Adhyaya 189

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थं परमशोभनम् । उदीर्णो यत्र वाराहो ह्यभवद्धरणीधरः

ശ്രീമാർകണ്ഡേയൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ രാജേന്ദ്രാ! അതിനുശേഷം പരമശോഭനമായ ആ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ ഉദീർണ്ണ വരാഹൻ പ്രത്യക്ഷനായി ധരണീധരനായി—ഭൂമിയെ ധരിച്ചവനായി—ആയിരുന്നു.

Verse 2

धन्वदंष्ट्रां करालाग्रां बिभ्रच्च पृथिवीमिमाम् । स एव पञ्चमः प्रोक्तो वाराहो मुक्तिदायकः

ഭയങ്കരവും മൂർച്ചയുള്ള അഗ്രദന്തങ്ങൾ ധരിച്ചു ഈ ഭൂമിയെയേ ഉയർത്തി ധരിച്ച അതേ വരാഹൻ ‘പഞ്ചമൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ—മുക്തി നൽകുന്ന വരാഹരൂപൻ.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । कथमुदीर्णरूपोऽभूद्वाराहो धरणीधरः । वाराहत्वं गतः केन पञ्चमः केन संज्ञितः

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: “ധരണീധരനായ വരാഹൻ ആ മഹാരൂപത്തിൽ എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിച്ചു? ആരുടെ കാരണത്താൽ അദ്ദേഹം വരാഹത്വം സ്വീകരിച്ചു? ‘പഞ്ചമൻ’ എന്നു എന്തുകൊണ്ട് വിളിക്കപ്പെടുന്നു?”

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । आदिकल्पे पुरा राजन्क्षीरोदे भगवान् हरिः । शेते स भोगिशयने योगनिद्राविमोहितः

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: “ഹേ രാജൻ, ആദികൽപ്പത്തിൽ ഭഗവാൻ ഹരി ക്ഷീരസാഗരത്തിൽ ശೇಷനാഗശയ്യയിൽ യോഗനിദ്രയിൽ ലീനനായി ശയിച്ചിരുന്നു.”

Verse 5

बभूव नृपतिश्रेष्ठ गत्वा वै देवसंनिधौ । अवोचद्भारखिन्नाहं गमिष्यामि रसातलम्

ഹേ നൃപതിശ്രേഷ്ഠ, (ഭൂമി) ദേവന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ ചെന്നു പറഞ്ഞു: “ഭാരത്താൽ ഞാൻ ക്ഷീണിച്ചു; ഞാൻ രസാതലത്തിലേക്ക് പോകും.”

Verse 6

दृष्ट्वा देवाः समुद्विग्ना गता यत्र जनार्दनः । तुष्टुवुर्वाग्भिरिष्टाभिः केशवं जगत्पतिम्

ഇത് കണ്ട ദേവന്മാർ അത്യന്തം ഉദ്വിഗ്നരായി ജനാർദനൻ ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് ചെന്നു, പ്രിയമായ സ്തുതിവചനങ്ങളാൽ ജഗത്പതി കേശവനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 7

देवा ऊचुः । नमो नमस्ते देवेश सुरार्तिहर सर्वग । विश्वमूर्ते नमस्तुभ्यं त्राहि सर्वान्महद्भयात्

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശ്വരാ! നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. ഹേ സുരാർതിഹരാ, സർവ്വവ്യാപകാ! ഹേ വിശ്വമൂർത്തേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഈ മഹാഭയത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെയെല്ലാം രക്ഷിക്കണമേ.

Verse 8

इत्युक्तो दैवतैर्देवो ह्युवाच किमुपस्थितम् । कार्यं वदध्वं मे देवा यत्कृत्यं मा चिरं कृथाः

ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“എന്താണ് സംഭവിച്ചത്? ഹേ ദേവന്മാരേ, എനിക്ക് ചെയ്യേണ്ട കാര്യം പറയുക; ചെയ്യേണ്ടതിനെ പറയുന്നതിൽ വൈകിക്കരുത്.”

Verse 9

देवा ऊचुः । धरा धरित्री भूतानां भारोद्विग्ना निमज्जति । तामुद्धर हृषीकेश लोकान्संस्थापय स्थितौ

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—“ഭൂതങ്ങളെ ധരിക്കുന്ന ധരിത്രി ഭാരത്തിൽ വ്യാകുലയായി മുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഹേ ഹൃഷീകേശാ! അവളെ ഉദ್ಧരിച്ച് ലോകങ്ങളെ യഥാസ്ഥിത സ്ഥിരതയിൽ പുനഃസ്ഥാപിക്കണമേ.”

Verse 10

एवमुक्तः सुरैः सर्वैः केशवः परमेश्वरः । वाराहं रूपमास्थाय सर्वयज्ञमयं विभुः

സകല ദേവന്മാരും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പരമേശ്വരനായ കേശവൻ വരാഹരൂപം ധരിച്ചു—സർവ്വവ്യാപിയായ വിഭു, സർവ്വയജ്ഞസാരസ്വരൂപൻ.

Verse 11

दंष्ट्राकरालं पिङ्गाक्षं समाकुञ्चितमूर्धजम् । कृत्वाऽनन्तं पादपीठं दंष्ट्राग्रेणोद्धरन्भुवम्

ഭീകരദംഷ്ട്രകളോടെ, പിംഗളനേത്രനായി, രോമങ്ങൾ കുഞ്ചിതമായി ഉയർന്നവനായി—അനന്തനെ പാദപീഠമാക്കി, ദംഷ്ട്രാഗ്രത്തിൽ ഭൂമിയെ ഉയർത്തി ഉദ್ಧരിച്ചു.

Verse 12

सपर्वतवनामुर्वीं समुद्रपरिमेखलाम् । उद्धृत्य भगवान् विष्णुरुदीर्णः समजायत

പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും സഹിതം, സമുദ്രവലയാൽ പരിമേഖലിതമായ ഭൂമിയെ ഉയർത്തി ഭഗവാൻ വിഷ്ണു മഹിമയോടെ ഉദിതനായി।

Verse 13

दर्शयन्पञ्चधात्मानमुत्तरे नर्मदातटे । तथाद्यं कोरलायां तु द्वितीयं योधनीपुरे

നർമദയുടെ ഉത്തരതീരത്ത് അദ്ദേഹം സ്വയം അഞ്ചു രൂപങ്ങളായി വെളിപ്പെടുത്തി—ആദ്യത് കോരലായിൽ, രണ്ടാംത് യോധനീപുറത്തിൽ।

Verse 14

जयक्षेत्राभिधाने तु जयेति परिकीर्तितम् । असुरान्मोहयल्लिङ्गस्तृतीयः परिकीर्तितः

‘ജയക്ഷേത്ര’ എന്ന സ്ഥലത്ത് അത് ‘ജയ’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; അവിടെ അസുരരെ മോഹിപ്പിച്ച ലിംഗം മൂന്നാമത്തെ രൂപമായി കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 15

पावनाय जगद्धेतोः स्थितो यस्माच्छशिप्रभः । अतस्तु नृपशार्दूल श्वेत इत्याभिधीयते

ജഗദ്ധേതുവായ പ്രഭുവിന്റെ പാവനാർത്ഥം അവൻ അവിടെ ചന്ദ്രപ്രഭപോലെ ദീപ്തിയായി നിലകൊള്ളുന്നു; അതിനാൽ, ഹേ നൃപശാർദൂല, അവൻ ‘ശ്വേത’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 16

उद्धृत्य जगतां देवीमुदीर्णो भृगुकच्छके । ततः पञ्चम उदीर्णो वराह इति संज्ञितः

ജഗത്തുകളുടെ ദേവിയായ ഭൂമിയെ ഉയർത്തി അദ്ദേഹം ഭൃഗുകച്ചകത്തിൽ മഹിമയോടെ ഉദിതനായി; തുടർന്ന് അഞ്ചാമത്തെ ഉന്നതാവതാരം ‘വരാഹ’ എന്നു പേരെടുത്തു।

Verse 17

इति पञ्चवराहास्ते कथितः पाण्डुनन्दन । युगपद्दर्शनं चैषां ब्रह्महत्यां व्यपोहति

ഹേ പാണ്ഡുനന്ദനാ! ഇങ്ങനെ ആ അഞ്ചു വരാഹന്മാർ നിനക്കു വിവരിക്കപ്പെട്ടു. അവരെ ഒരുമിച്ചു ദർശിക്കുന്നത് ബ്രഹ്മഹത്യാപാപവും നീക്കുന്നു.

Verse 18

ज्येष्ठे मासि सिते पक्ष एकादश्यां विशेषतः । गत्वा ह्यादिवराहं तु सम्प्राप्ते दशमीदिने

ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഏകാദശിയിൽ—ദശമീ ദിവസം എത്തിയപ്പോൾ—ആദി-വരാഹ ദർശനത്തിന് പോകണം.

Verse 19

हविष्यमन्नं भुञ्जीयाल्लघुसायं गते रवौ । रात्रौ जागरणं कुर्याद्वाराहे ह्यादिसंज्ञके

സൂര്യൻ അസ്തമിച്ച ശേഷം ലഘുവായ സായാഹ്ന ഹവിഷ്യാന്നം കഴിക്കണം. രാത്രിയിൽ ‘ആദി’ എന്ന നാമമുള്ള വരാഹക്ഷേത്രത്തിൽ ജാഗരണം ചെയ്യണം.

Verse 20

ततः प्रभाते ह्युषसि संस्नात्वा नर्मदाजले । संतर्प्य पितृदेवांश्च तिलैर्यवविमिश्रितैः

പിന്നീട് പ്രഭാത ഉഷസ്സിൽ നർമദാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, എള്ളും യവവും കലർത്തിയ അർപ്പണത്തോടെ പിതൃന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും സന്തർപ്പിക്കണം.

Verse 21

धेनुं दद्याद्द्विजे योग्ये सर्वाभरणभूषिताम् । निर्ममो निरहङ्कारो दानं दद्याद्द्विजातये

യോഗ്യനായ ദ്വിജനു സർവാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ധേനുവിനെ ദാനമായി നൽകണം. മമതയും അഹങ്കാരവും വിട്ട് ദ്വിജാതിക്കു ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 22

गत्वा सम्पूजयेद्देवं वाराहं ह्यादिसंज्ञितम् । अनेन विधिना पूज्य पश्चाद्गच्छेज्जयं त्वरन्

അവിടെ ചെന്നു ‘ആദി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഭഗവാൻ വരാഹനെ വിധിപൂർവ്വം സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിക്കണം. ഈ വിധിപ്രകാരം പൂജിച്ചു ശേഷം വേഗത്തിൽ ‘ജയ’ എന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം.

Verse 23

त्वरितं तु जयं गत्वा पूर्वकं विधिमाचरेत् । अश्वं दद्याद्द्विजाग्र्याय जयपूर्वाभिनिर्गतम्

വേഗത്തിൽ ‘ജയ’യിൽ എത്തി മുൻപറഞ്ഞ വിധി ആചരിക്കണം. ‘ജയ’ പ്രദേശത്തിൽ നിന്നു വന്ന കുതിരയെ ഒരു ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന് ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 24

लिङ्गे चैव तिला देयाः श्वेते हिरण्यमेव च । उदीर्णे च भुवं दद्यात्पूर्वकं विधिमाचरेत्

ലിംഗസ്ഥാനത്ത് എള്ള് അർപ്പിക്കണം; ശ്വേത ഹിരണ്യവും നൽകണം. ‘ഉദീർണ’യിൽ ഭൂമിദാനം ചെയ്ത് മുൻപറഞ്ഞ വിധി ആചരിക്കണം.

Verse 25

अनस्तमित आदित्ये वराहान्पञ्च पश्यतः । यत्फलं लभते पार्थ तदिहैकमनाः शृणु

ഹേ പാർഥാ! സൂര്യൻ അസ്തമിക്കാത്ത സമയത്ത് അഞ്ചു വരാഹങ്ങളെ ദർശിക്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഇവിടെ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ കേൾക്കുക.

Verse 26

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः । एभिस्तु सह संयोगो विश्वस्तानां च वञ्चनम्

ബ്രാഹ്മണഹത്യ, മദ്യപാനം, മോഷണം, ഗുരുപത്നീഗമനം—ഇത്തരം പാപങ്ങളോടുള്ള സംഗതി, കൂടാതെ വിശ്വസിക്കുന്നവരെ വഞ്ചിക്കൽ—ഇവ മഹാപരാധങ്ങളാണ്.

Verse 27

स्वसृदुहितृभगिनीकुलदारोपबृंहणम् । आ जन्ममरणाद्यावत्पापं भरतसत्तम

സഹോദരി, പുത്രി, സ്ത്രീബന്ധുക്കൾ അല്ലെങ്കിൽ കുലവധുക്കൾ എന്നിവരോടുള്ള സംഗമത്തിൽ നിന്നുള്ള പാപം, ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ജന്മമരണചക്രം വരെ നിലനിൽക്കും।

Verse 28

तीर्थपञ्चकपूतस्य वैष्णवस्य विशेषतः । युगपच्चविनश्येत तूलराशिरिवानलात्

അഞ്ചു തീർത്ഥങ്ങളാൽ പവിത്രനായ, പ്രത്യേകിച്ച് വൈഷ്ണവന്റെ പാപങ്ങൾ ഒരേ നിമിഷം നശിക്കുന്നു—അഗ്നിയിൽ പഞ്ഞിക്കൂമ്പാരം പോലെ।

Verse 29

नारायणानुस्मरणाज्जपध्यानाद्विशेषतः । विप्रणश्यन्ति पापानि गिरिकूटसमान्यपि

നാരായണാനുസ്മരണത്താൽ—പ്രത്യേകിച്ച് ജപധ്യാനത്താൽ—പർവ്വതശിഖരങ്ങളോളം കെട്ടിച്ചേർന്ന പാപങ്ങളും പൂർണ്ണമായി നശിക്കുന്നു।

Verse 30

दृष्ट्वा पञ्च वराहान्वै पौरुषे महति स्थितः । आप्लवन्नर्मदातोये श्राद्धं कृत्वा यथाविधि

അഞ്ചു വരാഹങ്ങളെ ദർശിച്ച്, ആ മഹത്തായ പൗരുഷവ്രതത്തിൽ സ്ഥിരനായി, നർമദാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, വിധിപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം നടത്തണം।

Verse 31

उदयास्तमनादर्वाग्यः पश्येल्लोटणेश्वरम् । कलेवरविमुक्तः स इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

സൂര്യോദയത്തിന് മുമ്പോ സൂര്യാസ്തമയത്തിന് ശേഷമോ ലോടണേശ്വരനെ ദർശിക്കുന്നവൻ ദേഹബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും—എന്ന് ശങ്കരൻ അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 32

मुक्तिं प्रयाति सहसा दुष्प्रापां परमेश्वरीम् । पौरुषे क्रियमाणेऽपि न सिद्धिर्जायते यदि

പൗരുഷവിധി നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും സാധാരണ മാർഗ്ഗങ്ങളാൽ സിദ്ധി ഉണ്ടാകാതിരുന്നാൽ, അവൻ ദുർലഭമായ പരമേശ്വരസംബന്ധമായ മോക്ഷം സഹസാ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 33

ब्रुवन्ति स्वर्गगमनमपि पापान्वितस्य च । यत्र तत्र गतस्यैव भवेत्पञ्चवराहकी

പാപസഹിതനായവനും സ്വർഗ്ഗഗമനം പ്രാപിക്കുന്നു എന്നു അവർ പറയുന്നു; എവിടെ നിന്നായാലും അവിടെ എത്തിയവന് പഞ്ച-വരാഹപുണ്യം നിശ്ചയമായി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 34

ज्येष्ठस्यैकादशीतिथौ ध्रुवं तत्र वसेन्नरः । आदिं जयं तथा श्वेतं लिङ्गमुदीर्णमेव च

ജ്യേഷ്ഠ ഏകാദശീ തിഥിയിൽ മനുഷ്യൻ നിർബന്ധമായി അവിടെ വസിക്കണം; കൂടാതെ ആദി, ജയ, ശ്വേത, ഉദീർണ എന്നീ ലിംഗങ്ങളെ ദർശിച്ച് പൂജിക്കണം।

Verse 35

आश्रित्य तस्या द्रष्टव्या वराहास्तु यतस्ततः । ज्येष्ठस्यैकादशीतिथौ विष्णुना प्रभुविष्णुना

ആ തീർത്ഥത്തെ ആശ്രയിച്ച് എല്ലാടവും വരാഹസ്വരൂപങ്ങളെ ദർശിക്കണം; ജ്യേഷ്ഠ ഏകാദശിയിൽ പ്രഭു വിഷ്ണുവാൽ അവ പ്രത്യേകമായി പ്രകാശിക്കുന്നു।

Verse 36

वाराहं रूपमास्थाय उद्धृता धरणी विभो । पुण्यात्पुण्यतमा तेन ह्यशेषाघौघनाशिनी

ഹേ വിഭോ! വരാഹരൂപം സ്വീകരിച്ച് നിങ്ങൾ ഭൂമിയെ ഉയർത്തി രക്ഷിച്ചു; അതിനാൽ ഈ തീർത്ഥ/പുണ്യം പുണ്യങ്ങളിൽ അത്യന്തം പവിത്രം, എല്ലാ പാപപ്രവാഹത്തെയും നിശ്ശേഷം നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 37

दृष्ट्वा पञ्चवराहान्वै क्रोडमुदीर्णरूपिणम् । पूजयित्वा विधानेन पश्चाज्जागरणं चरेत्

ഉന്നത വരാഹരൂപം ധരിച്ച പഞ്ചവരാഹങ്ങളെ ദർശിച്ച്, വിധിവിധാനപ്രകാരം അവരെ പൂജിച്ച്, തുടർന്ന് രാത്രി മുഴുവൻ ജാഗരണവ്രതം ആചരിക്കണം।

Verse 38

सपञ्चवर्तिकान् दीपान् घृतेनोज्ज्वाल्य भक्तितः । पुराणश्रवणैर्नृत्यैर्गीतवाद्यैः सुमङ्गलैः

ഭക്തിയോടെ നെയ്യിൽ അഞ്ചുതിരിയുള്ള ദീപങ്ങൾ തെളിയിച്ച്, പുരാണശ്രവണം, നൃത്തം, മംഗളകരമായ ഗീത-വാദ്യങ്ങളാൽ (രാത്രി) ജാഗരണം നടത്തണം।

Verse 39

वेदजाप्यैः पवित्रैश्च क्षपयित्वा च शर्वरीम् । यत्पुण्यं लभते मर्त्यो ह्याजमीढ शृणुष्व तत्

ഹേ ആജമീഢാ! വൈദികമന്ത്രജപവും മറ്റ് പവിത്ര ജപങ്ങളും ചെയ്ത് രാത്രി കഴിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ നേടുന്ന പുണ്യം കേൾക്കുക—അത് ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 40

रेवाजलं पुण्यतमं पृथिव्यां तथा च देवो जगतां पतिर्हरिः । एकादशी पापहरा नरेन्द्र बह्वायासैर्लभ्यते मानवानाम्

രേവാജലം ഭൂമിയിൽ അത്യന്തം പുണ്യകരം; അതുപോലെ ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ദേവ ഹരിയും ദിവ്യൻ. ഹേ നരേന്ദ്രാ! ഏകാദശി പാപഹരിണി; അത് മനുഷ്യർക്ക് മഹാപ്രയത്നത്തോടെ (വ്രതാചരണത്തോടെ) ലഭിക്കുന്നു।

Verse 41

एकैकशो ब्रह्महत्यादिकानि शक्तानि हन्तुं पापसङ्घानि राजन् । नैते सर्वे युगपद्वै समेता हन्तुं शक्ताः किं न तद्ब्रूहि राजन्

ഹേ രാജൻ! ബ്രഹ്മഹത്യ മുതലായ പാപസമൂഹങ്ങൾ ഓരോന്നായി (മനുഷ്യനെ) നശിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവയാണ്; എന്നാൽ അവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് കൂടിയാലും (ധർമ്മരക്ഷിതനെ) നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല—എന്തുകൊണ്ട്? ഹേ രാജൻ, അത് പറയുക।

Verse 42

यथेदमुक्तं तव धर्मसूनो श्रुतं च यच्छङ्कराच्चन्द्रमौलेः । श्रुत्वेदमिच्छन्मुच्यते सर्वपापैः पठन्पदं याति हि वृत्रशत्रोः

ഹേ ധർമ്മപുത്രാ! നിനക്കു പറഞ്ഞതുപോലെയും ചന്ദ്രമൗലിയായ ശങ്കരനിൽ നിന്നു ശ്രവിച്ചതുപോലെയും—ഇതു ഭക്തിശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനാകും; ഇതു പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ വൃത്രഹന്ത ഇന്ദ്രന്റെ പദം പ്രാപിക്കും।

Verse 189

अध्याय

അധ്യായം (അവസാനം/ശീർഷക-സൂചകം).