Dīkṣā, Mantra-Types, Mantra-Doṣas, and Qualifications of Ācārya–Śiṣya
സനത്കുമാരൻ നാരദനോട് പറയുന്നു—ദീക്ഷ പാപനാശം ചെയ്യുന്ന, ഉള്ളിൽ ദൈവാഭിമുഖ്യം നൽകുന്ന, മന്ത്രത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന പുണ്യസംസ്കാരമാണ്. ‘മന്ത്ര’ എന്നത് മനനം (ചിന്തനം) എന്നും ത്രാണം (രക്ഷ) എന്നും നിന്നുള്ള വ്യുത്പത്തിയാൽ വിശദീകരിക്കുന്നു. മന്ത്രങ്ങൾ സ്ത്രീ/പുരുഷ/നപുംസകാന്തങ്ങൾ, ‘നമോ’ അന്തം, മന്ത്ര–വിദ്യാ ഭേദം (പുരുഷ/സ്ത്രീ അധിഷ്ഠാത്രി ശക്തികൾ) കൂടാതെ ആഗ്നേയ–സൗമ്യ ധാരകൾ പ്രകാരം വർഗ്ഗീകരിക്കുന്നു; ഇവ പ്രാണഗതി പിംഗളയും ഇടത് നാഡിയും സംബന്ധിക്കുന്നു. മന്ത്രങ്ങളുടെ ക്രമം-സംയോജന നിയമങ്ങൾ, ജപത്തിന്റെ നിബന്ധനകൾ, ‘ഹും/ഫട്’ പ്രയോഗം വഴി കർമതീവ്രത എന്നിവ പറയുന്നു. തുടർന്ന് മന്ത്രദോഷങ്ങളുടെ വിപുല പട്ടിക—ഘടന, ഉച്ചാരണം, അക്ഷരസംഖ്യ തുടങ്ങിയ പിഴവുകൾ; ഛിന്ന, ദഗ്ധ, ഭീത, അശുദ്ധ, നിർബീജ, സ്ഥാനഭ്രഷ്ട മുതലായവ സിദ്ധി തടഞ്ഞ് സാധകനെ ഹാനിപ്പെടുത്താം. അവസാനം യോനിമുദ്രാ/ആസനത്തിൽ ശാസ്ത്രീയ ജപം വഴി ശുദ്ധീകരണവും, ആചാര്യനും ആദർശ ശിഷ്യനും വേണ്ട കർശന നൈതിക-ആചാര-ബോധന യോഗ്യതകളും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു।
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । अथ जीवस्य पाशौघच्छेदनायेष्टसिद्धिदम् । दीक्षाविधिं प्रवक्ष्यामि मन्त्रसामर्थ्यदायकम् ॥ १ ॥
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: ഇനി ജീവനെ ബന്ധിക്കുന്ന പാശങ്ങളുടെ കൂട്ടം മുറിച്ചെറിയാനും ഇഷ്ടസിദ്ധി നൽകാനും, മന്ത്രങ്ങൾക്ക് സാമർത്ഥ്യം പകരുന്ന ദീക്ഷാവിധി ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
Verse 2
दिव्यं भावं यतो दद्यात्क्षिणुयाद्दुरितानि च । अतो दीक्षेति सा प्रोक्ता सर्वागमविशारदैः ॥ २ ॥
ദീക്ഷ ദിവ്യമായ അന്തർഭാവം നൽകുകയും പാപങ്ങളെ ക്ഷയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ, സർവ്വാഗമവിശാരദന്മാർ അതിനെ “ദീക്ഷ” എന്നു പ്രസ്താവിച്ചു।
Verse 3
मननं सर्ववेदित्वं त्राणं संखार्यनुग्रहः । मननात्त्राणधर्मत्त्वान्मंत्र इत्यभिधीयते ॥ ३ ॥
മനനം ചെയ്യേണ്ടതും ത്രാണസ്വഭാവത്താൽ സാധകനോട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നതുമായത്—മനനത്തിലൂടെ സർവ്വവേദജ്ഞാനം നൽകുകയും, രക്ഷാശക്തിയാൽ കൃപ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ—അതിനെ “മന്ത്രം” എന്നു വിളിക്കുന്നു।
Verse 4
स्त्रीपुंनपुंसकात्मानस्ते मंत्रास्तु त्रिधा मताः । स्त्रीमंत्रास्तु द्विठांताः स्युः पुंमंत्रा हुंफडंतकाः ॥ ४ ॥
സ്വഭാവപ്രകാരം മന്ത്രങ്ങൾ മൂന്ന് വിധം—സ്ത്രീ, പും, നപുംസക. സ്ത്രീമന്ത്രങ്ങൾ രണ്ട് ‘ഠ’കളിൽ അവസാനിക്കും; പുംമന്ത്രങ്ങൾ ‘ഹും’യും ‘ഫഡ്’യും കൊണ്ട് അവസാനിക്കും।
Verse 5
क्लीबाश्चैव नमोंऽताः स्युर्मंन्त्राणां जातयः स्मृताः । पुंदैवतास्तु मन्त्रा स्युर्विद्याः स्त्रीदैवता मताः ॥ ५ ॥
മന്ത്രങ്ങൾക്ക് ജാതികൾ സ്മൃതിയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു—ചിലത് ക്ലീബ (നപുംസക)യും ചിലത് ‘നമോ’യിൽ അവസാനിക്കുന്നതുമാണ്. മന്ത്രങ്ങളുടെ അധിഷ്ഠാതൃദേവതകൾ പുംദേവതകൾ; വിദ്യകളുടെ അധിഷ്ഠാത്രീശക്തികൾ സ്ത്രീദേവതകൾ എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു।
Verse 6
षट् क्रमसु प्रशस्तास्ते मनवस्त्रिविधाः पुनः । तारांत्यरेफः स्वाहास्तु तत्राग्नेयाः समीरिताः ॥ ६ ॥
ആറ് ക്രമങ്ങളിൽ ആ മനു/മന്ത്രരൂപങ്ങൾ പ്രശസ്തമെന്നു പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്നു; അവ വീണ്ടും മൂന്ന് വിധമെന്നും പറയുന്നു. അതിൽ അഗ്നേയ (അഗ്നിസംബന്ധ)വയായി—‘താരാ’, ‘അന്ത്യ’, ‘രേഫ’, ‘സ്വാഹാ’—എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു।
Verse 7
सौम्यास्तु भृगुपीयूषबीजढ्याः कथिता मुने । अग्नीषोमात्मका ह्येवं मंत्रा ज्ञेया मनीषिभिः ॥ ७ ॥
ഹേ മുനേ, സൗമ്യ മന്ത്രങ്ങൾ ഭൃഗുവിന്റെയും അമൃത-തത്ത്വത്തിന്റെയും ബീജാക്ഷരങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമാണെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ജ്ഞാനികൾ ഇവയെ അഗ്നി-സോമ സ്വഭാവമുള്ള മന്ത്രങ്ങളായി അറിയണം.
Verse 8
बोधमायांति चाग्नेयाः श्वसने पिंगलाश्रिते । सौम्याश्चैव प्रबुध्यंते वामे वहति मारुतेः ॥ ८ ॥
ശ്വാസം പിംഗലാ നാഡിയിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ അഗ്നേയ പ്രവാഹങ്ങൾ ജാഗ്രതമാകുന്നു; പ്രാണവായു ഇടത് (ഇഡാ) വഴിയായി ഒഴുകുമ്പോൾ സൗമ്യ, ചന്ദ്രസ്വഭാവ പ്രവാഹങ്ങളും ഉണരുന്നു.
Verse 9
सर्वे मंत्राः प्रबुध्यंते वायौ नाडिद्वयाश्रिते । स्वापकाले तु मन्त्रस्य जपोऽनर्थफलप्रदः ॥ ९ ॥
പ്രാണവായു ഇരുനാഡികളിലും സ്ഥാപിതമായാൽ എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളും പ്രബുദ്ധമാകുന്നു. എന്നാൽ നിദ്രാകാലത്ത് ചെയ്യുന്ന മന്ത്രജപം അനർത്ഥകരമോ ഹാനികരമോ ആയ ഫലം നൽകും.
Verse 10
प्रत्येकं मन्त्रमुञ्चार्य नाव्यानां तान्समुञ्चरेत् । अनुलोमे बिंदुयुक्तान्विलोमे सर्गसंयुतान् ॥ १० ॥
ഓരോ മന്ത്രവും വേർതിരിച്ച് ഉച്ചരിച്ച ശേഷം അവയെ സംയുക്തമായി പാരായണം ചെയ്യണം. അനുലോമക്രമത്തിൽ ബിന്ദു (അനുസ്വാരം) ചേർത്ത്, വിലോമക്രമത്തിൽ സർഗം (വിസർഗം) ചേർത്ത് ഉച്ചരിക്കണം.
Verse 11
जप्तो यदि स वै देवं प्रबुद्धः क्षिप्रसिद्धिदः । अनया मालया जप्तो दुष्टमन्त्रोऽपि सिद्ध्यति ॥ ११ ॥
ജപത്തിലൂടെ ആ ദേവൻ പ്രബുദ്ധനായി വേഗത്തിൽ സിദ്ധി നൽകുന്നവനായാൽ, ഈ മാലയോടെ ജപിച്ചാൽ ദോഷമുള്ള മന്ത്രം പോലും സിദ്ധിയിലേക്കെത്തും.
Verse 12
क्रूरे कर्माणि चाग्नेयाः सौम्याः सौम्य फलप्रदाः । शांतज्ञानेतिरौद्रेयशांतिजाति समन्वितः ॥ १२ ॥
ക്രൂരകർമ്മങ്ങൾ അഗ്നി-പ്രകാരത്തിലുള്ളവ; സൗമ്യകർമ്മങ്ങൾ സൗമ്യഫലം നൽകുന്നവ. ഈ വിഭാഗീകരണം ‘ശാന്ത’ ‘ജ്ഞാന’ എന്ന പേരിലും പറയപ്പെടുന്നു; കൂടാതെ രൗദ്രവും ശാന്തി-ജാതിയും ആയ കർമവിഭാഗങ്ങളോടും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।
Verse 13
शांतोऽपि रौद्रतामेति हुंफट्पल्लवयोजनात् । छिन्नादिदोषयुक्तास्ते नैव रक्षंति साधकम् ॥ १३ ॥
ശാന്തികർമവും ‘ഹും’ ‘ഫട്’ എന്ന പല്ലവങ്ങൾ ചേർത്താൽ രൗദ്രമാകുന്നു. ഛിന്നാദി ദോഷങ്ങളാൽ ദൂഷിതമായ മന്ത്രങ്ങൾ സാധകനെ ഒരിക്കലും രക്ഷിക്കുകയില്ല।
Verse 14
छिन्नो रुद्धः शक्तिहीनस्ततश्चैव पराङ्मुखः । कर्महीनो नेत्रहीनः कीलितः स्तंभितस्तथा ॥ १४ ॥
അവൻ ഛിന്നനായി, തടയപ്പെട്ടവനായി, ശക്തിഹീനനായി, പിന്നെ പരാങ്മുഖനാകുന്നു. കർമശക്തിയും ദൃഷ്ടിയും നഷ്ടപ്പെട്ട്, കീളിതനായി (ബന്ധിതനായി) അതുപോലെ സ്തംഭിതനായി (നിശ്ചലനായി) തീരുന്നു।
Verse 15
दग्धः स्रस्तश्च भीतश्च मलिनश्च तिरस्कृतः । भेदितश्च सुषुप्तश्च मदोन्मत्तश्च मूर्च्छितः ॥ १५ ॥
‘ദഗ്ധൻ, സ്രസ്തൻ, ഭീതൻ, മലിനൻ, തിരസ്കൃതൻ, ഭേദിതൻ, സുഷുപ്തൻ, മദോന്മത്തൻ, മൂർച്ചിതൻ’—ഇവയാണ് പ്രസ്താവിച്ച അവസ്ഥകൾ।
Verse 16
हतवीर्यो भ्रांतसंज्ञः प्रध्वस्तो बालकस्तथा । कुमारोऽथ युवा प्रौढो वृद्धो निस्त्रिंशकस्तथा ॥ १६ ॥
വിവരണം പ്രകാരം—അവൻ ഹതവീര്യനായി, ഭ്രാന്തസഞ്ജ്ഞനായി, പ്രധ്വസ്തനായി തീരുന്നു; പിന്നെ ബാലകൻ, പിന്നെ കുമാരൻ, പിന്നെ യുവാവ്, പിന്നെ പ്രൗഢൻ, പിന്നെ വൃദ്ധൻ; കൂടാതെ ‘നിസ്ത്രിംശക’ അഥവാ വെളിപ്പെട്ട/വസ്ത്രഹീനനായവനും എന്നു പറയുന്നു।
Verse 17
निर्बीजः सिद्विहीनश्च मंदः कूटो निरंशकः । सत्त्वहीनः केकरश्च बीजहीनश्च धूमितः ॥ १७ ॥
ഇത്തരം ഉദാഹരണം ബീജരഹിതം, സിദ്ധിവിഹീനം, മന്ദം, കൂറ്റം, യുക്തമായ അംശങ്ങളില്ലാത്തത്; സത്ത്വഹീനം, വികൃതാകൃതി, വീണ്ടും ബീജമില്ലാത്തതും ധൂമവർണ്ണം (ഇരുണ്ടതും) ആകുന്നു।
Verse 18
आलिंगितो मोहितश्च क्षुधार्तश्चातिदीप्तकः । अंगहीनोऽतिक्रुद्धश्चातिक्रूरो व्रीडितस्तथा ॥ १८ ॥
ചിലർ ആലിംഗിതരായി, മോഹിതരായി, ക്ഷുധയാൽ പീഡിതരായി, അതിദീപ്തരായി; അതുപോലെ ചിലർ അംഗഹീനർ, അതിക്രുദ്ധർ, അതിക്രൂരർ, ലജ്ജയിൽ മുങ്ങിയവർ ആയി കാണപ്പെടുന്നു।
Verse 19
प्रशांतमानसः स्थानभ्रष्टश्च विकलस्तथा । अतिवृद्धोऽतिनिःस्नेहः पीडितश्च तथा पुनः ॥ १९ ॥
മനം ശാന്തമായി മന്ദമായവൻ, സ്വന്തം സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് ഭ്രഷ്ടനായവൻ, വികലനായവൻ; അതിവൃദ്ധൻ, അതിനിഃസ്നേഹൻ (സ്നേഹ-ഉഷ്മയില്ലാത്തവൻ), വീണ്ടും പീഡിതൻ—ഇവരെയും ഇങ്ങനെ വർണ്ണിക്കുന്നു।
Verse 20
दोषा ह्येते समाख्याता वक्ष्याम्येषां च लक्षणम् । संयुक्तं वा वियुक्तं वा त्रिधा वा स्वरसंयुतम् ॥ २० ॥
ഈ ദോഷങ്ങൾ എണ്ണിപ്പറഞ്ഞു; ഇനി അവയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നു—അവ സംയുക്തമായിരിക്കട്ടെ, വേർപെട്ടിരിക്കട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ സ്വരബന്ധത്തോടെ ത്രിവിധമായി ഉണ്ടായിരിക്കട്ടെ।
Verse 21
मनोर्यस्यादिमध्यांते वह्निबीजं तथोच्यते । चतुर्द्धा पञ्चधा वापि स मन्त्रश्छिन्नसंज्ञकः ॥ २१ ॥
ഏത് മന്ത്രത്തിൽ വഹ്നിബീജം (അഗ്നിയുടെ ബീജാക്ഷരം) ആദിയിൽ, മദ്ധ്യേ, അന്ത്യത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും, അത് നാലോ അഞ്ചോ ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നുവോ—ആ മന്ത്രം ‘ഛിന്ന’ എന്നു പേരിടപ്പെടുന്നു।
Verse 22
मनोर्यस्यादिमध्यांते भूबीजद्वयमुच्यते । स तु रुद्धो मनुज्ञेयो ह्यतिक्लेशेन सिद्धिदः ॥ २२ ॥
ആദി, മധ്യം, അന്ത്യം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ‘ഭൂ’ എന്ന രണ്ട് ബീജാക്ഷരങ്ങൾ പറയപ്പെടുന്ന മന്ത്രം—അത് നിയന്ത്രിച്ച് (രുദ്ധമായി) കാത്താൽ ‘മനു’ എന്നു ഗ്രഹിക്കണം; അതി ക്ലേശതപസ്സിലൂടെ സിദ്ധി നൽകുന്നു।
Verse 23
तारवर्मत्रया लक्ष्मीरेवं हीनस्तु यो मनुः । शक्तिहीनः स विज्ञेयश्चिरकालफलप्रदः ॥ २३ ॥
ത്രിവിധ ‘താര-വർമ’ എന്ന സംരക്ഷണാവരണം ഇല്ലാത്ത മനു (മന്ത്രം) ശക്തിഹീനമെന്ന് അറിയണം; അതിൽ ലക്ഷ്മീപ്രാപ്തി ഉണ്ടാകില്ല, ഫലവും ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം മാത്രം ലഭിക്കും।
Verse 24
कामबीजं मुखे मायाह्यंते चैवाङ्कुशं तथा । असौ पराङ्मुखो ज्ञेयो भजतां चिरसिद्धिदः ॥ २४ ॥
മുഖത്തിൽ കാമബീജം നിയസിച്ച്, അവസാനം മായാബീജവും ‘അങ്കുശ’വും ചേർക്കണം. ഈ രൂപം ‘പരാങ്മുഖ’മെന്ന് അറിയണം; ഭജിക്കുന്നവർക്ക് ദീർഘകാലസിദ്ധി നൽകുന്നു।
Verse 25
आदिमध्यावसानेषु सकारो दृश्यते यदि । स मन्त्रो बधिरः प्रोक्तः कष्टेनाल्पफलप्रदः ॥ २५ ॥
മന്ത്രത്തിന്റെ ആദി, മധ്യം, അല്ലെങ്കിൽ അന്ത്യം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ‘സ’കാരം കാണപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, ആ മന്ത്രം ‘ബധിര’മെന്ന് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അത് കഷ്ടത്തോടെ അല്പഫലം മാത്രം നൽകും।
Verse 26
पञ्चार्णो यदि रेफर्कबिंदुवर्जितविग्रहः । नेत्रहीनस्तु विज्ञेयः क्लेशेनापि न सिद्धिदः ॥ २६ ॥
പഞ്ചാക്ഷരീ മന്ത്രരൂപം ‘രേഫ’ (ര), ‘അർക്ക’ (ര) എന്നിവയും ബിന്ദുവും ഒഴിവാക്കി രൂപപ്പെടുത്തിയാൽ, അത് ‘നേത്രഹീന’മെന്ന് അറിയണം; ക്ലേശിച്ചാലും സിദ്ധി നൽകുകയില്ല।
Verse 27
आदिमध्यावसानेषु हंसः प्रासादवाग्भवौ । हंसेंदुर्वा सकारो वा फकारो वर्म वा पुन ॥ २७ ॥
ആരംഭത്തിലും മദ്ധ്യത്തിലും അവസാനത്തിലും ‘ഹംസ’ ബീജം വിന്യസിക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ ‘പ്രാസാദ’വും ‘വാഗ്ഭവ’വും പ്രയോഗിക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ ‘ഹംസേന്ദു’, അല്ലെങ്കിൽ ‘സ’ അക്ഷരം, അല്ലെങ്കിൽ ‘ഫ’ അക്ഷരം, വീണ്ടും ‘വർമ’ എന്ന രക്ഷാബീജവും ഉപയോഗിക്കാം.
Verse 28
माप्रा नमामि च पदं नास्ति यस्मिन्स कीलितः । एवं मध्ये द्वयं मूर्ध्नि यस्मिन्नस्त्रलकारकौ ॥ २८ ॥
‘മാപ്രാ’യും ‘നമാമി’യും എന്ന പദങ്ങളിൽ ഒരു അക്ഷരവും ‘കീലിത’ (ആണിയടിച്ച് സ്ഥിരപ്പെടുത്തിയ) അല്ല. ഇങ്ങനെ മദ്ധ്യത്തിൽ രണ്ട് (ചിഹ്നങ്ങൾ) ഉണ്ട്; ശിരസ്സിൽ ‘അസ്ത്ര-ലകാര’ സൂചകമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അക്ഷരങ്ങൾ ഉണ്ട്.
Verse 29
न विद्येते स मंत्रस्तु स्तंभितः सिद्धिरोधकृत् । अग्निः पवनसंयुक्तो मनोर्यस्य तु मूर्द्धनि ॥ २९ ॥
ആ മന്ത്രം യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല; അത് സ്തംഭിതമായി സിദ്ധികളെ തടയുന്നു. ആരുടെ ശിരസ്സിൽ അഗ്നി (അന്തര്താപം) വായുവുമായി (പ്രാണവുമായി) ചേർന്നിരിക്കുന്നുവോ, അവന്റെ മനസ് കലങ്ങി തടസ്സപ്പെടുന്നു.
Verse 30
स सार्णो दृश्यते यस्तु स मंत्रो दग्धसंज्ञकः । अस्रं द्वाभ्यां त्रिभिः षड्भिरष्टाभिर्दृश्यतेऽक्षरेः ॥ ३० ॥
ഏത് മന്ത്രത്തിൽ ‘സാർണ’ (അനുനാസിക/വിസർഗസദൃശ ചിഹ്നം) കാണപ്പെടുന്നുവോ, ആ മന്ത്രം ‘ദഗ്ധ’ (ദോഷമുള്ള) മന്ത്രം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ‘അസ്ര’ എന്ന രൂപവിന്യാസം രണ്ട്, മൂന്ന്, ആറു അല്ലെങ്കിൽ എട്ട് അക്ഷരങ്ങളാൽ രൂപപ്പെട്ടാൽ കാണപ്പെടുന്നു.
Verse 31
त्रस्तः स मंत्रो विज्ञेयो मुखे तारविवर्जितः । हकारः शक्तिरथवा भीतो मंत्रः स एव हि ॥ ३१ ॥
മുഖേന ജപിക്കുമ്പോൾ ‘താര’—പ്രണവം ‘ഓം’—വിട്ടുപോയിരിക്കുന്ന മന്ത്രം ‘ത്രസ്ത’ (ഭീത) മന്ത്രം എന്നു അറിയണം. അപ്പോൾ ‘ഹ’കാരമാണ് അതിന്റെ ശക്തി; അതേ മന്ത്രം ‘ഭീത’ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 32
मनोर्यस्यादिमध्यांते स्यान्मकारचतुष्टयम् । मलिनस्तु स विज्ञेयो ह्यतिक्लेशेन सिद्धिदः ॥ ३२ ॥
ആദിയിലും മദ്ധ്യത്തിലും അന്തത്തിലും ‘മ’ അക്ഷരം നാലുതവണ വരുന്ന മന്ത്രം ‘മലിനം’ എന്നു അറിയണം; അതു അതിക്ലേശത്തിലൂടെയേ സിദ്ധി നൽകൂ.
Verse 33
दार्णो यस्य मनोर्मध्ये मूर्ध्नि क्रोधयुगं तथा । अस्त्रं चास्ति स मंत्रस्तु तिरस्कृत उदीरितः ॥ ३३ ॥
മന്ത്രത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ‘ദാർണ’ ബീജവും, ശിരസ്സിൽ ‘ക്രോധ’ ദ്വയാക്ഷരങ്ങളും, കൂടാതെ ‘അസ്ത്ര’ സൂത്രവും ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആ മന്ത്രം ‘തിരസ്കൃത’ (തടയുന്ന/വിലക്കുന്ന) മന്ത്രമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
Verse 34
म्योद्वयं हृदयं शीर्षे वषड्वौषट्कमध्यमः । यस्य स्याद्भेदितो मंत्रस्त्याज्यः क्लिष्टफलप्रदः ॥ ३४ ॥
മന്ത്രത്തിന്റെ അവസാനം ‘മ്യോ’ ദ്വയം, ശിരസ്സിൽ ‘ഹൃദയ’ ബീജം, മദ്ധ്യത്തിൽ വഷട്/വൗഷട്കാരം ചേർത്താൽ ആ മന്ത്രം ഭേദിതമാണ്; ക്ലിഷ്ടഫലം നൽകുന്നതിനാൽ അത് ത്യജിക്കണം.
Verse 35
त्र्यक्षरो हंसहीनो यः सुषुप्तः कीर्तितस्तु सः । विद्या वाप्यथवा मंत्रो भवेत्सप्तदशाक्षरः ॥ ३५ ॥
മൂന്നക്ഷരമായിട്ടും ‘ഹംസ’ രഹിതമായതിനെ ‘സുഷുപ്തി’ എന്നു കീർത്തിക്കുന്നു; എന്നാൽ വിദ്യയോ (യഥാർത്ഥ) മന്ത്രമോ പതിനേഴക്ഷരമാണെന്ന് പറയുന്നു.
Verse 36
षट्कारपंचकादिर्यो मदोन्मत्तस्तु स स्मृतः । यस्य मध्ये स्थितं चास्रं स मंत्रो मूर्च्छितः स्मृतः ॥ ३६ ॥
‘ഷട്കാര’ ‘പഞ്ചക’ ധ്വനിസമൂഹത്തോടെ ആരംഭിക്കുന്ന മന്ത്രം ‘മദോന്മത്ത’ (മത്തുപോലെ അസ്ഥിരം) എന്നു സ്മരിക്കുന്നു; മദ്ധ്യത്തിൽ ‘അസ്ര’ (കഠിന/ഛേദക) ധ്വനി നിലകൊള്ളുന്ന മന്ത്രം ‘മൂർഛിത’ എന്നു പറയുന്നു.
Verse 37
विरामस्थानगं चास्रं हतवीर्यः स उच्यते । मंत्रस्यादौ च मध्ये च मूर्ध्नि चास्रचतुष्टयम् ॥ ३७ ॥
വിരാമസ്ഥാനത്തിൽ പതിക്കുന്ന അക്ഷരം ഹതവീര്യം (ശക്തി ക്ഷയിച്ചത്) എന്നു പറയുന്നു. മന്ത്രത്തിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള നാല് ‘അസ്ര’ സ്ഥാനങ്ങൾ ഉണ്ട്—ആദിയിൽ, മദ്ധ്യേ, അന്തത്തിൽ, മൂർധ്നിയിൽ (പ്രധാന ശിഖരഭാഗത്തിൽ)।
Verse 38
ज्ञातव्यो भ्रांत इत्येष यः स्यादष्टा दशाक्षरः । पुनर्विशतिवर्णो वा यो मंत्रः स्मरसंयुतः ॥ ३८ ॥
അഷ്ടാദശ അക്ഷരമുള്ള മന്ത്രമോ, അല്ലെങ്കിൽ ഇരുപത് വർണ്ണമുള്ള മന്ത്രമോ, സ്മര (കാമ) സംബന്ധ പദങ്ങളോടു ചേർന്നാൽ—അത് ‘ഭ്രാന്ത’ മന്ത്രം എന്നു അറിയണം।
Verse 39
हृल्लेखाकुंशबीजाढ्यः प्रध्वस्तः स कथ्यते । सप्तार्णो बालमंत्रस्तु कुमारो वसुवर्णवान् ॥ ३९ ॥
‘ഹൃൽ’, ‘ലേഖാ’, ‘കുംശ’ എന്ന ബീജങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ മന്ത്രം ‘പ്രധ്വസ്ത’ എന്നു പറയുന്നു. ഏഴ് അക്ഷരമുള്ള ‘ബാലമന്ത്രം’ ‘കുമാര’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അത് വസു-വർണ്ണ (എട്ട് വർണ്ണ) സമ്പന്നമാണ്।
Verse 40
षोडशार्णो युवा प्रौढश्चत्वारिंशतिवर्णकः । त्रिंशद्वर्णश्चतुःषष्टिवर्णश्चापि शताक्षरः ॥ ४० ॥
പതിനാറ് അക്ഷരമുള്ള മന്ത്രം ‘യുവ’ എന്നും, നാല്പത് വർണ്ണമുള്ളത് ‘പ്രൗഢ’ എന്നും പറയുന്നു. അതുപോലെ മുപ്പത് വർണ്ണമുള്ളതും, അറുപത്തിനാല് വർണ്ണമുള്ളതും, നൂറ് അക്ഷരമുള്ളതും മന്ത്രങ്ങൾ ഉണ്ട്।
Verse 41
चतुःशताक्षरो मंत्रो वृद्ध इत्यभिधीयते । नवार्णस्तारसंयुक्तो मंत्रो निस्त्रिंश उच्यते ॥ ४१ ॥
നാലുനൂറ് അക്ഷരമുള്ള മന്ത്രം ‘വൃദ്ധ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഒമ്പത് അക്ഷരമുള്ള മന്ത്രം താരാ (ഓം) യോടു ചേർന്നാൽ അത് ‘നിസ്ത്രിംശ’ മന്ത്രം എന്നു പറയുന്നു।
Verse 42
यस्यांते हृदयं प्रोक्तं शिरोमंत्रोऽथ मध्यगः । शिखा वर्म च यस्यांते नेत्रमस्रं च दृश्यते ॥ ४२ ॥
ആ ന്യാസക്രമത്തിൽ അവസാനം ഹൃദയമന്ത്രം നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു; മദ്ധ്യത്തിൽ ശിരോമന്ത്രം സ്ഥാപിക്കുന്നു. അവസാനം ശിഖാ, വർമ്മ (കവച) മന്ത്രങ്ങളും, നേത്രവും അസ്ത്രവും എന്ന മന്ത്രങ്ങളും കൂടി പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 43
शिव शक्त्यार्णहीनो वा निर्बीजः स मनुः स्मृतः । आद्यंतमध्ये फट्कारः षोढा यस्मिन्प्रदृश्यते ॥ ४३ ॥
ശിവ-ശക്തി അക്ഷരങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത മന്ത്രം ‘നിർബീജ’ (ബീജരഹിതം) എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അതിൽ ‘ഫട്’ എന്ന ഉച്ചാരണം ആദി, മദ്ധ്യം, അന്ത്യം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ആറുവിധമായി ദൃശ്യമാകുന്നു.
Verse 44
स मनुः सिद्धिहीनः स्यान्मंदः पंक्त्यक्षरो मनुः । कूट एकाक्षरो मंत्रः स एवोक्तो निरंशकः ॥ ४४ ॥
സിദ്ധിയില്ലാത്ത മന്ത്രം മന്ദം (ദുർബലം) എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു; അക്ഷരങ്ങളുടെ നിരയായി ഉള്ളത് ‘മനു’ എന്നു വിളിക്കുന്നു. എന്നാൽ ‘കൂട’ ഏകാക്ഷരമന്ത്രം; അതേ ‘നിരംശക’ (ഭാഗരഹിതം) എന്നു പറയുന്നു.
Verse 45
द्विवर्णः सत्त्वहीनः स्यात्केकरश्चतुरक्षरः । षड्वर्णो बीजहीनो वा सार्द्धसप्ताक्षरोऽपि वा ॥ ४५ ॥
രണ്ടുവർണ്ണമുള്ള മന്ത്രം സത്ത്വഹീനമെന്ന് പറയുന്നു; ‘കേകര’ ദോഷമുള്ള നാലക്ഷരമന്ത്രവും ദോഷപൂർണം. അതുപോലെ ബീജമില്ലാത്ത ആറുവർണ്ണമന്ത്രമോ, സാർദ്ധസപ്താക്ഷരമന്ത്രമോ ദോഷയുക്തമെന്നു കരുതുന്നു.
Verse 46
सार्द्धद्वादशवर्णो वा धूमितो र्निदितस्तु सः । सार्द्धबीजत्रययुतो मंत्रो विंशतिवर्णवान् ॥ ४६ ॥
സാർദ്ധദ്വാദശവർണ്ണമുള്ള മന്ത്രം ‘ധൂമിത’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ സാർദ്ധമൂന്ന് ബീജങ്ങളോടുകൂടിയാൽ ആ മന്ത്രം ഇരുപത് വർണ്ണങ്ങളുള്ളതാകുന്നു.
Verse 47
त्रिंशद्वर्णश्चैकविंशद्वर्णश्चार्लिंगितस्तु सः । यो मंत्रो दंतवर्णस्तु मोहितः स तु कीर्तितः ॥ ४७ ॥
മുപ്പത് വർണ്ണങ്ങളും ഇരുപത്തൊന്ന് വർണ്ണങ്ങളും ഉള്ളതും ദന്ത്യവർണ്ണങ്ങളാൽ ലക്ഷിതമായതുമായ മന്ത്രം ‘മോഹിത’ (മോഹം വരുത്തുന്ന) മന്ത്രമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
Verse 48
चतुर्विशतिवर्णो वा सप्तविंशतिवर्णवान् । क्षुधार्तः स तु विज्ञेयो मंत्रसिद्धिविवर्जितः ॥ ४८ ॥
മന്ത്രം ഇരുപത്തിനാലു വർണ്ണമുള്ളതായാലും ഇരുപത്തേഴു വർണ്ണമുള്ളതായാലും—സാധകൻ ക്ഷുധയാൽ പീഡിതനാകുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ മന്ത്രസിദ്ധിവിവർജിതനെന്ന് അറിയണം.
Verse 49
एकादशाक्षरो वापि पंचविंशतिवर्णकः । त्रयोर्विंशतिवर्णो वा स मनुर्दृप्तसंज्ञकः ॥ ४९ ॥
മന്ത്രം പതിനൊന്ന് അക്ഷരമുള്ളതായാലും, ഇരുപത്തഞ്ച് വർണ്ണമുള്ളതായാലും, അല്ലെങ്കിൽ ഇരുപത്തിമൂന്ന് വർണ്ണമുള്ളതായാലും—അത്തരം മന്ത്രം ‘ദൃപ്ത’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്മൃതമാണ്.
Verse 50
षड्विंशत्यक्षरो वापि षट्त्रिंशद्वर्णंकोऽपि वा । एकोन त्रिंशदर्णो वा मंत्रो हीनांगकः स्मृतः ॥ ५० ॥
ഇരുപത്താറ് അക്ഷരമുള്ളതോ, മുപ്പത്താറ് വർണ്ണമുള്ളതോ, അല്ലെങ്കിൽ ഇരുപത്തൊമ്പത് വർണ്ണമുള്ളതോ ആയ മന്ത്രം ‘ഹീനാംഗക’ (അപൂർണ്ണാംഗ) മന്ത്രമെന്ന് സ്മൃതമാണ്.
Verse 51
अष्टाविंशतिवर्णो वा तथैकत्रिंशदर्णकः । अतिक्रूरः स विज्ञेयोऽखिलकर्मसु गर्हितः ॥ ५१ ॥
ഇരുപത്തിയെട്ട് വർണ്ണമുള്ളതായാലും മുപ്പത്തൊന്ന് വർണ്ണമുള്ളതായാലും—അത്തരം മന്ത്രം അതിക്രൂരമെന്ന് അറിയണം; എല്ലാ കർമങ്ങളിലും അത് ഗർഹിതമാണ്.
Verse 52
चत्वारिंशत्समारभ्य त्रिषष्ट्यंतस्तु यो मनुः । व्रीडितः स तु विज्ञेयः सर्वकर्मसु न क्षमः ॥ ५२ ॥
നാൽപ്പത് മുതൽ അറുപത്തിമൂന്ന് വയസ്സുവരെ ആരുടെ മനസ് ലജ്ജാ‑സങ്കോചത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുമോ, അവൻ എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളിലും അയോഗ്യനെന്ന് അറിയണം।
Verse 53
पञ्चषष्ट्यक्षरा मन्त्रा ज्ञेया वै शांतमानसाः । पञ्चषष्ट्यर्णमारभ्य नवनन्दाक्षरावधि ॥ ५३ ॥
ശാന്തമനസ്സുള്ളവർ അറുപത്തിയഞ്ച് അക്ഷരങ്ങളുള്ള മന്ത്രങ്ങളെ അറിയണം—അറുപത്തിയഞ്ച് അക്ഷര‑പരിമാണത്തിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി ‘നവ‑നന്ദ’ അക്ഷര‑മാപം വരെ।
Verse 54
ये मंत्रास्ते तु विज्ञेयाः स्थानभ्रष्टा मुनीश्वर । त्रयोदशार्णा ये मन्त्रास्तिथ्यर्णाश्च तथा पुनः ॥ ५४ ॥
മുനീശ്വരാ! ആ മന്ത്രങ്ങൾ ‘സ്ഥാനഭ്രഷ്ട’മെന്നു അറിയണം. അതുപോലെ പതിമൂന്ന് അക്ഷരമുള്ള മന്ത്രങ്ങളും, തിഥി‑ക്രമപ്രകാരം അക്ഷരങ്ങൾ വിന്യസിച്ച മന്ത്രങ്ങളും അതേവിധം തിരിച്ചറിയണം।
Verse 55
विकसास्तें समाख्याताः सर्वतंत्रविशारदैः । शतं सार्द्धशतं वापि शतद्वयमथापि वा ॥ ५५ ॥
ഈ ‘വികാസ’ങ്ങളെ സർവ്വ തന്ത്രശാസ്ത്രങ്ങളിലും പാണ്ഡിത്യമുള്ളവർ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്—അവ നൂറ്, അല്ലെങ്കിൽ നൂറമ്പത്, അല്ലെങ്കിൽ ഇരുനൂറ് എന്നും പറയുന്നു।
Verse 56
द्विनवत्येकहीनो वा शतत्रयमथापि वा । ये मंत्रा वर्णसंख्याका निःस्नेहास्ते प्रकीर्तिताः ॥ ५६ ॥
അക്ഷരസംഖ്യ മാത്രം കണക്കാക്കി അളക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ—തൊണ്ണൂറ്റിരണ്ടിൽ ഒന്ന് കുറവായ തൊണ്ണൂറ്റൊന്ന് ആയാലും, അല്ലെങ്കിൽ മുന്നൂറ് വരെയായാലും—അവ ‘നിഃസ്നേഹ’മെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അഥവാ അന്തർശക്തിയും ഭക്തി‑ഫലപ്രാപ്തിയും ഇല്ലാത്തവ।
Verse 57
चतुःशतं समारभ्य सहस्रार्णावधि द्विज । अतिवृद्धाः प्रयोगेषु शिथिलास्ते समीरिताः ॥ ५७ ॥
ഹേ ദ്വിജാ! നാലുനൂറിൽ തുടങ്ങി ആയിരം വർണ്ണപര്യന്തമുള്ള മന്ത്രങ്ങൾ അത്യന്തം ദീർഘമാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; പ്രയോഗകർമ്മത്തിൽ അവ ശിഥിലമായി പ്രായഃ നിഷ്ഫലമാകുന്നു.
Verse 58
सहस्रवर्णदधिका मंत्रास्ते पीडिताह्वयाः । तद्वर्द्ध्वं चैव ये मंत्राः स्तोत्ररूपास्तु ते स्मृताः ॥ ५८ ॥
ആയിരം വർണ്ണത്തിലധികമുള്ള മന്ത്രങ്ങൾ ‘പീഡിതാഹ്വയ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതിലും കൂടുതൽ വ്യാപിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ സ്തോത്രരൂപമാണെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 59
एवं विधाः समाख्याता मनवो दोष संयुताः । दोषानेतानविज्ञाय मंत्रानेताञ्जपन्ति ये ॥ ५९ ॥
ഇങ്ങനെ മന്ത്രദോഷങ്ങളുടെ ഇനങ്ങൾ വിവരിക്കപ്പെട്ടു. മനുഷ്യർ ദോഷസംബന്ധികളാകുന്നു; ഈ ദോഷങ്ങൾ അറിയാതെ ഇത്തരമന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുന്നവരും ദോഷഭാഗികളാകുന്നു.
Verse 60
सिद्धिर्न जायते तेषां कल्पकोटिशतैरपि । छिन्नादिदोषदुष्टानां मंत्राणां साधनं ब्रुवे ॥ ६० ॥
ഛിന്നാദി ദോഷങ്ങളാൽ ദൂഷിതമായ അത്തരം മന്ത്രങ്ങൾക്ക് കോടിക്കണക്കിന് കല്പങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും സിദ്ധി ജനിക്കുകയില്ല. ഇനി ഞാൻ ആ മന്ത്രങ്ങളുടെ സാധന (ശോധന-പ്രയോഗ) വിധി പറയുന്നു.
Verse 61
योनिमुद्रासने स्थित्वा प्रजपेद्यः समाहितः । यं कंचिदपि वा मंत्रं तस्य स्युः सर्वसिद्धयः ॥ ६१ ॥
യോനി-മുദ്രാ ആസനത്തിൽ ഇരുന്ന് സമാഹിതചിത്തനായി ആരെങ്കിലും ഏതൊരു മന്ത്രവും ജപിച്ചാൽ, അവനു സർവ്വസിദ്ധികളും ലഭിക്കും.
Verse 62
सव्यपाष्णि गुदे स्थाप्य दक्षिणं च ध्वजोपरि । योनिमुद्राबंध एवं भवेदासनमुत्तमम् ॥ ६२ ॥
ഇടത്തെ കുതികാൽ ഗുദത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, വലത്തെ കുതികാൽ ധ്വജം (ലിംഗം) മേൽ വെച്ച്, യോനിമുദ്രാ-ബന്ധം ചെയ്യണം; ഇങ്ങനെ ഉത്തമമായ ആസനം സിദ്ധമാകും.
Verse 63
अन्योऽप्यत्र प्रकारोऽस्ति योनिमुद्रानिबंधने । तदग्रे सरहस्यं ते कथयिष्यामि नारद ॥ ६३ ॥
ഇവിടെ യോനിമുദ്രാ-നിബന്ധനയ്ക്ക് മറ്റൊരു രീതിയും ഉണ്ട്. തുടർന്ന്, ഹേ നാരദാ, അതിന്റെ രഹസ്യാർത്ഥത്തോടുകൂടി ഞാൻ നിന്നോട് പറയും.
Verse 64
पारंपर्यक्रमप्राप्तो नित्यानुष्टानतत्परः । गुर्वनुज्ञारतः श्रीमानभिषेकसमन्वितः ॥ ६४ ॥
പരമ്പരാക്രമത്തിൽ (ദീക്ഷ/ജ്ഞാനം) ലഭിച്ചവൻ, നിത്യാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ തത്പരൻ, ഗുരുവിന്റെ അനുവാദപ്രകാരം മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, ശ്രീസമ്പന്നൻ—അഭിഷേകത്തോടെ സമന്വിതനായി വിധിപൂർവ്വം പ്രതിഷ്ഠിതനാകുന്നു.
Verse 65
सुंदरः सुमुखः शांतः कुलीनः सुलभो वशी । मंत्रतंत्रार्थतत्त्वज्ञो निग्रहानुग्रहक्षमः ॥ ६५ ॥
അവൻ സുന്ദരൻ, സുമുഖൻ, ശാന്തൻ; കുലീനൻ, എളുപ്പത്തിൽ സമീപിക്കാവുന്നവൻ, വശീ (ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹി) ആയിരിക്കണം. മന്ത്ര-തന്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥ-തത്ത്വം അറിയുന്നവൻ, നിഗ്രഹവും അനുഗ്രഹവും ചെയ്യാൻ ശേഷിയുള്ളവൻ.
Verse 66
निरपेक्षो मुनिर्दांतो हितवादी विचक्षणः । तत्त्वनिष्कासने दक्षो विनयी च सुवेषवान् ॥ ६६ ॥
മുനി ആശ്രയരഹിതൻ, ദാന്തൻ (സംയമി), ഹിതവചനം പറയുന്നവൻ, വിവേകി ആയിരിക്കണം. തത്ത്വം പുറത്തെടുക്കുന്നതിൽ ദക്ഷൻ, വിനയശീലൻ, ശുചിയും യോജ്യവുമായ വേഷധാരിയും ആയിരിക്കണം.
Verse 67
आश्रमी ध्याननिरतः संशयच्छित्सुवुद्धिमान् । नित्यानुष्टानसंयुक्तस्त्वाचार्यः परिकीर्तितः ॥ ६७ ॥
ആശ്രമധർമ്മനിയമങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ജീവിച്ച് ധ്യാനനിരതനായി, ബുദ്ധിമാനായി സംശയങ്ങൾ ഛേദിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനായി, നിത്യാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ സ്ഥിരനായിരിക്കുന്നവനെയാണ് ആചാര്യൻ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നത്।
Verse 68
शांतो विनीतः शुद्धात्मा सर्वलक्षणसंयुतः । शमादिसाधनोपेतः श्रद्धावान् सुस्थिराशयः ॥ ६८ ॥
അവൻ ശാന്തനും വിനീതനും ശുദ്ധഹൃദയനും, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും യുക്തനുമാകുന്നു; ശമാദി സാധനങ്ങളാൽ സമ്പന്നൻ, ശ്രദ്ധാവാൻ, ആശയത്തിൽ അചഞ്ചലൻ।
Verse 69
शुद्धदेहोऽन्नपानद्यैर्द्धार्मिकः शुद्धमानसः । दृढव्रतसमाचारः कृतज्ञः पापभीरुकः ॥ ६९ ॥
യോഗ്യമായ അന്നപാനാദികളാൽ ദേഹം ശുദ്ധമായി പാലിച്ച്, ധാർമ്മികനായി ശുദ്ധമനസ്സോടെ ഇരിക്കുന്നു. വ്രതാചരണത്തിൽ ദൃഢൻ, കൃതജ്ഞൻ, പാപത്തെ ഭയന്ന് സൂക്ഷിക്കുന്നവൻ।
Verse 70
गुरुध्यानस्तुतिकथासेवनासक्तमानसः । एवंविधो भवेच्छिष्यस्त्वन्यथा गुरुदुःखदः ॥ ७० ॥
ഗുരുവിനെ ധ്യാനിക്കുക, സ്തുതിക്കുക, ഗുരുകഥകൾ ശ്രവിക്കുക, സേവിക്കുക—ഇവയിൽ മനസ്സ് ആസക്തനായവനാണ് ശിഷ്യൻ. അത്തരവനേ യുക്തൻ; അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുവിന് ദുഃഖകാരണമാകും।
Verse 71
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे चतुष्षष्टितमोऽध्यायः ॥ ६४ ॥
ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിലെ ബൃഹദുപാഖ്യാനത്തിന്റെ തൃതീയ പാദത്തിലെ അറുപത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।
Frequently Asked Questions
Because dīkṣā is framed as the rite that both purifies (sin-destruction) and installs an inner divine disposition, thereby conferring śakti/adhikāra so that mantra-japa becomes potent and goal-fulfilling rather than merely phonetic repetition.
Āgneya and saumya are treated as ritual-energetic streams: āgneya aligns with fiery activation (linked to piṅgalā flow), while saumya aligns with lunar/gentle activation (linked to left-side flow). The classification also maps onto fierce vs. pacific ritual outcomes.
The chapter states that japa performed during sleep yields fruit that is harmful or meaningless, implying that mantra efficacy requires conscious prāṇa establishment and intentional recitation rather than unconscious utterance.
Mantra-doṣa refers to defects in structure, phonetics, bīja placement, sequencing, or syllable-count that weaken or invert the mantra’s protective power, delaying or preventing siddhi and potentially causing obstruction or adverse effects.
The ācārya is described as tradition-grounded, ethically disciplined, pure, discerning, and capable of both restraint and grace; the disciple is defined by devotion expressed through guru-meditation, praise, attentive listening, and service—otherwise becoming a burden and sorrow to the teacher.