Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

स्रवद्बुद्बुदगात्रस्तु मक्षिकाकृमिसंवृतः । दुश्चर्मा दुर्मुखो गन्धी प्रस्खलंश्च पदे पदे

sravadbudbudagātrastu makṣikākṛmisaṃvṛtaḥ | duścarmā durmukho gandhī praskhalaṃśca pade pade

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരത്തിലെ കുമിളകളിൽ നിന്ന് നീരൊലിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു, ഈച്ചകളും പുഴുക്കളും പൊതിഞ്ഞിരുന്നു. തൊലി വികൃതവും മുഖം ഭയാനകവും ദുർഗന്ധം വമിക്കുന്നതുമായിരുന്നു; അദ്ദേഹം ഓരോ ചുവടിലും വേച്ചുപോയിരുന്നു.

स्रवत्oozing
स्रवत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्रु (धातु) + शतृ (कृत्-प्रत्यय)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘स्रवन्’ (oozing)
बुद्बुदगात्रःone whose body had blisters
बुद्बुदगात्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबुद्बुद-गात्र (प्रातिपदिक; बुद्बुद + गात्र)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘बुद्बुदवत् गात्रं यस्य’ (descriptive)
तुand/indeed
तु:
Discourse connector (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, अवधानार्थक
मक्षिकाflies
मक्षिका:
Compound member (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootमक्षिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (समासपूर्वपद-रूपेण), बहुवचनार्थ-समूह (flies)
कृमिworms
कृमि:
Compound member (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootकृमि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (समासपूर्वपद-रूपेण), बहुवचनार्थ-समूह (worms)
संवृतःcovered, surrounded
संवृतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-√वृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (मक्षिकाकृमिभिः) संवृतः
दुश्चर्माhaving diseased skin
दुश्चर्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुस्-चर्मन् (प्रातिपदिक; दुस् + चर्मन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘दुष्टं चर्म यस्य’
दुर्मुखःugly-faced
दुर्मुखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुस्-मुख (प्रातिपदिक; दुस् + मुख)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘दुष्टं मुखं यस्य’
गन्धीfoul-smelling
गन्धी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootगन्धिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘दुर्गन्धयुक्तः’ (stinking)
प्रस्खलन्stumbling
प्रस्खलन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-√स्खल् (धातु) + शतृ (कृत्-प्रत्यय)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘stumbling’
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
पदेat (each) step
पदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे पुनरुक्ति
पदेat every step
पदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (pade pade)

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā/Narmadā-taṭa (episode setting)

Type: kshetra

Scene: A shocking close depiction of the leper-form: blistered, oozing body, swarmed by flies and worms, foul skin and face, stumbling repeatedly—yet with a faint sign of divinity for the perceptive.

D
Deva (in disguise)

FAQs

External ugliness can conceal divinity; dharma demands compassion beyond appearances.

No specific tīrtha is named; the verse is a narrative description within the Revā Khaṇḍa setting.

None directly; it supports the moral context for charity and hospitality.