Adhyaya 211

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आश्चर्यभूतं लोकस्य देवदेवेन यत्कृतम् । तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि नर्मदातटवासिनाम्

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: ദേവാധിദേവൻ നർമ്മദാ തീരവാസികൾക്കായി ചെയ്ത അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തിയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അങ്ങയോട് പൂർണ്ണമായി പറയാം.

Verse 2

द्विजान् सुकृत्पणान् देवः कुष्ठी भूत्वा ययाच ह । श्राद्धकाले तु सम्प्राप्ते रक्तगन्धानुलेपनः

ഭഗവാൻ ഒരു കുഷ്ഠരോഗിയുടെ രൂപം ധരിച്ച് പുണ്യവാന്മാരായ കച്ചവടക്കാരായ ബ്രാഹ്മണരോട് ഭിക്ഷ യാചിച്ചു. ശ്രാദ്ധസമയം വന്നപ്പോൾ, അദ്ദേഹം ചുവന്ന ചന്ദനം പൂശിയവനായി അവിടെ എത്തി.

Verse 3

स्रवद्बुद्बुदगात्रस्तु मक्षिकाकृमिसंवृतः । दुश्चर्मा दुर्मुखो गन्धी प्रस्खलंश्च पदे पदे

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരത്തിലെ കുമിളകളിൽ നിന്ന് നീരൊലിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു, ഈച്ചകളും പുഴുക്കളും പൊതിഞ്ഞിരുന്നു. തൊലി വികൃതവും മുഖം ഭയാനകവും ദുർഗന്ധം വമിക്കുന്നതുമായിരുന്നു; അദ്ദേഹം ഓരോ ചുവടിലും വേച്ചുപോയിരുന്നു.

Verse 4

ब्राह्मणावसथं गत्वा स्खलन्द्वारेऽब्रवीदिदम् । भोभो गृहपते त्वद्य ब्राह्मणैः सह भोजनम्

ബ്രാഹ്മണരുടെ വസതിയിൽ ചെന്ന്, വാതിൽക്കൽ വേച്ചുപോയിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'ഹേ ഗൃഹനാഥാ, ഇന്ന് ബ്രാഹ്മണരോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'

Verse 5

त्वद्गृहे कर्तुमिच्छामि ह्येभिः सह सुसंस्कृतम् । ततस्तं ब्रह्माणं दृष्ट्वा यजमानसमन्विताः

ഞാൻ ഇവരോടൊപ്പം നിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ സുസംസ്കൃതമായ ഭോജനം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ട യജമാനഭാവമുള്ള ഗൃഹസ്ഥർ അതനുസരിച്ച് പ്രതികരിച്ചു.

Verse 6

स्रवन्तं सर्वगात्रेषु धिग्धिगित्येवमब्रुवन् । निर्गच्छस्वाशु दुर्गन्ध गृहाच्छीघ्रं द्विजाधम

അവൻ ശരീരമൊട്ടാകെ ചോർന്നൊഴുകുന്നതു കണ്ട അവർ ‘ധിക് ധിക്’ എന്നു വിളിച്ചു പറഞ്ഞു—‘ഉടൻ പുറത്തുപോ, ദുർഗന്ധമേ! ഈ വീട്ടിൽ നിന്ന് വേഗം മാറിപ്പോ, ഹേ ദ്വിജാധമ!’

Verse 7

अभोज्यमेतत्सर्वेषां दर्शनात्तव सत्कृतम् । एवमेव तथेत्युक्त्वा देवदेवो महेश्वरः

ഈ ഭോജനം ആരും ഭക്ഷിക്കേണ്ടതല്ല; നിന്റെ ദർശനമാത്രത്താൽ തന്നെ ഇത് പവിത്രവും സത്കൃതവുമാകുന്നു. ‘തഥാസ്തു—അങ്ങനെ തന്നേ’ എന്നു ദേവദേവൻ മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു.

Verse 8

जगामाकाशममलं दृश्यमानो द्विजोत्तमैः । गते चादर्शनं देवे स्नात्वाभ्युक्ष्य समन्ततः

അവൻ മലിനമില്ലാത്ത ആകാശത്തിലേക്ക് പോയി; ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ അവനെ കാണിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. ദേവൻ ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായപ്പോൾ അവർ സ്നാനം ചെയ്ത് ചുറ്റുമെല്ലാം ജലം തളിച്ച് ശുദ്ധി വരുത്തി.

Verse 9

भुञ्जतेऽस्म द्विजा राजन्यावत्पात्रे पृथक्पृथक् । यत्रयत्र च पश्यन्ति तत्रतत्र कृमिर्बहुः

ഹേ രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണർ ഇവിടെ ഭോജനം ചെയ്തു, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ പാത്രത്തിൽ. എന്നാൽ അവർ എവിടെയെവിടെ നോക്കിയാലും അവിടവിടെ അനവധി കൃമികൾ കണ്ടു.

Verse 10

दृष्ट्वा विस्मयमापन्नाः सर्वे किमिति चाब्रुवन् । ततः कश्चिदुवाचेदं ब्राह्मणो गुणवानजः

അതു കണ്ടു എല്ലാവരും വിസ്മയത്തിലായി “ഇതെന്ത്?” എന്നു ചോദിച്ചു. പിന്നെ ഗുണവാനായ വൃദ്ധ ബ്രാഹ്മണൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 11

योगीन्द्रः शङ्कया तत्र बहुविप्रसमागमे । योऽत्र पूर्वं समायातः स योगी परमेश्वरः

അവിടെ അനേകം വിപ്രന്മാർ കൂടിയിരിക്കെ സംശയത്തോടെ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—“ഇവിടെ മുമ്പേ വന്ന യോഗീന്ദ്രൻ തന്നെയാണ് സ്വയം പരമേശ്വരൻ.”

Verse 12

तस्येदं क्रीडितं मन्ये भर्त्सितस्य विपाकजम् । फलं भवति नान्यस्य ह्यतिथेः शास्त्रनिश्चयात्

ഇത് അവന്റെ തന്നെ ലീല എന്നാണ് ഞാൻ കരുതുന്നത്—അവമാനിക്കപ്പെട്ടതിന്റെ പക്വമായ വിപാകം. ശാസ്ത്രനിശ്ചയം പ്രകാരം ഇത്തരമൊരു ഫലം മറ്റാരിൽ നിന്നുമല്ല; (കോപിച്ച) അതിഥിയിൽ നിന്നുമാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ.

Verse 13

सम्पूज्य परमात्मा वै ह्यतिथिश्च विशेषतः । श्राद्धकाले तु सम्प्राप्तमतिथिं यो न पूजयेत्

നിശ്ചയമായും പരമാത്മാവ് പൂജ്യൻ—പ്രത്യേകിച്ച് അതിഥി. എന്നാൽ ശ്രാദ്ധകാലത്ത് വന്ന അതിഥിയെ ആരെങ്കിലും ആദരിക്കാതിരുന്നാൽ…

Verse 14

पिशाचा राक्षसास्तस्य तद्विलुम्पन्त्यसंशयम् । रूपान्वितं विरूपं वा मलिनं मलिनाम्बरम्

അവന്റെ (പുണ്യം/അർപ്പണം) പിശാചുകളും രാക്ഷസന്മാരും സംശയമില്ലാതെ കവർന്നെടുക്കുന്നു—അതിഥി സുന്ദരനായാലും വിരൂപനായാലും, ശുദ്ധനായാലും മലിനവസ്ത്രധാരിയായാലും.

Verse 15

योगीन्द्रं श्वपचं वापि अतिथिं न विचारयेत् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य यजमानपुरोगमाः

അതിഥി യോഗീന്ദ്രനായാലും ശ്വപചനായാലും ഭേദബുദ്ധി കാണിക്കരുത്. അവന്റെ വചനം കേട്ട് യജമാനന്റെ മുൻപന്തിയിലുള്ളവർ…

Verse 16

ब्राह्मणा द्विजमन्वेष्टुं धाविताः सर्वतोदिशम् । तावत्कथंचित्केनापि गहनं वनमाश्रितः

ആ ദ്വിജ അതിഥിയെ അന്വേഷിച്ച് ബ്രാഹ്മണർ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി. അതിനിടയിൽ അദ്ദേഹം എങ്ങനെയോ ദട്ട വനത്തിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു.

Verse 17

दृष्टो दृष्ट इति प्रोक्तं तेन ते सर्व आगताः । ततः पश्यन्ति तं विप्रं स्थाणुवन्निश्चलं स्थितम्

‘കണ്ടു, കണ്ടു’ എന്ന വിളി കേട്ട് എല്ലാവരും അവിടെ എത്തി. പിന്നെ അവർ ആ വിപ്രനെ തൂണുപോലെ അനങ്ങാതെ നിൽക്കുന്നതായി കണ്ടു.

Verse 18

क्रन्दते न चलति स्पन्दते न च पश्यति । जल्पन्ति करुणं केचित्स्तुवन्ति च तथापरे

അവൻ കരഞ്ഞില്ല, നീങ്ങിയില്ല, സ്പന്ദിച്ചില്ല, നോക്കിയില്ല. ചിലർ കരുണയോടെ സംസാരിച്ചു; മറ്റുചിലർ സ്തുതി ചെയ്തു.

Verse 19

वाग्भिः सततमिष्टाभिः स्तूयमानस्त्रिलोचनः । क्षुधार्दितानां देवेश ब्राह्मणानां विशेषतः । विनष्टमन्नं सर्वेषां पुनः संकर्तुमर्हसि

ഇഷ്ടവചനങ്ങളാൽ നിരന്തരം സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ത്രിനേത്രനോട് അവർ പ്രാർത്ഥിച്ചു—ഹേ ദേവേശാ! പ്രത്യേകിച്ച് വിശപ്പാൽ പീഡിതരായ ഈ ബ്രാഹ്മണർക്കായി, എല്ലാവരുടെയും നഷ്ടപ്പെട്ട അന്നം വീണ്ടും പുനഃസ്ഥാപിക്കണമേ.

Verse 20

श्रुत्वा तु वचनं तेषां ब्राह्मणानां युधिष्ठिर । परया कृपया देवः प्रसन्नस्तानुवाच ह

ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവൻ പരമകരുണയാൽ പ്രസന്നനായി അവരോട് അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 21

मया प्रसन्नेन महानुभावास्तदेव वोऽन्नं विहितं सुधेव । भुञ्जन्तु विप्राः सह बन्धुभृत्यैरर्चन्तु नित्यं मम मण्डलं च

ഹേ മഹാനുഭാവന്മാരേ! ഞാൻ പ്രസന്നനായതിനാൽ നിങ്ങള്ക്കായി അതേ ഉത്തമ അന്നം വിധിപൂർവ്വം ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. വിപ്രർ ബന്ധു-ഭൃത്യരോടൊപ്പം ഭുജിച്ച്, നിത്യം എന്റെ മണ്ഡലവും ആരാധിക്കട്ടെ.

Verse 22

ततश्चायतनं पार्थ देवदेवस्य शूलिनः । मुण्डिनामेति विख्यातं सर्वपापहरं शुभम् । कार्त्तिक्यां तु विशेषेण गयातीर्थेन तत्समम्

അതിനുശേഷം, ഹേ പാർഥാ! ദേവദേവനായ ശൂലിനന്റെ ആ പുണ്യധാമം ‘മുണ്ഡിനാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി—ശുഭവും സർവപാപഹരവും. കാർത്തിക മാസത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് അത് ഗയാതീർത്ഥസമഫലദായകം.

Verse 211

अध्यायः

അധ്യായം സമാപ്തം.