
The Sin of Breaking Households: Citrā’s Past Karma and the Remedy of Hari’s Name and Meditation
കുഞ്ജലൻ ഉജ്ജ്വലനോട് ചിത്രയുടെ പൂർവജന്മകഥ പറയുന്നു. വാരാണസിയിൽ ധനവതിയായിരുന്നിട്ടും അവൾ അധർമ്മബുദ്ധിയോടെ ഗൃഹധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് പരനിന്ദ ചെയ്തു, ദൂതികയായി മാറി മറ്റുള്ളവരുടെ വിവാഹങ്ങൾ തകർത്തു—ഇതിനെ വ്യക്തമായി ‘ഗൃഹഭംഗ’ പാപം എന്നു വിളിക്കുന്നു. അവളുടെ പ്രവൃത്തികൾ സമൂഹത്തിൽ കലഹം, ഹിംസ, മരണങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് വഴിവെച്ചു; ഒടുവിൽ മരണാനന്തരം യമദണ്ഡവും റൗരവാദി നരകയാതനകളും അനുഭവിച്ച് കർമ്മഫലത്തിന്റെ കഠിനത വെളിപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഒരു സന്ദർഭത്തിൽ അവൾ ഒരു സിദ്ധസന്ന്യാസിയെ അതിഥിയായി ആദരിച്ചു—പാദപ്രക്ഷാളനം, ആസനദാനം, അന്നവും ജലവും നൽകി സേവിച്ചു. ആ ഒരൊറ്റ പുണ്യത്തിന്റെ ഫലമായി അടുത്ത ജന്മത്തിൽ ദിവോദാസരാജാവിന്റെ പുത്രിയായി ‘ദിവ്യാദേവി’ എന്ന ഉയർന്ന ജന്മം ലഭിക്കുന്നു; എങ്കിലും ശേഷിച്ച പാപം മൂലം വൈധവ്യവും ശോകവും അനുഭവിക്കേണ്ടിവരുന്നു. അധ്യായം അവസാനം ശുദ്ധിയും മോക്ഷവും നേടാനുള്ള മാർഗം ഉപദേശിക്കുന്നു—ഹരിധ്യാനം, ജപം-ഹോമം-വ്രതങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് വിഷ്ണു/കൃഷ്ണ നാമസ്മരണം. നിർഗുണവും സഗുണവും എന്ന ദ്വിവിധ ധ്യാനം വിവരിച്ച്, ദീപോപമയിലൂടെ—ദീപം എണ്ണയെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ നാമവും ധ്യാനവും കർമ്മമാലിന്യം ദഹിപ്പിച്ച് ശുദ്ധിയുണ്ടാക്കുന്നു എന്നു സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Verse 1
कुंजल उवाच । तस्यास्तु चेष्टितं वत्स दिव्या देव्या वदाम्यहम् । पूर्वजन्मकृतं सर्वं तन्मे निगदतः शृणु
കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—വത്സാ, ആ ദിവ്യ ദേവിയുടെ ചര്യ ഞാൻ പറയുന്നു. അവൾ മുൻജന്മത്തിൽ ചെയ്തതെല്ലാം ഞാൻ പറയുന്നതു കേൾക്കുക.
Verse 2
अस्ति वाराणसी पुण्या नगरी पापनाशिनी । तस्यामास्ते महाप्राज्ञः सुवीरो नाम नामतः
പാപനാശിനിയായ പുണ്യനഗരി വാരാണസി ഉണ്ട്. അവിടെ സുവീരൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ മഹാപ്രാജ്ഞൻ വസിച്ചിരുന്നു.
Verse 3
वैश्यजात्यां समुत्पन्नो धनधान्यसमाकुलः । तस्य भार्या महाप्राज्ञ चित्रा नाम सुविश्रुता
അവൻ വൈശ്യജാതിയിൽ ജനിച്ച് ധനധാന്യസമ്പന്നനായിരുന്നു. അവന്റെ ഭാര്യ മഹാപ്രാജ്ഞയും സുപ്രസിദ്ധയുമായ ‘ചിത്രാ’ എന്ന നാമധേയയായിരുന്നു.
Verse 4
कुलाचारं परित्यज्य अनाचारेण वर्तते । न मन्यते हि भर्तारं स्वैरवृत्त्या प्रवर्तते
അവൾ കുലാചാരം ഉപേക്ഷിച്ച് അനാചാരത്തിൽ പെരുമാറുന്നു. ഭർത്താവിനെ മാനിക്കുന്നില്ല; സ്വൈരവൃത്തിയാൽ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
Verse 5
धर्मपुण्यविहीना तु पापमेव समाचरेत् । भर्तारं कुत्सते नित्यं नित्यं च कलहप्रिया
ധർമ്മപുണ്യരഹിതയായി അവൾ പാപകർമ്മങ്ങളേ ആചരിക്കുന്നു. അവൾ നിത്യം ഭർത്താവിനെ നിന്ദിക്കുകയും എപ്പോഴും കലഹം പ്രിയപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
Verse 6
नित्यं परगृहे वासो भ्रमते सा गृहे गृहे । परच्छिद्रं समापश्येत्सदा दुष्टा च प्राणिषु
അവൾ നിത്യം മറ്റുള്ളവരുടെ വീടുകളിൽ താമസിച്ച് വീടുവീടായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു. മറ്റുള്ളവരുടെ ദോഷങ്ങൾ മാത്രം നിരന്തരം തേടി, ജീവികളോടു സദാ ദുഷ്ടഭാവം പുലർത്തുന്നു।
Verse 7
साधुनिंदापरा दुष्टा सदा हास्यकरा च सा । अनाचारां महापापां ज्ञात्वा वीरेण निंदिता
അവൾ ദുഷ്ടയായിരുന്നു; സദാ സദ്ജനങ്ങളെ നിന്ദിക്കുകയും എപ്പോഴും പരിഹാസത്തിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. അവളെ അനാചാരിണിയും മഹാപാപിനിയുമെന്നു അറിഞ്ഞ് വീരൻ അവളെ ശാസിച്ചു।
Verse 8
स तां त्यक्त्वा महाप्राज्ञ उपयेमे महामतिः । अन्य वैश्यस्य वै कन्यां तया सह प्रवर्तते
അവളെ ഉപേക്ഷിച്ച് മഹാപ്രാജ്ഞനും മഹാമതിയുമായ ആ പുരുഷൻ മറ്റൊരു വൈശ്യന്റെ പുത്രിയെ വിവാഹം ചെയ്തു; അവളോടൊപ്പം ഗൃഹസ്ഥജീവിതം നയിച്ചു।
Verse 9
धर्माचारेण पुण्यात्मा सत्यधर्ममतिः सदा । निरस्ता तेन सा चित्रा प्रचंडा भ्रमते महीम्
ധർമ്മാചരണത്തിലൂടെ, സദാ സത്യധർമ്മത്തിൽ നിലകൊണ്ട ആ പുണ്യാത്മാവ് അവളെ തള്ളിപ്പറഞ്ഞു; അതിനാൽ ആ വിചിത്രയും പ്രചണ്ഡയുമായ സ്ത്രീ ഭൂമിയിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു।
Verse 10
दुष्टानां संगतिं प्राप्ता नराणां पापिनां सदा । दूतीकर्म चकाराथ सा तेषां पापनिश्चया
ദുഷ്ടരും പാപികളുമായ പുരുഷന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ വീണ അവൾ, പാപത്തിൽ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ അവരുടെ ദൂതിയായി (സന്ദേശവാഹികയായി) പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി।
Verse 11
गृहभंगं चकाराथ साधूनां पापकारिणी । साध्वीं नारीं समाहूय पापवाक्यैः सुलोभयेत्
അപ്പോൾ ആ പാപിനി സജ്ജനരുടെ ഗൃഹങ്ങൾ തകർക്കാൻ തുടങ്ങി. ഒരു സാധ്വീ സ്ത്രീയെ വിളിച്ചു പാപവചനങ്ങളാൽ അവളെ വശീകരിക്കുമായിരുന്നു।
Verse 12
धर्मभंगं चकाराथ वाक्यैः प्रत्ययकारकैः । साधूनां सा स्त्रियं चित्रा अन्यस्मै प्रतिपादयेत्
പിന്നീട് വിശ്വാസം ഉണർത്തുന്ന വാക്കുകളാൽ അവൾ ധർമ്മഭംഗം വരുത്തി. ആ ചിത്രാ സജ്ജനരുടെ ഭാര്യയെ മറ്റൊരാൾക്കു കൈമാറുമായിരുന്നു।
Verse 13
एवं गृहशतं भग्नं चित्रया पापनिश्चयात् । संग्रामं सा महादुष्टाऽकारयत्पतिपुत्रकैः
ഇങ്ങനെ ചിത്രയുടെ പാപനിശ്ചയത്താൽ നൂറു വീടുകൾ തകർന്നു. ആ മഹാദുഷ്ടി ഭർത്താവിനെയും പുത്രന്മാരെയും കൊണ്ട് യുദ്ധം ഉണ്ടാക്കി।
Verse 14
मनांसि चालयेत्पापा पुरुषाणां स्त्रियः प्रति । अकारयच्च संग्रामं यमग्रामविवर्धनम्
ആ പാപിനി പുരുഷന്മാരുടെ മനസ്സിനെ പരസ്ത്രീകളിലേക്കു ചാഞ്ചല്യമാക്കും. കൂടാതെ യമലോകം വർധിപ്പിക്കുന്ന യുദ്ധവും ഉണ്ടാക്കും।
Verse 15
एवं गृहशतं भंक्त्वा पश्चात्सा निधनं गता । शासिता यमराजेन बहुदंडैः सुनंदन
ഇങ്ങനെ നൂറു വീടുകൾ തകർത്ത ശേഷം അവൾ ഒടുവിൽ മരണപ്പെട്ടു. പ്രിയപുത്രാ, പിന്നെ യമരാജൻ അവളെ അനേകം ദണ്ഡങ്ങളാൽ ശിക്ഷിച്ചു।
Verse 16
अभोजयत्सुनरकान्रौरवांस्तरणेः सुतः । पाचिता रौरवे चित्रा चित्राः पीडाः प्रदर्शिताः
തരണൻ (സൂര്യൻ)ന്റെ പുത്രൻ അവരെ ‘രൗരവ’മെന്ന ഭയങ്കര നരകങ്ങൾ അനുഭവിപ്പിച്ചു. രൗരവത്തിൽ അവർ ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടു; നാനാവിധമായ ഭീകരവും വിചിത്രവുമായ പീഡകൾ കാണിക്കപ്പെട്ടു।
Verse 17
यादृशं क्रियते कर्म तादृशं परिभुज्यते । तया गृहशतं भग्नं चित्रया पापनिश्चयात्
എങ്ങനെയൊരു കർമ്മം ചെയ്യപ്പെടുന്നുവോ, അതേവിധം ഫലവും അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു. ചിത്രയുടെ പാപനിശ്ചയം മൂലം അവൾ കാരണം നൂറു വീടുകൾ തകർന്നു।
Verse 18
तत्तत्कर्मविपाकोऽयं तया भुक्तो द्विजोत्तम । यस्माद्गृहशतं भग्नं तस्माद्दुःखं प्रभुंजति
ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ഇതുതന്നെയാണ് ആ കർമ്മത്തിന്റെ വിപാകം; അവൾ അനുഭവിച്ചതും ഇതേ. നൂറു വീടുകൾ തകർന്നതിനാൽ അവൾ ഇപ്പോൾ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു।
Verse 19
विवाहसमये प्राप्ते दैवं च पाकतां गतम् । प्राप्ते विवाहसमये भर्ता मृत्युं प्रयाति च
വിവാഹസമയം വന്നപ്പോൾ ദൈവവും പാകതയിലേക്കെത്തുന്നു; വിവാഹകാലം എത്തിയതോടെ ഭർത്താവും മരണത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 20
यथा गृहशतं भग्नं तथा वरशतं मृतम् । स्वयंवरे तदा वत्स विवाहे चैकविंशतिः
എങ്ങനെ നൂറു വീടുകൾ തകർന്നുവോ, അതുപോലെ നൂറു വരന്മാർ മരണമടഞ്ഞു. അന്ന് സ്വയംവരത്തിൽ, ഹേ വത്സ, വിവാഹത്തിലും—ഇരുപത്തൊന്ന് (മരണങ്ങൾ) സംഭവിച്ചു।
Verse 21
दिव्या देव्या मया ख्यातं यथा मे पृच्छितं त्वया । एतत्ते सर्वमाख्यातं तस्याः पूर्वविचेष्टितम्
ഓ ദിവ്യ ദേവീ, നീ എന്നോടു ചോദിച്ചതുപോലെ തന്നേ ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു. അവളുടെ മുൻകാല കൃത്യങ്ങളും പെരുമാറ്റവും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാം നിനക്കു പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞു.
Verse 22
उज्ज्वल उवाच । दिव्या देव्यास्त्वया ख्यातं यत्पूर्वं पूर्वचेष्टितम् । तथा पापं कृतं घोरं गृहभंगाख्यमेव च
ഉജ്ജ്വലൻ പറഞ്ഞു—ഓ ദിവ്യ ദേവീ, നീ മുൻപേ നിന്റെ മുൻകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ പറഞ്ഞു; അതുപോലെ ‘ഗൃഹഭംഗ’മെന്നറിയപ്പെടുന്ന ആ ഭീകര പാപകൃത്യവും അറിയിച്ചു.
Verse 23
प्लक्षद्वीपस्य भूपस्य दिवोदासस्य वै सुता । केन पुण्यप्रभावेण तया प्राप्तं महाकुलम्
അവൾ പ്ലക്ഷദ്വീപത്തിന്റെ രാജാവായ ദിവോദാസന്റെ പുത്രിയായിരുന്നു. ഏതു പുണ്യപ്രഭാവത്താൽ അവൾ അത്തരം മഹത്തായ ഉന്നതകുലം പ്രാപിച്ചു?
Verse 24
एतन्मे संशयं तात तदेतत्प्रब्रवीतु मे । एवं पापसमाचारा कथं जाता नृपात्मजा
താതാ, ഇതാണ് എന്റെ സംശയം—ദയവായി എനിക്കു പറയുക: രാജകുമാരിയായിട്ടും അവൾ എങ്ങനെ ഇങ്ങനെ പാപാചാരിണിയായി?
Verse 25
कुंजल उवाच । चित्रायाश्चेष्टितं पुण्यं तत्सर्वं प्रवदाम्यहम् । श्रूयतामुज्ज्वल सुत चित्रया यत्कृतं पुरा
കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—ചിത്രയുടെ പുണ്യകൃത്യങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ പൂർണ്ണമായി പറയും. ഓ ഉജ്ജ്വലപുത്രാ, കേൾക്കുക—ചിത്ര മുൻകാലത്ത് ചെയ്തതെന്തെന്നു.
Verse 26
भ्रममाणो महाप्राज्ञः कश्चित्सिद्धः समागतः । कुचैलो वस्त्रहीनश्च संन्यासी स च दंडधृक्
അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കെ മഹാപ്രാജ്ഞനായ ഒരു സിദ്ധൻ അവിടെ എത്തി. അവൻ കുചൈലനും പ്രായം വസ്ത്രഹീനനും; സന്ന്യാസിയും ദണ്ഡധാരിയും ആയിരുന്നു.
Verse 27
कौपीनेन समायुक्तः पाणिपात्रो दिगंबरः । गृहद्वारं समाश्रित्य चित्रायाः परिसंश्रितः
കൗപീനം മാത്രം ധരിച്ചു, കൈകളെയേ പാത്രമാക്കി, ദിഗംബരനെന്നപോലെ ഗൃഹദ്വാരം ആശ്രയിച്ച് ചിത്രയുടെ സമീപത്ത് നിന്നു.
Verse 28
स मौनी सर्वमुंडस्तु विजितात्मा जितेंद्रियः । निराहारो जिताहारः सर्वतत्त्वार्थदर्शकः
അവൻ മൗനിയും പൂർണ്ണമുണ്ഡിതനും, ആത്മജയിയും ഇന്ദ്രിയജയിയും ആയിരുന്നു. നിരാഹാരിയും ആഹാരനിയമത്തിൽ സംയമിയും, സർവ്വതത്ത്വാർത്ഥദർശിയും ആയിരുന്നു.
Verse 29
दूराध्वानपरिश्रांत आतपाकुलमानसः । श्रमेण खिद्यमानश्च तृषाक्रांतः सुपुत्रक
ദീർഘയാത്രകൊണ്ട് അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ച്, ചൂടാൽ മനസ്സ് വ്യാകുലമായി; പ്രയത്നവേദനയിൽ ക്ളാന്തനായി, ദാഹംകൊണ്ട് ആക്രാന്തനായിരുന്നു, ഹേ സുതപുത്രാ.
Verse 30
चित्रा द्वारं समाश्रित्य च्छायामाश्रित्य संस्थितः । तया दृष्टो महात्मा स चित्रया श्रमपीडितः
ചിത്രയുടെ വാതിൽക്കൽ ആശ്രയിച്ച് അവൻ നിഴലിൽ നിന്നു. ക്ഷീണവേദനയിൽ പീഡിതനായ ആ മഹാത്മാവിനെ ചിത്ര കണ്ടു.
Verse 31
सेवां चक्रे च चित्रा सा तस्यैव सुमहात्मनः । पादप्रक्षालनं कृत्वा दत्वा आसनमुत्तमम्
ചിത്രാ ആ മഹാത്മാവിനെ സേവിച്ചു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ പ്രക്ഷാളനം ചെയ്ത് ഉത്തമമായ ആസനം അർപ്പിച്ചു।
Verse 32
आस्यतामासने तात सुखेनापि सुकोमले । क्षुधापनोदनार्थं हि भुज्यतामन्नमुत्तमम्
ഹേ താത, ഈ മൃദുവായ സുഖാസനത്തിൽ ഇരിക്കൂ; ക്ഷുധ നിവാരണത്തിനായി ഈ ഉത്തമ അന്നം സ്വീകരിക്കൂ।
Verse 33
स्वेच्छया परितुष्टश्च शीतलं सलिलं पिब । एवमुक्त्वा तथा कृत्वा देववत्पूज्य तं सुत
“ഇഷ്ടംപോലെ ശീതളജലം പാനം ചെയ്ത് തൃപ്തനാകൂ.” എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൾ അങ്ങനെ ചെയ്തു; ഹേ പുത്രാ, ദേവനെപ്പോലെ അദ്ദേഹത്തെ പൂജിച്ചു।
Verse 34
अंगसंवाहनं कृत्वा नाशितश्रम एव च । तयोक्तो हि महात्मा स भुक्त्वा पीत्वा द्विजोत्तम
അംഗസംവാഹനം ചെയ്ത് ക്ഷീണം നീക്കി; അവരുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം ആ മഹാത്മാവായ ദ്വിജോത്തമൻ ഭുജിച്ച് പാനം ചെയ്തു।
Verse 35
एवं संतोषितः सिद्धस्तया तत्त्वार्थदर्शकः । संतुष्टः सर्वधर्मात्मा किंचित्कालं स्थिरोभवत्
ഇങ്ങനെ അവളാൽ സന്തുഷ്ടനായ സിദ്ധൻ, തത്ത്വാർത്ഥദർശി, സർവ്വധർമ്മാത്മാവായ മഹാത്മാവ് തൃപ്തനായി കുറച്ചുകാലം സ്ഥിരനായി നിന്നു।
Verse 36
स्वेच्छया स गतो विप्रो महायोगी यथागतम् । गते तस्मिन्महाभागे सिद्धे चैव महात्मनि
ആ ബ്രാഹ്മണൻ—മഹായോഗി—സ്വേച്ഛയാൽ, വന്നതുപോലെ തന്നേ പുറപ്പെട്ടു. ആ മഹാഭാഗ്യവാനായ സിദ്ധ മഹാത്മാവ് പോയ ശേഷം…
Verse 37
सा चित्रा मरणं प्राप्ता स्वकर्मवशमागता । शासिता धर्मराजेन महादंडैः सुदुःखदैः
ആ ചിത്രാ സ്വന്തം കർമ്മവശത്താൽ മരണത്തെ പ്രാപിച്ചു; ധർമ്മരാജൻ അവളെ അത്യന്തം ദുഃഖകരമായ കഠിന മഹാദണ്ഡങ്ങളാൽ ശിക്ഷിച്ചു।
Verse 38
सा चित्रा नरकं प्राप्ता वेदना व्रातदायकम् । भुंक्ते दुःखं महाराज सा वै युगसहस्रकम्
ആ സ്ത്രീ ചിത്രാ നരകത്തെ പ്രാപിച്ചു—വേദനകളുടെ കൂട്ടം നൽകുന്നിടത്ത്—ഹേ മഹാരാജാ, അവൾ സഹസ്ര യുഗങ്ങൾ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു।
Verse 39
भोगांते तु पुनर्जन्म संप्राप्तं मानुषस्य च । पूर्वं संपूजितः सिद्धस्तया पुण्यवतां वरः
എന്നാൽ ഭോഗഫലത്തിന്റെ അവസാനം മനുഷ്യന് വീണ്ടും പുനർജന്മം ലഭിക്കുന്നു; അവൾ മുൻപ് വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച ആ സിദ്ധൻ പുണ്യവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി।
Verse 40
तस्य कर्मविपाकोयं प्राप्ता पुण्यवतां कुले । क्षत्रियाणां महाराज्ञो दिवोदासस्य वै गृहे
ഇത് അവന്റെ കർമ്മവിപാകം—അവൻ പുണ്യവാന്മാരുടെ കുലത്തിൽ ജനിച്ചു; അതായത് ക്ഷത്രിയരുടെ മഹാരാജാവായ ദിവോദാസന്റെ ഗൃഹത്തിൽ.
Verse 41
दिव्यादेवी च तन्नाम जातं तस्या नरोत्तम । सा हि दत्तवती चान्नं पानं पुण्यं महात्मने
ഹേ നരോത്തമാ, അവളുടെ നാമം “ദിവ്യാദേവി” എന്നു പ്രസിദ്ധമായി. അവൾ മഹാത്മാവിന് പുണ്യപ്രദമായ അന്നവും പാനവും ദാനം ചെയ്തു.
Verse 42
तस्य दानस्य सा भुंक्ते महत्पुण्यफलोदयम् । पिबते शीतलं तोयं मिष्टान्नं च भुनक्ति वै
ആ ദാനത്തിന്റെ ഫലോദയത്താൽ അവൾ മഹാപുണ്യഫലം അനുഭവിക്കുന്നു; അവൾ ശീതളജലം പാനം ചെയ്ത് മധുരാന്നവും ഭുജിക്കുന്നു.
Verse 43
दिव्यान्भोगान्प्रभुंजाना वर्तते पितृमंदिरे । सिद्धस्यास्य प्रभावाच्च राजकन्या व्यजायत
ദിവ്യഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ പിതൃമന്ദിരത്തിൽ വസിക്കുന്നു; ഈ സിദ്ധന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ഒരു രാജകുമാരി ജനിച്ചു.
Verse 44
पापकर्मप्रभावाच्च गृहभंगान्महीपते । विधवात्वं भुंजते सा दिव्यादेवी सुपुत्रक
ഹേ മഹീപതേ, പാപകർമ്മത്തിന്റെ പ്രഭാവവും ഗൃഹഭംഗവും കാരണം ആ ദിവ്യാദേവിയും, ഹേ സുപുത്രാ, വൈധവ്യം അനുഭവിക്കേണ്ടിവരുന്നു.
Verse 45
एतत्ते सर्वमाख्यातं दिव्यादेव्या विचेष्टितम् । अन्यत्किन्ते प्रवक्ष्यामि यत्त्वं पृच्छसि मामिह
ദിവ്യാദേവിയുടെ അത്ഭുതചരിതം എല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു പറഞ്ഞു. ഇനി ഇവിടെ നീ എന്നോടു ചോദിക്കുന്നതു സംബന്ധിച്ച് ഞാൻ മറ്റെന്തു പറയും?
Verse 46
उज्ज्वल उवाच । कथं सा मुच्यते शोकान्महादुःखाद्वदस्व मे । सास्याच्च कीदृशी बाला महादुःखेन पीडिता
ഉജ്ജ്വലൻ പറഞ്ഞു—അവൾ ശോകത്തിലും മഹാദുഃഖത്തിലും നിന്ന് എങ്ങനെ മോചിതയാകും? അത്ര മഹാദുഃഖം കൊണ്ടു പീഡിതയായ ആ ബാലിക എങ്ങനെയുള്ളവൾ? എനിക്കു പറയുക.
Verse 47
तत्सुखं कीदृशं तस्माद्विपाकश्च भविष्यति । एतन्मे संशयं तात सांप्रतं छेत्तुमर्हसि
ആ സുഖം എങ്ങനെയുള്ളത്? അതിൽ നിന്ന് ഏതു വിപാകം (ഫലം) ഉണ്ടാകും? ഹേ പ്രിയനേ, ഇപ്പോൾ എന്റെ ഈ സംശയം നീക്കുവാൻ നിങ്ങൾ അർഹനാണ്.
Verse 48
कथं सा लभते मोक्षं तंचोपायं वदस्व मे । एकाकिनी महाभागा महारण्ये प्ररोदिति
അവൾ മോക്ഷം എങ്ങനെ പ്രാപിക്കും? അതിന്റെ ഉപായവും എനിക്കു പറയുക. ആ മഹാഭാഗ്യവതി ഏകാകിനിയായി മഹാരണ്യത്തിൽ കരഞ്ഞു വിലപിക്കുന്നു.
Verse 49
विष्णुरुवाच । पुत्रवाक्यं महच्छ्रुत्वा क्षणमेकं विचिंत्य सः । प्रत्युवाच महाप्राज्ञः कुंजलः पुत्रकं प्रति
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു—പുത്രന്റെ ഗൗരവമുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ട് അദ്ദേഹം ഒരു ക്ഷണം ചിന്തിച്ചു; പിന്നെ മഹാപ്രാജ്ഞനായ കുഞ്ജലൻ തന്റെ പുത്രനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
Verse 50
शृणु वत्स महाभाग सत्यमेतद्वदाम्यहम् । पापयोनिं तु संप्राप्य पूर्वकर्मसमुद्भवाम्
കേൾക്കു വത്സാ, ഹേ മഹാഭാഗ്യവാനേ, ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു. മുൻകർമ്മത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച പാപയോനി പ്രാപിച്ചാൽ (ജീവൻ അതനുസരിച്ച് ദുഃഖം അനുഭവിക്കും).
Verse 51
तिर्यक्त्वेन च मे ज्ञानं नष्टं संप्रति पुत्रक । अस्य वृक्षस्य संगाच्च प्रयतस्य महात्मनः
പ്രിയപുത്രാ, തിര്യക്യോണിയിൽ പതിച്ചതിനാൽ എന്റെ ജ്ഞാനം ഇപ്പോൾ നശിച്ചു; ആ സംയമശീല മഹാത്മാവിനോടു ബന്ധപ്പെട്ട ഈ വൃക്ഷത്തിന്റെ സംഗത്താലും അത് ലുപ്തമായി.
Verse 52
रेवायाश्च प्रसादेन विष्णोश्चैव प्रसादतः । येन सा लभते ज्ञानं मोक्षस्थानं निवर्तते
രേവയുടെ പ്രസാദത്താലും വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രസാദത്താലും അവൾ ആ ജ്ഞാനം പ്രാപിക്കുന്നു; അതിനാൽ മോക്ഷസ്ഥാനമെന്ന ധാരണയിൽ നിന്നുപോലും അവൾ തിരിച്ചുനിവൃത്തിയാകുന്നു.
Verse 53
उपदेशं प्रवक्ष्यामि मोक्षमार्गमनुत्तमम् । यास्यते कल्मषान्मुक्ता यथा हेम हुताशनात्
മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള അനുത്തമമായ മാർഗം ഞാൻ ഉപദേശമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അതിനാൽ കല്മഷങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു—അഗ്നിയിൽ സ്വർണം ശുദ്ധമാകുന്നതുപോലെ.
Verse 54
शुद्धं च जायते वत्स संगाद्वह्नेः स्वरूपवत् । हरेर्ध्यानान्महाप्राज्ञ शीघ्रं तस्य महात्मनः
വത്സാ, അഗ്നിയുടെ സംഗത്താൽ വസ്തു അഗ്നിസ്വരൂപംപോലെ ശുദ്ധമാകുന്നതുപോലെ; മഹാപ്രാജ്ഞാ, ഹരിധ്യാനത്താൽ ആ മഹാത്മാവിന് ശീഘ്രം ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു.
Verse 55
जपहोमव्रतात्पापं नाशं याति हि पापिनाम् । मदं त्यजेद्यथा नागो भयात्सिंहस्य सर्वदा
ജപം, ഹോമം, വ്രതം എന്നിവയാൽ പാപികളുടെ പാപവും നിശ്ചയമായി നശിക്കുന്നു; സിംഹഭയത്താൽ ആന എപ്പോഴും തന്റെ മദം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ.
Verse 56
नामोच्चारेण कृष्णस्य तत्प्रयाति हि किल्बिषम् । तेजसा वैनतेयस्य विषहीना इवोरगाः
ശ്രീകൃഷ്ണനാമം മാത്രം ഉച്ചരിച്ചാൽ പോലും പാപം നിശ്ചയമായി അകന്നു പോകുന്നു; വൈനതേയൻ (ഗരുഡൻ)ന്റെ തേജസ്സാൽ സർപ്പങ്ങൾ വിഷമില്ലാത്തവരെന്നപോലെ ആകുന്നതുപോലെ।
Verse 57
ब्रह्महत्यादिकाः पापाः प्रलयं यांति नान्यथा । नामोच्चारेण तस्यापि चक्रपाणेः प्रयांति ते
ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങൾ ലയത്തിലേക്ക് പോകുന്നു—മറ്റൊരു മാർഗമില്ല; ആ ചക്രപാണി (വിഷ്ണു)യുടെ നാമോച്ചാരണത്താൽ തന്നെ അവ നശിക്കുന്നു।
Verse 58
यदा नामशतं पुण्यमघराशिविनाशनम् । सा जपेत स्थिरा भूत्वा कामक्रोधविवर्जिता
പാപരാശി നശിപ്പിക്കുന്ന പുണ്യകരമായ ശതനാമം ജപിക്കുമ്പോൾ, അവൾ സ്ഥിരചിത്തയായി, കാമക്രോധങ്ങൾ വിട്ട് ജപിക്കണം।
Verse 59
सर्वेंद्रियाणि संयम्य आत्मज्ञानेन गोपयेत् । तस्य ध्यानप्रविष्टा सा एकभूता समाहिता
സകല ഇന്ദ്രിയങ്ങളും സംയമിച്ച് ആത്മജ്ഞാനത്താൽ അവയെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം; അപ്പോൾ ആ ബോധം ധ്യാനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ഏകാഗ്രവും പൂർണ്ണ സമാഹിതവുമാകുന്നു।
Verse 60
सा जपेत्परमं ज्ञानं तदा मोक्षं प्रयाति च । तन्मनास्तत्पदे लीना योगयुक्ता यदा भवेत्
അവൾ പരമജ്ഞാനം ജപിക്കുമ്പോൾ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു; മനസ്സ് അതിലേയ്ക്ക് തന്നെ നിശ്ചലമായി ആ പദത്തിൽ ലീനമായി യോഗയുക്തയായാൽ।
Verse 61
उज्ज्वल उवाच । वद तात परं ज्ञानं परमं मम सांप्रतम् । पश्चाद्ध्यान व्रतं पुण्यं नाम्नां शतमिहैव च
ഉജ്ജ്വലൻ പറഞ്ഞു—പിതാവേ, എന്റെ ഹിതത്തിനായി ഇപ്പോൾ പരമവും ഉന്നതവും ആയ ജ്ഞാനം അരുളിച്ചെയ്യുക. തുടർന്ന് പുണ്യമായ ധ്യാനവ്രതവും, ഇവിടെ തന്നേ ശത പവിത്ര നാമങ്ങളും പറയുക.
Verse 62
कुंजल उवाच । परं ज्ञानं प्रवक्ष्यामि यन्न दृष्टं तु केनचित् । श्रूयतां पुत्र कैवल्यं केवलं मलवर्जितम्
കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—ആരും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത പരമജ്ഞാനം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും. കേൾ മകനേ, അതാണ് കൈവല്യം—മലരഹിതമായ ശുദ്ധ ഏകാന്താവസ്ഥ.
Verse 63
सूत उवाच । यथा दीपो निवातस्थो निश्चलो वायुवर्जितः । प्रज्वलन्नाशयेत्सर्वमंधकारं महामते
സൂതൻ പറഞ്ഞു—കാറ്റില്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് വെച്ച ദീപം അചഞ്ചലമായി നിലകൊള്ളുന്നു; അത് ദീപ്തമായി ജ്വലിക്കുമ്പോൾ, ഹേ മഹാമതേ, സകല അന്ധകാരവും നശിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 64
तद्वद्दोषविहीनात्मा भवत्येव निराश्रयः । निराशो निर्मलो वत्स न मित्रं न रिपुः कदा
അതുപോലെ ദോഷരഹിതമായ അന്തഃകരണമുള്ളവൻ സത്യത്തിൽ നിരാശ്രയനാകുന്നു. മകനേ, ആശാരഹിതനും നിർമ്മലനും ആയി, അവൻ ഒരിക്കലും ആരെയും മിത്രമോ ശത്രുവോ ആയി കാണുന്നില്ല.
Verse 65
न शोको न च हर्षश्च न लोभो न च मत्सरः । एको विषादहर्षैश्च सुखदुःखैर्विमुच्यते
ശോകമില്ല, ഹർഷമില്ല; ലോഭമില്ല, മത്സരമില്ല. ഏകത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ വിഷാദ-ഹർഷങ്ങളിലും സുഖ-ദുഃഖങ്ങളിലും നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു.
Verse 66
विषयैश्चापि सर्वैश्च इंद्रियाणि स संहरेत् । तदा स केवलो जातः केवलत्वं प्रजायते
എല്ലാ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ സംഹരിച്ച് साधകൻ ആത്മാവിൽ തന്നെ സ്ഥിരനാകുമ്പോൾ, അവൻ ‘കേവലൻ’ ആകുന്നു; അതിൽ നിന്നു കേവലത്വം—പരമ സ്വാതന്ത്ര്യം—ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.
Verse 67
अग्निकर्मप्रसंगेन दीपस्तैलं प्रशोषयेत् । वर्त्याधारेण राजेंद्र निःसंगो वायुवर्जितः
ഹേ രാജേന്ദ്രാ! അഗ്നികർമ്മത്തിൽ ദീപം എണ്ണയെ ശോഷിച്ച് (ക്ഷയിപ്പിച്ച്) തീർക്കുന്നു; തിരിയുടെ ആശ്രയത്തിൽ മാത്രം നിലകൊണ്ട് അത് വായുവില്ലാതെ, നിസ്സംഗമായി ഇരിക്കുന്നു.
Verse 68
कज्जलं वमते पश्चात्तैलस्यापि महामते । कृष्णासौ दृश्यते रेखा दीपस्याग्रे महामते
പിന്നീട് ദീപം കജ്ജലം (കരിമ്പുക) ഛർദിക്കുന്നു, ഹേ മഹാമതേ; അത് എണ്ണയിൽ നിന്നുമെല്ലാം (ഉത്ഭവിക്കുന്നു). ദീപത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ, ഹേ മഹാമതേ, കറുത്ത രേഖ കാണപ്പെടുന്നു.
Verse 69
स्वयमाकृष्यते तैलं तेजसा निर्मलो भवेत् । कायवर्तिस्थितस्तद्वत्कर्मतैलं प्रशोषयेत्
എണ്ണ സ്വയം വലിക്കപ്പെടുകയും തേജസ്സാൽ നിർമ്മലമാകുകയും ചെയ്യുന്നു; അതുപോലെ ദേഹത്തെ തിരിയായി കരുതി (സാധകൻ) കർമ്മ-എണ്ണയെ ശോഷിച്ച് തീർക്കണം.
Verse 70
विषयान्कज्जलीकृत्य प्रत्यक्षं संप्रदर्शयेत् । जनयेन्निर्मलोभूत्वा स्वयमेव प्रकाशयेत्
വിഷയങ്ങളെ കജ്ജലത്തെപ്പോലെ തുച്ഛമാക്കി തത്ത്വത്തെ പ്രത്യക്ഷമായി വെളിപ്പെടുത്തണം; നിർമ്മലനായി അതിനെ സ്വയം ജാഗ്രതമാക്കണം—അത് സ്വയം പ്രകാശിക്കും.
Verse 71
क्रोधादिभिः क्लेशसंज्ञैर्वायुभिः परिवर्जितः । निःस्पृहो निश्चलो भूत्वा तेजसा स्वयमुज्ज्वलेत्
ക്രോധാദി ക്ലേശരൂപമായ വാതങ്ങളിൽ നിന്നു വിട്ടുനിന്ന്, നിസ്പൃഹനായി നിശ്ചലനായി നിലകൊള്ളുക; അപ്പോൾ തന്റെ അന്തർതേജസ്സാൽ സ്വയം പ്രകാശിക്കും।
Verse 72
त्रैलोक्यं पश्यते सर्वं स्वस्थानस्थः स्वतेजसा । केवलज्ञानरूपोऽयं मया ते परिकीर्तितः
സ്വസ്ഥാനത്തിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ട്, തന്റെ തേജസ്സാൽ സമസ്ത ത്രിലോകവും അവൻ ദർശിക്കുന്നു. ശുദ്ധജ്ഞാനസ്വരൂപനായ ഈയാളെ ഞാൻ നിനക്കു ഇങ്ങനെ വിവരിച്ചു।
Verse 73
ध्यानं तस्य प्रवक्ष्यामि द्विविधं तस्य चक्रिणः । केवलज्ञानरूपेण दृश्यते ज्ञानचक्षुषा
ആ ചക്രധാരി ഭഗവാന്റെ ധ്യാനം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു—അത് ദ്വിവിധമാണ്. ജ്ഞാനചക്ഷുവാൽ അവൻ ശുദ്ധജ്ഞാനരൂപമായിട്ടേ ദർശിക്കപ്പെടൂ।
Verse 74
योगयुक्ता महात्मानः परमार्थपरायणाः । यं पश्यंति विनिद्रास्तु यत्तपः सर्वदर्शकम्
യോഗത്തിൽ യുക്തരായി പരമാർത്ഥത്തിൽ പരായണരായ മഹാത്മാക്കൾ നിദ്രവിടാതെ അവനെ ദർശിക്കുന്നു—സർവദർശനബോധം നൽകുന്ന ആ തപസ്സിലൂടെ।
Verse 75
हस्तपादविहीनं च सर्वत्र परिगच्छति । सर्वं गृह्णाति त्रैलोक्यं स्थावरं जंगमं सुत
കൈകാലുകൾ ഇല്ലെങ്കിലും അവൻ എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നു; സ്ഥാവരവും ജംഗമവും ഉൾപ്പെടെ സമസ്ത ത്രിലോകവും അവൻ ഗ്രഹിക്കുന്നു, മകനേ।
Verse 76
नासामुखविहीनस्तु घ्राति जक्षिति पुत्रक । अकर्णः शृणुते सर्वं सर्वसाक्षी जगत्पतिः
മകനേ! മൂക്കും വായും ഇല്ലെങ്കിലും അവൻ ഗന്ധം ഗ്രഹിച്ച് ഭുജിക്കുന്നു. ചെവികളില്ലെങ്കിലും എല്ലാം കേൾക്കുന്നു—ജഗത്പതി, സർവ്വസാക്ഷിയായ प्रभു.
Verse 77
अरूपो रूपसंबद्धः पंचवर्गवशंगतः । सर्वलोकस्य यः प्राणः पूजितः स चराचरैः
അവൻ അരൂപനായിട്ടും രൂപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു, പഞ്ചവർഗങ്ങളുടെ വശത്തിലായിരിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു. സർവ്വലോകങ്ങളുടെ പ്രാണനായ അവനെ ചരാചരങ്ങളൊക്കെയും പൂജിക്കുന്നു.
Verse 78
अजिह्वो वदते सर्वं वेदशास्त्रानुगं सुत । अत्वचः स्पर्शनं चापि सर्वेषामेव जायते
മകനേ! നാവ് ഇല്ലെങ്കിലും അവൻ വേദശാസ്ത്രാനുസൃതമായി എല്ലാം പറയുന്നു; ത്വക്ക് ഇല്ലെങ്കിലും സ്പർശാനുഭവം ഉണ്ടാകുന്നു—ഇത് എല്ലാവർക്കും സംഭവിക്കുന്നു.
Verse 79
सदानंदो विरक्तात्मा एकरूपो निराश्रयः । निर्जरो निर्ममो न्यायी सगुणो निर्ममोमलः
അവൻ സദാ ആനന്ദസ്വരൂപൻ, അന്തരത്തിൽ വിരക്തൻ, ഏകരൂപൻ, നിരാശ്രയൻ. അജരൻ, നിർമ്മമൻ, ന്യായവാൻ, സദ്ഗുണസമ്പന്നൻ, നിർമ്മലനായ പ്രഭു.
Verse 80
अवश्यः सर्ववश्यात्मा सर्वदः सर्ववित्तमः । तस्य धाता न चैवास्ति स वै सर्वमयो विभुः
അവൻ അപ്രതിരോധ്യൻ, എല്ലാം വശപ്പെടുത്തുന്ന അന്തരാത്മാവ്, സർവ്വദാതാവ്, പരമജ്ഞാനി. അവനു ധാതാവില്ല; അവൻ തന്നെയാണ് സർവ്വമയൻ, സർവ്വവ്യാപിയായ വിഭു.
Verse 81
एवं सर्वमयं ध्यानं पश्यते यो महात्मनः । स याति परमं स्थानममूर्तममृतोपमम्
ഹേ മഹാത്മാവേ! ഈ ധ്യാനത്തെ സർവ്വവ്യാപിയായി ദർശിക്കുന്നവൻ പരമധാമം പ്രാപിക്കുന്നു—അത് അമൂർത്തവും അമൃതസദൃശവും ആകുന്നു.
Verse 82
द्वितीयं तु प्रवक्ष्यामि अस्य ध्यानं महात्मनः । मूर्ताकारं तु साकारं निराकारं निरामयम्
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ആ മഹാത്മാവിന്റെ രണ്ടാം ധ്യാനം പ്രസ്താവിക്കുന്നു—അവൻ മൂർത്താകാരനും സാകാരനും, എങ്കിലും നിരാകാരനും നിരാമയനും ആകുന്നു.
Verse 83
ब्रह्माण्डं सर्वमतुलं वासितं यस्य वासना । स तस्माद्वासुदेवेति उच्यते मम नंदन
എൻ മകനേ! ആരുടെ വാസന (വ്യാപക സത്ത) അതുല്യമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡമൊട്ടാകെ സുഗന്ധിപ്പിക്കുന്നുവോ, അവൻ അതുകൊണ്ട് ‘വാസുദേവൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 84
वर्षमाणस्य मेघस्य यद्वर्णं तस्य तद्भवेत् । सूर्यतेजःप्रतीकाशं चतुर्बाहुं सुरेश्वरम्
മഴ പെയ്യുന്ന മേഘത്തിന് ഏതു വർണ്ണമോ, അവനും അതേ വർണ്ണം ധരിക്കുന്നു; സൂര്യതേജസ്സുപോലെ ദീപ്തനായ, ചതുര്ഭുജനായ, സുരേശ്വരൻ.
Verse 85
दक्षिणे शोभते शंखो हेमरत्नविभूषितः । सूर्यबिंबसमाकारं चक्रं पद्मप्रतिष्ठितम्
വലതുവശത്ത് സ്വർണ്ണരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ശംഖം ശോഭിക്കുന്നു; സൂര്യബിംബസമാകാരമായ ചക്രം പദ്മത്തിന്മേൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്.
Verse 86
कौमोदकी गदा तस्य महासुरविनाशिनी । वामे च शोभते वत्स हस्ते तस्य महात्मनः
ഹേ വത്സാ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ ഇടങ്കയ്യിൽ മഹാസുരവിനാശിനിയായ കൗമോദകീ ഗദ ദീപ്തിയായി ശോഭിച്ചു.
Verse 87
महापद्मं सुगंधाढ्यं तस्य दक्षिणहस्तगम् । शोभमानः सदैवास्ते सायुधः कमलाप्रियः
അവന്റെ വലങ്കയ്യിൽ സുഗന്ധസമൃദ്ധമായ മഹാപദ്മം; ആയുധധാരിയായ കമലാപ്രിയൻ സദാ ദീപ്തനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
Verse 88
कंबुग्रीवं वृत्तमास्यं पद्मपत्रनिभेक्षणम् । राजमानं हृषीकेशं दशनै रत्नसन्निभैः
ശംഖസദൃശമായ കഴുത്തും വൃത്തമുഖവും, പദ്മപത്രസമമായ കണ്ണുകളും ഉള്ള ഹൃഷീകേശൻ രത്നസമ ദന്തങ്ങളാൽ ദീപ്തനായി ശോഭിച്ചു.
Verse 89
गुडाकेशाः सन्ति यस्य अधरो विद्रुमाकृतिः । शोभते पुंडरीकाक्षः किरीटेनापि पुत्रक
ഹേ പുത്രകാ, ഘനശ്യാമമായ മുടിയും പവിഴസദൃശമായ അധരവും ഉള്ള പുണ്ഡരീകാക്ഷൻ കിരീടത്താലും അത്യന്തം ശോഭിക്കുന്നു.
Verse 90
विशालेनापि रूपेण केशवस्तु सुवर्चसा । कौस्तुभेनांकितेनैव राजमानो जनार्दनः
വിശാലമായ രൂപത്തോടെയും കേശവൻ ദിവ്യകാന്തിയാൽ ദീപ്തനായിരുന്നു; കൗസ്തുഭമണിയാൽ അങ്കിതനായ ജനാർദനൻ ശോഭിച്ചു.
Verse 91
सूर्यतेजः प्रतीकाश कुंडलाभ्यां प्रभाति च । श्रीवत्सांकेन पुण्येन सर्वदा राजते हरिः
സൂര്യതേജസ്സുപോലെ ദീപ്തനായ ഹരി കുണ്ഡലങ്ങളാൽ പ്രകാശിക്കുന്നു; വക്ഷസ്ഥലത്തിലെ പുണ്യമായ ശ്രീവത്സചിഹ്നംകൊണ്ട് അദ്ദേഹം സദാ ശോഭിക്കുന്നു।
Verse 92
केयूरकंकणैर्हारैर्मौक्तिकैरृक्षसन्निभैः । वपुषा भ्राजमानस्तु विजयो जयतां वरः
കേയൂരങ്ങൾ, കങ്കണങ്ങൾ, ഹാരങ്ങൾ, നക്ഷത്രസമം മിനുങ്ങുന്ന മുത്തുകൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കൃതനായി, ദീപ്തമായ ദേഹത്തോടെയുള്ള ‘വിജയം’ ജയികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി ജയിക്കുന്നു।
Verse 93
भ्राजते सोपि गोविंदो हेमवर्णेन वाससा । मुद्रिकारत्नयुक्ताभिरंगुलीभिर्विराजते
ആ ഗോവിന്ദനും സ്വർണവർണ്ണ വസ്ത്രം ധരിച്ചു ദീപ്തനാകുന്നു; രത്നജടിത മുദ്രികകളാൽ അലങ്കൃതമായ വിരലുകളാൽ അദ്ദേഹം കൂടുതൽ വിരാജിക്കുന്നു।
Verse 94
सर्वायुधैः सुसंपूर्णैर्दिव्यैराभरणैर्हरिः । वैनतेयसमारूढो लोककर्ता जगत्पतिः
എല്ലാ ആയുധങ്ങളാലും സമ്പൂർണ്ണനും ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനുമായ ഹരി, വൈനതേയൻ (ഗരുഡൻ) മേൽ ആരൂഢനായി ലോകകർത്താവും ജഗത്പതിയും ആകുന്നു।
Verse 95
एवंतं ध्यायते नित्यमनन्यमनसा नरः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति
അനന്യമായ മനസ്സോടെ നിത്യം അവനെ ധ്യാനിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനായി വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 96
एतत्ते सर्वमाख्यातं ध्यानमेव जगत्पतेः । व्रतं चैव प्रवक्ष्यामि सर्वपापनिवारणम्
പ്രിയനേ, ജഗത്പതിയായ ഭഗവാന്റെ ധ്യാനം മുഴുവനായി ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചു. ഇനി സർവ്വപാപനിവാരണമായ വ്രതവും ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും.