Gṛhastha-nitya-karman: Śauca, Sandhyā-vidhi, Pañca-yajña, and Āśrama-krama

Verse 1

सनक उवाच । गृहस्थस्य सदाचारं वक्ष्यामि मुनिसत्तम । यद्रूतां सर्वपापानि नश्यंत्येव न संशयः ॥ १ ॥

സനകൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! ഗൃഹസ്ഥന്റെ സദാചാരം ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു; അതിന്റെ അനുഷ്ഠാനത്തിലൂടെ എല്ലാ പാപങ്ങളും സംശയമില്ലാതെ നശിക്കുന്നു.

Verse 2

ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय पुरुषार्थाविरोधिनीम् । वृत्तिं संचिंतयेद्विप्र कृतकेशप्रसाधनः ॥ २ ॥

ബ്രാഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, ഹേ വിപ്രാ, കേശശുദ്ധിയും പ്രസാധനവും ചെയ്ത്, പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾക്ക് വിരോധമില്ലാത്ത ജീവിതവൃത്തി ആലോചിക്കണം.

Verse 3

दिवासंध्यासु कर्णस्थब्रह्मसूत्र उदड्मुखः । कुर्यान्मूत्रपुरीषे तु रात्रौ चेद्दक्षिणामुखः ॥ ३ ॥

പകൽ സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ യജ്ഞോപവീതം ചെവിയിൽ വെച്ച് ഉത്തരമുഖമായി മൂത്ര‑പുരീഷ വിസർജനം ചെയ്യണം; രാത്രിയിൽ ദക്ഷിണമുഖമായി ചെയ്യണം।

Verse 4

शिरः प्रावृत्य वस्त्रेण ह्यंतर्द्धाय तृणैर्महीम् । वहन्काष्टं करेणैकं तावन्मौनी भवेद्द्विजः ॥ ४ ॥

വസ്ത്രം കൊണ്ട് തല മൂടി, പുല്ലുകൊണ്ട് നിലം മറച്ച്, ഒരു കൈയിൽ കഷ്ഠം (കട്ട) വഹിച്ചു—അത്ര സമയം ദ്വിജൻ മൗനവ്രതം ആചരിക്കണം।

Verse 5

पथि गोष्टे नदीतीरे तडागगृहसन्निधौ । तथा वृक्षस्य च्छायायां कांतारे वह्निसन्निधौ ॥ ५ ॥

വഴിയിൽ, ഗോശാലയിൽ, നദീതീരത്ത്, കുളം അല്ലെങ്കിൽ വീടിന്റെ സമീപത്ത്; അതുപോലെ വൃക്ഷനിഴലിൽ, കാട്ടിൽ, അഗ്നിയുടെ സമീപത്ത്—ഇത്തരം ഇടങ്ങളിൽ ശൗചകാര്യങ്ങളിൽ സംയമവും ശുചിത്വവും പാലിക്കണം।

Verse 6

देवालये तथोद्याने कृष्टभूमौ चतुष्पथे । ब्राह्मणानां समीपे च तथा गोगुरुयोषिताम् ॥ ६ ॥

ദേവാലയത്തിൽ, ഉദ്യാനത്തിൽ, കൃഷിഭൂമിയിൽ, ചതുഷ്പഥത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണരുടെ സമീപത്ത്; കൂടാതെ പശു, ഗുരു, സ്ത്രീകൾ എന്നിവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ—ഇവിടങ്ങളിൽ യഥോചിത സംയമവും മര്യാദയും പാലിക്കണം।

Verse 7

तुषांगारकपालेषु जलमध्ये तथैव च । एवमादिषु देशेषु मलमूत्रं न कारयेत् ॥ ७ ॥

തൂസിന്റെ കൂമ്പാരങ്ങളിൽ, അങ്കാരങ്ങളിൽ, പാത്രച്ചില്ലുകളിൽ, ജലത്തിന്റെ നടുവിൽ—ഇത്തരം അനുപയോഗ്യ സ്ഥലങ്ങളിൽ—മലം‑മൂത്രം വിസർജിക്കരുത്।

Verse 8

शौचे यत्नः सदा कार्यः शौचमूलो द्विजः स्मृतः । शौचाचारविहीनस्य समस्तं कर्म निष्फलम् ॥ ८ ॥

ശൗചത്തിനായി എപ്പോഴും പരിശ്രമിക്കണം; ദ്വിജൻ ശൗചമൂലനായെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ശൗചാചാരമില്ലാത്തവന്റെ എല്ലാ കർമങ്ങളും നിഷ്ഫലമാകും॥

Verse 9

शौचं तु द्विविधं प्रोक्तं ब्राह्ममाभ्यंतरं तथा । मृज्जलाभ्यां बहिः शुद्धिर्भावशुद्धिस्तथांतरम् ॥ ९ ॥

ശൗചം രണ്ടുവിധമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ബാഹ്യവും ആന്തരവും; ഇത് ബ്രാഹ്മ (ആಧ್ಯാത്മിക) ശാസനയാണ്. മണ്ണും വെള്ളവും കൊണ്ട് ബാഹ്യശുദ്ധി, ഭാവശുദ്ധിയാൽ ആന്തരശുദ്ധി॥

Verse 10

गृहीतशिश्रश्चोत्थाय शौचार्थं मृदमाहरेत् । न मूषकादिखनितां फालोत्कृष्टां तथैव च ॥ १० ॥

മലവിസർജനത്തിന് ശേഷം എഴുന്നേറ്റ് ശൗചത്തിനായി മണ്ണ് കൊണ്ടുവരണം; എന്നാൽ എലി മുതലായവ കുഴിച്ച മണ്ണോ, ഉഴവാൽ പുതുതായി മറിച്ച മണ്ണോ എടുക്കരുത്॥

Verse 11

वापीकूपतडागेभ्यो नाहरेदपि मृत्तिकाम् । शौचं कुर्यात्प्रयत्नेन समादाय शुभां मृदम् ॥ ११ ॥

വാപ്പി, കിണർ, കുളം മുതലായവയിൽ നിന്ന് മണ്ണ് എടുക്കരുത്. യോജ്യസ്ഥാനത്ത് നിന്ന് ശുഭവും ശുദ്ധവുമായ മണ്ണ് എടുത്ത് പരിശ്രമത്തോടെ ശൗചം ചെയ്യണം॥

Verse 12

लिंगे मृदेका दातव्या तिस्रो वा मेढ्रयोर्द्वयोः । एतन्मूत्रमुत्सर्गे शौचमाहूर्मनीषिणः ॥ १२ ॥

ലിംഗത്തിൽ ഒരു അളവ് മണ്ണ് പുരട്ടണം; അല്ലെങ്കിൽ ഇരുവൃഷണങ്ങളിലും മൂന്ന് അളവ്. മൂത്രവിസർജനത്തിന് ശേഷം ഇതാണ് പണ്ഡിതർ പറഞ്ഞ ശൗചം॥

Verse 13

एका लिंगे गुदे पंच दश वामे तथोभयोः । सप्त तिस्रः प्रदातव्याः पादयोर्मृत्तिकाः पृथक् ॥ १३ ॥

ലിംഗത്തിൽ മണ്ണ് ഒരിക്കൽ പുരട്ടണം; ഗുദത്തിൽ അഞ്ചിക്കൽ; ഇടത് കൈയിൽ പത്തിക്കൽ, അതുപോലെ ഇരുകൈകളിലും. ഇരുപാദങ്ങളിൽ വേർതിരിച്ച് ഏഴും മൂന്നും പ്രാവശ്യം മണ്ണ് പുരട്ടണം॥१३॥

Verse 14

एतच्छौचं विडुत्सर्गे गंधलेपापनुत्तये । एतच्छौचं गृहस्थस्य द्विगुणं ब्रह्मचारिणाम् ॥ १४ ॥

മലം വിസർജിച്ചതിന് ശേഷം ദുർഗന്ധവും ഒട്ടിയ അശുദ്ധിയും നീക്കാൻ ഈ ശൗചവിധി പറയുന്നു. ഇത് ഗൃഹസ്ഥനുള്ള മാനമാണ്; ബ്രഹ്മചാരികൾക്ക് ഇത് ഇരട്ടിയായി ആചരിക്കണം॥१४॥

Verse 15

त्रिगुणां तु वनस्थानां यतीनां तच्चर्गुणम् । स्वस्थाने पूर्णशौचं स्यात्पथ्यर्द्धं मुनिसत्तम ॥ १५ ॥

വാനപ്രസ്ഥർക്കു ശൗചമാനം ത്രിഗുണം; യതികൾക്കത് ചതുര്‍ഗുണം. സ്വന്തം യോജ്യസ്ഥാനത്ത് പൂർണ്ണശൗചം വേണം; വഴിയിൽ, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, വിധിയുടെ പകുതി മാത്രം പാലിക്കണം॥१५॥

Verse 16

आतुरे नियमो नास्ति महापदि तथैव च । गंधलेपक्षयकरं शौर्चं कुर्याद्विचक्षणः ॥ १६ ॥

രോഗിയായവന് കർശനനിയമമില്ല; മഹാവിപത്തിൽ പോലും അതുപോലെ. ദുർഗന്ധവും മലിനതയും നീക്കുന്ന ശൗചം വിവേകി നിർവഹിക്കണം॥१६॥

Verse 17

स्त्रीणामनुपनीतानां गंधलेपक्षयावधि । व्रतस्थानां तु सर्वेषां यतिवच्छौचमिष्यते ॥ १७ ॥

ഉപനയനം ലഭിക്കാത്ത സ്ത്രീകൾക്ക് സുഗന്ധലേപം ക്ഷയിക്കുന്നതുവരെ ശൗചമെന്നു കണക്കാക്കുന്നു. എന്നാൽ വ്രതത്തിൽ സ്ഥാപിതരായ എല്ലാവർക്കും യതിയെപ്പോലെ ശൗചം ആചരിക്കണമെന്ന് പറയുന്നു॥१७॥

Verse 18

विधवानां च विप्रेंद्र एतदेव निगद्यते । एवं शौचं तु निर्वर्त्य पश्चाद्वै सुसमाहितः ॥ १८ ॥

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, വിധവകൾക്കും ഇതേ നിയമം തന്നെയെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ശൗചം നിർവഹിച്ച് ശേഷം മനസ്സു സമാധാനപ്പെടുത്തി ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കണം॥১৮॥

Verse 19

प्रागास्य उदगास्यो वाप्याचामेत्प्रयर्तेंद्रियः । त्रिश्चतुर्धा पिबेदापो गंधफेनादिवर्जिताः ॥ १९ ॥

കിഴക്കോട്ടോ വടക്കോട്ടോ മുഖം തിരിച്ച്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച് ആചമനം ചെയ്യണം. ഗന്ധം, നുര മുതലായ ദോഷങ്ങളില്ലാത്ത ജലം മൂന്നു അല്ലെങ്കിൽ നാലു പ്രാവശ്യം സിപ്പ് ചെയ്യണം॥১৯॥

Verse 20

द्विर्मार्जयेत्कपोलं च तलेनोष्ठौ च सत्तम । तर्जन्यंगुष्ठयोगेन नासारंध्रद्वयं स्पृशेत् ॥ २० ॥

ഹേ സത്തമാ, കവിളുകൾ രണ്ടുതവണ തുടച്ച്, കൈത്തളത്തോടെ അധരങ്ങളും തുടയ്ക്കണം. പിന്നെ ചൂണ്ടുവിരലും അങ്കുഷ്ഠവും ചേർത്ത് രണ്ടു നാസാരന്ധ്രങ്ങളും സ്പർശിക്കണം॥২০॥

Verse 21

अगुंष्ठानामिकाभ्यां च चक्षुः श्रोत्रे यथाक्रमम् । कनिष्ठांगुष्ठयोगेन नाभिदेशे स्पृशेद्द्विजः ॥ २१ ॥

അങ്കുഷ്ഠവും അനാമികയും ഉപയോഗിച്ച് ക്രമമായി കണ്ണുകളും ചെവികളും സ്പർശിക്കണം. പിന്നെ ചെറുവിരലും അങ്കുഷ്ഠവും ചേർത്ത് ദ്വിജൻ നാഭിപ്രദേശം സ്പർശിക്കണം॥২১॥

Verse 22

तलेनोरःस्थलं चैव अंगुल्यग्रैः शिरः स्पृशेत् । तलेन चांगुलाग्रैर्वा स्पृशेदंसौ विचक्षणः ॥ २२ ॥

കൈത്തളത്തോടെ നെഞ്ചിടം സ്പർശിക്കണം; വിരൽത്തുമ്പുകളാൽ ശിരസ്സും സ്പർശിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ വിവേകി കൈത്തളവും വിരൽത്തുമ്പുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഭുജങ്ങൾ സ്പർശിക്കണം॥২২॥

Verse 23

एवमाचम्य विप्रेंद्र शुद्धिमाप्नोत्यनुत्तमाम् । दंतकाष्ठं ततः खादेत्सत्वचं शस्तवृक्षजम् ॥ २३ ॥

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! ഇങ്ങനെ ആചമനം ചെയ്താൽ അത്യുത്തമമായ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ശാസ്ത്രസമ്മതമായ ശുഭവൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുള്ള, തോൽ സഹിതമുള്ള ദന്തകാഷ്ഠം ചവയ്ക്കണം.

Verse 24

बिल्वासनापामार्गणां निम्बान्मार्कादिशाखिनाम् । प्रक्षाल्य वारिणा चैव मंत्रेणाप्यभिमंत्रितम् ॥ २४ ॥

ബില്വ, ആസന, അപാമാർഗ, നിംബ മുതലായ വൃക്ഷങ്ങളുടെ കൊമ്പുകൾ/ഇലകൾ വെള്ളത്തിൽ കഴുകി, മന്ത്രം ചൊല്ലി അഭിമന്ത്രിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കണം.

Verse 25

आयुर्बलं यशो वर्चः प्रजाः पशुवसूनि च । ब्रह्म प्रज्ञां च मेधां च त्वन्नो धेहि वनस्पते ॥ २५ ॥

ഹേ വനസ്പതേ! ഞങ്ങൾക്ക് ആയുസ്സ്, ബലം, യശസ്സ്, തേജസ് നൽകണമേ; സന്തതി, പശുക്കൾ, സമ്പത്ത് എന്നിവയും അനുഗ്രഹിക്കണമേ; കൂടാതെ ബ്രഹ്മജ്ഞാനം, പ്രജ്ഞ, മേധ എന്നിവ ഞങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കണമേ.

Verse 26

कनिष्ठाग्रसमं स्थौल्ये विप्रः खादेद्दशांगुलम् । नवांगुलं क्षत्रियश्च वैश्यश्चाष्टांगुलोन्मितम् ॥ २६ ॥

കണിഷ്ഠിക (ചെറുവിരൽ) വീതിയെ മാനമായി എടുത്ത് ആഹാരത്തിന്റെ അളവ് കണക്കാക്കുമ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണൻ പത്ത് അങ്കുലം, ക്ഷത്രിയൻ ഒൻപത് അങ്കുലം, വൈശ്യൻ എട്ട് അങ്കുലം അളവിൽ ഭക്ഷിക്കണം.

Verse 27

शूद्रो वेदांगुलमितं वनिता च मुनीश्वर । अलाभे दंतकाष्ठानां गंडूषैर्भानुसंमितैः ॥ २७ ॥

ഹേ മുനീശ്വരാ! ശൂദ്രനു ദന്തകാഷ്ഠം വേദ-അങ്കുലം (പന്ത്രണ്ട് അങ്കുലം) അളവായിരിക്കണം; സ്ത്രീക്കും അതുപോലെ. ദന്തകാഷ്ഠം ലഭിക്കാത്തപക്ഷം ദ്വാദശ ആദിത്യസംഖ്യപ്രകാരം പന്ത്രണ്ട് പ്രാവശ്യം വെള്ളംകൊണ്ട് ഗണ്ഡൂഷം ചെയ്ത് ശുദ്ധി നേടണം.

Verse 28

मुखशुद्धिर्विधीयेत तृणपत्रसमन्वितैः । करेणादाय वामेन संचर्वेद्वामदंष्ट्रया ॥ २८ ॥

മുഖശുദ്ധിക്കായി തൃണം-പത്രങ്ങളോടുകൂടിയ കുശാദികളെ ഇടങ്കയ്യിൽ പിടിക്കണം. തുടർന്ന് ഇടത് ദന്തഭാഗംകൊണ്ട് മൃദുവായി ഉരച്ച് വായ് ശുദ്ധീകരിക്കണം.

Verse 29

द्विजान्संघर्ष्य गोदोहं ततः प्रक्षाल्य पाटयेत् । जिह्वामुल्लिख्य ताभ्यां तु दलाभ्यां नियतेंद्रियः ॥ २९ ॥

ദ്വിജൻ കുശതൃണവും ഗോദോഹപാത്രവും ഉരച്ച് ശുദ്ധമാക്കി, പിന്നെ കഴുകി കുശത്തെ രണ്ടായി പിളർക്കണം. ഇന്ദ്രിയസംയമത്തോടെ നാവിനെ മൃദുവായി ചുരണ്ടി ശുദ്ധപ്പെടുത്തി, ആ രണ്ടു പിളർന്ന ദളങ്ങളാൽ വിധി നടത്തണം.

Verse 30

प्रक्षाल्य प्रक्षिपेदू दूरे भूयश्चाचम्य पूर्ववत् । ततः स्नानं प्रकुर्वीत नद्यादौ विमले जले ॥ ३० ॥

അത് കഴുകി ദൂരെയെറിഞ്ഞ്, പിന്നെ മുൻപുപോലെ വീണ്ടും ആചമനം ചെയ്യണം. അതിനുശേഷം നദി മുതലായ നിർമ്മലജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 31

तटं प्रक्षाल्य दर्भाश्च विन्यस्य प्रविशेज्जलम् । प्रणम्य तत्र तीर्थानि आवाह्य रविमंडलात् ॥ ३१ ॥

കര കഴുകി അവിടെ ദർഭ വെച്ച് ജലത്തിൽ പ്രവേശിക്കണം. അവിടെ നമസ്കരിച്ച് സൂര്യമണ്ഡലത്തിൽ നിന്നു തീർത്ഥങ്ങളെ ആവാഹനം ചെയ്യണം.

Verse 32

गंधाद्यैर्मंडलं कृत्वा ध्यात्वा देवं जनार्दनम् । स्नायान्मंत्रान्स्मरन्पुण्यांस्तीर्थानि च विरिंचिज ॥ ३२ ॥

സുഗന്ധാദി മംഗളദ്രവ്യങ്ങളാൽ മണ്ഡലം ഒരുക്കി ദേവൻ ജനാർദനനെ ധ്യാനിക്കണം. ഹേ വിരിഞ്ചിജ! പുണ്യമന്ത്രങ്ങളും തീർത്ഥങ്ങളും സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 33

गंगे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति । नर्मदे सिंधुकावेरि जलेऽस्मिन्सन्निधिं कुरु ॥ ३३ ॥

ഹേ ഗംഗേ, ഹേ യമുനേ, കൂടാതെ ഗോദാവരി, സരസ്വതി; ഹേ നർമദേ, സിന്ധു, കാവേരി—ഈ ജലത്തിൽ ഇപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ പുണ്യസന്നിധി വരുത്തുക।

Verse 34

पुष्कराद्यानि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा । आगच्छंतु महाभागाः स्नानकाले सदा मम ॥ ३४ ॥

പുഷ്കരാദി തീർത്ഥങ്ങളും ഗംഗാദി പുണ്യനദികളും—ഹേ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരേ—എന്റെ സ്നാനസമയത്ത് എപ്പോഴും വന്ന് സന്നിധിയാകട്ടെ।

Verse 35

अयोध्या मथुरा माया काशीं कांची ह्यवंतिका । पुरी द्वारावती ज्ञेया सप्तैता मोक्षदायिकाः ॥ ३५ ॥

അയോധ്യ, മഥുര, മായാ (ഹരിദ്വാർ), കാശി, കാഞ്ചി, അവന്തികാ (ഉജ്ജയിനി), പുരി, ദ്വാരാവതി—ഇവ ഏഴ് നഗരങ്ങളും മോക്ഷദായിനികളായി അറിയപ്പെടുന്നു।

Verse 36

ततोऽधमर्षण जप्त्वा यतासुर्वारिसंप्लुतः । स्नानांगं तर्पणं कृत्वाचम्यार्ध्यं भानवेऽर्पयेत् ॥ ३६ ॥

പിന്നീട് അഘമർഷണ മന്ത്രം ജപിച്ച്, പ്രാണം നിയന്ത്രിച്ച്, ജലത്തിൽ പൂർണ്ണമായി നനഞ്ഞ ശരീരത്തോടെ സ്നാനകർമ്മം പൂർത്തിയാക്കി; തർപ്പണം ചെയ്ത്, ആചമനം ചെയ്ത്, സൂര്യനു അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം।

Verse 37

ततो ध्यात्वा विवस्वंतं जलान्निर्गत्य नारद । परिधायाहतं धौतं द्वितीयं परिवीय च ॥ ३७ ॥

പിന്നീട്, ഹേ നാരദാ, വിവസ്വാൻ (സൂര്യൻ)നെ ധ്യാനിച്ച് അവൻ ജലത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു; കഴുകി ശുദ്ധമാക്കിയ വസ്ത്രം ധരിച്ചു, രണ്ടാമത്തെ വസ്ത്രവും ചുറ്റി ധരിച്ചു।

Verse 38

कुशासने समाविश्य संध्याकर्म समारभेत् । ईशानाभिमुखो विप्र गायत्र्याचम्य वै द्विज ॥ ३८ ॥

ദർഭപ്പുല്ലുകൊണ്ടുള്ള ആസനത്തിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ട് സന്ധ്യാകർമ്മം ആരംഭിക്കണം. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഈശാനകോണിലേക്ക് തിരിഞ്ഞിരുന്ന് ഗായത്രി മന്ത്രം ജപിച്ച് ആചമനം ചെയ്യുക.

Verse 39

ऋतमित्यभिमंत्र्यार्थ पुनरेवाचमेद् बुधः । ततस्तु वारिणात्मानं वेष्टयित्वा समुक्ष्य च ॥ ३९ ॥

ജ്ഞാനിയായവൻ 'ഋതം' എന്ന മന്ത്രം ജപിച്ച് വീണ്ടും ആചമനം ചെയ്യണം. അതിനുശേഷം ജലം കൊണ്ട് ശരീരത്തിന് ചുറ്റും കവചം തീർക്കുകയും സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ തളിക്കുകയും വേണം.

Verse 40

संकल्प्य प्रणवान्ते तु ऋषिच्छंदः सुरान्स्मरन् । भूरादिभिर्व्याहृतिभिः सप्तभिः प्रोक्ष्य मस्तकम् ॥ ४० ॥

സങ്കല്പം ചെയ്ത് അവസാനം പ്രണവം (ഓം) ഉച്ചരിച്ച് ഋഷി, ഛന്ദസ്സ്, ദേവതകൾ എന്നിവരെ സ്മരിക്കണം. പിന്നീട് 'ഭൂഃ' തുടങ്ങിയ ഏഴ് വ്യാഹൃതികൾ കൊണ്ട് തലയിൽ ജലം തളിക്കണം.

Verse 41

न्यासं समाचरेन्मंत्री पृथगेव करांगयोः । विन्यस्य हृदये तारं भूः शिरस्यथ विन्यसेत् ॥ ४१ ॥

മന്ത്രസാധകൻ കൈകളിലും അവയവങ്ങളിലും വെവ്വേറെ ന്യാസം ചെയ്യണം. ഹൃദയത്തിൽ പ്രണവത്തെ (താരം) ന്യസിച്ച ശേഷം, തലയിൽ 'ഭൂഃ' എന്ന് ന്യസിക്കണം.

Verse 42

भुवः शिखायां स्वश्चैव कवये भूर्भुवोऽक्षिषु । भूर्भुवः स्वस्तथात्रास्त्रं दिक्षु तालत्रयं न्यसेत् ॥ ४२ ॥

ശിഖയിൽ 'ഭുവഃ', വായയിൽ 'സ്വഃ', കണ്ണുകളിൽ 'ഭൂർഭുവഃ' എന്നിങ്ങനെ ന്യസിക്കണം. ദിക്കുകളിൽ 'ഭൂർഭുവഃ സ്വഃ' എന്ന് അസ്ത്രന്യാസം ചെയ്യുകയും മൂന്ന് തവണ കൈകൊട്ടുകയും വേണം.

Verse 43

तत आवाहयेत्संध्यां प्रातः कोकनदस्थिताम् । आगच्छ वरदे देवि त्र्यक्षरे ब्रह्मवादिनि ॥ ४३ ॥

അനന്തരം പ്രഭാതത്തിൽ ചുവന്ന താമരയിൽ സ്ഥിതയായ സന്ധ്യാദേവിയെ ആവാഹിക്കണം— “വരദേ ദേവി, ത്ര്യക്ഷരേ, ബ്രഹ്മവാദിനി, വരിക” എന്ന്.

Verse 44

गायत्रि च्छंदसां मातर्ब्रह्मयोने नमोऽस्तु ते । मध्याह्ने वृषभारुढां शुक्लांबरसमावृताम् ॥ ४४ ॥

ഹേ ഗായത്രി, ഛന്ദസ്സുകളുടെ മാതാവേ, ബ്രഹ്മയോനീ! നിനക്കു നമസ്കാരം. മധ്യാഹ്നത്തിൽ വൃഷഭാരൂഢയായി, ശ്വേതാംബരധാരിണിയായി നിന്നെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 45

सावित्रीं रुद्रयोनिं चावाहयेद्रुद्रवादिनीम् । सायं तु गरुडारुढां पीतांबरसमावृत्ताम् ॥ ४५ ॥

സാവിത്രിയെയും രുദ്രയോനി രൂപത്തിൽ, രുദ്രമന്ത്രപ്രഘോഷിണിയായി ആവാഹിക്കണം. സായാഹ്നത്തിൽ ഗരുഡാരൂഢയായി, പീതാംബരധാരിണിയായി അവളെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 46

सरस्वतीं विष्णुयोनिमाह्वयेद्विष्णुवादिनीम् । तारं च व्याहृतीः सत्प त्रिपदां च समुच्चरन् ॥ ४६ ॥

സരസ്വതിയെ വിഷ്ണുയോനി, വിഷ്ണുവാദിനി എന്ന നിലയിൽ ആവാഹിക്കണം; കൂടാതെ താരമായ ‘ഓം’, വ്യാഹൃതികൾ (ഭൂഃ ഭുവഃ സ്വഃ)യും ത്രിപദാ ഗായത്രിയും സമുച്ചരിക്കണം.

Verse 47

शिरः शिखां च संपूर्य कुभयित्वा विरेचयेत् । वाममध्यात्परैर्वायुं क्रमेण प्राणसंयमे ॥ ४७ ॥

പ്രാണസംയമത്തിൽ ശ്വാസം ശിരസ്സും ശിഖയും വരെ നിറച്ച് ദൃഢമായി കുംഭകം ചെയ്ത് പിന്നെ വിരേചനം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് ഇടത്തുനിന്നും പിന്നെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്നുമെന്ന ക്രമത്തിൽ വായുവിനെ നിയന്ത്രിക്കണം.

Verse 48

द्विराचामेत्ततः पश्चात्प्रातः सूर्यश्चमेति च । आपः पुनंतु मध्याह्ने सायमग्निश्चमेति च ॥ ४८ ॥

അതിന് ശേഷം രണ്ടുതവണ ആചമനം ചെയ്ത്—പ്രാതഃ “സൂര്യൻ എന്നെ പവിത്രമാക്കട്ടെ” എന്നും; മധ്യാഹ്നത്തിൽ “ആപഃ എന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കട്ടെ” എന്നും; സായാഹ്നത്തിൽ “അഗ്നി എന്നെ പവിത്രമാക്കട്ടെ” എന്നും ജപിക്കണം।

Verse 49

आपो हिष्ठेति तिसृभिर्मार्जनं च ततश्चरेत् । सुमुत्रिया न इत्युक्त्वा नासास्पृष्टजलेन च ॥ ४९ ॥

പിന്നീട് “ആപോ ഹി ഷ്ഠാ…” എന്ന മന്ത്രം മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിച്ച് മാർജന (പ്രോക്ഷണം) ചെയ്യണം. അതിനുശേഷം “സുമുത്രിയാ നഃ…” എന്നു ചൊല്ലി, നാസികയെ സ്പർശിച്ച ജലത്തോടെ പ്രോക്ഷണം ചെയ്യണം।

Verse 50

द्विषद्वर्गं समुत्सार्य द्रुपदां शिरसि क्षिपेत् । ऋतं च सत्यमेतेन कृत्वा चैवाघमर्षणम् ॥ ५० ॥

ദ്വേഷികളുടെ കൂട്ടത്തെ അകറ്റി (പാപഭാരം) ദ്രുപദന്റെ ശിരസ്സിൽ നിക്ഷേപിക്കണം. ഇതിലൂടെ ഋതവും സത്യവും സ്ഥാപിതമായി, തീർച്ചയായും ‘അഘമർഷണം’—പാപക്ഷാലനം—നടക്കുന്നു।

Verse 51

अंतश्चरसि मंत्रेण सकृदेव पिबेदपः । ततः सूर्याय विधिवद्गन्धं पुष्पं जलांजलिम् ॥ ५१ ॥

‘അന്തശ്ചരസി’ മന്ത്രം ജപിച്ച് ഒരിക്കൽ മാത്രം ജലം സിപ്പ് ചെയ്യണം. തുടർന്ന് വിധിപൂർവ്വം സൂര്യനു ഗന്ധം, പുഷ്പം, ജലാഞ്ജലി (അർഘ്യം) സമർപ്പിക്കണം।

Verse 52

क्षिप्त्वोपतिष्ठेद्देवर्षे भास्करं स्वस्तिकांजलिम् । ऊर्द्धूबाहुरधोबाहुः क्रमात्कल्यादिके त्रिके ॥ ५२ ॥

ഓ ദേവർഷേ! (നിർദ്ദേശിച്ച ജലം) തളിച്ച ശേഷം ഭാസ്കരന്റെ മുമ്പിൽ സ്വസ്തികാഞ്ജലി ചേർത്ത് ഭക്തിയോടെ നിൽക്കണം. കൃതാദി മൂന്നു യുഗങ്ങളുടെ ക്രമത്തിൽ—ഒരിടത്ത് ഭുജങ്ങൾ മേലോട്ട് ഉയർത്തിയും, മറ്റിടത്ത് താഴോട്ട് വച്ചും—വിധി പാലിക്കണം।

Verse 53

उहुत्यं चित्रं तच्चक्षुरित्येतात्र्रितयं जपेत् । सौराञ्छैवान्वैष्णवांश्च मंत्रानन्यांश्च नारद ॥ ५३ ॥

“ഉഹുത്യം”, “ചിത്രം”, “തച്ചക്ഷുഃ” എന്ന ഈ ത്രയം ജപിക്കണം. കൂടാതെ ഹേ നാരദ, സൂര്യ, ശിവ, വിഷ്ണു എന്നിവരുടെയും മറ്റു മന്ത്രങ്ങളുടെയും ജപവും ചെയ്യാം।

Verse 54

तेजोऽसि गायत्र्यसीति प्रार्थयेत्सवितुर्महः । ततोऽङ्गानि त्रिरावर्त्य ध्यायेच्छक्तीस्तदात्मिकाः ॥ ५४ ॥

“നീ തേജസ്സാണ്; നീ ഗായത്രിയാണ്” എന്ന് ജപിച്ച് സവിതൃയുടെ മഹത്തായ മഹിമയെ പ്രാർത്ഥിക്കണം. തുടർന്ന് അങ്കങ്ങളെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം മനസ്സിൽ ആവർത്തിച്ച്, അതേ സാരമായ ശക്തികളെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 55

ब्रह्मणी चतुराननाक्षवलया कुम्भं करैः स्रुक्स्रवौ बिभ्राणा त्वरुणेंदुकांतिवदना ऋग्रूपिणी बालिका । हंसारोहणकेलिखण्खण्मणेर्बिंबार्चिता भूषिता गायत्री परिभाविता भवतु नः संपत्समृद्ध्यै सदा ॥ ५५ ॥

ബ്രഹ്മശക്തിയായ പുണ്യ ഗായത്രി—ചതുരാനനനുപോലെ ജപമാലാ-വലയം ധരിച്ച്, കരങ്ങളിൽ കുംഭവും സ്രുക്-സ്രവവും വഹിച്ച്; നവചന്ദ്രകാന്തിപോലെ ദീപ്തമുഖം, ഋഗ്വേദസ്വരൂപിണിയായ യൗവന ബാലിക; ഹംസവാഹനക്രീഡയിൽ ഖണഖണിക്കുന്ന മണിഭൂഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയും ബിംബസദൃശാഭരണങ്ങളാൽ ശോഭിതയും—ജ്ഞാനികൾ നിരന്തരം ധ്യാനിക്കുന്ന അവൾ ഞങ്ങൾക്ക് എപ്പോഴും സമ്പത്തും സമൃദ്ധിയും നൽകട്ടെ।

Verse 56

रुद्राणी नवयौवना त्रिनयना वैयाघ्रचर्मांबरा खट्वांगत्रिशिखाक्षसूत्रवलयाऽभीतिश्रियै चास्तु नः । विद्युद्दामजटाकलापविलसद्बालेंदुमौलिर्मुदा सावित्री वृषवाहना सिततनुर्ध्येया यजूरूपिणी ॥ ५६ ॥

നവയൗവനയുത, ത്രിനയന, വ്യാഘ്രചർമാംബരം ധരിച്ച, ഖട്വാംഗം, ത്രിശൂലം, രുദ്രാക്ഷമാലയും വലയങ്ങളും വഹിക്കുന്ന രുദ്രാണി ഞങ്ങൾക്ക് അഭയശ്രീ നൽകട്ടെ। അവളുടെ ജടാകലാപം മിന്നൽമാലപോലെ തിളങ്ങി, മൗലിയിൽ ബാലചന്ദ്രൻ ശോഭിക്കുന്നു; അവൾ സാവിത്രി, വൃഷഭവാഹന, ശ്വേതതനു, ധ്യാനയോഗ്യ, യജുര്വേദസ്വരൂപിണി।

Verse 57

ध्येया सा च सरस्वती भगवती पीतांबरालंकृता श्यामा श्यामतनुर्जरोपरिलसद्गात्रांचिता वैष्णवी । तार्क्ष्यस्था मणिनूपुरांगदलसद्ग्रैवेयभूषोज्ज्वला हस्तालंकृतशंखचक्रसुगदापद्मा श्रियै चास्तु नः ॥ ५७ ॥

പീതാംബരം അണിഞ്ഞ, ശ്യാമവർണ്ണ ശ്യാമതനു, അവയവങ്ങളിൽ ജരയുടെ ദീപ്തചിഹ്നങ്ങൾ തിളങ്ങുന്ന, വൈഷ്ണവീ സ്വഭാവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഭഗവതി സരസ്വതി ധ്യാനയോഗ്യ. ഗരുഡാസീനയായി, മണിനൂപുരങ്ങളും അങ്ക-ഗ്രീവാഭരണങ്ങളുടെയും കാന്തിയാൽ ദീപ്തയായി; കരങ്ങളിൽ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം ധരിച്ച്—അവൾ ഞങ്ങൾക്ക് ശ്രീയും സൗഭാഗ്യവും നൽകട്ടെ।

Verse 58

एवं ध्यात्वा जपेत्तिष्ठन्प्रातर्मध्याह्नके तथा । सायंकाले समासीनो भक्त्या तद्गतमानसः ॥ ५८ ॥

ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച് പ്രഭാതത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ടും മധ്യാഹ്നത്തിലും ജപിക്കണം. സായാഹ്നത്തിൽ ഇരുന്ന് ഭക്തിയോടെ മനസ്സിനെ ആ പരമനിൽ ലയിപ്പിക്കണം.

Verse 59

सहस्रपरमां देवीं शतमध्यां दशावराम् । त्रिपदां प्रणवोपेतां भूर्भुवः स्वरुपक्रमाम् ॥ ५९ ॥

ഞാൻ ആ ദിവ്യ ദേവിയെ ധ്യാനിക്കുന്നു—‘സഹസ്ര’മായി പരമ, ‘ശത’ അവളുടെ മധ്യം, ‘ദശ’ അവളുടെ അധോഭാഗം; അവൾ ത്രിപദാ, പ്രണവം (ഓം) യുക്ത, ഭൂഃ-ഭുവഃ-സ്വഃ ക്രമത്തിൽ പ്രവഹിക്കുന്നവൾ.

Verse 60

षट्तारः संपुटो वापि व्रतिनश्च यतेर्जपः । गृहस्थस्य सतारः स्याज्जप्य एवंविधो मुने ॥ ६० ॥

വ്രതധാരിയും യതിയും ജപം ഷട്-താര സമ്പുടത്തോടെ ചെയ്യണം; ഗൃഹസ്ഥന്‍ സപ്ത-താരത്തോടെ ചെയ്യണം. ഹേ മുനേ, ജപത്തിന്റെ വിധി ഇതുതന്നെ.

Verse 61

ततो जप्त्वा यथाशक्ति सवित्रे विनिवेद्य च । गायत्र्यै च सवित्रे च प्रक्षिपेदंजलिद्वयम् ॥ ६१ ॥

പിന്നെ യഥാശക്തി ജപിച്ച് അത് സവിത്രിന് സമർപ്പിക്കണം; ഗായത്രിക്കും സവിത്രിക്കും—ഇരുവർക്കും—അഞ്ജലിയായി രണ്ടുതവണ ജലം അർപ്പിക്കണം.

Verse 62

ततो विसृज्य तां विप्र उत्तरे इति मंत्रतः । ब्रह्मणेशेन हरिणानुज्ञाता गच्छ सादरम् ॥ ६२ ॥

അതിനുശേഷം, ഹേ വിപ്രാ, ‘ഉത്തരേ…’ എന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന മന്ത്രത്താൽ അവളെ വിസർജ്ജിച്ച്, ബ്രഹ്മാ, ഈശൻ (ശിവൻ) 그리고 ഹരി (വിഷ്ണു) എന്നിവരുടെ ആദരപൂർവ്വമായ അനുമതി ലഭിച്ച്, ഭക്തിയോടെ പ്രസ്ഥാനം ചെയ്യണം.

Verse 63

दिग्भ्यो दिग्देवताभ्यश्च नमस्कृत्य कृतांजलिः । प्रातरादेः परं कर्म कुर्यादपि विधानतः ॥ ६३ ॥

ദിക്കുകളെയും ദിക്കുകളുടെ അധിദേവതകളെയും കൃതാഞ്ജലിയോടെ നമസ്കരിച്ച്, തുടർന്ന് വിധിപ്രകാരം പ്രഭാതകാലാനന്തര കർമങ്ങൾ ആചരിക്കണം।

Verse 64

प्रातर्मध्यंदिने चैव गृहस्थः स्नानमाचरेत् । वानप्रस्थश्च देवर्षे स्नायात्त्रिषवणं यतिः ॥ ६४ ॥

ഗൃഹസ്ഥൻ പ്രഭാതത്തിലും മധ്യാഹ്നത്തിലും സ്നാനം ആചരിക്കണം. ഹേ ദേവർഷേ, വാനപ്രസ്ഥനും അങ്ങനെ; യതി ത്രിഷവണം—മൂന്നു സന്ധ്യാകാലങ്ങളിലും സ്നാനിക്കണം।

Verse 65

आतुराणां तु रोगाद्यैः पांथानां च सकृन्मतम् । ब्रह्मयज्ञं ततः कुर्याद्दर्भपाणिर्मुनीश्वर ॥ ६५ ॥

രോഗാദികളാൽ പീഡിതർക്കും യാത്രക്കാരർക്കും (ബ്രഹ്മയജ്ഞം) ഒരിക്കൽ മാത്രം ചെയ്യുന്നതാണ് വിധി. അതിനാൽ, ഹേ മുനീശ്വരാ, കൈയിൽ ദർഭം ധരിച്ചു ബ്രഹ്മയജ്ഞം ആചരിക്കണം।

Verse 66

दिवोदितानि कर्माणि प्रमादादकृतानि चेत् । शर्वर्याः प्रथमे यामे तानि कुर्याद्यथाक्रमम् ॥ ६६ ॥

പകൽ നിർദ്ദേശിച്ച കർമങ്ങൾ അശ്രദ്ധയാൽ ചെയ്യാതിരുന്നാൽ, രാത്രിയുടെ ആദ്യ യാമത്തിൽ അവ യഥാക്രമം നിർവഹിക്കണം।

Verse 67

नोपास्ते यो द्विजः संध्यां धूर्तबुद्धिरनापदि । पाषंडः स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः ॥ ६७ ॥

യഥാർത്ഥ തടസ്സമൊന്നുമില്ലാതെ കപടബുദ്ധിയോടെ സന്ധ്യോപാസന ചെയ്യാത്ത ദ്വിജൻ പാഷണ്ഡനെന്നു തന്നെ അറിയണം; അവൻ സർവ്വ ധർമ്മാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ നിന്നു ബഹിഷ്കൃതൻ।

Verse 68

यस्तु संध्यादिकर्माणि कूटयुक्तिविशारदः । परित्यजति तं विद्यान्महापातकिनां वरम् ॥ ६८ ॥

കപടയുക്തിയിൽ നിപുണനായിട്ടും സന്ധ്യാദി നിത്യകർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനെ മഹാപാതകികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനെന്നു അറിയണം।

Verse 69

ये द्विजा अभिभाषंते त्यक्तसंध्यादिकर्मणः । ते यांति नरकान्घोरान्यावच्चंद्रार्कतारकम् ॥ ६९ ॥

സന്ധ്യാദി കർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടും അധികാരത്തോടെ സംസാരിക്കുന്ന ദ്വിജർ, ചന്ദ്ര-സൂര്യ-നക്ഷത്രങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം ഭീകര നരകങ്ങളിൽ പോകുന്നു।

Verse 70

देवार्चनं ततः कुर्याद्वैश्वदेवं यथाविधि । तत्रात्यमतिथिं सम्यगन्नाद्यैश्च प्रपूजयेत् ॥ ७० ॥

അതിനു ശേഷം ദേവാരാധന നടത്തുകയും വിധിപ്രകാരം വൈശ്വദേവ അർപ്പണം ചെയ്യുകയും വേണം; അവിടെ ശ്രേഷ്ഠ അതിഥിയെ അന്നാദികളാൽ യഥാവിധി ആദരിക്കണം।

Verse 71

वक्तव्या मधुरा वाणी तेष्वप्यभ्यागतेषु तु । जलान्नकंदमूलैर्वा गृहदानेन चार्चयेत् ॥ ७१ ॥

മധുരവാക്കുകൾ പറയണം; അപ്രതീക്ഷിതമായി വരുന്നവർക്കും വെള്ളം, അന്നം, കിഴങ്ങുവർഗ്ഗങ്ങൾ/മൂലങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ വീട്ടിൽ താമസസ്ഥലം നൽകി യഥാശക്തി ആദരിക്കണം।

Verse 72

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तिते । स तस्मै दुष्कृतं दत्त्वा पुण्यमादाय गच्छति ॥ ७२ ॥

ആരുടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് അതിഥി പ്രതീക്ഷഭംഗത്തോടെ മടങ്ങിപ്പോകുന്നുവോ, അവൻ ആ ഗൃഹസ്ഥന് തന്റെ പാപം നൽകി, അവന്റെ പുണ്യം എടുത്തുകൊണ്ട് പോകുന്നു।

Verse 73

अज्ञातगोत्रनामानमन्यग्रामादुपागतम् । विपश्चितोऽतिथिं प्राहुर्विष्णुवत्तं प्रपूजयेत् ॥ ७३ ॥

മറ്റൊരു ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് വന്നതും ഗോത്രനാമം അറിയാത്തതുമായവനെ പണ്ഡിതർ ‘അതിഥി’ എന്നു പറയുന്നു; അത്തരം അതിഥിയെ വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെ കരുതി പൂജിച്ച് സത്കരിക്കണം।

Verse 74

स्वग्रामवासिनं त्वेकं श्रोत्रियं विष्णुतत्परम् । अन्नाद्यैः प्रत्यहं विप्रपितॄनुद्दिश्य तर्पयेत् ॥ ७४ ॥

സ്വഗ്രാമത്തിൽ വസിക്കുന്ന വേദജ്ഞനായ ശ്രോത്രിയനും വിഷ്ണുപരായണനുമായ ഒരൊറ്റ ബ്രാഹ്മണനെ, ബ്രാഹ്മണരെയും പിതൃകളെയും ഉദ്ദേശിച്ച്, പ്രതിദിനം അന്നാദികളാൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം।

Verse 75

पंचयज्ञपरित्यागी ब्रह्माहेत्युच्यते बुधैः । कुर्यादहरहस्तस्मात्पंचयज्ञान्प्रयन्ततः ॥ ७५ ॥

പഞ്ചയജ്ഞങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനെ പണ്ഡിതർ ‘ബ്രഹ്മഹന്ത’ എന്നു വിളിക്കുന്നു; അതിനാൽ പ്രതിദിനം പരിശ്രമത്തോടെ പഞ്ചയജ്ഞങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 76

देवयज्ञो भूतयज्ञः पितृयज्ञस्तथैव च । नृपज्ञो ब्रह्मयज्ञश्च पंचयज्ञान्प्रचक्षते ॥ ७६ ॥

ദേവയജ്ഞം, ഭൂതയജ്ഞം, പിതൃയജ്ഞം, നൃപയജ്ഞം, ബ്രഹ്മയജ്ഞം—ഇവയെയാണ് പഞ്ചയജ്ഞങ്ങൾ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നത്।

Verse 77

भृत्यमित्रादिसंयुक्तः स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः । द्विजानां भोज्यमश्रीयात्पात्रं नैव परित्यजेत् ॥ ७७ ॥

ഭൃത്യന്മാരും സുഹൃത്തുക്കളും മുതലായവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായാലും വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച് സ്വയം ഭക്ഷിക്കണം. ദ്വിജർക്കു യോജ്യമായ ഭോജ്യം സ്വീകരിക്കണം; സ്വന്തം പാത്രം ഒരിക്കലും അവമാനത്തോടെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്।

Verse 78

संस्थाप्य स्वासमे पादौ वस्त्रार्द्धं परिधाय च । मुखेन वमितं भुक्त्वा सुरापीत्युच्यते बुधैः ॥ ७८ ॥

സ്വന്തം വായിന് മേൽ സ്വന്തം പാദങ്ങൾ വെച്ച്, അർദ്ധവസ്ത്രമാത്രം ധരിച്ചു, വായിൽ നിന്നു ഛർദ്ദിച്ചതിനെ ഭക്ഷിച്ചാൽ—പണ്ഡിതർ അതിനെ സുരാപാനത്തോടു തുല്യമെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 79

खादितार्द्धं पुनः खादेन्मोदकांश्च फलानि च । प्रत्यक्षं लवणं चैव गोमांसशीति गद्यते ॥ ७९ ॥

അർദ്ധം തിന്നതിനെ വീണ്ടും തിന്നരുത്; നിയമവിരുദ്ധമായി മോദകങ്ങളും ഫലങ്ങളും സ്വീകരിക്കരുത്. അതുപോലെ ഉപ്പിനെ നേരിട്ട് (ഒറ്റയ്ക്ക്) കഴിക്കുന്നത് നിന്ദ്യം—ഇത് ‘ഗോമാംസഭക്ഷണസമം’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 80

अपोशाने वाचमने अद्यद्रव्येषु च द्विजः । शब्द न कारयेद्विप्रस्तं कुर्वन्नारकी भवेत् ॥ ८० ॥

ആപോശനം, വാചമനം, അശുദ്ധ ദ്രവ്യങ്ങളുടെ കൈകാര്യം എന്നിവയുടെ സമയത്ത് ദ്വിജൻ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിക്കരുത്; അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവൻ നരകയോഗ്യനാകും।

Verse 81

पथ्यमन्नं प्रभुञ्जीत वाग्यतोऽन्नमसुत्सयनम् । अमृतोपस्तरणमसि अपोशानं भुजेः पुरः ॥ ८१ ॥

വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച്, ആഹാരത്തെ കുറ്റപ്പെടുത്താതെ, പഥ്യമായ അന്നം മാത്രം ഭുജിക്കണം. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പ് ‘അമൃതോപസ്തരണമസി’ എന്ന് ഉച്ചരിച്ച് ആപോശനം ചെയ്യണം।

Verse 82

अमृतापिधानमसि भोज्यान्तेऽपः सकृत्पिबेत् । प्राणाद्या आहुतीर्दत्त्वाचम्य भोजनमाचरेत् ॥ ८२ ॥

ഭോജനാന്തത്തിൽ ‘അമൃതാപിധാനമസി’ എന്ന് ഉച്ചരിച്ച് ഒരിക്കൽ വെള്ളം കുടിക്കണം. തുടർന്ന് പ്രാണാദി ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച്, ആചമനം ചെയ്ത്, ഭോജനവിധി സമാപിക്കണം।

Verse 83

ततश्चाचम्य विप्रेंद्र शास्त्रचिंतापरो भवेत् । रात्रावपि यथाशक्ति शयनासनभोजनैः ॥ ८३ ॥

അതിനുശേഷം ആചമനം ചെയ്ത്, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ശാസ്ത്രചിന്തയിൽ ലീനനായിരിക്കണം. രാത്രിയിലും കഴിയുന്നത്ര ശയനം, ആസനസുഖം, ഭോജനം എന്നിവയിൽ സംയമം പാലിക്കണം.

Verse 84

एवं गृही सदाचारं कुर्यात्प्रतिदिनं मुने । यदाऽचारपरित्यागी प्रायश्चित्ती तदा भवेत् ॥ ८४ ॥

ഹേ മുനേ, ഗൃഹസ്ഥൻ ഇങ്ങനെ പ്രതിദിനം സദാചാരം ആചരിക്കണം. എന്നാൽ ആചാരം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അപ്പോൾ പ്രായശ്ചിത്തം നിർബന്ധമാകും.

Verse 85

दूषितां स्वतनुं दृष्ट्वा पालिताद्यैश्च सत्तम । पुत्रेषु भार्यां निःक्षिप्य वनं गच्छेत्सहैव वा ॥ ८५ ॥

ഹേ സത്തമാ, സ്വന്തം ശരീരം ക്ഷയിച്ച് പരിചാരകരുടെ ആശ്രയത്തിൽ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നതായി കണ്ടാൽ, ഭാര്യയെ പുത്രന്മാരുടെ കൈയിൽ ഏൽപ്പിച്ച് വനത്തിലേക്ക് പോകണം—ഒറ്റയ്ക്കോ അല്ലെങ്കിൽ അവളോടൊപ്പംവോ.

Verse 86

भवेत्रिषवणस्नायी नखश्मश्रुजटाधरः । अधः शायी ब्रह्मचारी पञ्चयज्ञपरायणः ॥ ८६ ॥

അവൻ ത്രിസന്ധ്യകളിലും സ്നാനം ചെയ്യുന്നവനാകണം; നഖം, മുടി, താടി എന്നിവ മുറിക്കാതെ ജട ധരിക്കണം. നിലത്ത് ശയിക്കണം; ബ്രഹ്മചാരിയായി ജീവിക്കണം; പഞ്ചമഹായജ്ഞങ്ങളിൽ പരായണനാകണം.

Verse 87

फलमूलाशनो नित्यं स्वाध्यायनिरतास्तथा । दयावान्सर्वभूतेषु नारायणपरायणः ॥ ८७ ॥

അവൻ നിത്യവും ഫലവും മൂലവും ആഹാരമാക്കി, സ്വാധ്യായത്തിൽ നിരതനായി, സർവ്വഭൂതങ്ങളോടും കരുണയുള്ളവനായി, നാരായണനിൽ പൂർണ്ണപരായണനാകണം.

Verse 88

वर्जयेद्ग्रामजातानि पुष्पाणि च फलानि च । अष्टौ ग्रासांश्च भुञ्जीत न कुर्याद्रात्रिभोजनम् ॥ ८८ ॥

ഗ്രാമത്തിൽ ഉത്ഭവിച്ച അന്നവും പുഷ്പവും ഫലവും വर्जിക്കണം. എട്ട് ഗ്രാസം മാത്രം ഭുജിച്ച്, രാത്രിയിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്.

Verse 89

अत्यन्तं वर्जयेत्तैलं वानप्रस्थसमाश्रमी । व्यवायं वर्जयेच्चैव निद्रालस्ये तथैव च ॥ ८९ ॥

വാനപ്രസ്ഥ ആശ്രമം ആശ്രയിച്ചവൻ എണ്ണയെ കർശനമായി വర్జിക്കണം. മൈഥുനം, അതിനിദ്ര, ആലസ്യം എന്നിവയും ഒഴിവാക്കണം.

Verse 90

शंखचक्रगदापाणिं नित्यं नारायणं स्मरेत् । वानप्रस्थः प्रकुर्वीत तपश्चांद्रायणादिकम् ॥ ९० ॥

ശംഖ-ചക്ര-ഗദാധാരിയായ നാരായണനെ നിത്യം സ്മരിക്കണം. വാനപ്രസ്ഥൻ ചാന്ദ്രായണാദി തപസ്സുകൾ അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 91

सहेत शीततापादिवह्निं परिचरेत्सदा । यदा मनसि वैराग्यं जातं सर्वेषु वस्तुषु ॥ ९१ ॥

ശീതം, താപം മുതലായവ സഹിച്ച് അഗ്നിസേവയിൽ സദാ ശാസ്ത്രീയമായി നിലകൊള്ളണം. മനസ്സിൽ എല്ലാ വിഷയങ്ങളോടും വൈരാഗ്യം ജനിക്കുമ്പോൾ.

Verse 92

तदैव संन्यसेद्विप्र पतितस्त्वन्यथा भवेत् । वेदांताभ्यासनिरतः शांतो दांतो जितेंद्रियः ॥ ९२ ॥

ഹേ വിപ്രാ! അപ്പോൾ തന്നെ ഉടൻ സന്ന്യാസം സ്വീകരിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ പതിതനാകും. വേദാന്താഭ്യാസത്തിൽ നിരതനായി, ശാന്തനും ദാന്തനും ജിതേന്ദ്രിയനുമായി ഇരിക്കണം.

Verse 93

निर्द्वेद्वो निरहंकारो निर्ममः सर्वदा भवेत् । शमादिगुणसंयुक्तः कामक्रोधविवर्जितः ॥ ९३ ॥

മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും ദ്വേഷരഹിതനും അഹങ്കാരരഹിതനും മമതാരഹിതനും ആയിരിക്കണം; ശമാദി ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായി കാമവും ക്രോധവും വിട്ടൊഴിയണം।

Verse 94

नग्नो वा जीर्णकौपीनौ भवेन्मुंडो यतिर्द्विजः । समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः ॥ ९४ ॥

നഗ്നനായിരിക്കുകയോ ജീർണ്ണമായ കൗപീനമാത്രം ധരിക്കുകയോ ചെയ്താലും, മുണ്ഡിതശിരസ്സുള്ള ദ്വിജ യതി ഭിക്ഷുവിനെപ്പോലെ സ്ഥിരനാകണം; ശത്രുവിലും മിത്രത്തിലും, മാനത്തിലും അപമാനത്തിലും സമഭാവം പുലർത്തണം।

Verse 95

एकरात्रं वसेद्ग्रामे त्रिरात्रं नगरे तथा । भैक्षेण वर्त्तयेन्नित्यं नैकान्नादीभवेद्यतिः ॥ ९५ ॥

യതി ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു രാത്രി മാത്രവും നഗരത്തിൽ മൂന്ന് രാത്രികൾ മാത്രവും താമസിക്കണം. നിത്യവും ഭിക്ഷയാൽ ജീവിക്കണം; ഒരൊറ്റ നിശ്ചിത വീട്ടിലെ അന്നമേ കഴിക്കുന്നവനാകരുത്।

Verse 96

अनिंदितद्विजगृहे व्यंगारे भुक्तिवर्जिते । विवादरहिते चैव भिक्षार्थं पर्यटेद्यतिः ॥ ९६ ॥

യതി ഭിക്ഷാർത്ഥം നിന്ദാരഹിതനായ ദ്വിജന്റെ വീട്ടിലേക്കേ സഞ്ചരിക്കണം; അവിടെ അടുപ്പിലെ അഗ്നി തെളിഞ്ഞിരിക്കണം, അതിഥിയായി ഭക്ഷണത്തിന് ക്ഷണം ഉണ്ടായിരിക്കരുത്, കൂടാതെ കലഹമില്ലാത്തതായിരിക്കണം।

Verse 97

भवेत्रिषवणस्नायी नारायणपरायणः । जपेच्च प्रणवं नित्यं जितात्मा विजितेंद्रियः ॥ ९७ ॥

അവൻ ത്രിസന്ധ്യകളിലും സ്നാനം ചെയ്യുന്നവനായി, നാരായണനിൽ പരായണനായി ഇരിക്കണം. ജിതാത്മാവും വിജിതേന്ദ്രിയനും ആയി നിത്യവും പ്രണവം ‘ഓം’ ജപിക്കണം।

Verse 98

एकान्नादी भवेद्यस्तु कदाचिल्लंपटो यतिः । न तस्य निष्कृतिर्द्दष्टा प्रायश्चित्तायुतैरपि ॥ ९८ ॥

യതി ഒരിക്കൽ മാത്രം ആഹാരം ചെയ്യുന്നവനായാലും, ഏതെങ്കിലും സമയത്ത് കാമലമ്പടനായി ദുഷ്ചരിതനായി മാറുകയാണെങ്കിൽ, അവനു അയുത പ്രായശ്ചിത്തങ്ങളാലും നിഷ്കൃതി കാണപ്പെടുന്നില്ല।

Verse 99

लोभाद्यदि यतिर्विप्र तनुपोषपरो भवेत् । स चंडालसमो ज्ञेयो वर्णाश्रमविगर्हितः ॥ ९९ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ലാഭവശാൽ യതി ശരീരപോഷണവും ഭോഗവും മാത്രമേ ലക്ഷ്യമാക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവനെ ചണ്ഡാലനോടു സമനായി അറിയുക—വർണാശ്രമധർമ്മത്തിൽ നിന്ദിതൻ।

Verse 100

आत्मानां चिंतयेद्द्रेवं नारायणमनामयम् । निर्द्वंद्रं निर्ममंशांतं मायातीतममत्सरम् ॥ १०० ॥

നാരായണദേവനെ തന്നെ ആത്മസ്വരൂപനായി ധ്യാനിക്കണം—അവൻ നിരാമയൻ, ദ്വന്ദ്വാതീതൻ, നിർമ്മമൻ, ശാന്തൻ, മായാതീതൻ, മത്‌സരരഹിതൻ।

Verse 101

अव्ययं परिपूर्णं च सदानन्दैकविग्रहम् । ज्ञानस्वरुपममलं परं ज्योतिः सनातनम् ॥ १०१ ॥

അവൻ അവ്യയനും പരിപൂർണ്ണനും ആകുന്നു; അവന്റെ വിഗ്രഹം സദാ ഏകാനന്ദസ്വരൂപം. അവൻ അമലൻ, ജ്ഞാനസ്വരൂപൻ, പരമജ്യോതി, സനാതനൻ।

Verse 102

अविकारमनाद्यंतं जगच्चैतन्यकारणम् । निर्गुणं परमं ध्यायेदात्मानं परतः परम् ॥ १०२ ॥

പരാത്പരമായ പരമാത്മാവിനെ ധ്യാനിക്കണം—അവൻ അവികാരൻ, അനാദി-അനന്തൻ, ജഗത്തിന്റെ ചൈതന്യത്തിന് കാരണൻ, നിർഗുണൻ, പരമൻ।

Verse 103

पठेदुपनिषद्वाक्यं वेदांतार्थांश्च चिंतयेत् । सहस्त्रशीर्षं देवं च सदा ध्यायेज्जितेंद्रियः ॥ १०३ ॥

ഇന്ദ്രിയജയം നേടിയവൻ ഉപനിഷദ് വാക്യങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്ത്, വേദാന്താർത്ഥങ്ങൾ ധ്യാനിച്ച്, സഹസ്രശീർഷനായ ഭഗവാൻ നാരായണനെ സദാ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 104

एवं ध्यानपरो यस्तु यतिर्विगतमत्सरः । स याति परमानंदं परं ज्योतिः सनातनम् ॥ १०४ ॥

ഇങ്ങനെ ധ്യാനപരനായും അസൂയരഹിതനായും ഉള്ള യതി പരമാനന്ദമായ സനാതന പരമജ്യോതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 105

इत्येवमाश्रमाचारान्यः करोति द्विजः क्रमात् । स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचयति ॥ १०५ ॥

ഇങ്ങനെ ക്രമമായി ആശ്രമാചാരങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ദ്വിജൻ പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; അവിടെ ചെന്നാൽ പിന്നെ ശോകമില്ല।

Verse 106

वर्णाश्रमाचाररताः सर्वपापविवर्जिताः । नारायणपरा यांति तद्विष्णः परमं पदम् ॥ १०६ ॥

വർണാശ്രമാചാരങ്ങളിൽ നിരതരായി, സർവപാപവിവർജിതരായി, നാരായണപരായണരായവർ വിഷ്ണുവിന്റെ ആ പരമപദത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।