠം. ദിനംപ്രതി ഇതിന്റെ ഫലം പത്തായിരം യജ്ഞഫലത്തോടു തുല്യമെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 54

महत्तप इदं येन कृतं जगति दुर्लभम् । इदमेव महापुण्यमिदमेव महत्सुखम् । इदमेव परं श्रेयो महापाराकसेवनम्

ഈ മഹത്തപസ് ചെയ്തവൻ ലോകത്തിൽ ദുർലഭൻ. ഇതുതന്നെ മഹാപുണ്യം, ഇതുതന്നെ മഹാസുഖം. ഇതുതന്നെ പരമ ശ്രേയസ്—മഹാപാരാക സേവനം।

Verse 55

नारायणो वसेद्देहे ज्ञानं तस्य प्रजायते । जीवन्मुक्तः स भवति महापातककारकः

നാരായണൻ അവന്റെ ദേഹത്തിൽ വസിക്കുമ്പോൾ അവനിൽ ജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു. മഹാപാതകകർത്താവായിരുന്നാലും അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കെ തന്നെ മുക്തനാകുന്നു।

Verse 56

तावद्गर्जंति पापानि नरकास्तावदेव हि । तावन्मायासहस्राणि यावन्मासो पवासकः

പാപങ്ങൾ അത്രകാലം മാത്രമേ ഗർജിക്കൂ; നരകങ്ങളും അത്രകാലം തന്നെ—നിശ്ചയം. അതുപോലെ ഉപവാസമാസം നിലനിൽക്കുന്നത്രകാലം മാത്രമേ ആയിരം മായാഭ്രമങ്ങളും നിലനിൽക്കൂ।

Verse 57

चातुर्मास्युपवासी यो यस्य प्रांगणिको भवेत् । सोऽपि हत्यासहस्राणि त्यक्त्वा निष्कल्मषो भवेत्

ചാതുർമാസ്യ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, ആരുടെയെങ്കിലും ഗൃഹപ്രാങ്കണത്തിൽ സേവകനായോ ആശ്രിതനായോ കഴിയുന്നവനും, സഹസ്രഹത്യാപാപങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് നിർമലനാകുന്നു।

Verse 58

य इदं श्रावयेन्मर्त्यो यः पठेत्सततं स्वयम्

ഏതു മർത്ത്യൻ ഈ ഉപദേശം ശ്രവിപ്പിക്കുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ സ്വയം നിരന്തരം പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നു—

Verse 59

सोऽपि वाचस्पतिसमः फलं प्राप्नोत्यसंशयम्

അവനും വാചസ്പതി (ബൃഹസ്പതി) തുല്യമായ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു—സംശയമില്ല।

Verse 60

इदं पुराणं परमं पवित्रं शृण्वन्गृणन्पापविशुद्धिहेतु । नारायणं तं मनसा विचिन्त्य मृतोऽभिगच्छत्यमृतं सुराधिकम्

ഈ പുരാണം പരമപവിത്രമാണ്; ഇതിന്റെ ശ്രവണംയും കീർത്തനവും പാപശുദ്ധിക്ക് കാരണമാകുന്നു. മനസ്സിൽ ആ നാരായണനെ ധ്യാനിച്ച് ദേഹത്യാഗം ചെയ്യുന്നവൻ ദേവന്മാരിലും ഉന്നതമായ അമൃതപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 238

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये तपोमहिमावर्णनं नामाष्टत्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യം, ശേഷശായീ ഉപാഖ്യാനം, ബ്രഹ്മാ-നാരദസംവാദം, ചാതുർമാസ്യമാഹാത്മ്യം എന്നിവയുടെ അന്തർഗതമായ ‘തപോമഹിമാവർണനം’ എന്ന 238-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.