Prāyaścitta for Mahāpātakas and the Sin-destroying Power of Viṣṇu-smaraṇa
സനകൻ നാരദനോട് പ്രായശ്ചിത്തം കർമ്മങ്ങളുടെ അനിവാര്യമായ സമാപ്തിയാണെന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു—പ്രായശ്ചിത്തമില്ലാത്ത കർമ്മം ഫലഹീനവും, യഥാർത്ഥ ശുദ്ധി നാരായണാഭിമുഖമായ ഭാവത്തിലൂടെയുമാണ്. ഈ അധ്യായത്തിൽ നാല് മഹാപാതകങ്ങൾ—ബ്രഹ്മഹത്യ, സുരാപാനം, സുവർണസ്തേയം, ഗുരുതൽപഗമനം—നിർവചിച്ച്, അത്തരം പാതകികളുമായുള്ള സംസർഗ്ഗവും അഞ്ചാമത്തെ ദോഷമായി പറയുന്നു; സഹവാസകാലാവധിയനുസരിച്ച് പതനത്തിന്റെ തീവ്രതയും നിര്ണയിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണാദി വധത്തിന് കപാലധാരണതപസ്, തീർത്ഥവാസം, ഭിക്ഷാടനം, സന്ധ്യോപാസന, ബഹുവത്സരവ്രതങ്ങൾ എന്നിവ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങളായി; രാജദണ്ഡനിയമങ്ങളും സ്ത്രീ-കുട്ടി-രോഗി എന്നിവർക്കുള്ള ശമനങ്ങളും വിവരിക്കുന്നു. സുരയുടെ തരങ്ങൾ, പാത്രങ്ങൾ, ഔഷധോപയോഗത്തിലെ ഒഴിവുകൾ, ചാന്ദ്രായണത്തിലൂടെ പുനർദീക്ഷ എന്നിവയും പറയുന്നു. മോഷണപ്രായശ്ചിത്തം സ്വർണം-വെള്ളി മൂല്യനിർണ്ണയം, ത്രസരേണുവിൽ നിന്ന് സുവർണം വരെ സൂക്ഷ്മ അളവുകൾ, പ്രാണായാമവും ഗായത്രീജപപരിധികളും ഉൾപ്പെടുത്തി സാങ്കേതികമായി നിശ്ചയിക്കുന്നു. അനധികൃത ലൈംഗികം, മൃഗഹിംസ, അശൗചസ്പർശം, ഭക്ഷണ-വാക്നിഷേധങ്ങൾ എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. അവസാനം മോക്ഷധർമ്മമായി ഹരിഭക്തിയും വിഷ്ണുസ്മരണത്തിന്റെ പാപനാശശക്തിയും—ഒറ്റ സ്മരണ പോലും പാപരാശി നശിപ്പിച്ച് ധർമ്മാർത്ഥകാമമോക്ഷഫലം നൽകുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു।
Shlokas
Verse 1
सनक उवाच । प्रायश्चित्तविधिं वक्ष्ये श्रृणु नारद सांप्रतम् । प्रायश्चित्तविशुद्धात्मा सर्वकर्मफलं लभेत् ॥ १ ॥
സനകൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നാരദാ, ഇപ്പോൾ പ്രായശ്ചിത്തവിധി ഞാൻ പറയുന്നു; ശ്രവിക്ക. പ്രായശ്ചിത്തംകൊണ്ട് ശുദ്ധമായ അന്തഃകരണമുള്ളവൻ എല്ലാ കര്മഫലവും പ്രാപിക്കും॥
Verse 2
प्रायश्चित्तविहीनैस्तु यत्कर्म क्रियते मुने । तत्सर्वं निष्फलं प्रोक्तं राक्षसैः परिसेवितम् ॥ २ ॥
ഹേ മുനേ, പ്രായശ്ചിത്തമില്ലാതെ ചെയ്യുന്ന കര്മം മുഴുവനും നിഷ്ഫലമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അത് രാക്ഷസപ്രവൃത്തികൾ സേവിക്കുന്നതായും പറയുന്നു॥
Verse 3
कामक्रोधविहीनैश्च धर्मशास्त्रविशारदैः । प्रष्टव्या ब्राह्मणा धर्मं सर्वधर्मफलेच्छुभिः ॥ ३ ॥
കാമക്രോധരഹിതരും ധർമ്മശാസ്ത്രത്തിൽ നിപുണരുമായ ബ്രാഹ്മണരോടു—സകല ധർമ്മഫലവും ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ—ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കണം॥
Verse 4
प्रायश्चित्तानि चीर्णानि नारायणपराङ्मुखैः । न निष्पुनंति विप्रेंद्र सुराभांडमिवापगाः ॥ ४ ॥
ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! നാരായണനോട് വിമുഖരായവർ ചെയ്ത പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ അവരെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയില്ല; മദ്യപാത്രത്തെ നദിയും ശുദ്ധമാക്കാത്തതുപോലെ।
Verse 5
ब्रह्महा च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः । महापातकिननस्त्वेते तत्संसर्गी च पंचमः ॥ ५ ॥
ബ്രഹ്മഹന്താവ്, സുരാപി, മോഷ്ടാവ്, ഗുരുതൽപഗൻ—ഇവർ മഹാപാതകികൾ എന്നു പ്രഖ്യാപിതർ; ഇവരോടു സാംസർഗ്യം ചെയ്യുന്നവൻ അഞ്ചാമനായി എണ്ണപ്പെടുന്നു।
Verse 6
यस्तु संवत्सरं ह्यतैः शयनासनभोजनैः । संवसेत्सह तं विद्यात्पतितं सर्वकर्मसु ॥ ६ ॥
പൂർണ്ണ ഒരു വർഷം അവനോടൊപ്പം ശയനം, ആസനം, ഭോജനം പങ്കിട്ട് വസിക്കുന്നവനെ എല്ലാ ധർമ്മകർമ്മങ്ങളിലും പതിതനെന്നു അറിയണം।
Verse 7
अज्ञानाद्वाह्मणं हत्वा चीरवासा जटी भवेत् । स्वेनैव हतविप्रस्य कपालमपि धारयेत् ॥ ७ ॥
അജ്ഞാനവശാൽ ബ്രാഹ്മണനെ വധിച്ചാൽ, വൽക്കലവസ്ത്രം ധരിച്ചു ജട ധരിക്കണം; താനേ വധിച്ച ആ വിപ്രന്റെ കപാലവും വഹിക്കണം।
Verse 8
तदभावे मुनिश्रष्ट कपालं वान्यमेव वा । तद्द्रव्यं ध्वजदंडे तु धृत्वा वनचरो भवेत् ॥ ८ ॥
ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! അത് ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ കപാലപാത്രമോ മറ്റേതെങ്കിലും യോജ്യമായ പാത്രമോ എടുക്കണം; ആവശ്യദ്രവ്യം ധ്വജദണ്ഡത്തിൽ ധരിച്ചു വനചാരിയായി ജീവിക്കണം।
Verse 9
वन्याहारो वसेतत्र वारमेकं मिताशनः । सम्यक्संध्यामुपासीत त्रिकालं स्नानमाचरेत् ॥ ९ ॥
അവൻ അവിടെ ഒരു കാലം വസിച്ച്, വന്യാഹാരത്തിൽ ജീവിച്ച് മിതാഹാരിയായിരിക്കണം. വിധിപൂർവ്വം സന്ധ്യോപാസന ചെയ്ത്, ദിനത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം സ്നാനം ആചരിക്കണം.
Verse 10
अध्ययनाध्यापनादून्वर्जयेत्संस्मरेद्धरिम् । ब्रह्मचारी भवेन्नित्यं गंधमाल्यादि वर्जयेत् ॥ १० ॥
അധ്യയനത്തെയും അധ്യാപനത്തെയും തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതെല്ലാം ഒഴിവാക്കി, ഹരിയെ നിരന്തരം സ്മരിക്കണം. നിത്യവും ബ്രഹ്മചാരിയായി നിന്ന്, സുഗന്ധം, മാല മുതലായ ഭോഗാലങ്കാരങ്ങൾ വെടിയണം.
Verse 11
तीर्थान्यनुवसेच्चैव पुण्याश्चावाश्रमांस्तथा । यदि वन्यैर्न जीवेत ग्रामे भिक्षां समाचरेत् ॥ ११ ॥
അവൻ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുണ്യമായ ആശ്രമങ്ങളിലും വസിക്കണം. വന്യവസ്തുക്കളാൽ ജീവിക്കാൻ കഴിയാത്തപക്ഷം, ഗ്രാമത്തിലേക്ക് ചെന്നു വിധിപൂർവ്വം ഭിക്ഷയാൽ ഉപജീവിക്കണം.
Verse 12
द्वादशाब्दं व्रतं कुर्यादेवं हरिपरायणः । ब्रह्महा शुद्धिमाप्नोति कर्मार्हश्चैव जायते ॥ १२ ॥
ഇങ്ങനെ ഹരിപരായണനായി അവൻ പന്ത്രണ്ടു വർഷത്തെ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. ബ്രഹ്മഹത്യ ചെയ്തവനും ഇതിലൂടെ ശുദ്ധി പ്രാപിച്ച് വീണ്ടും വൈദികകർമ്മങ്ങൾക്ക് അർഹനാകുന്നു.
Verse 13
व्रतमध्ये मृगैर्वापि रोगैर्वापि निषूदितः । गोनिमित्तं द्विजार्थं वा प्राणान्वापि परित्यजेत् ॥ १३ ॥
വ്രതത്തിനിടയിൽ അവൻ മൃഗങ്ങളാലോ രോഗങ്ങളാലോ കൊല്ലപ്പെടുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഗോമാതാവിന്റെ നിമിത്തം അല്ലെങ്കിൽ ദ്വിജന്റെ ക്ഷേമാർത്ഥം പ്രാണം പോലും ത്യജിക്കുകയോ ചെയ്താൽ—(അത്തരം മരണം ധാർമ്മികമെന്നു അംഗീകരിക്കുന്നു).
Verse 14
यद्वा दद्याद्द्विजेंद्राणां गवामयुतमुत्तसम् । एतेष्वन्यतमं कृत्वा ब्रह्महा शुद्धिमान्पुयात् ॥ १४ ॥
അല്ലെങ്കിൽ ദ്വിജേന്ദ്രന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠർക്കു പത്തായിരം പശുക്കളുടെ ഉത്തമദാനം നൽകാം. ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മഹന്താവും ശുദ്ധനാകും॥१४॥
Verse 15
दीक्षितं क्षत्रियं हत्वा चरेद्धि ब्रह्महव्रतम् । अग्निप्रवेशनं वापि मरुत्प्रपतनं तथा ॥ १५ ॥
ദീക്ഷിതനായ ക്ഷത്രിയനെ വധിച്ചാൽ തീർച്ചയായും ബ്രഹ്മഹത്യാവ്രതം ആചരിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഉയരത്തിൽ നിന്ന് വീഴൽ എന്നിവയും (പ്രായശ്ചിത്തമായി) പറയുന്നു॥१५॥
Verse 16
दीक्षीतं ब्राह्मणं हत्वा द्विगुणं व्रतमाचरेत् । आचार्यादिवधे चैव व्रतमुक्तं चतुर्गुणम् ॥ १६ ॥
ദീക്ഷിതനായ ബ്രാഹ്മണനെ വധിച്ചാൽ പ്രായശ്ചിത്തവ്രതം ഇരട്ടിയായി ആചരിക്കണം. ആചാര്യാദികളെ വധിച്ചാൽ അതേ വ്രതം നാലിരട്ടിയെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു॥१६॥
Verse 17
हत्वा तु विप्रमात्रं च चरेत्संवत्सरं व्रतम् । एवं विप्रस्य गदितः प्रायश्चित्तविधिर्द्विज ॥ १७ ॥
എന്നാൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ മാത്രം വധിച്ചാൽ ഒരു വർഷം പ്രായശ്ചിത്തവ്രതം ആചരിക്കണം. ഹേ ദ്വിജാ! ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണവധത്തിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തവിധി പ്രസ്താവിച്ചു॥१७॥
Verse 18
द्विगुणं क्षत्रियस्योक्तं त्रिगुणं तु विशः स्मृतम् । ब्राह्मणं हंति यः शूद्रस्तं मुशल्यं विर्दुर्बुधाः ॥ १८ ॥
ക്ഷത്രിയനു ശിക്ഷ ഇരട്ടിയെന്നും വൈശ്യനു ത്രട്ടിയെന്നും സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു. ബ്രാഹ്മണനെ വധിക്കുന്ന ശൂദ്രനെ ബുദ്ധിമാന്മാർ ‘മുഷലംകൊണ്ടുള്ള മരണശിക്ഷ’യ്ക്ക് യോഗ്യനെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു॥१८॥
Verse 19
राज्ञैव शिक्षा कर्तव्या इति शास्तेषु निश्चयः । ब्राह्मणीनां वधे त्वर्द्धं पादः स्यात्कन्यकावधे ॥ १९ ॥
ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിശ്ചയം—ദണ്ഡവിധാനം രാജാവിനാൽ മാത്രമേ നടത്തപ്പെടൂ. ബ്രാഹ്മണീ വധത്തിൽ ദണ്ഡം പകുതിയായി കുറയും; അവിവാഹിത കന്യാവധത്തിൽ അത് നാലിലൊന്നായി തീരും.
Verse 20
हत्वा त्वनुपनीतांश्च तथा पादव्रतं चरेत् । हत्वा तु क्षत्रियं विप्रः षडब्दं कुच्छ्रमाचरेत् ॥ २० ॥
ഉപനയനം ലഭിക്കാത്തവരെ വധിച്ചാൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി പാദവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. എന്നാൽ ബ്രാഹ്മണൻ ക്ഷത്രിയനെ വധിച്ചാൽ ആറു വർഷം കൃച്ഛ്രതപസ് ആചരിക്കണം.
Verse 21
संवत्सरं त्रयं वेश्यं शूर्द्रं हत्वा तु वत्सरम् । दीक्षितस्य स्त्रियं हत्वा ब्राह्मणी चाष्टवत्सरान् ॥ २१ ॥
വൈശ്യനെ വധിച്ചാൽ മൂന്ന് വർഷം പ്രായശ്ചിത്തം; ശൂദ്രനെ വധിച്ചാൽ ഒരു വർഷം. ദീക്ഷിതന്റെ ഭാര്യയെ വധിച്ചാലും ബ്രാഹ്മണിയെ വധിച്ചാലും എട്ട് വർഷം പ്രായശ്ചിത്തം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 22
ब्रह्महत्याव्रतं कृत्वा शुद्धो भवति निश्चितम् । प्रायश्चित्तं विधानं तु सर्वत्र मुनिसत्तम ॥ २२ ॥
ബ്രഹ്മഹത്യയ്ക്കായി നിർദേശിച്ച പ്രായശ്ചിത്തവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ നിശ്ചയമായി ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു. മുനിശ്രേഷ്ഠാ, പ്രായശ്ചിത്തവിധാനം എവിടെയെവിടെയാണോ നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്, അവിടെയെല്ലാം അത് പ്രയോഗ്യമാണ്.
Verse 23
वृद्धातुरस्त्रीबालानामर्द्धमुक्तं मनीषिभिः । गौडी पैष्टी च माध्वी च विज्ञेया त्रिविधा सुरा ॥ २३ ॥
വൃദ്ധർ, രോഗികൾ, സ്ത്രീകൾ, കുട്ടികൾ—ഇവർക്കായി (ദണ്ഡാദി) പകുതിമാത്രമെന്നു പണ്ഡിതർ പറഞ്ഞു. സുരാ മൂന്നു തരമെന്നു അറിയുക—ഗൗഡീ, പൈഷ്ടീ, മാധ്വീ.
Verse 24
चातुर्वर्ण्यारपेया स्यात्तथा स्त्रीभिश्च नारद । क्षीरं घृतं वा गोमूत्रमेतेष्वन्यतमं मुने ॥ २४ ॥
ഹേ നാരദാ! നാലു വർണക്കാരും സ്ത്രീകളും ആർപേയ (ആചമനരൂപമായ പവിത്ര പാനം) ചെയ്യാം. ഹേ മുനേ! പാൽ, നെയ്യ് അല്ലെങ്കിൽ ഗോമൂത്രം—ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നുകൊണ്ട് അത് നിർവഹിക്കാം.
Verse 25
स्नात्वर्द्रवासा नियतो नारायणमनुस्मरन् । पक्वायसनिभं कृत्वा पिबेज्चैवोदकं ततः ॥ २५ ॥
സ്നാനം ചെയ്ത്, നനഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ചു, നിയന്ത്രിതനായി നാരായണനെ അനുസ്മരിക്കണം. പിന്നെ (ദ്രവ്യത്തെ) വേവിച്ച ഇരുമ്പുപോലെ ആക്കി, അതിനുശേഷം ജലം പാനം ചെയ്യണം.
Verse 26
तत्तु लौहेन पात्रेण ह्यायसेनाथवा पिबेत् । ताम्रेण वाथं पात्रेण तत्पीत्वा मरणं व्रजेत् ॥ २६ ॥
അത് ഇരുമ്പുപാത്രത്തിലോ അല്ലെങ്കിൽ ആയസ (ഉക്കു) പാത്രത്തിലോ മാത്രം പാനം ചെയ്യണം. എന്നാൽ ചെമ്പുപാത്രത്തിൽ കുടിച്ചാൽ, കുടിച്ച ശേഷം മരണത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
Verse 27
सुरापी शुद्धिमाप्नोति नान्यथा शुद्धिरिष्यते । अज्ञानादात्मबुद्द्या तु सुरां पीत्वा द्विजश्चरेत् ॥ २७ ॥
സുരാപാനി പ്രായശ്ചിത്തത്തിലൂടെ ശുദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു; ഇതല്ലാതെ മറ്റൊരു ശുദ്ധി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നില്ല. എന്നാൽ ദ്വിജൻ അജ്ഞാനത്താൽ മറ്റൊന്നെന്ന് കരുതി സുരാ കുടിച്ചാൽ, വിധിപ്രകാരം പ്രായശ്ചിത്തം അനുഷ്ഠിക്കണം.
Verse 28
ब्रह्महत्याव्रतं सम्यक्तच्चिह्नपरिवर्जितः । यदि रोगानिवृत्त्यर्थमौषधार्थं सुरां पिबेत् ॥ २८ ॥
ബ്രഹ്മഹത്യാ പ്രായശ്ചിത്ത വ്രതം ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ച്, അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ബാഹ്യചിഹ്നങ്ങളും ഭോഗങ്ങളും ഒഴിവാക്കിയവൻ, രോഗനിവാരണത്തിനായി വെറും ഔഷധമായി സുരാ കുടിച്ചാൽ, അത് ഔഷധാർത്ഥമായിട്ടേ കണക്കാക്കപ്പെടൂ.
Verse 29
तस्योपनयनं भूयस्तथा चांद्रायणद्वयम् । सुरासंस्पृष्टपात्रं तु सुराभांडोदकं तथा ॥ २९ ॥
അവനുവേണ്ടി വീണ്ടും ഉപനയനസംസ്കാരം നടത്തുകയും, അതുപോലെ രണ്ട് ചാന്ദ്രായണവ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കയും വേണം. മദ്യസ്പർശം വന്ന പാത്രത്തിനും മദ്യഭാണ്ഡത്തിലെ വെള്ളത്തിനും ഇതേ വിധിയാണ്.
Verse 30
सुरापानसमं प्राहुस्तथा चन्द्रस्य भक्षणम् । तालं च पानसं चैव द्राक्षं खार्जूरसंभवम् ॥ ३० ॥
‘ചന്ദ്ര’ എന്ന വസ്തു ഭക്ഷിക്കുന്നതും മദ്യപാനത്തോടു തുല്യമാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു. അതുപോലെ താളം (പന), പാനസം (ചക്ക), ദ്രാക്ഷ, ഖർജൂര (ഈന്തപ്പഴം) മുതലായവയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന പദാർത്ഥങ്ങളും അതേ നിഷിദ്ധ വർഗ്ഗത്തിൽപ്പെടുന്നു.
Verse 31
माधुक शैलमारिष्टं मैरेयं नालिकेरजम् । गौडी माध्वी सुरा मद्यमेवमेकादश स्मृताः ॥ ३१ ॥
മാധുകം, ശൈലം, ആരിഷ്ടം, മൈരേയം, നാളികേരജം (തേങ്ങയിൽ നിന്നുള്ളത്); കൂടാതെ ഗൗഡീ, മാധ്വീ, സുരാ, മദ്യ—ഇങ്ങനെ ഇവയെ പതിനൊന്ന് മദ്യപാനീയങ്ങളായി സ്മരിക്കുന്നു.
Verse 32
एतेष्वन्यतमं विप्रो न पिबेद्वै कदाचन । एतेष्वन्यतमं यस्तु पिबेदज्ञानतो द्विजः ॥ ३२ ॥
ഒരു വിപ്രൻ ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരുതരം പോലും ഒരിക്കലും പാനം ചെയ്യരുത്. എന്നാൽ ഒരു ദ്വിജൻ അജ്ഞാനവശാൽ ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും പാനം ചെയ്താൽ, (അതിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം തുടർന്ന് പറയപ്പെടുന്നു)।
Verse 33
तस्योपनयनं भूयस्तप्तकृच्छ्रं चरेत्तथा । समक्षं वा परोक्षं वा बलाच्चौयण वा तथा ॥ ३३ ॥
അവനുവേണ്ടി വീണ്ടും ഉപനയനസംസ്കാരം നടത്തുകയും, ‘തപ്തകൃച്ഛ്ര’ എന്ന പ്രായശ്ചിത്തം അനുഷ്ഠിക്കയും വേണം—അത് പരസ്യമായാലും രഹസ്യമായാലും, ബലപ്രയോഗത്താലായാലും, മോഷണത്താലായാലും.
Verse 34
परस्वानामुपादानं स्तेयमित्युच्यते बुधैः । सुवर्णस्य प्रमाणं तु मन्वाद्यैः परिभाषितम् ॥ ३४ ॥
മറ്റൊരാളുടെ സ്വത്ത് അപഹരിക്കുന്നതിനെ പണ്ഡിതർ ‘സ്തേയം’ (മോഷണം) എന്നു പറയുന്നു. സ്വർണ്ണത്തിന്റെ അളവുമാനം മനു മുതലായ ധർമ്മവിധാതാക്കൾ നിർണ്ണയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
Verse 35
वक्ष्ये श्रृणुष्व विप्रेंद्र प्रायश्चजितोक्तिसाधनम् । गवाक्षागतमार्तण्डरश्मिमध्ये प्रदृश्यते ॥ ३५ ॥
ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ശ്രവിക്കൂ—പ്രായശ്ചിത്തോപദേശത്തെ സിദ്ധമാക്കുന്ന ഉപായം ഞാൻ പറയുന്നു. ജാലകത്തിലൂടെ വന്ന സൂര്യകിരണങ്ങളുടെ നടുവിൽ പ്രകാശം തെളിഞ്ഞു കാണുന്നതുപോലെ.
Verse 36
त्रसरेणुप्रमाणं तु रज इत्युच्यते बुधैः । त्रसरेण्वष्टकं निष्कस्तत्रयं राजसर्षपः ॥ ३६ ॥
ത്രസരേണുവിന്റെ അളവിനെ പണ്ഡിതർ ‘രജസ്’ എന്നു പറയുന്നു. എട്ട് ത്രസരേണു ചേർന്നാൽ ഒരു നിഷ്കം; അതിന്റെ മൂന്ന് ചേർന്നാൽ ‘രാജസർഷപ’ അളവ്.
Verse 37
गौरसर्षपस्तर्त्रयं स्यात्तत्षट्कं यव उच्यते । यवत्रयं कृष्णलः स्यान्माषस्तत्पंचकं स्मृतः ॥ ३७ ॥
മൂന്ന് ഗൗരസർഷപം ഒരു അളവ്; അതിന്റെ ആറിനെ ‘യവ’ എന്നു പറയുന്നു. മൂന്ന് യവം ‘കൃഷ്ണല’; അഞ്ച് കൃഷ്ണല ‘മാഷ’ എന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു.
Verse 38
माषषोडषमानं स्यात्सुवर्णमिति नारद । हत्वा ब्रह्मस्वमज्ञानाद्द्वादशांब्दं तु पूर्ववत् ॥ ३८ ॥
ഹേ നാരദാ, പതിനാറ് മാഷം ഒരു ‘സുവർണ്ണം’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. അജ്ഞാനവശാൽ ബ്രഹ്മസ്വം (ബ്രാഹ്മണബന്ധിത സ്വത്ത്) നശിപ്പിക്കുകയോ ഹാനി വരുത്തുകയോ ചെയ്താൽ, മുൻവിധിപോലെ പന്ത്രണ്ട് വർഷം പ്രായശ്ചിത്തം ആചരിക്കണം.
Verse 39
कपालध्वजहीनं तु ब्रह्महत्याव्रतं चरेत् । गुरुणां यज्ञकतॄणां धार्मिष्टानां तथैव च ॥ ३९ ॥
കപാലധ്വജം ധരിക്കാതെയും ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പ്രായശ്ചിത്തവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. അതുപോലെ ഗുരുക്കന്മാർ, യജ്ഞകർതാക്കൾ, മറ്റ് ധാർമ്മികർ എന്നിവരോടു ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളിലും വിധിപൂർവ്വം പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം.
Verse 40
श्रोत्रियाणां द्विजानां तु हृत्वा हेमैवमाचरेत् । कृतानुतापो देहे च संपूर्णे लेपयेद् धृतम् ॥ ४० ॥
വേദജ്ഞരായ ശ്രോത്രിയ ദ്വിജന്മാരിൽ നിന്ന് സ്വർണം മോഷ്ടിച്ചാൽ, നിർദ്ദേശിച്ച പ്രായശ്ചിത്തം അതേവിധം അനുഷ്ഠിക്കണം; സത്യമായ അനുതാപത്തോടെ സമ്പൂർണ്ണ ദേഹത്തിലും ഘൃതം (നെയ്യ്) പുരട്ടണം.
Verse 41
करीषच्छादितो दग्धः स्तेयपापाद्विमुच्यते । ब्रह्मस्वं क्षत्रियो हृत्वा पश्चात्तापमवाप्य च ॥ ४१ ॥
ഗോമയത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട ശേഷം ദഹിപ്പിക്കപ്പെടുന്നവൻ മോഷണപാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു. അതുപോലെ ക്ഷത്രിയൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ സ്വത്ത് എടുത്താൽ, പിന്നീടുള്ള അനുതാപം ലഭിച്ചാൽ ശുദ്ധിയാകുന്നു.
Verse 42
पुनर्ददाति तत्रैव तद्विधानं श्रृणुष्व मे । तत्र सांतपनं कृत्वा द्वादशाहोपवासतः ॥ ४२ ॥
പിന്നീട് അതേ സ്ഥലത്തുതന്നെ അത് വീണ്ടും നൽകുക/തിരികെ ഏൽപ്പിക്കുക. അതിന്റെ വിധാനം എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക—അവിടെ ‘സാന്തപന’ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്ത് പന്ത്രണ്ടുദിവസം ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കണം.
Verse 43
शुद्धिमाप्नोति देवर्षे ह्यन्यथा पतितो भवेत् । रत्नासनमनुष्यस्त्रीधेनुभूम्यादिकेषु च ॥ ४३ ॥
ഓ ദേവർഷേ! ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ മനുഷ്യൻ പതിതനാകും—വിശേഷിച്ച് രത്നാസനം, മനുഷ്യർ, സ്ത്രീ, ധേനു (പശു), ഭൂമി മുതലായവ സംബന്ധിച്ചിടത്ത്.
Verse 44
सुवर्णसहृशेष्वेषु प्रायश्चितार्द्धमुच्यते । त्रसरेणुसमं हेम हृत्वा कुर्यात्समाहितः ॥ ४४ ॥
സ്വർണ്ണസമമായ മൂല്യമുള്ള വസ്തുക്കളുടെ കാര്യത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തം പകുതിയെന്നു പറയുന്നു. ത്രസരേണുവോളം അൽപസ്വർണ്ണം മോഷ്ടിച്ചാലും മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി വിധിപൂർവ്വം പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം॥४४॥
Verse 45
प्राणायामद्वयं सम्यक् तेन शुद्धच्चति मानवः । प्राणायामत्रयं कुर्याद्धृत्वा निष्कप्रमाणकम् ॥ ४५ ॥
ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം രണ്ട് പ്രാണായാമം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ശുദ്ധനാകുന്നു. നിഷ്കപ്രമാണം (സ്വർണം) എടുത്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ മൂന്ന് പ്രാണായാമം ചെയ്യണം॥४५॥
Verse 46
प्राणायामाश्च चत्वारो राजसर्षपमात्रके । गौरसर्षपमानं तु हृत्वा हेम विचक्षणः ॥ ४६ ॥
രാജസർഷപം (രാജകീയ കടുക്) എന്ന അളവുപ്രകാരം നാല് പ്രാണായാമങ്ങളുടെ മാനമെന്ന് പറയുന്നു. ഹേ വിവേകി, സ്വർണ്ണഹരണത്തിൽ ഗൗരസർഷപം (വെളുത്ത കടുക്) എന്ന അളവും പരിഗണിക്കണം॥४६॥
Verse 47
स्नात्वा च विधिवज्जप्याद्गायत्र्यष्टसहस्त्रकम् । यवमात्रसुवर्णस्य स्तेयाच्छुद्धो भवेद्दिजः ॥ ४७ ॥
സ്നാനം ചെയ്ത് വിധിപൂർവ്വം ഗായത്രി എട്ടായിരം പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ, യവമാത്ര സ്വർണം മോഷ്ടിച്ചതിന്റെ ദോഷത്തിൽ നിന്ന് ദ്വിജൻ ശുദ്ധനാകുന്നു॥४७॥
Verse 48
आसायं प्रातरारभ्य जप्त्वा वै वेदमातरम् । हेम कृष्णलमात्रं तु हृत्वा सांतपनं चरेत् ॥ ४८ ॥
സന്ധ്യയിൽ തുടങ്ങി അടുത്ത പ്രഭാതം വരെ വേദമാതാവ് (ഗായത്രി) ജപിക്കണം. കൃഷ്ണലമാത്ര സ്വർണം എടുത്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ സാന്തപന പ്രായശ്ചിത്തവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം॥४८॥
Verse 49
माषप्रमाणे हेम्नस्तु प्रायश्चित्तं निगद्यते । गोमूत्रपक्वयवभुग्वर्षेणैकेन शुद्ध्यति ॥ ४९ ॥
മാഷപ്രമാണം സ്വർണം മോഷ്ടിച്ചാൽ പ്രായശ്ചിത്തം വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഗോമൂത്രത്തിൽ പാകം ചെയ്ത യവം ഭക്ഷിച്ച് ഒരു വർഷം വസിച്ചാൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും.
Verse 50
संपूर्णस्य सुवर्णस्य स्तेयं कृत्वा मुनीश्वर । ब्रह्महत्याव्रतं कुर्याद्द्वादशाब्दं समाहितः ॥ ५० ॥
ഹേ മുനീശ്വരാ! പൂർണ്ണ അളവിലുള്ള സ്വർണം മോഷ്ടിച്ചാൽ, മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി പന്ത്രണ്ടു വർഷം ബ്രഹ്മഹത്യാ-പ്രായശ്ചിത്ത വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
Verse 51
सुवर्णमानान्न्यूने तु रजतस्तेयकर्मणि । कुर्यात्सांतपनं सम्यगन्यथा पतितो भवेत् ॥ ५१ ॥
എന്നാൽ സ്വർണമാനത്തേക്കാൾ കുറവ് അളവിൽ വെള്ളി മോഷ്ടിച്ചാൽ, ശരിയായ വിധത്തിൽ സാന്തപന പ്രായശ്ചിത്തം അനുഷ്ഠിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ അവൻ പതിതനാകും.
Verse 52
दशनिष्कांतपर्यंतमूर्द्धूं निष्कचतुष्टयात् । हत्वा च रजतं विद्वान्कुर्याच्चांद्रायणं मुने ॥ ५२ ॥
ഹേ മുനേ! ഒരു പണ്ഡിതൻ വെള്ളി മോഷ്ടിച്ചാൽ—നാലു നിഷ്കയുടെ മൂല്യം വരെ, അതിലും കൂടുതലായി പത്തു നിഷ്ക വരെ—പ്രായശ്ചിത്തമായി ചാന്ദ്രായണ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
Verse 53
दशादिशतिष्कांतं यः स्तेयी रजतस्य तु । चांद्रायणद्वयं तस्य प्रोक्तं पापविशोधकम् ॥ ५३ ॥
‘ദശാദിശതിഷ്കാന്ത’ എന്ന അളവിലുള്ള വെള്ളി മോഷ്ടിക്കുന്നവന്, പാപവിശോധനത്തിനായി ദ്വി-ചാന്ദ്രായണ വ്രതം പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 54
शतादूर्द्धूं सहस्त्रांतं प्रोक्तं चांद्रायणत्रयम् । सहस्त्रादधिकस्तेये ब्रह्महत्याव्रतं चरेत् ॥ ५४ ॥
നൂറിന് മീതെ ആയിരം വരെ മൂല്യമുള്ള മോഷണത്തിന് ത്രിവിധ ചാന്ദ്രായണ വ്രതം വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആയിരം കവിഞ്ഞാൽ ബ്രഹ്മഹത്യാ-പ്രായശ്ചിത്ത വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
Verse 55
कांस्यपित्तलमुख्येषु ह्ययस्कांते तथैव च । सहस्रनिष्कमाने तु पराकं परिकीर्तितम् ॥ ५५ ॥
കാംസ്യവും പിത്തളവും പ്രധാനമായ പാത്രങ്ങളിലും, അയ്സ്കാന്തം (ലോഹചുംബകം/ഇരുമ്പ്) സംബന്ധിച്ചും, ‘പരാക’ എന്ന അളവ് ആയിരം നിഷ്കമെന്നു പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 56
प्रायश्चित्तं तु रत्नानां स्तेये राजतवत्स्मृतम् । गुरुतल्पगतानां च प्रायश्चित्तमुदीर्यते ॥ ५६ ॥
രത്നമോഷണത്തിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം വെള്ളിമോഷണത്തിനുള്ളതുപോലെ തന്നെയെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു. ഗുരുതൽപഗാമികൾ (ഗുരുവിന്റെ ശയ്യ ലംഘിച്ചവർ)ക്കുള്ള പ്രായശ്ചിത്തവും ഇവിടെ ഉച്ചരിക്കുന്നു.
Verse 57
अज्ञानान्मातरं गत्वा तत्सपत्नीमथापि वा । स्वयमेव स्वमुष्कं तु च्छिंद्यात्पापमुदीरयन् ॥ ५७ ॥
അജ്ഞാനവശാൽ ഒരാൾ തന്റെ മാതാവിനോടോ—അഥവാ പിതാവിന്റെ മറ്റൊരു ഭാര്യയോടോ—സംബന്ധം പുലർത്തിയാൽ, പാപം സമ്മതിച്ച് സ്വയം തന്റെ വൃഷണങ്ങൾ ഛേദിക്കണം.
Verse 58
हस्ते गृहीत्वा मुष्कं तु गच्छंद्वै नैऋतीं दिशम् । गच्छन्मार्गै सुखं दुःखं न कदाचिद्विचारयेत् ॥ ५८ ॥
വൃഷണം കൈയിൽ പിടിച്ച് അവൻ നൈഋതി (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിശയിലേക്കു പോകണം; വഴിയിൽ നടക്കുമ്പോൾ സുഖദുഃഖങ്ങളെ ഒരിക്കലും വിചാരിക്കരുത്.
Verse 59
अपश्यन्गच्छतो गच्छेत्पाणान्तं यः स शुद्ध्यति । मरुत्प्रपतनं वापि कुर्यात्पापमुदाहरन् ॥ ५९ ॥
നോക്കാതെ പോകുന്നവൻ പോകുന്നവനെ കൈയറ്റം വരെ സ്പർശിച്ചാൽ അവൻ ശുദ്ധനാകുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ പാപം ഏറ്റുപറഞ്ഞ് 'മരുത്പ്രപതനം' എന്ന പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം.
Verse 60
स्ववर्णोत्तमवर्णस्त्रीगमने त्वविचारतः । ब्राह्महत्याव्रतं कुर्याद्वादशाब्दं समाहितः ॥ ६० ॥
വിചാരം കൂടാതെ സ്വവർണ്ണത്തിലോ ഉത്തമവർണ്ണത്തിലോ ഉള്ള സ്ത്രീയുമായി ഗമനം ചെയ്താൽ, പന്ത്രണ്ട് വർഷം ഏകാഗ്രതയോടെ ബ്രഹ്മഹത്യാവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
Verse 61
अमत्याभ्यासतो गच्छेत्सवर्णां चोत्तमां तथा । कारीषवह्निना दग्धः शुद्धिं याति द्विजोत्तम ॥ ६१ ॥
ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ശീലം കൊണ്ട് സവർണ്ണയെയോ ഉത്തമവർണ്ണയെയോ പ്രാപിച്ചാൽ, ഉണങ്ങിയ ചാണകത്തീയിൽ വെന്തു ശുദ്ധി വരുത്തണം.
Verse 62
रेतःसेकात्पूर्वमेव निवृत्तो यदि मातरि । ब्रह्महत्याव्रतं कुर्याद्रेतः सेकेऽग्निदाहनम् ॥ ६२ ॥
മാതാവിന്റെ കാര്യത്തിൽ രേതസ്സ് സ്ഖലിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് പിന്മാറിയാൽ ബ്രഹ്മഹത്യാവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം; സ്ഖലനം നടന്നാൽ അഗ്നിയിൽ ദഹിക്കണം.
Verse 63
सवर्णोत्तमवर्णासु निवृत्तो वीर्यसेचनात् । ब्रह्महत्याव्रतं कुर्यान्नवाब्दान्विष्णुतत्परः ॥ ६३ ॥
സവർണ്ണയിലോ ഉത്തമവർണ്ണയിലോ ഉള്ള സ്ത്രീകളിൽ രേതസ്സ് സ്ഖലിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് പിന്മാറിയാൽ, വിഷ്ണുഭക്തനായി ഒമ്പത് വർഷം ബ്രഹ്മഹത്യാവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
Verse 64
वैश्यायां पितृपत्न्यां तु षडब्दं व्रतमाचरेत् । गत्वा शूद्वां गुरोर्भार्यां त्रिवर्षं व्रतमाचरेत् ॥ ६४ ॥
വൈശ്യസ്ത്രീയോടു—പ്രത്യേകിച്ച് പിതാവിന്റെ ഭാര്യയോടു—അപരാധം സംഭവിച്ചാൽ ആറു വർഷം പ്രായശ്ചിത്തവ്രതം ആചരിക്കണം. ശൂദ്രസ്ത്രീയോടു—പ്രത്യേകിച്ച് ഗുരുപത്നിയോടു—അപരാധം സംഭവിച്ചാൽ മൂന്നു വർഷം വ്രതം ആചരിക്കണം.
Verse 65
मातृष्वसारं च पितृष्वसारमाचार्यभार्यां श्वशुरस्य पत्नीम् । पितृव्यभार्यामथ मातुलानीं पुत्रीं च गच्छेद्यदि काममुग्धः ॥ ६५ ॥
കാമമോഹത്തിൽ ആരെങ്കിലും മാതൃസഹോദരി, പിതൃസഹോദരി, ആചാര്യപത്നി, ശ്വശുരന്റെ ഭാര്യ, പിതൃവ്യപത്നി, മാതുലാനി, അതുപോലെ സ്വന്തം പുത്രിയോടും ഗമനം ചെയ്താൽ—അവൻ മഹാപാതകത്തിൽ പതിക്കുന്നു.
Verse 66
दिनद्वये ब्रह्महत्याव्रतं कुर्याद्यथाविधि । एकस्मिन्नेव दिवसे बहुवारं त्रिवार्षिकम् ॥ ६६ ॥
വിധിപ്രകാരം രണ്ട് ദിവസത്തിനകം ബ്രഹ്മഹത്യാ-പ്രായശ്ചിത്തവ്രതം ആചരിക്കണം; മൂന്നു വർഷം ആചരിക്കേണ്ട കർമം ഒരേ ദിവസത്തിൽ പലവട്ടം പുനരാചരിക്കണം.
Verse 67
एकवारं गते ह्यब्दंव्रतं कृत्वा विशुद्ध्यति । दिनत्रये गते वह्निदग्धः शुध्येत नान्यथा ॥ ६७ ॥
ഒരിക്കൽ പോലും ഒരു വർഷവ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയാൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു. എന്നാൽ അഗ്നിദഗ്ധനായവൻ മൂന്നു ദിവസം കഴിഞ്ഞാൽ മാത്രമേ ശുദ്ധനാകൂ—മറ്റൊരു മാർഗമില്ല.
Verse 68
चांजालीं पुष्कसीं चैव स्नुषां च भगिनीं तथा । मित्रस्त्रियं शिष्यपत्नीं यस्तु वै कामतो व्रजेत् ॥ ६८ ॥
കാമവശത്തിൽ ആരെങ്കിലും ചാണ്ഡാലസ്ത്രീ, പുഷ്കസസ്ത്രീ, സ്വന്തം മരുമകൾ, സ്വന്തം സഹോദരി, സുഹൃത്തിന്റെ ഭാര്യ, അല്ലെങ്കിൽ ശിഷ്യന്റെ ഭാര്യ—ഇവരോടു ഗമനം ചെയ്താൽ അവൻ ഘോരപാപത്തിന്റെ ഭാഗിയാകുന്നു.
Verse 69
ब्रह्महत्याव्रतं कुर्यात्स षडब्दं मुनीश्वर । अकामतो व्रजेद्यस्तु सोऽब्दकृच्छ्रं समाचरेत् ॥ ६९ ॥
ഹേ മുനീശ്വരാ! ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പ്രായശ്ചിത്തവ്രതം ആറു വർഷം ആചരിക്കണം. എന്നാൽ ആരെങ്കിലും അനവധിയായി ആ ദോഷത്തിൽ പതിച്ചാൽ, അവൻ ഒരു വർഷത്തെ കൃച്ഛ്രവ്രതം വിധിപൂർവ്വം അനുഷ്ഠിക്കണം.
Verse 70
महापातकिसंसर्गे प्रायश्चित्तं निगद्यते । प्रायश्चित्तविशुद्धात्मा सर्वकर्मफलं लभेत् ॥ ७० ॥
മഹാപാതകിയുമായുള്ള സംഗസമ്പർക്കത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തം നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആ പ്രായശ്ചിത്തംകൊണ്ട് അന്തഃകരണം ശുദ്ധിയായവൻ സകല ധർമ്മകർമ്മഫലവും പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 71
यस्य येन भवेत्संगो ब्रह्महांदिचतुर्ष्वपि । तत्तद्व्रतं स निव्रर्त्य शुद्धिमान्पोत्यसंशयम् ॥ ७१ ॥
ബ്രഹ്മഹാ മുതലായ നാലു മഹാദോഷികളിൽ ആരുമായും ഏതു വിധത്തിലുള്ള സംഗമുണ്ടായാലും, അതിനനുസരിച്ച പ്രായശ്ചിത്തവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ അവൻ സംശയമില്ലാതെ ശുദ്ധി പ്രാപിക്കും.
Verse 72
अज्ञानात्पंचरात्रं तु संगमेभिः करोतियः । कायकृच्छ्रं चरेत्सम्यगन्यथा पतितो भवेत् ॥ ७२ ॥
അജ്ഞാനത്താൽ സംഗമത്തിലിരിക്കെ പാഞ്ചരാത്രവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, അവൻ ശരിയായി ‘കായ-കൃച്ഛ്ര’ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം; അല്ലെങ്കിൽ അവൻ പതിതനാകും.
Verse 73
द्वादशाहेतु संसर्गे महासांतपनं स्मृतम् । संगंकृत्वार्द्धमासं तु द्वादशाहमुपावसेत् ॥ ७३ ॥
പന്ത്രണ്ടു ദിവസത്തോളം നീളുന്ന സംഗസമ്പർക്കത്തിന് ‘മഹാ-ശാന്തപന’ പ്രായശ്ചിത്തമെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു. അർധമാസം നിയമങ്ങൾ പാലിച്ച്, തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടു ദിവസം ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കണം.
Verse 74
पराको माससंसर्गे चांद्रमासत्रयेस्मृतम् । कृत्वा संगं तु षण्मासं चरेच्चांद्रायणद्वयम् ॥ ७४ ॥
ഒരു മാസം അനധികൃത സംഗമം ഉണ്ടായാൽ മൂന്നു ചാന്ദ്രമാസങ്ങൾ പരാകവ്രതം പ്രായശ്ചിത്തമായി സ്മൃതിയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അത് ആറുമാസം തുടർന്നാൽ രണ്ട് ചാന്ദ്രായണ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കണം॥७४॥
Verse 75
किंचिन्न्यूनाब्दसंगे तु षण्मासव्रतमाचरेत् । एतच्च त्रिगुणं प्रोक्तं ज्ञानात्संगे यथाक्रमम् ॥ ७५ ॥
ഒരു വർഷത്തേക്കാൾ അല്പം കുറവായി (നിയമാനുഷ്ഠാന) സംഗമം ഉണ്ടായാൽ ആറുമാസ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. ജ്ഞാനവും സംഗവും അനുസരിച്ച് ഇത് ക്രമമായി ത്രിവിധമെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു॥७५॥
Verse 76
मंडूकं नकुलं काकं वराहं मूषकं तथा । मार्जाराजाविकं श्वानं हत्वा कुक्कुटकं तथा ॥ ७६ ॥
തവള, നകുലം (മുങ്ങൂസ്), കാക്ക, വരാഹം, എലി; അതുപോലെ പൂച്ച, ആട്, നായ, കൂടാതെ കോഴി—ഇവയെ കൊല്ലുകയാൽ (പാപം ഉണ്ടായി) പ്രായശ്ചിത്തം ആവശ്യമാണ്॥७६॥
Verse 77
कृच्छ्रार्द्धमाचरेद्विप्रोऽतिकृच्छ्रं चाश्वह चरेत् । जतप्तकृच्छ्रं करिवधे पराकं गोवधे स्मृतम् ॥ ७७ ॥
ബ്രാഹ്മണൻ (ഇത്തരം ദോഷങ്ങൾക്ക്) അർധ-കൃച്ഛ്രം അനുഷ്ഠിക്കണം; അശ്വവധത്തിന് അതികൃച്ഛ്രം. ഗജവധത്തിന് ജ-തപ്ത കൃച്ഛ്രം, ഗോവധത്തിന് പരാകം എന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു॥७७॥
Verse 78
कामतो गोवधे नैव शुद्धिर्द्दष्टा मनीषिभिः । पानशय्यासनाद्येषु पुष्पमूलफलेषु च ॥ ७८ ॥
ഇച്ഛാപൂർവം ഗോവധം ചെയ്താൽ മनीഷികൾ യാതൊരു ശുദ്ധിയും അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ല. അതുപോലെ പാനം, ശയ്യ, ആസനം മുതലായവയിലും, പുഷ്പം, മൂലം, ഫലം മുതലായവയിലും (അത്തരം മഹാപാപത്തിന്) ശുദ്ധിയില്ലെന്ന് പറയുന്നു॥७८॥
Verse 79
भक्ष्यभोज्यापहारेषु पंचगव्यविशोधनम् । शुष्ककाष्टतृणानां च द्रुमाणां च गुडस्य च ॥ ७९ ॥
ഭക്ഷ്യമോ പാകം ചെയ്ത ഭോജനമോ അപഹരിക്കപ്പെടുകയോ മലിനമാകുകയോ ചെയ്താൽ പഞ്ചഗവ്യത്താൽ ശുദ്ധി ചെയ്യണം. അതേ ശുദ്ധിവിധി ഉണക്കമരം-പുല്ല്, വൃക്ഷങ്ങൾ, കൂടാതെ ശർക്കര (ഗുഡം) എന്നിവയ്ക്കും ബാധകം.
Verse 80
चर्मवस्त्रामिषाणां च त्रिरात्रं स्यादभोजनम् । टिट्टिभं चक्रवाकं च हंसं कारंडवं तथा ॥ ८० ॥
ചർമ്മം, വസ്ത്രം, മാംസം എന്നിവയിൽ ദോഷം സംഭവിച്ചാൽ മൂന്നു രാത്രികൾ പൂർണ്ണ ഉപവാസം വേണം. അതുപോലെ ടിറ്റ്ഠിഭം, ചക്രവാകം, ഹംസം, കാരണ്ഡവം എന്നീ പക്ഷികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും ഇതേ നിയമം.
Verse 81
उलूकं सारसं चैव पकोतं जलपादकम् । शुकं चाषं बलाकं च शिशुमारं च कच्छपम् ॥ ८१ ॥
കൂടാതെ ഉലൂകം (മൂങ്ങ), സാരസം, പകോതം (പ്രാവ്), ജലപാദകം (ജലപക്ഷി), ശുകം (തത്ത), ചാഷപക്ഷി, ബലാകം (കൊക്ക്), ശിശുമാരം, കച്ചപം (ആമ) എന്നിവയും രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
Verse 82
एतेष्वन्यतमं हत्वा द्वादशाहमभोजनम् । प्राजापत्यव्रतं कुर्याद्रेतोविण्मूत्रभोजने ॥ ८२ ॥
ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിനെ വധിച്ചാൽ പന്ത്രണ്ടു ദിവസം ഉപവാസം വേണം. വീര്യം, മലമോ മൂത്രമോ ഭക്ഷിച്ചാൽ പ്രാജാപത്യ പ്രായശ്ചിത്തവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
Verse 83
चांद्रायणत्रयं प्रोक्तं शूद्रोच्छिष्टस्य भोजने । रजस्वलां च चांडालं महापातकिनं तथा ॥ ८३ ॥
ശൂദ്രന്റെ ഉച്ഛിഷ്ടം (ജൂഠ) ഭക്ഷിച്ചാൽ മൂന്ന് ചാന്ദ്രായണ വ്രതങ്ങൾ പ്രായശ്ചിത്തമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അതുപോലെ രജസ്വല സ്ത്രീ, ചാണ്ഡാലൻ, മഹാപാതകി എന്നിവരുമായി സമ്പർക്കം വന്നാലും അതേ പ്രായശ്ചിത്തം തന്നെ.
Verse 84
सूतिकां पतितं चैव उच्छिष्टं रजकादिकम् । स्पृष्ट्वा सचैलं स्नायीत घृतं संप्राशेयत्तथा ॥ ८४ ॥
സൂതികാവസ്ഥയിലുള്ള സ്ത്രീയെ, പതിതനെ, ഉച്ഛിഷ്ടം അല്ലെങ്കിൽ രജകാദികളെ സ്പർശിച്ചാൽ വസ്ത്രസഹിതം സ്നാനം ചെയ്ത്, ശുദ്ധിക്കായി ഘൃതം പ്രാശനം ചെയ്യണം।
Verse 85
गायत्रीं च विशुद्धात्मा जपेदष्टशतं द्विज । एतेष्वन्यतमं स्पृष्ट्वा अज्ञानाधद्यदि भोजने ॥ ८५ ॥
ഹേ ദ്വിജാ, വിശുദ്ധചിത്തത്തോടെ ഗായത്രി എട്ടുനൂറു പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം. ഭോജനസമയത്ത് അജ്ഞാനവശാൽ ഇവയിൽ ഒന്നിനെ സ്പർശിച്ചാൽ ഈ ജപം തന്നെയാണ് പ്രായശ്ചിത്തം।
Verse 86
त्रिरात्रो पोषणाच्छुद्ध्ये त्पंचगव्याशनाद्विज । स्नानदानजपादौ च भोजनादौ च नारद ॥ ८६ ॥
ഹേ ദ്വിജാ, മൂന്നു രാത്രികൾ ലഘുആഹാരനിയമം പാലിച്ചാലോ പഞ്ചഗവ്യം പ്രാശിച്ചാലോ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു. ഹേ നാരദാ, സ്നാനം, ദാനം, ജപം, ഭോജനാദി ആചാരങ്ങളിലും ഇതേ ശുദ്ധിവിധികൾ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു।
Verse 87
एषामन्यतमस्यापि शब्दं यः श्रृणुयाद्वदेत् । उद्वमेद्धुक्तमंन्नतत्स्त्रात्वा चोपवसेत्तथा ॥ ८७ ॥
ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിന്റെ ഒരു വാക്ക് പോലും ആരെങ്കിലും കേൾക്കുകയോ ഉച്ചരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, ഉടൻ തന്നെ ഭക്ഷിച്ച അന്നം ഛർദ്ദിച്ച് പുറത്താക്കണം; പിന്നെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഉപവസിക്കണം।
Verse 88
द्वितीयेऽह्नि घृतं प्राश्य शुद्धिमाप्नोति नारद । व्रतादिमध्ये यद्येषा श्रृणुयाद्धूनिमप्युत ॥ ८८ ॥
ഹേ നാരദാ, രണ്ടാം ദിവസം ഘൃതം പ്രാശിച്ചാൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു. കൂടാതെ വ്രതാരംഭവും അനുഷ്ഠാനവും നടക്കുന്ന ഇടയിൽ ഇതിന്റെ പാരായണധ്വനി മാത്രം കേട്ടാലും അതും ഫലപ്രദമാകുന്നു।
Verse 89
अष्टोत्तरसहस्रं तु जपेद्वै वेदमातरम् । पापानामधिकं पापं द्विजदैवतनिंदनम् ॥ ८९ ॥
വേദമാതാവിനെ അഷ്ടോത്തര-സഹസ്രമായി ജപിക്കണം. എന്നാൽ ദൈവതുല്യരായ ദ്വിജന്മാരെ നിന്ദിക്കുന്നത് എല്ലാ പാപങ്ങളേക്കാളും മഹാപാപമാണ്.
Verse 90
न दृष्ट्वा निष्कृतिस्तस्य सर्वशास्त्रेषु नारद । महापातकतुल्यानि यानि प्रोक्तानि सूरिभिः ॥ ९० ॥
ഹേ നാരദാ! എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും അതിന് നിഷ്കൃതി (പ്രായശ്ചിത്തം) കാണുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് ജ്ഞാനികൾ അതിനെ മഹാപാതകതുല്യമെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു.
Verse 91
प्रायश्चित्तं तु तेषां च कुर्यादेवं यथाविधि । प्रायश्चित्तानि यः कुर्यान्नारायणपरायणः ॥ ९१ ॥
അവർക്കും ഇതേവിധം ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം. പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവൻ നാരായണപരായണനായി തന്നെ ചെയ്യട്ടെ.
Verse 92
तस्य पापानि नश्यंतिह्यन्यथा पतितो भवेत् । यस्तु रागादिनिर्मुक्तो ह्यनुतापसमन्वितः ॥ ९२ ॥
അവന്റെ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ അവൻ പതിതനാകും. എന്നാൽ രാഗാദികളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി അനുതാപസഹിതനായവൻ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ശുദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നത്.
Verse 93
सर्वभूतययायुक्तो विष्णुस्मरणतत्परः । महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः ॥ ९३ ॥
ലോകബന്ധനങ്ങളായ സർവ്വഭൂതജാലത്തിൽ കുടുങ്ങിയവനായാലും, വിഷ്ണുസ്മരണത്തിൽ തത്പരനായാൽ—മഹാപാതകയുക്തനായാലും സർവ്വപാതകയുക്തനായാലും—ആ സ്മരണയാൽ അവൻ ഉയർത്തപ്പെടുന്നു.
Verse 94
विमुक्त एव पापेभ्यो ज्ञेयो विष्णुपरो यतः । नारायणमनांद्यंतं विश्वाकारमनामयम् ॥ ९४ ॥
വിഷ്ണുപരനായവനേ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനെന്ന് അറിയണം. ആ നാരായണൻ അനാദി-അനന്തൻ, വിശ്വരൂപൻ, നിരാമയൻ.
Verse 95
यस्तु संस्मरते मर्त्यः स मुक्तः पापकोटिभिः । स्मृतो वा पूजितो वापि ध्यातः प्रणमितोऽपि वा ॥ ९५ ॥
ഏത് മർത്ത്യൻ അവനെ സത്യമായി സ്മരിക്കുമോ, അവൻ കോടി പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും—സ്മരണയാലോ, പൂജയാലോ, ധ്യാനത്താലോ, പ്രണാമത്താലോ പോലും.
Verse 96
नाशयत्येव पापानि विष्णुर्हृद्गमनः सताम् । संपर्काद्यदि वा मोहाद्यस्तु पूजयते हरिम् ॥ ९६ ॥
സത്പുരുഷന്മാരുടെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന വിഷ്ണു തീർച്ചയായും പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു. സമ്പർക്കം കൊണ്ടോ മോഹം കൊണ്ടോ ആരെങ്കിലും ഹരിയെ പൂജിച്ചാലും, ആ പൂജയും പാപനാശിനിയാകുന്നു.
Verse 97
सर्वपापविनिर्मुक्तः स प्रयाति हरेः पदम् । सकृत्संस्मरणाद्विष्णोर्नश्यंति क्लेशसंचयाः ॥ ९७ ॥
അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി ഹരിയുടെ പദം പ്രാപിക്കുന്നു. വിഷ്ണുവിനെ ഒരിക്കൽ പോലും സ്മരിച്ചാൽ ക്ലേശങ്ങളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ നശിക്കുന്നു.
Verse 98
स्वर्गादिभोगप्रात्पिस्तु तस्य विप्रानुमीयते । मानुषं दुर्लभं जन्म प्राप्यते यैर्मुनीश्वर ॥ ९८ ॥
ഇതിൽ നിന്ന്, ഹേ മുനീശ്വരാ, പണ്ഡിതർ അവൻ സ്വർഗ്ഗാദി ഭോഗങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു എന്ന് അനുമാനിക്കുന്നു; കാരണം ഇത്തരമുള്ള പുണ്യോപായങ്ങളാൽ തന്നെയാണ് ദുർലഭമായ മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കുന്നത്.
Verse 99
तत्रापि हरिभक्तिस्तु दुर्लभा परिकीर्त्तिता । तस्मात्तडिल्लतालोलं मानुष्यं प्राप्य दुर्लभम् ॥ ९९ ॥
ആ ദുർലഭ പ്രാപ്തികളിലും ഹരി-ഭക്തി അത്യന്തം ദുർലഭമെന്ന് കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ മിന്നൽവള്ളിപോലെ ചഞ്ചലമായ ഈ ദുർലഭ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചാൽ അത് വ്യർത്ഥമാക്കരുത്।
Verse 100
हरिं संपूजयेद्भक्त्या पशुपाशविमोचनम् । सर्वेऽन्तराया नश्यंति मनःशुद्धिश्च जायते ॥ १०० ॥
ഭക്തിയോടെ ഹരിയെ സമ്യകമായി പൂജിക്കണം—അവൻ ജീവനെ ബന്ധനരൂപ പാശങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമോചിപ്പിക്കുന്നവൻ. അപ്പോൾ എല്ലാ അന്തരായങ്ങളും നശിച്ച് മനശ്ശുദ്ധി ഉദിക്കുന്നു।
Verse 101
परं मोक्षं लभेश्चैव पूजिते तु जनार्दने । धर्मार्थकामोक्षाख्याः पुरुषार्थाः सनातनाः ॥ १०१ ॥
ജനാർദനൻ (വിഷ്ണു) പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ നിശ്ചയമായും പരമമോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു; ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്ന സനാതന പുരുഷാർത്ഥങ്ങളും സിദ്ധമാകുന്നു।
Verse 102
हरिपूजापराणां तु सिध्यन्ति नात्र संशयः । पुत्रदारगृहक्षेत्रधनधान्याभिधावतीम् ॥ १०२ ॥
ഹരിപൂജയിൽ പരായണരായവരുടെ അഭീഷ്ടങ്ങൾ സിദ്ധമാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. പുത്രൻ, ഭാര്യ, വീട്, നിലം, ധനം, ധാന്യം എന്നിവയുടെ പിന്നാലെ ഓടുന്ന ആ ചഞ്ചല ശ്രമവും ഫലപ്രദമാകുന്നു।
Verse 103
लब्ध्वेमां मानुषीं वृत्तिं रेरे दर्पं तु मा कृथाः । संत्यज्य कामं क्रोधं च लोभं मोहं मदं तथा ॥ १०३ ॥
ഈ മനുഷ്യജീവിതം ലഭിച്ചിട്ട്, ഹേ നരാ, ദർപ്പം കാണിക്കരുത്. കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, മോഹം, മദം—ഇവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കൂ।
Verse 104
परापवादं निंदां च भजध्वं भक्तितो हरिम् । व्यापारान्सकलांसत्यक्तवा पूजयध्वं जनार्दनम् ॥ १०४ ॥
പരനിന്ദയും കുറ്റാന്വേഷണവും ഉപേക്ഷിച്ച് ഭക്തിയോടെ ഹരിയെ ഭജിക്കുവിൻ. എല്ലാ ലൗകിക വ്യാപാരങ്ങളും ത്യജിച്ച് ജനാർദനനെ പൂജിക്കുവിൻ.
Verse 105
निकटा एव दृश्यंते कृतांतनगरद्रुमाः । यावन्नायाति मरणं यावन्नायाति वै जरा ॥ १०५ ॥
കൃതാന്തനഗരം (മരണത്തിന്റെ നഗരം) എന്നതിലെ വൃക്ഷങ്ങൾ അത്യന്തം സമീപത്തായി തന്നെ കാണപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ മരണം വരുംമുമ്പും ജര വരുംമുമ്പും ശ്രേയസ്സിനായി പ്രവർത്തിക്കണം.
Verse 106
यावन्नेन्द्रियवैकल्यं तावदेवाचर्येद्धरिम् । धीमान्नकुर्याद्विश्वासं शरीरेऽस्मिन्विनश्वरे ॥ १०६ ॥
ഇന്ദ്രിയവൈകല്യം വരുന്നതിന് മുമ്പുവരെ ഹരിഭക്തി ആചരിക്കണം. ജ്ഞാനി ഈ നശ്വരമായ ശരീരത്തിൽ വിശ്വാസം വെക്കരുത്.
Verse 107
नित्यं सन्निहितो मृत्युः संपदत्यंतचंचला । आसन्नमरणो देहस्तस्माद्दर्प्पं विमुचत ॥ १०७ ॥
മരണം നിത്യവും സമീപത്തുണ്ട്; സമ്പത്ത് അത്യന്തം ചഞ്ചലമാണ്. ദേഹം എപ്പോഴും അന്ത്യത്തിലേക്ക് അടുക്കുന്നു; അതിനാൽ അഹങ്കാരം ഉപേക്ഷിക്കുവിൻ.
Verse 108
संयोगा विप्रयोगांताः सर्वं च क्षणभंगुरम् । एतज्ज्ञात्वा महाभाग पूजयस्व जनार्दनम् ॥ १०८ ॥
എല്ലാ സംഗമങ്ങളും വിരഹത്തിലേക്ക് തന്നെ അവസാനിക്കുന്നു; എല്ലാം ക്ഷണഭംഗുരമാണ്. ഇതറിഞ്ഞ്, ഹേ മഹാഭാഗ, ജനാർദനനെ പൂജിക്കു.
Verse 109
आशया व्यथते चैव मोक्षस्त्वत्यंतदुर्लभः । भक्त्या यजति यो विष्णुं महापातकवानपि ॥ १०९ ॥
ആശയാൽ മനുഷ്യൻ നിശ്ചയമായി വ്യഥപ്പെടുന്നു; മോക്ഷം അത്യന്തം ദുർലഭം. എങ്കിലും ഭക്തിയോടെ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ മഹാപാതകവാനായാലും ശ്രേയസ് പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 110
सोऽपि याति परं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति । सर्वतीर्थानि यज्ञाश्च सांगा वेदाश्च सत्तम ॥ ११० ॥
അവനും പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; അവിടെ ചെന്നാൽ ദുഃഖം ഇല്ല. ഹേ സത്തമാ! അവനുവേണ്ടി എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളും, അങ്കങ്ങളോടുകൂടിയ വേദങ്ങളും എല്ലാം പൂർത്തിയായതുപോലെ ആകുന്നു.
Verse 111
नारायणार्चनस्यैते कलां नार्हंति षोडशीम् । किं वै वेदैर्मखैः शास्त्रैः किंवा तीर्थनिषेवणैः ॥ १११ ॥
നാരായണാർചനയുടെ പുണ്യത്തിന് ഇവ പതിനാറിലൊരുഭാഗത്തിനും അർഹമല്ല. അതിനോട് താരതമ്യത്തിൽ വേദങ്ങൾ, യജ്ഞങ്ങൾ, ശാസ്ത്രങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ തീർത്ഥസേവനം എന്ത് പ്രയോജനം?
Verse 112
विष्णुभक्तिविहीनानां किं तपोभिर्व्रतैरपि ॥ ११२ ॥
വിഷ്ണുഭക്തിയില്ലാത്തവർക്ക് തപസ്സുകളും വ്രതങ്ങളും ചെയ്താലും എന്ത് ഫലം? ഭക്തിയേ പരമസിദ്ധി.
Verse 113
यजंति ये विष्णुमनंतमूर्तिं निरीक्ष्य चाकारगतं वरेण्यम् । वेदांतवेद्यं भवरोगवैद्यं ते यांति मर्त्याः पदमच्युतस्य ॥ ११३ ॥
അനന്തമൂർത്തിയായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്ന മർത്ത്യർ—പവിത്ര ‘അ’ അക്ഷരത്തിൽ സ്ഥിതനായ പരമവരണീയ പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിച്ച്—വേദാന്തത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നവനും ഭവരോഗത്തിന്റെ വൈദ്യനുമായ അവനെ സേവിച്ച്, അച്യുതന്റെ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 114
अनादिमात्मानमनंतशक्तिमाधारभूतं जगतः सुरेड्यम् । ज्योतिः स्वरुपं परमच्युताख्यं स्मृत्वा समभ्येति नरः सखायम् ॥ ११४ ॥
ആദിയില്ലാത്ത ആത്മാവ്, അനന്തശക്തിയുള്ളവൻ, ജഗത്തിന്റെ അധാരഭൂതൻ, ദേവന്മാർ സ്തുതിക്കുന്ന, ജ്യോതിസ്വരൂപനായ പരമ ‘അച്യുതൻ’—അവനെ സ്മരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ആ ദിവ്യസഖാവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലെത്തുന്നു।
Frequently Asked Questions
Sanaka frames prāyaścitta as the purificatory completion (saṃskāra) of karma: without it, actions are declared fruitless and spiritually ‘tainted.’ The chapter also adds a theological condition—atonement purifies only when one is oriented toward Nārāyaṇa—making expiation both procedural (vrata) and devotional (bhakti).
The four grave sins are brahmahatyā (killing a Brāhmaṇa), surā-pāna (drinking intoxicants), suvarṇa-steya (stealing gold), and guru-talpa-gamana (violating the teacher’s bed). Association is treated as a fifth because sustained sharing of food, seat, and bed transmits impurity and complicity (saṅga-doṣa), rendering one unfit for rites unless a corresponding expiation is performed.
It grades penalties by varṇa and circumstance, specifies named penances and durations, and introduces metrological units to quantify theft (from trasareṇu up to suvarṇa and niṣka-based scales). This converts moral fault into adjudicable categories, resembling Dharmaśāstra jurisprudence while remaining within Purāṇic discourse.
After enumerating penances, the text asserts that remembrance and worship of Viṣṇu/Hari destroy heaps of sins—even when devotion arises from mere association—and that worship of Janārdana fulfills dharma, artha, kāma, and mokṣa, culminating in attainment of Hari’s abode.