Adhyaya 214

Verse 1

सूत उवाच । तथान्योपि च तत्रास्ति विश्वामित्रप्रतिष्ठितः । गणनाथो द्विजश्रेष्ठाः सर्वसिद्धिप्रदो नृणाम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—“അവിടെ വിശ്വാമിത്രൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച മറ്റൊരു ദേവനും ഉണ്ട്—ഗണനാഥൻ. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! അദ്ദേഹം മനുഷ്യർക്കു സർവ്വസിദ്ധികളും നൽകുന്നു।”

Verse 2

माघमासे चतुर्थ्यां च शुक्लायां पूजयेत्तु यः । स च संवत्सरं यावत्सर्वै विघ्नैर्विमुच्यते ओ

മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ചതുര്ഥിയിൽ ആരെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തെ പൂജിച്ചാൽ, അവൻ ഒരു വർഷം മുഴുവൻ എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തനാകും।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । गणनाथस्य चोत्पत्तिं सांप्रतं सूत नो वद । कथमेष समुत्पन्नः किं माहात्म्यः प्रकीर्तितः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ, ഇപ്പോൾ ഗണനാഥന്റെ ഉത്ഭവം ഞങ്ങൾക്ക് പറയുക. അദ്ദേഹം എങ്ങനെ പ്രാദുര്ഭവിച്ചു? അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം എന്തെന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്?

Verse 4

सूत उवाच । एष चोत्पादितो गौर्या निजांगमलतः स्वयम् । क्रीडार्थं मानुषैरंगैर्मातंगाननशोभितः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഗൗരീദേവി സ്വയം തന്റെ ദേഹാംഗമലത്തിൽ നിന്ന് ഇദ്ദേഹത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു. ക്രീഡാർത്ഥം മനുഷ്യസദൃശ അവയവങ്ങളാൽ രൂപപ്പെടുത്തി, ആനമുഖത്താൽ ശോഭിപ്പിച്ചു.

Verse 5

चतुर्हस्तसमोपेत आखुवाहनगस्तथा । कुठारहस्तश्च तथा मोदकाशनतोषकृत्

അദ്ദേഹം ചതുര്ഭുജൻ; മൂഷകത്തെ വാഹനമാക്കി സഞ്ചരിക്കുന്നു. കൈയിൽ കുഠാരം ധരിച്ച്, മോദകഭക്ഷണത്തിൽ സന്തോഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 6

सर्वसिद्धिप्रदो लोके भक्तानां च विशेषतः । एष पूर्वं प्रभोः कार्ये संग्रामे तारकामये

അദ്ദേഹം ലോകത്തിൽ സർവ്വസിദ്ധികൾ നൽകുന്നവൻ, പ്രത്യേകിച്ച് ഭക്തർക്കായി. മുൻകാലത്ത് പ്രഭുവിന്റെ കാര്യാർത്ഥം, താരകാസുരബന്ധമായ യുദ്ധത്തിൽ,

Verse 7

संग्राममकरोद्रौद्रं न कृतं यच्च केनचित् । निहता दानवाः सर्वे संख्यया परिवर्जिताः

അദ്ദേഹം അത്യന്തം ഭീകരമായ യുദ്ധം നടത്തി; ഇതുപോലെ ആരും മുമ്പ് ചെയ്തിട്ടില്ല. എല്ലാ ദാനവരും വധിക്കപ്പെട്ടു—എണ്ണിക്കാനാകാത്തത്ര.

Verse 8

ततः शक्रेण तुष्टेन प्रोक्तः संग्रामभूमिपः । क्षत विक्षतसर्वांगो रुधिरेण परिप्लुतः

അപ്പോൾ പ്രസന്നനായ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവനോട് അരുളിച്ചെയ്തു—സകലാംഗവും ക്ഷത‑വിക്ഷതമായി രക്തത്തിൽ മുഴുകിയവനായി।

Verse 9

अस्मदर्थे त्वया युद्धं यत्कृतं सुगजानन । निहता दानवाः सर्वे संख्यया परिवर्जिताः

‘ഞങ്ങള്ക്കായി, ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ഗജാനനേ, നീ ഈ യുദ്ധം നടത്തി. ദാനവന്മാർ എല്ലാവരും സംഖ്യാതീതമായി ഹതരായി.’

Verse 10

तस्मात्त्वं सर्वदेवानामपि पूज्यो भविष्यसि । किंपुनर्मानुषाणां च ये नित्यं विघ्नसंप्लुताः

‘അതുകൊണ്ട് നീ സർവദേവന്മാർക്കും പോലും പൂജ്യനാകും; നിത്യവും വിഘ്നങ്ങളിൽ മുങ്ങിയ മനുഷ്യരെപ്പറ്റി പറയേണ്ടതുണ്ടോ?’

Verse 11

ये त्वां संपूजयिष्यंति कार्यारंभेषु सर्वतः । कार्यसिद्धिर्न संदेहस्तेषां भूयाद्गिरा मम

‘എല്ലാ കാര്യാരംഭങ്ങളിലും നിന്നെ പൂജിക്കുന്നവർക്ക് കാര്യസിദ്ധി ഉറപ്പ്—സംശയമില്ല; ഇതെൻ വാക്ക്.’

Verse 12

एवमुक्त्वा सहस्राक्षो विससर्जाथ तं तदा । संमान्य बहुमानेन गौरीशंकरपार्श्वतः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) അപ്പോൾ അവനെ വിടവാങ്ങിച്ചു; ഗൗരിയുടെയും ശങ്കരന്റെയും സന്നിധിയിൽ മഹാഭക്ത്യാദരത്തോടെ സത്കരിച്ചു।

Verse 13

अयमर्थः पुरा पृष्टो रोहिताश्वेन धीमता । सर्वविप्रविनाशार्थं मार्कंडेयं महामुनिम्

ഈ കാര്യം പൂർവ്വം ധീമാനായ രോഹിതാശ്വൻ സർവ്വബ്രാഹ്മണരുടെ വിനാശം നിവാരണമെന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ മഹാമുനി മാർകണ്ഡേയനോടു ചോദിച്ചിരുന്നു।

Verse 14

तमेवार्थं महाभागाः कथयिष्ये यथार्थतः । तच्छृणुध्वं पुरावृत्तं सर्वं सर्वे समाहिताः

ഹേ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരേ, അതേ വിഷയത്തെ ഞാൻ യഥാർത്ഥമായി പറയും; അതിനാൽ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഏകാഗ്രരായി സമഗ്രമായ പുരാവൃത്താന്തം കേൾക്കുക।

Verse 15

रोहिताश्व उवाच । भगवन्नत्र ये मर्त्याः सर्वे विघ्नसमन्विताः । शुभकृत्येषु सर्वेषु जायंते शुचयोऽपि च

രോഹിതാശ്വൻ പറഞ്ഞു—ഭഗവൻ, ഇവിടെ ഉള്ള മർത്ത്യർ എല്ലാവരും വിഘ്നങ്ങളാൽ പീഡിതരാണ്; എല്ലാ ശുഭകർമ്മങ്ങളിലും ശുചികളായവർക്കും പോലും തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു।

Verse 16

प्रारब्धेषु च कार्येषु धर्मजेषु विशेषतः । तानि विघ्नानि जायन्ते यैस्तत्कार्यं न सिध्यति

വിശേഷിച്ച് ധർമ്മജന്യമായ പ്രവർത്തികൾ ആരംഭിച്ചാൽ, ആ പ്രവർത്തി സിദ്ധിക്കാതിരിക്കാൻ ഇടയാക്കുന്ന വിഘ്നങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।

Verse 17

तस्माद्विघ्नविनाशाय किंचिन्मे व्रतमा दिश । व्रतं वा नियमो वाऽथ तपो वा दानमेव च

അതുകൊണ്ട് വിഘ്നനാശത്തിനായി എനിക്ക് ഏതെങ്കിലും അനുഷ്ഠാനം ഉപദേശിക്കണം—വ്രതമോ, നിയമമോ, തപസ്സോ അല്ലെങ്കിൽ ദാനമോ ആയാലും।

Verse 18

सकृच्चीर्णेन येनात्र यावज्जीवति मानवः । तावन्न जायते विघ्नमाजन्ममरणांतिकम्

ഇവിടെ ഇതു ഒരിക്കൽ പോലും അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, ആ മനുഷ്യൻ ജീവിക്കുന്നത്രകാലം—ജനനം മുതൽ മരണാന്തം വരെ—യാതൊരു വിഘ്നവും അനുഭവിക്കുകയില്ല।

Verse 19

मार्कण्डेय उवाच । अत्र ते कीर्तयिष्यामि सर्वविघ्नविनाशनम् । व्रतं सर्वगुणोपेतं सर्वपापप्रणाशनम् । विश्वामित्रेण सञ्चीर्णं यत्पुरा भावितात्मना

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ ഞാൻ നിനക്കു സകലവിഘ്നനാശകവും, സകലഗുണസമ്പന്നവും, സകലപാപപ്രണാശകവുമായ ഒരു വ്രതം പ്രസ്താവിക്കും; അത് പൂർവകാലത്ത് ശുദ്ധാത്മാവായ വിശ്വാമിത്രൻ അനുഷ്ഠിച്ചതാണ്।

Verse 20

विश्वामित्र इति ख्यातो गाधिपुत्रः प्रतापवान् । वसिष्ठेन समं तस्य वैरमासीन्महात्मनः

അവൻ ഗാധിയുടെ പ്രതാപശാലിയായ പുത്രൻ; ‘വിശ്വാമിത്രൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായി. ആ മഹാത്മാവിന് വസിഷ്ഠനോടു വൈരം ഉദിച്ചു।

Verse 21

ब्राह्मण्यार्थे न सम्प्रोक्तः कथंचित्स महातपाः । ब्राह्मणस्त्वं वसिष्ठेन ततो वैरमजायत

അവൻ മഹാതപസ്വിയായിരുന്നിട്ടും, ബ്രാഹ്മണത്വത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ വസിഷ്ഠൻ ഒരുവിധത്തിലും അവനെ അംഗീകരിച്ചില്ല; അതിനാൽ വൈരം ജനിച്ചു।

Verse 22

रोहिताश्व उवाच । कस्मान्न प्रोक्तवान्विप्रो वसिष्ठस्तु कथंचन । ब्राह्मणः स परं प्रोक्तोब्रह्मादिभिरपि स्वयम्

രോഹിതാശ്വൻ പറഞ്ഞു—വസിഷ്ഠ ഋഷി ഒരുവിധത്തിലും അവനെ ബ്രാഹ്മണനെന്ന് എന്തുകൊണ്ട് പ്രഖ്യാപിച്ചില്ല? കാരണം അവൻ ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ തന്നെയും സ്വയം ‘പരമബ്രാഹ്മണൻ’ എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചവനല്ലോ।

Verse 23

मार्कण्डेय उवाच । क्षत्रियश्च स्थितः पूर्वं विश्वामित्रो महीपतिः । मृगयासु परिभ्रांतो वसिष्ठस्य तदाऽश्रमम् । प्रविष्टः क्षुत्पिपासार्त्तः स तेनाथ प्रपूजितः

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—പൂർവ്വകാലത്ത് ക്ഷത്രിയധർമ്മത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന രാജാവ് വിശ്വാമിത്രൻ വേട്ടയിൽ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ് വസിഷ്ഠന്റെ ആശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ക്ഷുധയും ദാഹവും കൊണ്ട് പീഡിതനായ അവനെ വസിഷ്ഠൻ വിധിപൂർവ്വം അതിഥിസത്കാരത്തോടെ ആദരിച്ചു പൂജിച്ചു.

Verse 24

तस्यासीन्नन्दिनीनाम धेनुः कामदुघा सदा । सा सूते वाञ्छितं सद्यो यद्वसिष्ठोऽभिवाञ्छति

അവനു നന്ദിനി എന്ന പേരുള്ള ഒരു ധേനു ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൾ എപ്പോഴും കാമധേനുവുപോലെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റുന്നവളായിരുന്നു. വസിഷ്ഠൻ എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും അവൾ ഉടൻ തന്നെ അത് പ്രസവിച്ചു കൊടുക്കുമായിരുന്നു.

Verse 25

तत्प्रभावात्स भूपालः सभृत्यबलवाहनः । तेन तृप्तिपरा नीतो मिष्टान्नैर्विविधैस्ततः

അവളുടെ പ്രഭാവത്താൽ ആ രാജാവ് സേവകരും സൈന്യവും വാഹനങ്ങളും സഹിതം പലവിധ മധുരവും ഉത്തമവുമായ ആഹാരങ്ങൾകൊണ്ട് പരമ തൃപ്തിയിലേക്കു നയിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 26

पार्थिवोऽयमिति ज्ञात्वा ह्यर्घ्याद्यैर्भोजनैः स च । सोऽपि दृष्ट्वा प्रभावं तं सर्वं धेनोश्च संभवम् । प्रार्थयामास तां मूल्यैर्गजवाजिसमु द्भवैः

‘ഇവൻ രാജാവാണ്’ എന്നു അറിഞ്ഞ് വസിഷ്ഠൻ അർഘ്യാദി ഉപചാരങ്ങളും ഭോജനവും നൽകി ആദരിച്ചു. രാജാവും ആ അത്ഭുതപ്രഭാവം കണ്ടു, എല്ലാം ധേനുവിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ആനയും കുതിരയും മുതലായവയെ വിലയായി വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് ആ ധേനുവിനെ അപേക്ഷിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 27

न ददौ स तदा विप्रः साम्ना दानेन वा पुनः । भेदेन च ततो दण्डं योजयामास वै नृपः

അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ സാമം കൊണ്ടോ ദാനം കൊണ്ടോ അവളെ കൊടുത്തില്ല. അതിനാൽ രാജാവ് ഭേദം ആശ്രയിച്ച് പിന്നെ ദണ്ഡം പ്രയോഗിച്ച് ബലപ്രയോഗത്തിലൂടെ ശിക്ഷ ഏർപ്പെടുത്താൻ മുന്നോട്ടുപോയി.

Verse 28

कालयामास तां धेनुं ततः कोपात्स पार्थिवः

അപ്പോൾ കോപത്തോടെ ആ രാജാവ് ആ ധേനുവിനെ ഓടിച്ചുവിട്ടു.

Verse 29

साऽब्रवीन्नीयमानाऽथ वसिष्ठं किं त्वया विभो । दत्ताहमस्य नृपतेर्यन्मां नयति यत्नतः

അവളെ കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ അവൾ വസിഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു—“ഹേ വിഭോ! നിങ്ങൾ എന്തു ചെയ്തു? ഈ നൃപതി ഇങ്ങനെ പരിശ്രമിച്ച് എന്നെ കൊണ്ടുപോകുന്നു; എന്നെ അവനു ദാനമായി നൽകിയോ?”

Verse 30

वसिष्ठ उवाच । न मया त्वं महाभागे दत्ता चास्य महीपतेः । बलान्नयति यद्येष तस्माद्युक्तं समाचर

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ മഹാഭാഗേ! ഞാൻ നിന്നെ ഈ രാജാവിന് ദാനമായി നൽകിയിട്ടില്ല. അവൻ ബലമായി കൊണ്ടുപോകുന്നുവെങ്കിൽ, യുക്തമായതു തന്നെ ചെയ്യുക.”

Verse 31

तच्छ्रुत्वा कोपसंयुक्ता नन्दिनी धेनुरुत्तमा । जृंभां चकार तत्सैन्यं समुद्दिश्य नृपोद्भवम्

ഇതു കേട്ട് കോപസമന്വിതയായ ഉത്തമധേനു നന്ദിനി, ആ രാജസൈന്യത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കി ഭയങ്കരമായ പ്രാകട്യം ചെയ്തു.

Verse 32

धूमावर्तिस्ततो जाता तस्या वक्त्रात्ततः परम् । ततो ज्वाला महारौद्रास्ततो योधाः सहस्रशः

അപ്പോൾ അവളുടെ വായിൽ നിന്ന് പുകയുടെ ചുഴി ഉയർന്നു; തുടർന്ന് അത്യന്തം രൗദ്രമായ ജ്വാലകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; പിന്നെ ആയിരക്കണക്കിന് യോദ്ധാക്കൾ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 33

नानाशस्त्रधरा रौद्रा यमदूता यथा च ते । पुलिन्दा बर्बराभीराः किराता यवनाः शकाः

നാനാവിധ ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ചു, യമദൂതന്മാരെപ്പോലെ ഭീകരരായി അവർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—പുലിന്ദർ, ബർബരർ, ആഭീരർ, കിരാതർ, യവനർ, ശകർ।

Verse 34

ते प्रोचुस्तां वदास्माकं कस्मात्सृष्टा वयं शुभे

അവർ അവളോടു പറഞ്ഞു—“ഹേ ശുഭേ! ഞങ്ങളോട് പറയുക; ഏതു കാരണത്താൽ ഞങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു?”

Verse 35

नन्दिन्युवाच । एते मां ये बलात्पापा नयंति नृपसेवकाः । तान्निघ्नन्तु समादेशान्नान्यद्वांछामि किंचन

നന്ദിനി പറഞ്ഞു—“ഈ പാപിയായ രാജസേവകർ എന്നെ ബലമായി കൊണ്ടുപോകുന്നു; ആജ്ഞപ്രകാരം ഇവരെ വധിക്കൂ. എനിക്ക് മറ്റൊന്നും വേണ്ട.”

Verse 36

ततस्तैस्तस्य तत्सैन्यं विश्वामित्रस्य सूदितम् । युध्यमानं महाराज दशरात्रेण संयुगे

അപ്പോൾ, ഹേ മഹാരാജാ! പത്ത് രാത്രികൾ നീണ്ട യുദ്ധത്തിൽ പൊരുതിക്കൊണ്ടിരുന്ന വിശ്വാമിത്രന്റെ ആ സൈന്യം അവരാൽ തകർത്തുകളയപ്പെട്ടു।

Verse 37

विश्वामित्रोऽपि तद्दृष्ट्वा ब्राह्म्यं बलमनुत्तमम् । प्रतिज्ञामकरोत्तत्र तारेण सुस्वरेण च

വിശ്വാമിത്രനും ആ അതുല്യമായ ബ്രാഹ്മബലം കണ്ടു, അവിടെയേ തന്നെ തെളിഞ്ഞും മധുരവുമായ സ്വരത്തിൽ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു।

Verse 38

अथाहं संभविष्यामि ब्राह्मणो नात्र संशयः । ममापि जायते येन प्रभावश्चेदृशोऽद्भुतः

ഇപ്പോൾ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല—എനിക്കുള്ളിലും ഇത്തരമൊരു അത്ഭുതമായ ആത്മീയ പ്രഭാവശക്തി ഉദിക്കേണ്ടതിന്।

Verse 39

तस्मात्तपः करिष्यामि यदसाध्यं सुरैरपि । स्वपुत्रं स्वे पदे धृत्वा ततश्चक्रे तपो महत्

അതുകൊണ്ട് ദേവന്മാർക്കും അസാധ്യമായ തപസ്സു ഞാൻ ചെയ്യും. തന്റെ പുത്രനെ തന്റെ സ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിച്ച്, പിന്നെ അവൻ മഹത്തായ തപസ്സിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 40

ब्राह्मण्यार्थं महारौद्रं सुमहद्दुष्करं तपः । ब्राह्मण्यं तेन नैवाप्तं वैलक्ष्यं परमं गतः

ബ്രാഹ്മണ്യതയ്ക്കായി അവൻ അത്യന്തം ഉഗ്രവും മഹത്തും ദുഷ്കരവുമായ തപസ്സു ചെയ്തു. എങ്കിലും അതിലൂടെ ബ്രാഹ്മണ്യം ലഭിക്കാതെ അവൻ പരമ വിഷാദത്തിലേക്ക് വീണു।

Verse 41

ततः कैलासमासाद्य देवदेवं महेश्वरम् । सम्यगाराधयामास गौरीयुक्तं महेश्वरम्

പിന്നീട് കൈലാസത്തിലെത്തി, ദേവദേവനായ മഹേശ്വരനെ—ഗൗരിയോടുകൂടിയ മഹേശ്വരനെ—ശുദ്ധമായി ആരാധിച്ചു।

Verse 42

अहं तपः करिष्यामि ब्राह्मण्यस्य कृते प्रभो । त्वदीये पर्वतश्रेष्ठे कैलासे शरणं गतः

പ്രഭോ, ബ്രാഹ്മണ്യതയ്ക്കായി ഞാൻ തപസ്സു ചെയ്യും. നിങ്ങളുടെ തന്നെ ശ്രേഷ്ഠപർവ്വതമായ കൈലാസത്തിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 43

तस्माद्विघ्नस्य मे रक्षां देवदेवः प्रयच्छतु । यथा नो नाशमायाति तपः सर्वं कृतं महत्

അതുകൊണ്ട് ദേവദേവൻ എനിക്ക് വിഘ്നങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നൽകട്ടെ; ഞാൻ ചെയ്ത ഈ മഹത്തായ തപസ്സ് നശിക്കാതിരിക്കട്ടെ.

Verse 44

श्रीभगवानुवाच । शुद्ध्यर्थं चैव यत्कार्यं कार्येस्मिन्नृपसत्तम । विनायकसमुद्भूतां तत्त्वं पूजां समाचर

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! ഈ കര്‍മ്മത്തിന്റെ ശുദ്ധിക്കായി വിനായകതത്ത്വത്തിൽ നിന്നുയർന്ന പൂജയെ വിധിപൂർവ്വം ആചരിക്ക.

Verse 45

येन ते जायते सिद्धिः सम्यग्ब्राह्मण्यसंभवा

അതിലൂടെ നിനക്ക് സിദ്ധി ലഭിക്കും—ആ സിദ്ധി സമ്യക് ബ്രാഹ്മണ്യം (ധർമ്മശുദ്ധി) മുതലാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.

Verse 46

विश्वामित्र उवाच । तद्वदस्व सुरश्रेष्ठ तथा तस्य करोम्यहम् । पूर्वं पूजां गणेशस्य सर्वविघ्नप्रशान्तये

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ! അത് പറയുക; ഞാൻ അതുപോലെ ചെയ്യും. സർവ്വവിഘ്നശാന്തിക്കായി ആദ്യം ഗണേശപൂജ നടത്തും.

Verse 47

श्रीभगवानुवाच । एष गौर्या पुरा कृत्वा निजांगोद्वर्तनं कृतः । निर्मलेन कृतः पश्चान्नराकारश्चतुर्भुजः

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—പുരാതനകാലത്ത് ഗൗരി തന്റെ ശരീരോദ്വർത്തനത്തിൽ നിന്നുണ്ടാക്കിയ ലേപംകൊണ്ട് അവനെ രൂപപ്പെടുത്തി; പിന്നെ ആ നിർമല ദ്രവ്യത്തിൽ നിന്ന് അവൻ മനുഷ്യാകൃതിയും ചതുര്ഭുജത്വവും പ്രാപിച്ചു.

Verse 49

ततोऽहमनया प्रोक्तः सजीवः क्रियतामयम् । पुत्रको मे यथा भावी लोके पूज्य तमो विभो

അപ്പോൾ അവൾ എന്നോടു പറഞ്ഞു— ‘ഇവനെ സജീവനാക്കുക. ഇവൻ എന്റെ പുത്രനായി ലോകത്തിൽ പൂജിക്കപ്പെടട്ടെ, ഹേ പ്രഭോ।’

Verse 50

ततो मयापि संस्पृष्टः सृष्टिसूक्तेन पार्थिव । जीवसूक्तेन सम्यक्स प्राणवान्समजायत

പിന്നീട്, ഹേ രാജാവേ, ഞാൻ അവനെ സൃഷ്ടി-സൂക്തംകൊണ്ട് സ്പർശിക്കുകയും, ജീവ-സൂക്തംകൊണ്ട് യഥാവിധി സ്പർശിക്കുകയും ചെയ്തു; അപ്പോൾ അവൻ പ്രാണവാനായി.

Verse 51

ततो मया प्रहृष्टेन प्रोक्ता देवी हिमाद्रिजा । चतुर्थीदिवसे प्राप्ते मयाऽद्यायं विनिर्मितः

പിന്നീട് ആനന്ദത്തോടെ ഞാൻ ഹിമാദ്രിജയായ ദേവിയോട് പറഞ്ഞു— ‘ചതുര്ഥീ ദിനം വന്നാൽ, ഇന്ന് ഞാൻ ഇവനെ യഥാവിധി നിർമ്മിച്ച് പ്രസിദ്ധമാക്കി.’

Verse 52

पुत्रस्तव महाभागे जीवसूक्तप्रभावतः । एष सर्वागणानां च मदीयानां सुरेश्वरि । भविष्यति सदाऽध्यक्ष स्तस्माच्च गणनायकः

ഹേ മഹാഭാഗ്യവതീ സുരേശ്വരീ, ജീവ-സൂക്തത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ഇവൻ നിന്റെ പുത്രനാകും. ഇവൻ എന്റെ എല്ലാ ഗണങ്ങളുടെയും നിത്യാധ്യക്ഷൻ; അതിനാൽ ‘ഗണനായകൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനാകും.

Verse 53

पठ्यमानेन यश्चैनं जीवसूक्तेन सुन्दरि । पूजयिष्यति सद्भक्त्या चतुर्थीदिवसे शुभे

ഹേ സുന്ദരീ, ശുഭമായ ചതുര്ഥീ ദിനത്തിൽ, ജീവ-സൂക്തം പാരായണം നടക്കുമ്പോൾ, സത്യഭക്തിയോടെ ഇവനെ പൂജിക്കുന്നവൻ…

Verse 54

तस्य सर्वेषु कृत्येषु सर्वविघ्रानि कृत्स्नशः । प्रयास्यंति क्षयं देवि तमः सूर्योदये यथा

അവന്റെ എല്ലാ കൃത്യങ്ങളിലും, ഹേ ദേവി, എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളും പൂർണ്ണമായി ക്ഷയിക്കുന്നു—സൂര്യോദയത്തിൽ അന്ധകാരം അകലുന്നതുപോലെ.

Verse 55

नमो लंबोदरायेति नमो गणविभो तथा । कुठारधारिणे नित्यं तथा वाक्संगताय च

ലമ്പോദരനു നമസ്കാരം, ഗണവിഭുവായ പ്രഭുവിനു നമസ്കാരം. കുഠാരധാരിയ്ക്കു നിത്യ നമസ്കാരം, വാക്കിന് സുസംഗതി നൽകുന്നവനു നമസ്കാരം.

Verse 56

नमो मोदकभक्षाय नमो दन्तैकधारिणे

മോദകഭക്ഷകനു നമസ്കാരം; ഏകദന്തധാരിയ്ക്കു നമസ്കാരം.

Verse 57

एभिर्मन्त्रैः समभ्यर्च्य पश्चान्मोद कजंशुभम् । नैवेद्यं च प्रदातव्यं ततश्चार्घ्यं निवेदयेत्

ഈ മന്ത്രങ്ങളാൽ വിധിപൂർവ്വം അർച്ചന ചെയ്ത്, തുടർന്ന് ശുഭമായ മോദകങ്ങളെ നൈവേദ്യമായി സമർപ്പിക്കണം; പിന്നെ അർഘ്യം (ആദരജലം) നിവേദിക്കണം.

Verse 58

अहं कर्म करिष्यामि यत्किचिच्छंभुसंभवम् । अविघ्नं तत्र कर्तव्यं सर्वदैव त्वया विभो

ശംഭു (ശിവ) സംബന്ധമായി എന്ത് കർമ്മം ഉദ്ഭവിച്ചാലും ഞാൻ അത് നിർവഹിക്കും; ഹേ വിഭോ, അത് എപ്പോഴും നിനക്കാൽ നിർവിഘ്നമാക്കപ്പെടട്ടെ.

Verse 59

ततस्तु ब्राह्मणानां च भोजनं मोदकोद्भवम् । यथाशक्त्या प्रदातव्यं वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

അതിനുശേഷം ബ്രാഹ്മണർക്കു മോദകസഹിതമായ ഭോജനം യഥാശക്തി ദാനം ചെയ്യണം; ധനത്തിൽ കഞ്ഞത്തവും കപടവും ഉപേക്ഷിക്കണം।

Verse 60

एवमुक्तं मया पूर्वं स्वयमेव नृपोत्तम । गणनाथं समुद्दिश्य गौर्याः पुरत एव च

ഹേ നൃപോത്തമാ! ഞാൻ ഇത് മുമ്പേ പറഞ്ഞതാണ്—ഗണനാഥനെ ഉദ്ദേശിച്ച്, ഗൗരീദേവിയുടെ പ്രത്യക്ഷ സന്നിധിയിലേയും।

Verse 61

ततः प्रहृष्टा सा देवी वाक्यमेतदुवाच ह । अद्यप्रभृति यः पुत्रं मदीयं गणनाय कम्

അപ്പോൾ ആ ദേവി ആനന്ദത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—‘ഇന്നുമുതൽ എന്റെ പുത്രനായ ഗണനായകനെ (പൂജിക്കുന്നവൻ)…’।

Verse 62

अनेन विधिना सम्यक्चतुर्थ्यां पूजयिष्यति । तस्य विघ्नानि सर्वाणि नाशं यास्यंत्यसंशयम्

ഈ വിധിപ്രകാരം ചതുർത്ഥിയിൽ ശരിയായി പൂജിക്കുന്നവന്റെ എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളും സംശയമില്ലാതെ നശിക്കും।

Verse 63

स्मृत्वा वा पूजयित्वा वा यः कार्याणि करिष्यति । भविष्यंति न संदेहस्ततोस्याविचलानि च

സ്മരിച്ചാലും പൂജിച്ചാലും ആരെങ്കിലും തന്റെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അവ സംശയമില്ലാതെ സിദ്ധിച്ച് സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കും।

Verse 64

न सन्देहस्ततोऽस्य श्रीरचलैव भविष्यति

ഇതിൽ സംശയമില്ല; അതിനുശേഷം അവന്റെ ശ്രീ-സമൃദ്ധി നിശ്ചയമായും അചലമായിരിക്കും।

Verse 65

श्रीभगवानुवाच । तस्मात्त्वं हि महाभाग चतुर्थ्यां सम्यगाचर । विनायकोद्भवां पूजां येनाभीष्टेन युज्यसे

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതുകൊണ്ട്, ഹേ മഹാഭാഗ, ചതുര്ഥി വിധിപൂർവ്വം ആചരിക്ക. വിനായകസംബന്ധമായ പൂജ ചെയ്യുക; അതിനാൽ നീ അഭീഷ്ടഫലത്തോടു യുക്തനാകും।

Verse 66

मार्कण्डेय उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महीपतिः । गणनाथसमुद्भूतां पूजां कृत्वा यथोचिताम्

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് വിശ്വാമിത്രൻ ഗണനാഥൻ (ഗണേശൻ) നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച യഥോചിത പൂജ വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിച്ചു।

Verse 67

तपश्चचार विपुलं सर्वविघ्नविवर्जितम् । ब्राह्मण्यं च ततः प्राप्तं सर्वेषामपि दुर्लभम् ओ

അതിനുശേഷം അവൻ എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളുമില്ലാത്ത മഹത്തായ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു; പിന്നെ എല്ലാവർക്കും ദുർലഭമായ ബ്രാഹ്മണ്യം (ആಧ್ಯാത്മിക പദവി) പ്രാപിച്ചു।

Verse 68

तस्मात्त्वं हि महाभाग विनायकसमुद्भवाम् । पूजां कुरु चतुर्थ्यां च संप्राप्तायां विशेषतः । संप्राप्नोषि महाभोगान्हृदिस्थान्नात्र संशयः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മഹാഭാഗ, വിനായകസംബന്ധമായ പൂജ ചെയ്യുക—പ്രത്യേകിച്ച് ചതുര്ഥി വന്നെത്തുമ്പോൾ. ഹൃദയത്തിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മഹാഭോഗഫലങ്ങൾ നീ നിശ്ചയമായും പ്രാപിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 69

यो यं काममभिध्याय गणनाथं प्रपूजयेत् । स तं सर्वमवाप्नोति महेश्वरवचो यथा

ഏതു ആഗ്രഹം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് ഗണനാഥനെ പൂജിക്കുന്നുവോ, അവൻ അതെല്ലാം പ്രാപിക്കുന്നു—മഹേശ്വരവചനപ്രകാരം.

Verse 70

अपुत्रो लभते पुत्रं धनहीनो महद्धनम् । शत्रूञ्जयति संग्रामे स्मृत्वा तं गणनायकम्

പുത്രനില്ലാത്തവന് പുത്രനെ ലഭിക്കുന്നു, ധനഹീനന് മഹാധനം ലഭിക്കുന്നു; ആ ഗണനായകനെ സ്മരിച്ചാൽ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നു.

Verse 71

या नारी पतिना त्यक्ता दुर्भगा च विरूपिता । सा सौभाग्यमवाप्नोति गणनाथस्य पूजया

ഭർത്താവാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട, ദുർഭാഗ്യവതിയും വികൃതരൂപിണിയുമായ സ്ത്രീയും ഗണനാഥന്റെ പൂജയാൽ സൗഭാഗ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 72

य इदं पठते नित्यं शृणुयाद्वा समाहितः । न विघ्नं जायते तस्य सर्वकृत्येषु सर्वदा

ഇത് നിത്യം പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ശ്രവിക്കുന്നവനും—അവന്റെ എല്ലാ കൃത്യങ്ങളിലും ഒരിക്കലും വിഘ്നം ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 214

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रोपाख्यानप्रसंगेन गणपतिपूजाविधिमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിലെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, വിശ്വാമിത്രോപാഖ്യാനപ്രസംഗത്തോടെ ഗണപതി പൂജാവിധിയുടെ മഹാത്മ്യം വർണ്ണിക്കുന്ന ‘214-ാം അധ്യായം’ സമാപ്തമായി.