Adhyaya 23

Verse 1

व्यास उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणा यत्कृतं पुरा । तत्सर्वं कथयाम्यद्य शृणुष्वैकाग्रमानसः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഇനി ഞാൻ പുരാതനകാലത്ത് ബ്രഹ്മാവ് ചെയ്തതെന്തെന്ന് വിശദീകരിക്കുന്നു. ഇന്ന് അതെല്ലാം ഞാൻ പറയാം; ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ ശ്രവിക്കൂ।

Verse 2

देवानां दानवानां च वैराद्युद्धं बभूव ह । तस्मिन्युद्धे महादुष्टे देवाः संक्लिष्टमानसाः

ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മിൽ വൈരത്താൽ യുദ്ധം ഉണ്ടായി. ആ മഹാദുഷ്ട സമരത്തിൽ ദേവന്മാർ അന്തർമനസ്സിൽ അത്യന്തം ക്ലേശിതരായി।

Verse 3

बभूवुस्तत्र सोद्वेगा ब्रह्माणं शरणं ययुः

അവിടെ അവർ വ്യാകുലരായി ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശരണത്തിലേക്ക് ചെന്നു।

Verse 4

देवा ऊचुः । ब्रह्मन्केन प्रकारेण दैत्यानां वधमेव च । करोम्यद्य उपायं हि कथ्यतां शीघ्रमेव मे

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രഹ്മൻ! ഏതു രീതിയാൽ ദൈത്യന്മാരുടെ വധം സാധ്യമാകും? ഇന്ന് തന്നെ ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതിനാൽ, ആ ഉപായം വേഗം പറഞ്ഞുതരണമേ।

Verse 5

ब्रह्मोवाच । मया हि शंकरेणैव विष्णुना हि तथा पुरा । यमस्य तपसा तुष्टैर्धर्मारण्यं विनिर्मितम्

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—പുരാതനകാലത്ത് ഞാൻ, ശങ്കരനും വിഷ്ണുവും കൂടെ, യമന്റെ തപസ്സിൽ പ്രസന്നരായി ‘ധർമാരണ്യം’ എന്ന പുണ്യവനം നിർമ്മിച്ചു।

Verse 6

तत्र यद्दीयते दानं यज्ञं वा तप उत्तमम् । तत्सर्वं कोटिगुणितं भवेदिति न संशयः

അവിടെ നൽകുന്ന ദാനമോ, ചെയ്യുന്ന യജ്ഞമോ, ഉത്തമമായ തപസ്സോ—അവയെല്ലാം കോടി മടങ്ങ് ഫലിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 7

पापं वा यदि वा पुण्यं सर्वं कोटि गुणं भवेत् । तस्माद्दैत्यैर्न धर्षितं कदाचिदपि भोः सुराः

അവിടെ പാപമോ പുണ്യമോ—എല്ലാം കോടി മടങ്ങ് വർധിക്കും. അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദേവന്മാരേ, ദൈത്യർ അതിനെ ഒരിക്കലും ലംഘിച്ചിട്ടില്ല।

Verse 8

श्रुत्वा तु ब्रह्मणो वाक्यं देवाः सर्वे सविस्मयाः । ब्रह्माणं त्वग्रतः कृत्वा धर्मार ण्यमुपाययुः

ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് എല്ലാ ദേവന്മാരും വിസ്മയഭരിതരായി. ബ്രഹ്മാവിനെ മുന്നിൽ നിർത്തി അവർ ധർമാരണ്യത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 9

सत्रं तत्र समारभ्य सहस्राब्दमनुत्तमम् । वृत्वाऽचार्यं चांगिरसं मार्कंण्डेयं तथैव च

അവിടെ അവർ സഹസ്രവർഷം നീളുന്ന അനുത്തമ സത്രയജ്ഞം ആരംഭിച്ചു; ആചാര്യരായി ആംഗിരസ ഋഷിയെയും മാർകണ്ഡേയനെയും നിയമിച്ചു।

Verse 10

अत्रिं च कश्यपं चैव होता कृत्वा महामतिः । जमदग्निं गौतमं च अध्वर्युत्वं न्यवेदयन्

മഹാമതികൾ അത്രിയെയും കശ്യപനെയും ഹോതൃ-ഋത്വിക്കുകളായി നിയമിച്ചു; ജമദഗ്നിയെയും ഗൗതമനെയും അധ്വര്യു-പദത്തിലേക്ക് നിയോഗിച്ചു।

Verse 11

भरद्वाजं वसिष्ठं तु प्रत्यध्वर्युत्वमादिशन् । नारदं चैव वाल्मीकिं नोदना याकरोत्तदा

അവർ ഭരദ്വാജനെയും വസിഷ്ഠനെയും പ്രത്യധ്വര്യു-പദത്തിലേക്ക് നിയമിച്ചു; അന്നേരം നാരദനെയും വാൽമീകിയെയും നോദനാ-കാര്യത്തിൽ (യജ്ഞ-പ്രേരകൻ/ഉച്ചാരകൻ) നിയോഗിച്ചു।

Verse 12

ब्रह्मासने च ब्रह्माणं स्थापयामासुरादरात् । क्रोशचतुष्कमात्रां च वेदिं कृत्वा सुरैस्ततः

ആദരഭക്തിയോടെ അവർ ബ്രഹ്മാവിനെ ബ്രഹ്മാസനത്തിൽ ഇരുത്തി; തുടർന്ന് ദേവന്മാർ നാല് ക്രോശം വിസ്തൃതിയുള്ള വേദി നിർമ്മിച്ചു।

Verse 13

द्विजाः सर्वे समाहूता यज्ञस्यार्थे हि जापकाः । ऋग्यजुःसामाथर्वान्वै वेदानुद्गिरयंति ये

യജ്ഞാർത്ഥമായി എല്ലാ ദ്വിജ ജപകരെയും വിളിച്ചു—ഋഗ്, യജുസ്, സാമ, അഥർവ വേദങ്ങളെ ഉച്ചത്തിൽ ഉച്ചരിച്ച് പാരായണം ചെയ്യുന്നവരെ।

Verse 14

गणनाथं शंभुसुतं कार्त्तिकेयं तथैव च । इन्द्रं वज्रधरं चैव जयंतं चन्द्रसूनुकम्

അവർ ഗണനാഥൻ—ശംഭുസുതൻ കാർത്തികേയനെയും—ആഹ്വാനിച്ചു; കൂടാതെ വജ്രധാരി ഇന്ദ്രനെയും ചന്ദ്രസുതൻ ജയന്തനെയും വിളിച്ചു।

Verse 15

चत्वारो द्वारपालाश्च देवाः शूरा विनिर्मिताः । ततो राक्षोघ्नमंत्रेण हूयते हव्यवाहनः

നാല് വീരദേവന്മാരെ ദ്വാരപാലകരായി നിയമിച്ചു. തുടർന്ന് രാക്ഷസഘ്ന മന്ത്രത്തോടെ ഹവ്യവാഹന അഗ്നിയിൽ ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ചു.

Verse 16

तिलांश्च यवमिश्रांश्च मध्वाज्येन च मिश्रितान् । जुहुवुस्ते तदा देवा वेदमंत्रैर्नरेश्वर

ഹേ നരേശ്വരാ! അന്ന് ആ ദേവന്മാർ വേദമന്ത്രങ്ങളോടെ എള്ളും യവവും ചേർത്ത്, തേൻ-നെയ്യ് കലർത്തി അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്തു.

Verse 17

आघारावाज्यभागौ च हुत्वा चैव ततः परम् । द्राक्षेक्षुपूगनारिंग जंबीरं बीजपूरकम्

ആഘാരവും ആജ്യഭാഗവും ഹോമം ചെയ്ത ശേഷം, ദ്രാക്ഷ, ഇക്ഷു (കരിമ്പ്), പൂഗ (സുപാരി), നാരംഗ, ജംബീര (നാരങ്ങ), ബീജപൂരക (മാതളം) എന്നിവ അർപ്പിച്ചു.

Verse 18

उत्तरतो नालिकेरं दाडिमं च यथाक्रमम् । मध्वाज्यं पयसा युक्तं कृशरशर्करायुतम्

ഉത്തരദിശയിൽ ക്രമമായി നാളികേരവും മാതളവും അർപ്പിച്ചു; കൂടാതെ പാലോടുകൂടിയ തേൻ-നെയ്യും, ശർക്കര ചേർന്ന കൃശരവും നിവേദിച്ചു.

Verse 19

तंडुलैः शतपत्रैश्च यज्ञे वाचं नियम्य च । विचिंत्य च महाभागाः कृत्वा यज्ञं सदक्षिणम्

തണ്ടുലങ്ങളും ശതപത്ര പുഷ്പങ്ങളും സഹിതം, യജ്ഞത്തിൽ വാക്കിനെ നിയന്ത്രിച്ച് ധ്യാനത്തോടെ, ആ മഹാഭാഗ്യവർ ദക്ഷിണാസഹിതം യജ്ഞം നിർവഹിച്ചു.

Verse 20

उत्तमं च शुभं स्तोमं कृत्वा हर्षमुपाययुः । अवारितान्नमददन्दीनांधकृपणेष्वपि

ഉത്തമവും ശുഭവും ആയ സ്തോത്രം ചെയ്തു അവർ മഹാനന്ദം പ്രാപിച്ചു. അവർ തടസ്സമില്ലാതെ അന്നദാനം ചെയ്തു—ദീനർക്കും അന്ധർക്കും കൃപണർക്കും പോലും।

Verse 21

ब्राह्मणेभ्यो विशेषेण दत्तमन्नं यथेप्सितम् । पायसं शर्करायुक्तं साज्यशाकसमन्वितम्

പ്രത്യേകമായി ബ്രാഹ്മണർക്കു അവരുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം അന്നം നൽകി—ശർക്കര ചേർത്ത പായസം, നെയ്യിൽ തയ്യാറാക്കിയ ശാകങ്ങളോടുകൂടി।

Verse 22

मंडका वटकाः पूपास्तथा वै वेष्टिकाः शुभाः । सहस्रमोदकाश्चापि फेणिका घुर्घुरादयः

മണ്ഡക, വടക, പൂപ, ശുഭമായ വേഷ്ടിക എന്നിവ ഉണ്ടായിരുന്നു; കൂടാതെ ആയിരക്കണക്കിന് മോദകങ്ങൾ, ഫേണിക, ഘുർഘുര തുടങ്ങിയ മധുരപദാർത്ഥങ്ങളും।

Verse 23

ओदनश्च तथा दाली आढकीसंभवा शुभा । तथा वै मुद्गदाली च पर्पटा वटिका तथा

ഓദനം (വെന്ത അരി) ഉണ്ടായിരുന്നു; ആഢകിയിൽ നിന്നുള്ള ശുഭമായ ദാൽ വിഭവങ്ങൾ; അതുപോലെ മുദ്ഗദാലി (ചെറുപയർ പരിപ്പ്) വിഭവങ്ങളും, പർപ്പടാ-വടികാ തരങ്ങളും।

Verse 24

प्रलेह्यानि विचित्राणि युक्तास्त्र्यूषणसंचयैः । कुल्माषा वेल्लकाश्चैव कोमला वालकाः शुभाः

ത്ര്യൂഷണ (മൂന്ന് കാരം) സമാഹാരത്തോടെ ചേർത്ത വിവിധ പ്രലേഹ്യങ്ങൾ (നക്കിക്കഴിക്കുന്ന വിഭവങ്ങൾ) ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ കുല്മാഷം, വെല്ലകം, മൃദുവായ ശുഭ വാലകാ വിഭവങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 25

कर्कटिकाश्चार्द्रयुता मरिचेन समन्विताः । एवंविधानि चान्नानि शाकानि विविधानि च

കർക്കടികാ എന്ന പച്ചക്കറികളും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവ രസസമ്പന്നമായി നന്നായി പാകംചെയ്തതും കുരുമുളകാൽ സുഗന്ധിതവുമായിരുന്നു; ഇത്തരത്തിലുള്ള അന്നങ്ങളും നാനാവിധ ശാകങ്ങളും ഉപവ്യഞ്ജനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 26

भोजयित्वा द्विजान्सर्वान्धर्मारण्य निवासिनः । अष्टादशसहस्राणि सपुत्रांश्च तदा नृप

ഹേ നൃപാ! ധർമാരണ്യത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന എല്ലാ ദ്വിജന്മാരെയും—പുത്രന്മാരോടുകൂടി പതിനെട്ടായിരം പേരെയും—അന്ന് ഭോജനിപ്പിച്ചു।

Verse 27

प्रतिदिनं तदा देवा भोजयंति स्म वाडवान् । एवं वर्षसहस्रं वै कृत्वा यज्ञं तदामराः

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ പ്രതിദിനം വാഡവരെ ഭോജനിപ്പിച്ചു; ഇങ്ങനെ അമരന്മാർ ആ യജ്ഞം പൂർണ്ണമായും ആയിരം വർഷം നടത്തി।

Verse 28

कृत्वा दैत्यवधं राजन्निर्भयत्वमवाप्नुयुः । स्वर्गं जग्मुस्ते सहसा देवाः सर्वे मरुद्गणाः

ഹേ രാജൻ! ദൈത്യവധം ചെയ്ത് അവർ നിർഭയത്വം പ്രാപിച്ചു; പിന്നെ ആ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും മരുദ്ഗണങ്ങളോടുകൂടി വേഗത്തിൽ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 29

तथैवाप्सरसः सर्वा ब्रह्मवि ष्णुमहेश्वराः । कैलासशिखरं रम्यं वैकुंठं विष्णुवल्लभम्

അതുപോലെ എല്ലാ അപ്സരസ്സുകളും, ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ—രമ്യമായ കൈലാസശിഖരത്തിലേക്കും വിഷ്ണുവല്ലഭമായ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്കും ഗമിച്ചു।

Verse 30

ब्रह्मलोकं महापुण्यं प्राप्य सर्वे दिवौकसः । परं हर्षमुपाजग्मुः प्राप्य नंदनमुत्तम्

മഹാപുണ്യമയമായ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിച്ച എല്ലാ ദേവവാസികളും, ഉത്തമ നന്ദനവനം എത്തി പരമാനന്ദം പ്രാപിച്ചു।

Verse 31

स्वेस्वे स्थाने स्थिरीभूत्वा तस्थुः सर्वे हि निर्भयाः

അവർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിന്നു; നിശ്ചയമായും ഭയരഹിതരായി നിലകൊണ്ടു।

Verse 32

ततः कालेन महता कृताख्ययुगपर्यये । लोहासुरो मदोन्मत्तो ब्रह्मवेषधरः सदा

പിന്നീട് ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, കൃതയുഗത്തിന്റെ അവസാനം, അഹങ്കാരമദത്തിൽ ഉന്മത്തനായ ലോഹാസുരൻ എപ്പോഴും ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിക്കുമായിരുന്നു।

Verse 33

आगत्य सर्वान्विप्रांश्च धर्षयेद्धर्मवित्तमान् । शूद्रांश्च वणिजश्चैव दंडघातेन ताडयेत्

അവൻ അവിടെ വന്ന് ധർമ്മം അറിയുന്ന എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരെയും ഉപദ്രവിച്ചു; ശൂദ്രന്മാരെയും വാണിജന്മാരെയും ദണ്ഡപ്രഹാരങ്ങളാൽ അടിക്കുകയും ചെയ്തു।

Verse 34

विध्वंसयेच्च यज्ञादीन्होमद्रव्याणि भक्षयेत् । वेदिका दीर्घिका दृष्ट्वा कश्मलेन प्रदूषयेत्

അവൻ യജ്ഞാദികളെയും നശിപ്പിച്ചു, ഹോമദ്രവ്യങ്ങൾ ഭക്ഷിച്ചു; വേദികകളും പുണ്യദീർഘികകളും കണ്ടാൽ അവയെ അശുദ്ധിയാൽ മലിനമാക്കി।

Verse 35

मूत्रोत्सर्गपुरीषेण दूषयेत्पुण्यभूमिकाः । गहनेन तथा राजन्स्त्रियो दूषयते हि सः

അനുചിതസ്ഥാനങ്ങളിൽ മൂത്രവും മലവും വിസർജ്ജിച്ചാൽ പുണ്യഭൂമി ദൂഷിതമാകുന്നു; അതുപോലെ, ഹേ രാജൻ, ഗൂഢാധർമ്മസംഗമംകൊണ്ട് പുരുഷൻ സ്ത്രീകളുടെ മാനവും ശുചിത്വവും മലിനമാക്കുന്നു.

Verse 36

ततस्ते वाडवाः सर्वे लोहासुरभयातुराः । प्रनष्टाः सपरीवारा गतास्ते वै दिशो दश

അപ്പോൾ ലോഹാസുരഭയത്തിൽ വിറച്ച ആ വാഡവർ എല്ലാവരും കുടുംബസഹിതം അപ്രത്യക്ഷരായി പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കു പോയി.

Verse 37

वणिजस्ते भयोद्विग्ना विप्राननुययुर्नृप । महाभयेन संभीता दूरं गत्वा विमृश्य च

ഹേ നൃപ, ഭയത്തിൽ വിറച്ച ആ വ്യാപാരികൾ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പിന്തുടർന്നു; മഹാഭയത്തിൽ തളർന്നു ദൂരെയെത്തി അവർ ആലോചിച്ചു.

Verse 38

सह शूद्रैद्विजैः सर्व एकीभूत्वा गतास्तदा । मुक्तारण्यं पुण्यतमं निर्जनं हि ययुश्च ते

അപ്പോൾ ശൂദ്രരും ദ്വിജന്മാരും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാവരും ഒന്നായി പുറപ്പെട്ടു; അത്യന്തം പുണ്യവും സത്യമായും നിർജനവുമായ മുക്താരണ്യത്തിലേക്കു പോയി.

Verse 39

निवासं कारयामासुर्नातिदूरे नरेश्वर । वजिङ्नाम्ना हि तद्ग्रामं वासयामासुरेव ते

ഹേ നരേശ്വര, അതിദൂരമല്ലാത്തിടത്ത് അവർ വാസസ്ഥലങ്ങൾ പണിയിച്ചു; പിന്നെ ആ ഗ്രാമത്തെ ‘വജിങ്’ എന്ന നാമത്തിൽ തന്നെ സ്ഥാപിച്ചു പാർപ്പിച്ചു.

Verse 40

लोहासुरभयाद्राजन्विप्र नाम्ना विनिर्मितम् । शंभुना वणिजा यस्मात्तस्मात्तन्नामधारणम्

ഹേ രാജാവേ! ലോഹാസുരഭയത്താൽ അത് ‘വിപ്ര’ എന്ന നാമത്തിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു. വാണിജൻ ശംഭുവാണ് അതിനെ സ്ഥാപിച്ചതിനാൽ, അവന്റെ നാമസംബന്ധമായ നാമധാരണം അതിന് ഉണ്ടായി.

Verse 41

शंभुग्राममिति ख्यातं लोके विख्यातिमागतम् । अथ केचिद्भयान्नष्टा वणिजः प्रथमं तदा

അത് ലോകത്തിൽ ‘ശംഭുഗ്രാമം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധിയായി മഹാഖ്യാതി നേടി. അപ്പോൾ ഭയത്താൽ ചില വാണിജർ—ആദ്യമായി—ചിതറി നഷ്ടപ്പെട്ടു.

Verse 42

ते नातिदूरे गत्वा वै मंडलं चक्रुरुत्तमम् । विप्रागमनकांक्षास्ते तत्र वासमकल्पयन्

അവർ അധികം ദൂരം പോകാതെ ഒരു ഉത്തമ മണ്ടലം (ശിബിരം) ഒരുക്കി. ബ്രാഹ്മണരുടെ വരവ് ആഗ്രഹിച്ച് അവിടെ തന്നെ വാസം ക്രമപ്പെടുത്തി.

Verse 43

मंडलेति च नाम्ना वै ग्रामं कृत्वा न्यवीवसन् । विप्रसार्थपरिभ्रष्टाः केचित्तु वणिजस्तदा

അവർ ഒരു ഗ്രാമം സ്ഥാപിച്ച് അതിന് ‘മണ്ഡലം’ എന്ന് നാമം നൽകി അവിടെ തന്നെ പാർത്തു. എന്നാൽ അന്ന് ചില വാണിജർ ബ്രാഹ്മണരുടെ സാർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് വേറെയായി നിന്നു.

Verse 44

अन्यमार्गे गता ये वै लोहासुरभयार्दिताः । धर्मारण्यान्नाति दूरे गत्वा चिंतामुपाययुः

മറ്റൊരു വഴിയിലൂടെ പോയവർ ലോഹാസുരഭയത്താൽ പീഡിതരായി ധർമാരണ്യത്തിൽ നിന്ന് അധികം ദൂരം പോകാതെ അവിടെ തന്നെ ആശങ്കയിൽ ആഴ്ന്നു.

Verse 45

कस्मिन्मार्गे वयं प्राप्ताः कस्मिन्प्राप्ता द्विजातयः । इति चिंतां परं प्राप्ता वासं तत्र त्वकारयन्

“നാം ഏത് മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയാണ് ഇവിടെ എത്തിയത്? ദ്വിജന്മാരായ നാം ഏത് വഴിയിലൂടെ വന്നു?”—ഇങ്ങനെ ഗാഢചിന്തയിൽ പതിഞ്ഞ് അവർ അവിടെ തന്നെ വാസസ്ഥലം പണിയിച്ചു ആ സ്ഥലത്ത് തന്നെ പാർത്തു।

Verse 46

अन्यमार्गे गता यस्मात्तस्मात्तन्नामसंभवम् । ग्रामं निवासयामासुरडालंजमिति क्षितौ

അവർ മറ്റൊരു വഴിയിലൂടെ പോയതിനാൽ, ആ സാഹചര്യത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ആ പേര് ഉദിച്ചു; പിന്നെ ഭൂമിയിൽ “അഡാലഞ്ച” എന്ന ഗ്രാമം അവർ സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 47

यस्मिन्ग्रामे निवासी यो यत्संज्ञश्च वणिग्भवेत् । तस्य ग्रामस्य तन्नाम ह्यभवत्पृथिवीपते

ഹേ ഭൂമിപതേ! ഏത് ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്ന വണികൻ ഏത് പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നുവോ, അതേ പേരിലാണ് ആ ഗ്രാമവും പ്രസിദ്ധമായത്।

Verse 48

वणिजश्च तथा विप्रा मोहं प्राप्ता भयार्दिताः । तस्मान्मोहेतिसंज्ञास्ते राजन्सर्वे निरब्रुवन्

വണികരും വിപ്രന്മാരും ഭയാർത്തരായി മോഹത്തിൽ പതിച്ചു; അതുകൊണ്ട്, ഹേ രാജൻ, അവർ എല്ലാവരും തങ്ങളെ “മോഹ” എന്ന സംജ്ഞയാൽ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു।

Verse 49

एवं प्रनषणं नष्टास्ते गताश्च दिशो दिश । धर्मारण्ये न तिष्ठंति वाडवा वणिजोऽपि वा

ഇങ്ങനെ അവർ പൂർണ്ണമായി ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായി വഴിതെറ്റി ദിക്കുദിക്കായി പോയി. ധർമാരണ്യത്തിൽ കുതിരവ്യാപാരികളും ഇല്ല, വണികരും പോലും അവിടെ നിലനിന്നില്ല।

Verse 50

उद्वसं हि तदा जातं धर्मारण्यं च दुर्लभम् । भूषणं सर्वतीर्थानां कृतं लोहासुरेण तत्

അപ്പോൾ ധർമാരണ്യം നിർജനമായി, അവിടെ എത്തുക ദുർലഭമായി. സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളുടെയും ഭൂഷണമായ ആ സ്ഥലത്തെ ലോഹാസുരൻ അങ്ങനെ തന്നെ വികൃതമാക്കി.

Verse 51

नष्टद्विजं नष्टतीर्थं स्थानं कृत्वा हि दानवः । परां मुदमवाप्यैव जगाम स्वालयं ततः

ആ ദാനവൻ ആ സ്ഥലത്തെ ദ്വിജന്മാർ ഇല്ലാത്തതും തീർത്ഥക്രിയ നശിച്ചതുമായതായി മാറ്റി, പരമാനന്ദം പ്രാപിച്ച് അവിടെ നിന്ന് തന്റെ ആലയത്തിലേക്ക് പോയി.