Adhyaya 234

Verse 1

ब्रह्मोवाच । पितॄणां तर्पणं कुर्याच्छ्रद्धायुक्तेन चेतसा । स्नानावसाने नित्यं च गुप्ते देवे महाफलम्

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ശ്രദ്ധയുള്ള മനസ്സോടെ പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം ചെയ്യണം; സ്നാനാവസാനത്തിൽ നിത്യവും അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ഗുപ്ത/അന്തര്യാമി ദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ മഹാഫലം ലഭിക്കും।

Verse 2

संगमे सरितोस्तत्र पितॄन्संतर्प्य देवताः । जपहोमादिकर्माणि कृत्वा फलमनंतकम्

ആ നദീസംഗമത്തിൽ പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം ചെയ്ത് ദേവതകളെ പൂജിച്ച്, ജപ-ഹോമാദി കർമങ്ങൾ നിർവഹിച്ചാൽ അനന്തഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 3

गोविंदस्मरणं कृत्वा पश्चात्कार्याः शुभाः क्रियाः । एष एव पितृदेवमनुष्यादिषु तृप्तिदः

ആദ്യം ഗോവിന്ദനെ സ്മരിച്ച് പിന്നെ ശുഭക്രിയകൾ നടത്തണം; ഈ സ്മരണ തന്നെയാണ് പിതൃ, ദേവ, മനുഷ്യാദികൾക്ക് തൃപ്തി നൽകുന്നത്।

Verse 4

श्रद्धां धर्मयुतां नाम स्मृतिपूतानि कारयेत् । कर्माणि सकलानीह चातुर्मास्ये गुणोत्तरे

ധർമ്മയുക്തമായ ശ്രദ്ധ വളർത്തി, പവിത്രസ്മരണയാൽ ശുദ്ധമായ എല്ലാ കർമങ്ങളും ഇവിടെ ആചരിക്കണം; ഉത്തമ ചാതുർമാസ്യത്തിൽ ഇത് പ്രത്യേക പുണ്യപ്രദമാണ്।

Verse 5

सत्संगो द्विजभक्तिश्च गुरुदेवाग्नि तर्पणम् । गोप्रदानं वेदपाठः सत्क्रियासत्यभाषणम्

സത്സംഗം, ദ്വിജഭക്തി, ഗുരു-ദേവ-അഗ്നി തർപ്പണം; ഗോദാനം, വേദപാഠം, സത്ക്രിയ, സത്യഭാഷണം—ഇവയാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ പ്രശംസിത രൂപങ്ങൾ।

Verse 6

गोभक्तिर्दानभक्तिश्च सदा धर्मस्य साधनम् । कृष्णे सुप्ते विशेषेण नियमोऽपि महा फलः

ഗോഭക്തിയും ദാനഭക്തിയും എപ്പോഴും ധർമ്മസാധനമാണ്; ചാതുർമാസ്യത്തിൽ കൃഷ്ണൻ ശയനത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ നിയമപാലനവും പ്രത്യേകമായി മഹാഫലപ്രദമാണ്।

Verse 7

नारद उवाच । नियमः कीदृशो ब्रह्मन्फलं च नियमेन किम् । नियमेन हरिस्तुष्टो यथा भवति तद्वद

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രഹ്മൻ, നിയമം എങ്ങനെയുള്ളത്? നിയമം പാലിച്ചതാൽ എന്ത് ഫലം ലഭിക്കുന്നു? നിയമത്തിലൂടെ ഹരി എങ്ങനെ പ്രസന്നനാകുന്നു, അത് വിശദമായി പറയുക।

Verse 8

ब्रह्मोवाच । नियमश्चक्षुरादीनां क्रियासु विविधासु च । कार्यो विद्यावता पुंसा तत्प्रयोगान्महासुखम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—കണ്ണ് മുതലായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും നാനാവിധ പ്രവർത്തികളിലെ ആചരണത്തിന്റെയും ശാസിതമായ നിയന്ത്രണമാണ് നിയമം. വിദ്യാവാൻ അത് ആചരിക്കണം; അതിന്റെ ശരിയായ പ്രയോഗത്തിൽ മഹാസുഖം ഉദിക്കുന്നു।

Verse 9

एतत्षड्वर्गहरणं रिपुनिग्रहणं परम् । अध्यात्ममूलमेतद्धि परमं सौख्यकारणम्

ഈ നിയമം ‘ഷഡ്വർഗം’ നീക്കുകയും അന്തർശത്രുക്കളെ പരമമായി നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അധ്യാത്മത്തിൽ മൂലമുള്ള ഇതുതന്നെ നിസ്സന്ദേഹമായി പരമസുഖത്തിന്റെ കാരണമാണ്।

Verse 10

तत्र तिष्ठंति नियतं क्षमासत्यादयो गुणाः । विवेकरूपिणः सर्वे तद्विष्णोः परमं पदम्

ആ അവസ്ഥയിൽ ക്ഷമ, സത്യം മുതലായ ഗുണങ്ങൾ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു; എല്ലാം വിവേകരൂപങ്ങളാണ്. അതുതന്നെ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം, പരമധാമം।

Verse 11

कृत्वा भवति यज्ञान्यत्कृतकृत्यत्वमत्र तत् । स्यात्तस्य तत्पूर्वजानां येन ज्ञातमिदं पदम्

ഇത് നിർവഹിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ‘കൃതകൃത്യൻ’ ആകുന്നു; മറ്റ് യജ്ഞങ്ങളും ഇതിലൂടെ തന്നെ സിദ്ധിച്ചതുപോലെ. ഈ പരമപദം അറിഞ്ഞവന്റെ പൂർവ്വജനങ്ങൾക്കും നന്മ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 12

तन्मुहूर्त्तमपि ध्यात्वा पापं जन्मशतोद्भवम् । भस्म साद्याति विहितं निरंजननिषेवणात्

ആ ഒരു മുഹൂർത്തം പോലും ധ്യാനിച്ചാൽ, നൂറു ജന്മങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന പാപം—നിരഞ്ജനൻ (കലങ്കരഹിതനായ പ്രഭു)നെ ഭക്തിയോടെ ആശ്രയിക്കുന്നതാൽ—തത്സമയം ഭസ്മമാകുന്നു.

Verse 13

प्रत्यहं संकुचत्यस्य क्षुत्पिपासादिकः श्रमः । स योगी नियमी नित्यं हरौ सुप्ते विशिष्यते

അവനിൽ വിശപ്പ്, ദാഹം മുതലായവയിൽ നിന്നുള്ള ക്ഷീണം ദിനംപ്രതി കുറയുന്നു. ഇങ്ങനെ നിത്യനിയമനിഷ്ഠനും സംയമിയുമായ യോഗി—ഹരിയുടെ ശയനകാലമായ ചാതുർമാസ്യത്തിൽ പ്രത്യേകമായി മഹിമപ്പെടുന്നു.

Verse 14

चातुर्मास्ये नरो भक्त्या योगाभ्यासरतो न चेत् । तस्य हस्तात्परिभ्रष्टममृतं नात्र संशयः

ചാതുർമാസ്യത്തിൽ ഒരാൾ ഭക്തിയോടെ യോഗാഭ്യാസത്തിൽ ലീനനാകുന്നില്ലെങ്കിൽ, അവന്റെ കൈയിൽ നിന്നു അമൃതം തന്നെയാണു വഴുതിപ്പോയത്—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 15

मनो नियमितं येन सर्वेच्छासु सदागतम् । तस्य ज्ञाने च मोक्षे च कारणं मन एव हि

എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളിലേക്കും എപ്പോഴും ഓടുന്ന മനസ്സിനെ ആരാണ് നിയന്ത്രിച്ചതോ, അവനു അതേ മനസ്സുതന്നെ ജ്ഞാനത്തിന്റെയും മോക്ഷത്തിന്റെയും കാരണമാകുന്നു.

Verse 16

मनोनियमने यत्नः कार्यः प्रज्ञावता सदा । मनसा सुगृहीतेन ज्ञानाप्तिरखिला ध्रुवम्

പ്രജ്ഞാവാൻ എപ്പോഴും മനോനിയമനത്തിനായി പരിശ്രമിക്കണം. മനസ്സ് നന്നായി കീഴടക്കപ്പെട്ടാൽ, സമഗ്രജ്ഞാനപ്രാപ്തി തീർച്ചയായും ലഭിക്കും.

Verse 17

तन्मनः क्षमया ग्राह्यं यथा वह्निश्च वारिणा । एकया क्षमया सर्वो नियमः कथितो बुधैः

മനസ്സിനെ ക്ഷമയാൽ നിയന്ത്രിക്കണം; ജലം അഗ്നിയെ ശമിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ. ഒരേയൊരു ഗുണമായ ക്ഷമയാൽ എല്ലാ നിയമങ്ങളും സിദ്ധമാകുന്നു എന്നു ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.

Verse 18

सत्यमेकं परो धर्मः सत्यमेकं परं तपः । सत्यमेकं परं ज्ञानं सत्ये धर्मः प्रतिष्ठितः

സത്യമാണ് പരമധർമ്മം, സത്യമാണ് പരമതപസ്. സത്യമാണ് പരമജ്ഞാനം; സത്യത്തിൽ തന്നെയാണ് ധർമ്മം ദൃഢമായി പ്രതിഷ്ഠിതം.

Verse 19

धर्ममूलमहिंसा च मनसा तां च चितयन् । कर्मणा च तथा वाचा तत एतां समाचरेत्

അഹിംസയാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ മൂലം. അതിനാൽ മനസ്സിൽ അതിനെ ധ്യാനിച്ച്, പ്രവൃത്തിയാലും വാക്കാലും അതേപോലെ ആചരിക്കണം.

Verse 20

परस्वहरणं चौर्यं सर्वदा सर्वमानुषैः । चातुर्मास्ये विशेषेण ब्रह्मदेवस्ववर्जनम्

മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വത്ത് അപഹരിക്കൽ മോഷണമാണ്; എല്ലാവരും എപ്പോഴും അത് ഒഴിവാക്കണം. ചാതുർമാസ്യത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണരുടെ സ്വത്തും ദേവസ്വം (ക്ഷേത്രധനം) ദുരുപയോഗം ചെയ്യാതിരിക്കുക വേണം.

Verse 21

अकृत्यकरणं चैव वर्जनीयं सदा बुधैः । अहीनः सर्वकार्येषु यः सदा विप्र वर्तते

അകൃത്യം ചെയ്യുന്നത് ജ്ഞാനികൾ എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം. ഹേ വിപ്രാ! എല്ലാ കര്‍ത്തവ്യങ്ങളിലും സദാ ജാഗ്രതയോടെ അപ്രമാദിയായി നടക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥമായി ജീവിക്കുന്നത്.

Verse 22

स च योगी महाप्राज्ञः प्रज्ञाचक्षुरहं नधीः । अहंकारो विषमिदं शरीरे वर्त्तते नृणाम्

അവൻ മഹാപ്രാജ്ഞനായ യോഗി; വിവേകദൃഷ്ടിയാൽ കാണുന്നു—“ഞാൻ ബുദ്ധിയല്ല”; കാരണം അഹങ്കാരം മനുഷ്യദേഹങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന സൂക്ഷ്മവിഷമാണ്.

Verse 23

तस्मात्स सर्वदा त्याज्यः सुप्ते देवे विशेषतः । अनीहया जितक्रोधो जितलोभो भवेन्नरः

അതുകൊണ്ട് അതിനെ എല്ലായ്പ്പോഴും ഉപേക്ഷിക്കണം—വിശേഷിച്ച് ദേവൻ ദിവ്യശയനത്തിലിരിക്കുന്ന ചാതുർമാസ്യത്തിൽ. അണീഹഭാവത്തോടെ മനുഷ്യൻ ക്രോധവും ലോഭവും ജയിച്ചവനാകണം.

Verse 24

तस्य पापसहस्राणि देहाद्यांति सहस्रधा । मोहं मानं पराजित्य शमरूपेण शत्रुणा

അവന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് പാപങ്ങൾ അനവധി രീതിയിൽ നീങ്ങിപ്പോകുന്നു; ശമരൂപമായ ‘ശത്രു’ മോഹവും മാനവും ജയിക്കുമ്പോൾ.

Verse 25

विचारेण शमो ग्राह्यः सन्तोषेण तथा हि सः । मात्सर्यमृजुभावेन नियच्छेत्स मुनीश्वरः

വിചാരത്തിലൂടെ ശമം (സംയമം) സ്വീകരിക്കണം; സന്തോഷം അതിനെ സ്ഥിരമാക്കുന്നു. മുനീശ്വരൻ ലാളിത്യവും മൃദുഭാവവും കൊണ്ട് മാത്സര്യം (ഈർഷ്യ) നിയന്ത്രിക്കണം.

Verse 26

चातुर्मास्ये दयाधर्मो न धर्मो भूतविद्रुहाम् । सर्वदा सर्व दानेषु भूतद्रोहं विवर्जयेत्

ചാതുർമാസ്യത്തിൽ ദയാധർമ്മം പ്രധാനമാണ്; ജീവദ്രോഹികൾക്ക് ധർമ്മമില്ല. എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലാ ദാനങ്ങളിലും ജീവദ്രോഹം പൂർണ്ണമായി വർജിക്കണം.

Verse 27

एतत्पापसहस्राणां मूलं प्राहुर्मनीषिणः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्या भूतदया नृभिः

മനീഷികൾ ഇതിനെ ആയിരം പാപങ്ങളുടെ മൂലമെന്ന് പറഞ്ഞു. അതിനാൽ മനുഷ്യർ സർവ്വജീവികളോടും പരമശ്രമത്തോടെ ദയ പാലിക്കണം.

Verse 28

सर्वेषामेव भूतानां हरिर्नित्यं हृदि स्थितः । स एव हि पराभूतो यो भूतद्रोहकारकः

എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ ഹരി നിത്യമായി വസിക്കുന്നു. ജീവികളെ ദ്രോഹിക്കുന്നവൻ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ പരാജിതൻ—അന്തർവാസിയായ പ്രഭുവിനെ അപമാനിക്കുന്നു.

Verse 29

यस्मिन्धर्मे दया नैव स धर्मो दूषितो मतः । दयां विना न विज्ञानं न धर्मो ज्ञानमेव च

ദയ ഇല്ലാത്ത ധർമ്മം ദൂഷിതമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ദയയില്ലാതെ യഥാർത്ഥ വിവേകവും ഇല്ല, ധർമ്മവും ഇല്ല—സത്യമായ ആത്മജ്ഞാനവും ഇല്ല.

Verse 30

तस्मात्सर्वात्मभावेन दयाधर्मः सनातनः । सेव्यः स पुरुषैर्नित्यं चातुर्मास्ये विशेषतः

അതുകൊണ്ട് സർവ്വാത്മഭാവത്തോടെ സനാതന ദയാധർമ്മം നിത്യമായി ആചരിക്കണം—വിശേഷിച്ച് ചാതുർമാസ്യത്തിൽ.

Verse 234

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये चातुर्मास्यमाहात्म्ये शेपशाय्युपाख्याने ब्रह्म नारदसंवादे चातुर्मास्यनियमविधिमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിന്റെ അന്തർഗതമായ ചാതുർമാസ്യമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ശേഷശായീ ഉപാഖ്യാനവും ബ്രഹ്മാ–നാരദ സംവാദവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ‘ചാതുർമാസ്യ നിയമവിധി മഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന 234-ാം അധ്യായം സമാപ്തം.