Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 19

वाग्भिः सततमिष्टाभिः स्तूयमानस्त्रिलोचनः । क्षुधार्दितानां देवेश ब्राह्मणानां विशेषतः । विनष्टमन्नं सर्वेषां पुनः संकर्तुमर्हसि

vāgbhiḥ satatamiṣṭābhiḥ stūyamānastrilocanaḥ | kṣudhārditānāṃ deveśa brāhmaṇānāṃ viśeṣataḥ | vinaṣṭamannaṃ sarveṣāṃ punaḥ saṃkartumarhasi

ഇഷ്ടവചനങ്ങളാൽ നിരന്തരം സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ത്രിനേത്രനോട് അവർ പ്രാർത്ഥിച്ചു—ഹേ ദേവേശാ! പ്രത്യേകിച്ച് വിശപ്പാൽ പീഡിതരായ ഈ ബ്രാഹ്മണർക്കായി, എല്ലാവരുടെയും നഷ്ടപ്പെട്ട അന്നം വീണ്ടും പുനഃസ്ഥാപിക്കണമേ.

वाग्भिःwith words
वाग्भिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
सततम्constantly
सततम्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसततम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: 'always/constantly')
इष्टाभिःdear/pleasing
इष्टाभिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइष्ट (प्रातिपदिक; √इष्/इच्छ् से क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (वाग्भिः)
स्तूयमानःbeing praised
स्तूयमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकर्मणि कृदन्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being praised’
त्रिलोचनःTrilocana (three-eyed one)
त्रिलोचनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिलोचन (प्रातिपदिक; त्रि + लोचन)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (त्रीणि लोचनानि यस्य/त्रि-लोचन)
क्षुधार्दितानाम्of those afflicted by hunger
क्षुधार्दितानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootक्षुधार्दित (प्रातिपदिक; क्षुधा + अर्दित)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (क्षुधया अर्दिताः)
देवेशO Lord of gods
देवेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवेश (प्रातिपदिक; देव + ईश)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (देवानाम् ईशः)
ब्राह्मणानाम्of the Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: 'especially')
विनष्टम्lost/destroyed
विनष्टम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + नश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle used adjectivally), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (अन्नम्)
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
पुनःagain
पुनः:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: 'again')
संकर्तुम्to make/restore
संकर्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootसम् + कृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to make/prepare/arrange’; उपसर्गः—सम्
अर्हसिyou ought/are able
अर्हसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

Mārkaṇḍeya (deduced; reporting the brāhmaṇas’ plea to Yudhiṣṭhira)

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha milieu

Type: kshetra

Listener: null

Scene: Brāhmaṇas, weakened by hunger, stand with folded hands, praising the Three-eyed Lord; the plea is for the miraculous restoration of lost food for all.

T
Trilocana (Śiva)
D
Deveśa (Śiva)
B
brāhmaṇas

FAQs

Compassionate prayer and Śiva-stuti are linked with the protection of sustenance—food is treated as sacred dharma.

The narrative is embedded in the Revā Khaṇḍa’s Muṇḍinā-Śiva sacred geography, where Śiva’s grace manifests tangibly.

The verse emphasizes stuti (praise) and the dharmic priority of annadāna/ensuring food for brāhmaṇas and all.