Adhyaya 31

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अश्वत्थामा कथं सूत सुप्तमारणमाचरत् । कथं च मुक्तस्तत्पापाद्धनुष्कोटौ निमज्जनात्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ! അശ്വത്ഥാമാ ഉറങ്ങിക്കിടന്നവരെ എങ്ങനെ വധിച്ചു? ധനുഷ്കോടിയിൽ മുങ്ങിയതിലൂടെ ആ പാപത്തിൽ നിന്ന് അവൻ എങ്ങനെ മോചിതനായി?

Verse 2

एतन्नः श्रद्दधानानां ब्रूहि पौराणिकोत्तम । तृप्तिर्न जायतेऽ स्माकं त्वद्वचोमृतपायिनाम्

ഹേ പൗരാണികോത്തമാ! ശ്രദ്ധയുള്ള ഞങ്ങളോട് ഇതു പറയുക; കാരണം നിന്റെ വചനാമൃതം പാനം ചെയ്യുന്ന ഞങ്ങൾക്ക് ഒരിക്കലും തൃപ്തി ജനിക്കുകയില്ല.

Verse 3

व्यास उवाच । एतत्पापस्य शांत्यर्थं प्रायश्चित्तं स्मृतौ न हि

വ്യാസൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഈ പാപത്തിന്റെ ശാന്തിക്കായി സ്മൃതി-പരമ്പരയിൽ പ്രായശ്ചിത്തവിധാനം ഒന്നും നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല।

Verse 4

इति पृष्टस्तदा सूतो नैमिषारण्यवासिभिः । वक्तुं प्रचक्रमे तत्र व्यासं नत्वा गुरुं मुदा । श्रीसूत उवाच । राज्यार्थं कलहे जाते पांडवानां पुरा द्विजाः । धार्तराष्ट्रैर्महायुद्धे महदक्षौहिणीयुते

നൈമിഷാരണ്യവാസികളായ ദ്വിജന്മാർ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, സൂതൻ അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ ഗുരു വ്യാസനെ നമസ്കരിച്ചു വചനമാരംഭിച്ചു। ശ്രീസൂതൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, പുരാകാലത്ത് രാജ്യാർത്ഥം പാണ്ഡവർക്കിടയിൽ കലഹം ഉയർന്നപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരോടുകൂടെ മഹായുദ്ധം സംഭവിച്ചു; അതിൽ മഹത്തായ അക്ഷൗഹിണീ സേനകൾ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു।

Verse 5

युद्धं दशदिनं कृत्वा भीष्मे शांतनवे हते । द्रोणे पंचदिनं कृत्वा कर्णे च द्विदिनं तथा

പത്ത് ദിവസം യുദ്ധം നടത്തി ശാന്തനുപുത്രൻ ഭീഷ്മൻ ഹതനായ ശേഷം; ദ്രോണൻ വീഴുന്നതുവരെ അഞ്ചുദിവസം യുദ്ധം നടത്തി; അതുപോലെ കർണ്ണൻ വീഴുന്നതുവരെ രണ്ടുദിവസം യുദ്ധം നടത്തി—

Verse 6

तथैवैकदिनं युद्ध्वा शल्ये च निधनं गते । अष्टादशदिने तत्र रणे दुर्योधने द्विजाः

അതുപോലെ ഒരു ദിവസം യുദ്ധം നടത്തി ശല്യനും നിധനം പ്രാപിച്ചതിന് ശേഷം; അവിടെ ആ രണത്തിൽ അഷ്ടാദശദിനത്തിൽ, ദുര്യോധനൻ (പതിച്ചപ്പോൾ), ഹേ ദ്വിജന്മാരേ—

Verse 7

भग्नोरौ भीमगदया पतिते राजसत्तमे । सर्वे नृपतयो विप्रा निवेशाय कृतत्वराः

ഭീമന്റെ ഗദാഘാതത്തിൽ തുടകൾ തകർന്നു ആ രാജശ്രേഷ്ഠൻ (ദുര്യോധനൻ) പതിച്ചപ്പോൾ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, എല്ലാ നൃപന്മാരും പാളയനിവാസത്തിനായി അതിവേഗം നീങ്ങി।

Verse 8

ये जीवितास्तु राजानस्ते ययुर्हृष्टमानसाः । धृष्टद्युम्नशिखंडयाद्याः सृञ्जयाः सर्व एव हि

ജീവിച്ചിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ ഹൃഷ്ടമനസ്സോടെ പുറപ്പെട്ടു. ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, ശിഖണ്ഡി മുതലായവരോടുകൂടി സൃഞ്ജയന്മാർ എല്ലാവരും പോയി.

Verse 9

अन्ये चापि महीपाला जग्मुः स्वशिबिराण्यथ । अथ पार्था महावीरा कृष्णसात्यकिसंयुताः

മറ്റു ഭൂപാലന്മാരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ശിബിരങ്ങളിലേക്കു പോയി. തുടർന്ന് മഹാവീര പാർത്ഥർ ശ്രീകൃഷ്ണനും സാത്യകിയും കൂടെ—

Verse 10

दुर्योधनस्य शिबिरं प्राविशन्निर्जनं द्विजाः । वृद्धैरमात्यैस्तत्रस्थैः षंढैः स्त्रीरक्षकैस्तथा

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അവർ നിർജനമായ ദുര്യോധനന്റെ ശിബിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ വൃദ്ധ അമാത്യന്മാർ, ഷണ്ഡന്മാർ, സ്ത്രീരക്ഷകർ മാത്രമേ ശേഷിച്ചിരുന്നുള്ളൂ.

Verse 11

कृतांजलिपुटैः प्रह्वैः काषायमलिनांबरैः । प्रणम्यमानास्ते पार्थाः कुरुराजस्य वेश्मनि

കുരുരാജന്റെ വസതിയിൽ പാർത്ഥർക്ക് അവർ പ്രണാമം അർപ്പിച്ചു—കൈകൂപ്പി നമ്രമായി കുനിഞ്ഞ്, മലിന കാഷായവസ്ത്രം ധരിച്ചവർ.

Verse 12

तत्रत्यद्रव्यजातानि समादाय महा बलाः । सुयोधनस्य शिबिरे न्यवसंत सुखेन ते

അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ധനസമ്പത്തുകൾ ശേഖരിച്ച്, ആ മഹാബലികൾ സുയോധനന്റെ ശിബിരത്തിൽ സുഖമായി പാർത്തു.

Verse 13

अथ तानब्रवीत्पार्थाञ्छ्रीकृष्णः प्रीणयन्निव । मंगलार्थाय चास्माभिर्वस्तव्यं शिबिराद्बहिः

അപ്പോൾ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പാർത്ഥന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ പറഞ്ഞു—“മംഗലാർത്ഥം നാം ശിബിരത്തിന് പുറത്തു തന്നെ രാത്രിവാസം ചെയ്യണം.”

Verse 14

इत्युक्ता वासुदेवेन तथेत्युक्त्वाथ पांडवाः । कृष्णसात्यकिसंयुक्ताः प्रययुः शिबिराद्बहिः

വാസുദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പാണ്ഡവർ “തഥേതി” എന്നു പറഞ്ഞ്, കൃഷ്ണനും സാത്യകിയും കൂടെ ശിബിരത്തിന് പുറത്തേക്ക് പോയി.

Verse 15

वासुदेवेन सहिता मंगलार्थं हि पांडवाः । ओघवत्याः समासाद्य तीरं नद्या नरोत्तमाः

വാസുദേവനോടൊപ്പം മംഗലാർത്ഥം ആ നരോത്തമ പാണ്ഡവർ ഓഘവതീ നദിയുടെ തീരത്തെത്തി.

Verse 16

ऊषुस्तां रजनीं तत्र हतशत्रुगणाः सुखम् । कृतवर्मा कृपो द्रौणिस्तथा दुर्योधनांतिकम्

അവിടെ അവർ ആ രാത്രി സുഖമായി കഴിച്ചു; ശത്രുസമൂഹം ഹതമായിരുന്നു. കൃതവർമ്മ, കൃപൻ, ദ്രോണപുത്രൻ (അശ്വത്ഥാമ) ദുര്യോധനന്റെ സമീപത്തു നിന്നു.

Verse 17

आदित्यास्तमयात्पूर्वमपराह्णे समाययुः । सुयोधनं तदा दृष्ट्वा रणपांसुषु रूषितम्

അപരാഹ്നത്തിൽ, സൂര്യാസ്തമയത്തിന് മുമ്പേ അവർ എത്തി; യുദ്ധധൂളിയിൽ കിടന്ന് വേദനകൊണ്ട് കുപിതനായ സുയോധനനെ കണ്ടപ്പോൾ അവർ ശോകവും ക്രോധവും നിറഞ്ഞവരായി.

Verse 18

भग्नोरुदण्डं गदया भीमसेन स्य भीमया । रुधिरासिक्तसर्वांगं चेष्टमानं महीतले

ഭീമസേനന്റെ ഭീകര ഗദാഘാതത്തിൽ അവന്റെ തുടകൾ തകർന്നു; രക്തം പുരണ്ട സർവ്വാംഗത്തോടെ അവൻ ഭൂമിയിൽ കിടന്ന് പുളഞ്ഞു കുലുങ്ങി।

Verse 19

अशोचंत तदा तत्र द्रोणपुत्रादयस्त्रयः । शुशोच सोऽपि तान्दृष्ट्वा रणे दुर्योधनो नृपः

അപ്പോൾ അവിടെ ദ്രോണപുത്രൻ മുതലായ ആ മൂന്നുപേരും വിലപിച്ചു; യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവരെ കണ്ട രാജാവ് ദുര്യോധനനും ദുഃഖിച്ചു।

Verse 20

दृष्ट्वा तथा तु राजानं बाष्पव्याकुललोचनम् । अश्वत्थामा तदा कोपाज्ज्वलन्निव महानलः

രാജാവിന്റെ കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ മൂടപ്പെട്ടതായി കണ്ട അശ്വത്ഥാമൻ കോപത്തിൽ മഹാനലത്തെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചു।

Verse 21

पाणौ पाणिं विनिष्पिष्य क्रोध विस्फारितेक्षणः । अश्रुविक्लवया वाचा दुर्योधनमभाषत

കൈമേൽ കൈ മുറുക്കി, കോപത്തിൽ വീർപ്പിച്ച കണ്ണുകളോടെ, കണ്ണീരാൽ വിറയുന്ന വാക്കുകളിൽ അവൻ ദുര്യോധനനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 22

पिता मे पातितः क्षुद्रैश्छलेनैव रणाजिरे । न तथा तेन शोचामि यथा निष्पातिते त्वयि

‘എന്റെ പിതാവിനെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിസ്സാരർ വെറും വഞ്ചനകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി; എന്നാൽ നീ ഇങ്ങനെ വീണതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ദുഃഖം അതിനേക്കാൾ വലുതാണ്।’

Verse 23

शृणु वाक्यं ममाद्य त्वं यथार्थं वदतो नृप । सुकृतेन शपे चाहं सुयोधन महामते

ഹേ രാജാവേ! ഇന്ന് സത്യം പറയുന്ന എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. ഹേ മഹാബുദ്ധിമാനായ സുയോധനാ, എന്റെ പുണ്യത്തെ മുൻനിർത്തി ഞാൻ സത്യം ചെയ്യുന്നു.

Verse 24

अद्य रात्रौ हनिष्यामि पांडवा न्सह सृंजयैः । पश्यतो वासुदेवस्य त्वमनुज्ञां प्रयच्छ मे

ഇന്ന് രാത്രി വാസുദേവൻ നോക്കിനിൽക്കെ തന്നെ, സൃഞ്ജയന്മാരോടുകൂടി പാണ്ഡവരെ ഞാൻ വധിക്കും. അങ്ങ് എനിക്ക് അനുവാദം നൽകിയാലും.

Verse 25

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा द्रौणिं राजा तदाऽब्रवीत् । तथास्त्विति पुनः प्राह कृपं राजा द्विजोत्तमाः

അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് ദ്രോണപുത്രനോട് "അപ്രകാരം തന്നെ ഭവിക്കട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞു. വീണ്ടും രാജാവ് കൃപാചാര്യരോട് പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ.

Verse 26

आचार्यैनं द्रोणपुत्रं कलशोत्थेन वारिणा । सैनापत्येऽभिषिंचस्वेत्यथ सोपि तथाऽकरोत्

"ഹേ ആചാര്യ! കലശത്തിലെ ജലം കൊണ്ട് ഈ ദ്രോണപുത്രനെ സേനാധിപതിയായി അഭിഷേകം ചെയ്താലും." അനന്തരം അദ്ദേഹം അപ്രകാരം തന്നെ ചെയ്തു.

Verse 27

सोभिषिक्तस्तदा द्रौणिः परिष्वज्य नृपोत्तमम् । कृतवर्मकृपाभ्यां च सहितस्त्वरितं ययौ

അപ്പോൾ അഭിഷിക്തനായ ദ്രോണപുത്രൻ രാജശ്രേഷ്ഠനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, കൃതവർമ്മാവിനോടും കൃപാചാര്യരോടും കൂടെ വേഗത്തിൽ യാത്രയായി.

Verse 28

ततस्ते तु त्रयो वीराः प्रयाता दक्षिणोन्मुखाः । आदित्यास्तमयात्पूर्वं शिबिरांतिकमासत

അപ്പോൾ ആ മൂന്നു വീരന്മാർ ദക്ഷിണാഭിമുഖമായി പുറപ്പെട്ടു. സൂര്യാസ്തമയത്തിന് മുമ്പേ അവർ ശിബിരത്തിന്റെ സമീപത്തെത്തി.

Verse 29

पार्थानां भीषणं शब्दं श्रुत्वा तत्र जयैषिणः । पांडवानुद्रुता भीतास्तदा द्रौण्यादयस्त्रयः

അവിടെ പാർത്ഥപുത്രന്മാരുടെ ഭയങ്കര ഘോഷം കേട്ട്, വിജയം ആഗ്രഹിച്ച ദ്രൗണി മുതലായ ആ മൂവരും പാണ്ഡവന്മാർ തടഞ്ഞതുകൊണ്ട് ഭയന്ന് ഓടിപ്പോയി.

Verse 30

प्राङ्मुखा दुद्रुवुर्भीत्या कियद्दूरं श्रमातुराः । मुहुर्तं ते ततो गत्वा क्रोधामर्षवशानुगाः

അവർ കിഴക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് ഭയത്തോടെ കുറെ ദൂരം ഓടി, പരിശ്രമത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചു. അല്പസമയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ കോപവും അപമാനജന്യ അമർഷവും അവരെ കീഴടക്കി.

Verse 31

दुर्योधनवधार्तास्ते क्षणं तत्रावतस्थिरे । ततोऽपश्यन्नरण्यं वै नानातरुलतावृतम्

ദുര്യോധനവധത്തിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ പീഡിതരായ അവർ ക്ഷണനേരം അവിടെ നിശ്ചലമായി നിന്നു. പിന്നെ പലവിധ വൃക്ഷലതകളാൽ മൂടപ്പെട്ട ഒരു വനത്തെ കണ്ടു.

Verse 32

अनेकमृगसंबाधं क्रूरपक्षिगणाकुलम् । समृद्धजलसंपूर्णतटाकपरिशोभितम्

ആ വനത്തിൽ അനേകം മൃഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരുന്നു, ക്രൂര പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾകൊണ്ട് കവിഞ്ഞിരുന്നു, സമൃദ്ധജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങൾ അതിനെ ശോഭിപ്പിച്ചു.

Verse 33

पद्मेंदीवरकह्लारसरसी शतसंकुलम् । तत्र पीत्वा जलं ते तु पाययित्वा हयांस्तथा

അവർ പദ്മം, നീലകമലം, കുമുദം എന്നിവ നൂറുനൂറായി നിറഞ്ഞ ഒരു സരോവരം കണ്ടു. അവിടെ അവർ ജലം പാനം ചെയ്തു; അതുപോലെ തങ്ങളുടെ അശ്വങ്ങൾക്കും ജലം കുടിപ്പിച്ചു.

Verse 34

अनेकशाखासंबाधन्यग्रोधं ददृशुस्ततः । संप्राप्य तु महावृक्षं न्यग्रोधं ते त्रयस्तदा

പിന്നീട് അവർ അനേകം ശാഖകളാൽ സാന്ദ്രമായ ഒരു ആൽമരം കണ്ടു. ആ മഹാവൃക്ഷത്തെ പ്രാപിച്ച് ആ മൂന്നുപേരും ഒരുമിച്ച് അവിടെ എത്തി.

Verse 35

अवतीर्य रथेभ्यश्च मोचयित्वा तुरंगमान् । उपस्पृश्य जलं तत्र सायंसंध्यामुपासत

അവർ രഥങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി അശ്വങ്ങളെ കെട്ടിൽ നിന്ന് അഴിച്ചു വിട്ടു. അവിടെ ജലത്തോടെ ആചമനം ചെയ്ത് സായംസന്ധ്യാ ഉപാസന നടത്തി.

Verse 36

अथ चास्तगिरिं भानुः प्रपेदे च गतप्रभः । ततश्च रजनी घोरा समभूत्तिमिराकुला

പിന്നീട് പ്രഭ ക്ഷീണിച്ച സൂര്യൻ അസ്തഗിരിയെ പ്രാപിച്ചു. അതിനുശേഷം ഇരുട്ടാൽ നിറഞ്ഞ ഭയാനകമായ രാത്രി ഉദിച്ചു.

Verse 37

रात्रिचराणि सत्त्वानि संचरंति ततस्ततः । दिवाचराणि सत्त्वानि निद्रावशमुपा ययुः

അപ്പോൾ രാത്രിചര ജീവികൾ ഇവിടെയും അവിടെയും സഞ്ചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. പകല്ചര ജീവികൾ നിദ്രയുടെ അധീനതയിൽ ആകപ്പെട്ടു.

Verse 38

कृतवर्मा कृपो द्रौणिः प्रदोषसमये हि ते । न्यग्रोधस्योपविविशुरंतिके शोककर्शिताः

സന്ധ്യാസമയത്ത് കൃതവർമ്മൻ, കൃപൻ, ദ്രൗണി (അശ്വത്ഥാമാവ്) ദുഃഖത്തിൽ ക്ഷീണിച്ച് ആൽമരത്തിനരികെ ഇരുന്നിരുന്നു।

Verse 39

कृपभोजौ तदा निद्रां भेजातेऽतिप याक्रमौ । सुखोचितास्त्वदुःखार्हा निषेदुर्धरणीतले

അപ്പോൾ കൃപനും ഭോജനും (കൃതവർമ്മൻ) മഹാപരാക്രമികളായിരുന്നാലും ശക്തി ക്ഷയിച്ച് നിദ്രയിൽ വീണു; സുഖത്തിൽ പതിവുള്ളവർ, ദുഃഖത്തിന് അയോഗ്യർ, അവർ വെറും നിലത്തേയ്ക്ക് കിടന്നു।

Verse 40

द्रोणपुत्रस्तु कोपेन कलुषीकृतमानसः । ययौ न निद्रां विप्रेंद्रा निश्वसन्नुरगो यथा

എന്നാൽ ദ്രോണപുത്രൻ അശ്വത്ഥാമാവ് കോപംകൊണ്ട് മനസ്സ് മലിനമായി—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ—സർപ്പത്തെപ്പോലെ കഠിനമായി ശ്വസിച്ച് നിദ്രയിലേക്കു പോയില്ല।

Verse 41

ततोऽवलोकयांचक्रे तदरण्यं भयानकम् । न्यग्रोधं च ततोऽपश्यद्बहुवायससंकुलम्

അപ്പോൾ അവൻ ആ ഭയാനകമായ വനത്തെ ചുറ്റും നോക്കി; പിന്നെ അനവധി കാക്കകൾ നിറഞ്ഞ ആൽമരം കണ്ടു।

Verse 42

तत्र वायसवृन्दानि निशायां वासमाय युः । सुखं भिन्नासु शाखासु सुषुपुस्ते पृथक्पृथक्

അവിടെ രാത്രിയിൽ കാക്കകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ വാസത്തിനായി വന്നു; വേർവേറായ കൊമ്പുകളിൽ അവർ സുഖമായി, ഓരോന്നും വേറേവേറെ, ഉറങ്ങി।

Verse 43

काकेषु तेषु सुप्तेषु विश्वस्तेषु समंततः । ततोऽपश्यत्समायांतं भासं द्रौणिर्भयंकरम्

ആ കാക്കകൾ നാലുപാടും വിശ്വസിച്ച് ഉറങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോൾ, ദ്രോണപുത്രൻ (അശ്വത്ഥാമാവ്) ഭയങ്കരനായ ഒരു ഭാസപ്പക്ഷി വരുന്നത് കണ്ടു.

Verse 44

कूरशब्दं क्रूरकायं बभ्रुपिंगकलेवरम् । स भासोऽथ भृशं शब्दं कृत्वालीयत शाखिनि

ക്രൂരമായ ശബ്ദവും ക്രൂരമായ ശരീരവും തവിട്ടുനിറവുമുള്ള ആ ഭാസപ്പക്ഷി ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദമുണ്ടാക്കി മരക്കൊമ്പിൽ ഇരുന്നു.

Verse 45

उत्प्लुत्य तस्य शाखायां न्यग्रोधस्य विहंगमः । सुप्तान्काकान्निजघ्नेऽसावनेकान्वायसांतकः

ആ പേരാലിന്റെ കൊമ്പിലേക്ക് ചാടിക്കയറി, കാക്കകളുടെ അന്തകനായ ആ പക്ഷി ഉറങ്ങിക്കിടന്ന അനേകം കാക്കകളെ കൊന്നൊടുക്കി.

Verse 46

काकानामभिनत्पक्षान्स केषांचिद्विहंगमः । इतरेषां च चरणाञ्छिरांसि चरणा युधः

ആ പക്ഷി ചില കാക്കകളുടെ ചിറകുകൾ ഒടിച്ചു; മറ്റു ചിലതിൻ്റെ കാലുകളും തലകളും തകർത്തു.

Verse 47

विचकर्त क्षणेनासावुलूको वलवान्द्विजाः । स भिन्नदेहावयवैः काकानां बहुभिस्तदा

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ആ ശക്തനായ മൂങ്ങ നിമിഷനേരം കൊണ്ട് അവയെ കൊത്തിക്കീറി; അപ്പോൾ അനേകം കാക്കകൾ ഉടൽ തകർന്ന് അവിടെ വീണു കിടന്നു.

Verse 48

समंतादावृतं सर्वं न्यग्रोधपरि मण्डलम् । वायसांस्तान्निहत्यासावुलूको मुमुदे तदा

ചുറ്റുമെല്ലാം ആൽമരത്തിന്റെ കീഴിലും ചുറ്റിലും ഉള്ള സമസ്ത വൃത്തവും മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു; ആ കാക്കകളെ വധിച്ച് ആ മൂങ്ങ അപ്പോൾ ആനന്ദിച്ചു।

Verse 49

द्रौणिर्दृष्ट्वा तु तत्कर्म भासेनैवं कृतं निशि । करिष्याम्यहमप्येवं शत्रूणां निधनं निशि

ദ്രോണപുത്രൻ രാത്രിയിൽ ഭാസപക്ഷി ഇങ്ങനെ ചെയ്ത ആ പ്രവൃത്തി കണ്ടു മനസ്സിൽ—“ഞാനും ഇതുപോലെ രാത്രിയിൽ ശത്രുക്കളുടെ നാശം വരുത്തും” എന്നു വിചാരിച്ചു।

Verse 50

इत्यचिंतयदेकः सन्नुपदेशमिमं स्मरन् । जेतुं न शक्याः पार्था हि ऋजुमार्गेण युद्ध्यता

ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച്, ഏകാകിയായി, ഈ ‘ഉപദേശം’ ഓർത്ത് അവൻ വിചാരിച്ചു—“നേരായ വഴിയിൽ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവന് പാർഥന്മാരെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല।”

Verse 51

मया तच्छद्मना तेऽथ हंतव्या जितकाशिनः । सुयोधनसकाशे च प्रतिज्ञातो मया वधः

“അതുകൊണ്ട് അതേ ചതിയാൽ, ജയിച്ച് നിർഭയമായി വിശ്രമിക്കുന്ന അവരെ ഞാൻ വധിക്കണം; സുയോധനന്റെ സന്നിധിയിൽ അവരുടെ വധം ഞാൻ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്।”

Verse 52

ऋजुमार्गेण युद्धे मे प्राणनाशो भविष्यति । छलेन युध्यमानस्य जयश्चास्य रिपुक्षयः

“ഞാൻ നേരായ വഴിയിൽ യുദ്ധം ചെയ്താൽ എന്റെ പ്രാണനാശം സംഭവിക്കും; എന്നാൽ ചതിയോടെ യുദ്ധം ചെയ്താൽ വിജയം ലഭിക്കും, ശത്രുനാശവും ഉണ്ടാകും।”

Verse 53

यच्च निंद्यं भवेत्कार्यं लोके सर्वजनैरपि । कार्यमेव हि तत्कर्म क्षत्रधर्मानुवर्तिना

ലോകത്തിൽ എല്ലാവരാലും നിന്ദിക്കപ്പെടുന്ന പ്രവൃത്തിയാണെങ്കിൽ കൂടി, ക്ഷത്രിയധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ അത് തീർച്ചയായും ചെയ്യേണ്ടതാണ്.

Verse 54

पार्थैरपि छलेनैव कृतं कर्म सुयोधने । अस्मिन्नर्थे पुराविद्भिः प्रोक्ताः श्लोका भवंति हि

പാണ്ഡവർ പോലും സുയോധനനോട് ചതിയിലൂടെയാണ് കർമ്മം ചെയ്തത്; ഇക്കാര്യത്തിൽ പൂർവ്വീകരായ പണ്ഡിതന്മാർ പറഞ്ഞ ശ്ലോകങ്ങളുണ്ട്.

Verse 55

परिश्रांते विदीर्णे च भुंजाने च रिपोर्बले । प्रस्थाने च प्रवेशे च प्रहर्तव्यं न संशयः

ശത്രുസൈന്യം ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും, ചിതറിയിരിക്കുമ്പോഴും, ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴും, പുറപ്പെടുമ്പോഴും അല്ലെങ്കിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോഴും സംശയമില്ലാതെ ആക്രമിക്കണം.

Verse 56

निद्रार्तमर्धरात्रे च तथा त्यक्तायुधं रणे । भिन्नयोधं बलं सर्वं प्रहर्तव्यमरातिभिः

അർദ്ധരാത്രിയിൽ ഉറങ്ങുന്നവരോടും, യുദ്ധത്തിൽ ആയുധം ഉപേക്ഷിച്ചവരോടും, പോരാളികൾ ചിതറിപ്പോയ സൈന്യത്തോടും ശത്രുക്കൾ ആക്രമണം നടത്തണം.

Verse 57

एवं स नियमं कृत्वा सुप्तमारणकर्मणि । प्राबोधयद्भोजकृपौ सुप्तौ रात्रौ स साहसी । द्रौणिर्ध्यात्वा मुहूर्तं तु तावुभावभ्यभाषत

ഇപ്രകാരം ഉറങ്ങുന്നവരെ കൊല്ലാൻ തീരുമാനിച്ചുറച്ച്, സാഹസികനായ ദ്രൗണി (അശ്വത്ഥാമാവ്) രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങുകയായിരുന്ന ഭോജനെയും (കൃതവർമ്മാവ്) കൃപനെയും ഉണർത്തി, അല്പനേരം ചിന്തിച്ചശേഷം അവരോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 58

अश्वत्थामोवाच । मृतः सुयोधनो राजा महाबलपराक्रमः

അശ്വത്ഥാമാവ് പറഞ്ഞു: "മഹാബലവാനും പരാക്രമിയുമായ സുയോധന രാജാവ് മരിച്ചു."

Verse 59

शुद्धकर्मा हतः पार्थैर्बहुभिः क्षुद्रकर्मभिः । भीमेनातिनृशंसेन शिरो राज्ञः पदा हतम्

ശുദ്ധകർമ്മിയായിരുന്നിട്ടും, പാണ്ഡവർ അനേകം നിസ്സാര പ്രവൃത്തികളിലൂടെ അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചു; അതിക്രൂരനായ ഭീമൻ രാജാവിന്റെ തലയിൽ കാൽ കൊണ്ട് ചവിട്ടി.

Verse 60

ततोऽद्य रात्रौ पार्थानां समेत्य पटमण्डपम् । सुखसुप्तान्हनिष्यामः शस्त्रैर्नानाविधैर्वयम् । कृपः प्रोवाच तत्रैन मिति श्रुत्वा द्विजोत्तमाः

"അതുകൊണ്ട് ഇന്ന് രാത്രി പാണ്ഡവരുടെ കൂടാരത്തിൽ ചെന്ന്, സുഖമായി ഉറങ്ങുന്ന അവരെ നാം പലവിധ ആയുധങ്ങളാൽ വധിക്കും." ഇതുകേട്ട് ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനായ കൃപാചാര്യർ അവിടെവെച്ച് അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു.

Verse 61

कृप उवाच । सुप्तानां मारणं लोके न धर्मो न च पूज्यते

കൃപാചാര്യർ പറഞ്ഞു: "ലോകത്തിൽ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നവരെ കൊല്ലുന്നത് ധർമ്മമല്ല, അത് ആദരിക്കപ്പെടുന്നുമില്ല."

Verse 62

तथैव त्यक्तशस्त्राणां संत्यक्तरथवाजि नाम् । शृणु मे वचनं वत्स मुच्यतां साहसं त्वया

"അതുപോലെ, ആയുധം ഉപേക്ഷിച്ചവരെയും രഥവും കുതിരയും വെടിഞ്ഞവരെയും (കൊല്ലുന്നത് ശരിയല്ല). കുഞ്ഞേ! എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ, ഈ സാഹസം ഉപേക്ഷിക്കൂ."

Verse 63

वयं तु धृतराष्टं च गांधारीं च पतिव्रताम् । पृच्छामो विदुरं चापि तदुक्तं करवा महे । इत्युक्तः स तदा द्रौणिः कृपं प्रोवाच वै पुनः

വരിക; ധൃതരാഷ്ട്രനെയും പതിവ്രതയായ ഗാന്ധാരിയെയും വിദുരനെയും കൂടി ചോദിക്കാം; അവർ പറയുന്നതുപോലെ തന്നെ നാം പ്രവർത്തിക്കാം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദ്രൗണി (അശ്വത്ഥാമൻ) അപ്പോൾ വീണ്ടും കൃപനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 64

अश्वत्थामोवाच । पांडवैश्च पुरा यन्मे छलाद्युद्धे पिता हतः

അശ്വത്ഥാമൻ പറഞ്ഞു— മുമ്പ് പാണ്ഡവർ വഞ്ചനയുള്ള യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ പിതാവിനെ വധിച്ചു।

Verse 65

तन्मे सर्वाणि मर्माणि निकृन्तति हि मातुल । द्रोणहंताहमित्येतद्धृष्टद्युमस्य यद्वचः

ഹേ മാതുലാ! ‘ഞാനാണ് ദ്രോണഹന്താവ്’ എന്ന് ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ പറഞ്ഞ ആ വാക്ക് എന്റെ എല്ലാ മർമ്മങ്ങളെയും മുറിച്ചുകീറുന്നു।

Verse 66

कथं जनसमक्षे तद्वचनं संशृणोम्यहम् । तैरेव पांडवैः पूर्वं धर्मसेतुर्निराकृतः

ജനസമക്ഷം ആ വാക്ക് ഞാൻ എങ്ങനെ കേൾക്കും? അതേ പാണ്ഡവർ മുമ്പേ ധർമ്മസേതുവിനെ തള്ളിക്കളഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 67

समक्षमेव युष्माकं सर्वेषामेव भूभृताम् । त्यक्तायुधो मम पिता धृष्टद्युम्नेन पातितः

നിങ്ങളെല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും സമക്ഷത്തിൽ തന്നെ, ആയുധം വച്ചിറങ്ങിയ എന്റെ പിതാവിനെ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ വീഴ്ത്തി।

Verse 68

तथा शांतनवो भीष्मस्त्यक्तचापो निरायुधः । शिखंडिनं पुरोधाय निहतः सव्यसाचिना

അതുപോലെ ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മൻ ധനുസ്സ് ഉപേക്ഷിച്ച് നിരായുധനായി, ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ശേഷം സവ്യസാചി (അർജുനൻ) കൈകളാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 69

एवमन्येऽपि भूपालाश्छलेनैव हतास्तु तैः । तथैवाहं करिष्यामि सुप्तानां मारणं निशि

ഇങ്ങനെ മറ്റു രാജാക്കളും അവരുടെ കപടതന്ത്രത്താൽ വധിക്കപ്പെട്ടു; അതുപോലെ ഞാനും രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങുന്നവരെ കൊല്ലും।

Verse 70

एवमुक्त्वा तदा द्रौणिः संयुक्ततुरगं रथम् । प्रायादभिमुखः शत्रून्समारुह्य क्रुधा ज्वलन्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദ്രൗണി കുതിരകൾ കെട്ടിയ രഥത്തിൽ കയറി, ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട് ശത്രുക്കളുടെ നേരെ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 71

तं यांतम न्वगातां तौ कृतवर्मकृपावुभौ । ययुश्च शिबिरे तेषां संप्रसुप्तजनं तदा

അവൻ പോകുമ്പോൾ കൃതവർമ്മനും കൃപനും—ഇരുവരും—അവനെ പിന്തുടർന്നു; പിന്നെ അവർ എല്ലാവരും ഗാഢനിദ്രയിൽ ആയിരുന്ന ആ പാളയത്തിലേക്ക് ചെന്നു।

Verse 72

शिबिरद्वारमासाद्य द्रोणपुत्रो व्यतिष्ठत । रात्रौ तत्र समाराध्य महादेवं घृणानिधिम्

പാളയദ്വാരത്തിലെത്തി ദ്രോണപുത്രൻ അവിടെ തന്നെ നിന്നു; രാത്രിയിൽ അതേ സ്ഥലത്ത് കരുണാനിധിയായ മഹാദേവനെ ആരാധിച്ചു।

Verse 73

अवाप विमलं खङ्गं महादेवाद्वरप्रदात् । ततो द्रौणिरवस्थाप्य कृतवर्मकृपावुभौ

വരദാതാവായ മഹാദേവനിൽ നിന്നു അവൻ നിർമലമായ ഖഡ്ഗം പ്രാപിച്ചു. തുടർന്ന് ദ്രോണപുത്രൻ കൃതവർമ്മനെയും കൃപനെയും അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിയോഗിച്ചു.

Verse 74

द्वारदेशे महावीरः शिबि रांतः प्रविष्टवान् । प्रविष्टे शिबिरे द्रौणौ कृतवर्मकृपावुभौ

ദ്വാരപ്രദേശത്ത് ആ മഹാവീരൻ പാളയത്തിനകത്ത് പ്രവേശിച്ചു. ദ്രോണപുത്രൻ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ കൃതവർമ്മനും കൃപനും—ഇരുവരും പാളയത്തിലേക്ക് കടന്നു.

Verse 75

द्वारदेशे व्यतिष्ठेतां यत्तौ परमधन्विनौ । अथ द्रौणिः सुसंक्रुद्धस्तेजसा प्रज्वलन्निव

ദ്വാരപ്രദേശത്ത് ആ രണ്ടു പരമധനുർധരന്മാർ ജാഗ്രതയോടെ നിലകൊണ്ടു. അപ്പോൾ ദ്രോണപുത്രൻ അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായി തേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്നവനെന്നപോലെ തോന്നി.

Verse 76

खङ्गं विमलमादाय व्यचरच्छिबिरे निशि । ततस्तु धृष्टद्युम्नस्य शिबिरं मंदमाययौ

നിർമലമായ ഖഡ്ഗം കൈയിൽ എടുത്ത് അവൻ രാത്രിയിൽ പാളയത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു. തുടർന്ന് ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ പാളയത്തോട് പതുക്കെ സമീപിച്ചു.

Verse 77

धृष्टद्युम्नादयस्तत्र महायुद्धेन कर्शिताः । सुषुपुर्निशि विश्वस्ताः स्वस्वसैन्यसमावृताः

അവിടെ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ മുതലായവർ മഹായുദ്ധം മൂലം ക്ഷീണിച്ച്, രാത്രിയിൽ നിർഭയമായി നിദ്രിച്ചു—തത്തത് സൈന്യങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കെ.

Verse 78

धृष्टद्युम्नस्य शिबिरं प्रविश्य द्रौणिरस्त्रवित् । तं सुप्तं शयने शुभ्रे ददर्शारान्महाबलम्

ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ ശിബിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച ദ്രോണപുത്രൻ, അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണനായവൻ, ആ മഹാബലവാനെ പ്രകാശമുള്ള ശുഭ്രശയനത്തിൽ നിദ്രിക്കുന്നതായി കണ്ടു।

Verse 79

पादेनाघातयद्रोषात्स्वपंतं द्रोणनंदनः । स बुद्धश्चरणाघातादुत्थाय शयनादथ

കോപത്തോടെ ദ്രോണനന്ദനൻ ഉറങ്ങിക്കിടന്നവനെ കാൽകൊണ്ട് അടിച്ചു. ആ പാദാഘാതത്തിൽ ഉണർന്ന അവൻ പിന്നെ ശയ്യയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു।

Verse 80

व्यलोकयत्तदा वीरो द्रोणपुत्रं पुरः स्थितम् । तमुत्पतंतं शयनाद्द्रोणाचार्यसुतो बली

അപ്പോൾ ആ വീരൻ നോക്കി; ദ്രോണപുത്രൻ തന്റെ മുന്നിൽ നില്ക്കുന്നതായി കണ്ടു. അവൻ ശയ്യയിൽ നിന്ന് ചാടിയെഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ ബലവാനായ ആചാര്യ ദ്രോണസുതൻ അവനെ നേരിട്ടു നിന്നു।

Verse 81

केशेष्वाकृष्य बाहुभ्यां निष्पिपेष धरातले । धृष्टद्युम्नस्तदा तेन निष्पिष्टः स भया तुरः

അവൻ ഇരുകൈകളാൽ മുടി പിടിച്ച് നിലത്തേക്ക് വലിച്ചിട്ട് ചതച്ചു. അങ്ങനെ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ അവനാൽ പിഷ്ടനായി ഭയത്തിൽ വിറച്ചു।

Verse 82

निद्रांधः पादघातातो न शशाक विचेष्टितुम् । द्रौणिस्त्वाक्रम्य तस्योरः कण्ठं बद्ध्वा धनुर्गुणैः

നിദ്രയിൽ മൂടപ്പെട്ടും പാദാഘാതത്തിൽ സ്തംഭിച്ചും അവന് ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. എന്നാൽ ദ്രൗണി അവന്റെ നെഞ്ചിന്മേൽ അമർത്തി, ധനുസ്സിന്റെ ഞാണുകളാൽ അവന്റെ കഴുത്ത് കെട്ടി.

Verse 83

नदंतं विस्फुरंतं तं पशुमारममारयत् । तस्य सैन्यानि सर्वाणि न्यवधीच्च तथैव सः

ഗർജിച്ചും ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ചും നിന്ന ആ പശുമാരനെ അവൻ വധിച്ചു; അതുപോലെ അവന്റെ സകല സൈന്യത്തെയും അവൻ സംഹരിച്ചു.

Verse 84

युधामन्युं महावीर्यममुत्तमौजसमेव च । तथैव द्रौपदीपुत्रानवशिष्टांश्च सोमकान्

അവൻ മഹാവീരനായ യുധാമന്യുവിനെയും, അതുപോലെ ഉത്തമൗജയെയും വധിച്ചു; അതേവിധം ദ്രൗപദീപുത്രന്മാരെയും ശേഷിച്ച സോമകരെയും സംഹരിച്ചു.

Verse 85

शिखंडिप्रमुखानन्यान्खङ्गेनामारयद्बहून् । तद्भयाद्द्वारनिर्यातान्सर्वानेव च सैनिकान्

ശിഖണ്ഡിയെ മുൻപാക്കി മറ്റനേകരെയും അവൻ ഖഡ്ഗത്തോടെ വധിച്ചു; അവന്റെ ഭയത്തിൽ കവാടങ്ങളിലൂടെ പുറത്തേക്കിറങ്ങിയ എല്ലാ സൈനികരും—ഒരാളും ശേഷിക്കാതെ—നിഹതരായി.

Verse 86

प्रापयामासतुर्मृत्युं कृतवर्मकृपा वुभौ । एवं निहतसैन्यं तच्छिबिरं तैर्महाबलैः

കൃതവർമ്മനും കൃപനും—ഇരുവരും—അനേകരെ മരണത്തിലേക്ക് അയച്ചു; ഇങ്ങനെ ആ മഹാബലികൾ മൂലം ആ ശിബിരം സൈന്യം നശിച്ച് ശൂന്യമായി.

Verse 87

तत्क्षणे शून्यमभवत्त्रिजगत्प्रलये यथा । एवं हत्वा ततः सर्वान्द्रोणपुत्रादयस्त्रयः

ആ നിമിഷം തന്നെ അത് ത്രിജഗത് പ്രളയത്തെപ്പോലെ ശൂന്യമായി; ഇങ്ങനെ എല്ലാവരെയും വധിച്ച് ദ്രോണപുത്രൻ മുതലായ ആ മൂവരും അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 88

निरगुः शिबिरात्तस्मात्पार्थभीता भयातुराः । सर्वे पृथक्पृथग्देशान्दुद्रुवुः शीघ्रगामिनः

പാർത്ഥന്റെ ഭയത്തിൽ വിറച്ച് അവർ ആ പാളയത്തിൽ നിന്ന് ഓടിപ്പോയി. എല്ലാവരും വേഗത്തിൽ ഓരോരുത്തരും വേറേവേറെ ദിക്കുകളിലേക്കും സ്ഥലങ്ങളിലേക്കും പാഞ്ഞു.

Verse 89

अथ द्रौणिर्ययौ विप्रा रेवातीरं मनोरमम् । तत्र ह्यनेकसाहस्रा ऋषयो वेदवादिनः

അപ്പോൾ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ദ്രൗണി മനോഹരമായ രേവാ നദീതീരത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ വേദം പ്രസ്താവിക്കുന്ന അനേകം സഹസ്ര ഋഷിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 90

कथयंतः कथाः पुण्यास्तपश्चक्रुरनुत्तमम् । तत्रायं प्रययौ द्रौणिरृषीणामाश्रमेष्वथ

അവർ പുണ്യകഥകൾ പറയുകയും അതുല്യമായ തപസ്സു അനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തു. അപ്പോൾ ദ്രൗണി അവിടെ ചെന്നു ഋഷിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങളിലേക്കു സമീപിച്ചു.

Verse 91

प्रविष्टमात्रे तस्मिंस्तु मुनयो ब्रह्मवादिनः । द्रौणेर्दुश्चरितं ज्ञात्वा प्राहुर्योगबलेन तम्

അവൻ പ്രവേശിച്ച ഉടൻ തന്നെ ബ്രഹ്മവാദികളായ മുനിമാർ ദ്രൗണിയുടെ ദുഷ്ചരിതം അറിഞ്ഞ് യോഗബലത്തോടെ അവനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 92

सुप्तमा रणकृत्पापी द्रौणे त्वं ब्राह्मणाधमः । त्वद्दर्शनेन ह्यस्माकं पातित्यं भवति ध्रुवम्

‘ഹേ ദ്രൗണി! ഉറങ്ങുന്നവരെ വധിച്ച പാപി, നീ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ അധമൻ. നിന്നെ കാണുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ഞങ്ങൾക്ക് അപവിത്രത ഉറപ്പാകുന്നു.’

Verse 93

त्वत्संभाषणमात्रेण ब्रह्महत्यायुतं भ वेत् । अतोऽस्मदाश्रमेभ्यस्त्वं निर्गच्छ पुरुषाधम

നിനക്കൊപ്പം വെറും സംഭാഷണം മാത്രമുണ്ടായാലും ബ്രഹ്മഹത്യാപാപങ്ങളുടെ മഹാസഞ്ചയം ഉദിക്കും. അതിനാൽ, ഹേ പുരുഷാധമാ, ഞങ്ങളുടെ ആശ്രമങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉടൻ പുറപ്പെട്ടുപോവുക.

Verse 94

इत्यब्रुवंस्तदा द्रौणिं तत्रत्या मुनयो द्विजाः । इतीरितस्ततो द्रौणिर्मुनिभिर्ब्रह्म वादिभिः

അവിടെ വസിച്ചിരുന്ന ബ്രാഹ്മണ മുനിമാർ അപ്പോൾ ദ്രോണപുത്രനോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. ആ ബ്രഹ്മവാദി മുനിമാർ ഇങ്ങനെ ഉദ്ദേശിച്ചതിനാൽ ദ്രൗണി (അശ്വത്ഥാമാവ്) അപ്പോൾ വിറങ്ങലിച്ചു.

Verse 95

लज्जितो निलात्तस्मादाश्रमान्मुनिसेवितात् । एवं काश्यादितीर्थेषु पुण्येषु प्रययौ च सः

അവൻ ലജ്ജിതനായി മുനിസേവിതമായ ആ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. ഇങ്ങനെ കാശി മുതലായ പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളിലേക്കു സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 96

तत्रतत्र द्विजैः सर्वै र्निंदितोऽसौ महात्मभिः । व्यासं शरणमापेदे प्रायश्चित्तचिकीर्षया

അവൻ പോയിടത്തൊക്കെയും മഹാത്മാക്കളായ ദ്വിജന്മാർ എല്ലാവരും അവനെ നിന്ദിച്ചു. പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു അവൻ വ്യാസനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 97

ततो बदरिकारण्ये समासीनं महामुनिम् । द्वैपायनं समागम्य प्रणनाम सभक्तिकम्

പിന്നീട് ബദരികാരണ്യത്തിൽ ആസീനനായ മഹാമുനി ദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) അടുക്കൽ ചെന്നു ഭക്തിയോടെ പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 98

ततो व्यासोऽब्रवीदेनं द्रोणाचार्यसुतं मुनिः । त्वमस्मदाश्रमादद्रौणे निर्याहि त्वरया त्विति

അപ്പോൾ മുനി വ്യാസൻ ദ്രോണാചാര്യപുത്രനോടു പറഞ്ഞു— “ഹേ ദ്രൗണി, എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ നിന്നു ഉടൻ, വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു പോകുക।”

Verse 99

सुप्तमारण दोषेण महापातकवान्भवान् । अतो मे भवतालापान्महत्पापं भविष्यति । इत्युक्तः स तदा द्रौणिः प्रोवाचेदं वचो मुनिः

“ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നവരെ വധിച്ച ദോഷംകൊണ്ട് നീ മഹാപാതകത്തിൽ മലിനനായിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ നിന്നോടു സംസാരിച്ചാൽ എനിക്കും മഹാപാപം വരും।” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ ദ്രൗണി അപ്പോൾ മുനിയോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 100

अश्वत्थामोवाच । भगवन्निंदितः सर्वैस्त्वामस्मि शरणं गतः

അശ്വത്ഥാമാവ് പറഞ്ഞു— “ഭഗവൻ, എല്ലാവരാലും നിന്ദിക്കപ്പെട്ട ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ശരണത്തിൽ വന്നിരിക്കുന്നു।”

Verse 110

स्नानं कुरुष्व द्रौणे त्वं मासमात्रं निरं तरम् । सुप्तमारणदोषात्त्वं सद्यः पूतो भविष्यसि

“ഹേ ദ്രൗണി, നീ ഒരു മാസം മുഴുവൻ നിരന്തരമായി സ്നാനം ചെയ്യുക. ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നവരെ വധിച്ച ദോഷത്തിൽ നിന്ന് നീ ഉടൻ തന്നെ ശുദ്ധനാകും।”

Verse 132

यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । स विधूयेह पापानि शिवलोके महीयते

ഏകാഗ്രചിത്തനായി ഈ അധ്യായം പാരായണം ചെയ്യുന്നവനോ കേൾക്കുന്നവനോ, അവൻ ഇവിടെ തന്നേ പാപങ്ങൾ കഴുകിമാറ്റി ശിവലോകത്തിൽ മഹത്വപ്പെടുന്നു।