Adhyaya 67
ययातिना पूरौ राज्याभिषेकः, दिक्प्रदानं, तृष्णा-वैराग्योपदेशः, वनप्रवेशः च
ഈ അധ്യായത്തിൽ യയാതി സമവേത വർണങ്ങളെയും മൂപ്പന്മാരെയും അഭിസംബോധന ചെയ്ത് പറയുന്നു—അനുസരണക്കേടും പ്രതികൂല സ്വഭാവവും കാരണം ജ്യേഷ്ഠൻ യദു രാജ്യത്വത്തിന് അയോഗ്യൻ; മാതാപിതൃധർമ്മം പാലിക്കുന്ന പുരുവാണ് പ്രശംസനീയൻ. ശുക്രന്റെ വരം ഓർമ്മിപ്പിച്ച്—അനുസരിക്കുന്ന പുത്രനാണ് രാജ്യം വഹിക്കുക—എന്ന് ജനസമ്മതത്തോടെ പുരുവിനെ സിംഹാസനത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് ഭൂമി ജയിച്ച് ദിക്കനുസരിച്ച് പ്രദേശങ്ങൾ നൽകുന്നു—തുര്വസുവിന് അഗ്നേയദിക്ക്, യദുവിന് ദക്ഷിണം, ദ്രുഹ്യുവിനും അനുവിനും പടിഞ്ഞാറ്/വടക്ക്. പിന്നെ യയാതിയുടെ ഗാഥകളിലൂടെ ഉപദേശം: ഭോഗം കൊണ്ട് തൃഷ്ണ ശമിക്കില്ല; നെയ്യൊഴിച്ച അഗ്നിപോലെ അത് വർധിക്കും; ബ്രഹ്മപ്രാപ്തിയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ—മനസാ വാചാ കർമണാ അഹിംസ, അദ്വേഷം, നിർഭയം; ദേഹം ജരപ്പെടുമ്പോഴും തൃഷ്ണ അജര. അവസാനം യയാതി രാജ്ഞിയോടൊപ്പം വനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ഭൃഗുതുങ്കത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്ത് സ്വർഗം പ്രാപിക്കുന്നു; ഈ കഥ ശ്രവണം-കീർത്തനം ശുദ്ധിയും ശിവലോക മഹിമയും നൽകുന്നു എന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे षट्षष्टितमो ऽध्यायः ययाति रेलोअदेद् ययातिरुवाच ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथञ्चन
ഇങ്ങനെ ശ്രീലിംഗ മഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിൽ അറുപത്തേഴാം അധ്യായം. യയാതി പറഞ്ഞു—ബ്രാഹ്മണപ്രമുഖരായ എല്ലാ വർണങ്ങളും എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക; യാതൊരു വിധത്തിലും ജ്യേഷ്ഠനു രാജ്യം നൽകുകയില്ല.
Verse 2
मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः प्रतिकूलमतिश्चैव न स पुत्रः सतां मतः
എന്റെ ജ്യേഷ്ഠനായ യദു എന്റെ നിയോഗം പാലിച്ചില്ല; അവന്റെ മനസ്സും പ്രതികൂലമായി. അതിനാൽ സജ്ജന്മാരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ അവൻ യഥാർത്ഥ പുത്രനല്ല.
Verse 3
मातापित्रोर्वचनकृत् सद्भिः पुत्रः प्रशस्यते स पुत्रः पुत्रवद् यस् तु वर्तते मातृपितृषु
മാതാപിതാക്കളുടെ വചനം അനുസരിക്കുന്നവനെയാണ് സജ്ജന്മാർ പുത്രനെന്ന് പ്രശംസിക്കുന്നത്; മാതാപിതാക്കളോടു പുത്രോചിത ഭക്തിയും കർത്തവ്യവും കൊണ്ട് പെരുമാറുന്നവനേ യഥാർത്ഥ പുത്രൻ.
Verse 4
यदुनाहमवज्ञातस् तथा तुर्वसुनापि च द्रुह्येन चानुना चैव मय्यवज्ञा कृता भृशम्
യദു എന്നെ അവമാനിച്ചു; അതുപോലെ തുർവസുവും. ദ്രുഹ്യുവും അനുവും വീണ്ടും വീണ്ടും എനിക്കു മേൽ മഹത്തായ അവജ്ഞ കാട്ടി.
Verse 5
पुरुणा च कृतं वाक्यं मानितश् च विशेषतः कनीयान्मम दायादो जरा येन धृता मम
പുരുവിന്റെ വാക്ക് നടപ്പാക്കി; അവനെ പ്രത്യേകമായി ആദരിച്ചു. എന്നാൽ ചെറുപ്പനായ എന്റെ സ്വന്തം അവകാശി—എന്റെ ജരയെ ധരിച്ചു എന്നെ താങ്ങിയവൻ—ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു.
Verse 6
शुक्रेण मे समादिष्टा देवयान्याः कृते जरा प्रार्थितेन पुनस्तेन जरा संचारिणी कृता
ശുക്രൻ എന്നോട് കല്പിച്ചു—ദേവയാനിയുടെ നിമിത്തം എനിക്കു ജര ഏർപ്പെടുത്തപ്പെടണം എന്ന്. പിന്നെ അദ്ദേഹം വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചതോടെ, അതേ ജര ‘സഞ്ചാരിണി’യായി—ഒരു ദേഹത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്കു മാറാവുന്നവയായി—മാറ്റപ്പെട്ടു.
Verse 7
शुक्रेण च वरो दत्तः काव्येनोशनसा स्वयम् पुत्रो यस्त्वनुवर्तेत स ते राज्यधरस्त्विति
കാവ്യ ഉശനസ്—സ്വയം ശുക്രൻ—ഈ വരം നൽകി: “നിന്റെ ധർമ്മവും ആജ്ഞയും നിഷ്ഠയോടെ അനുസരിക്കുന്ന പുത്രൻ തന്നെയാണ് നിന്റെ രാജ്യധാരകൻ.”
Verse 8
भवन्तो ऽप्यनुजानन्तु पूरू राज्ये ऽभिषिच्यते प्रकृतय ऊचुः यः पुत्रो गुणसम्पन्नो मातापित्रोर्हितः सदा
“നിങ്ങളും സമ്മതിക്കുവിൻ—പൂരു രാജസ്ഥാനത്ത് അഭിഷിക്തനാകട്ടെ.” അപ്പോൾ പ്രജകൾ പറഞ്ഞു: “ഗുണസമ്പന്നനായി, എപ്പോഴും മാതാപിതാക്കളുടെ ഹിതത്തിൽ നിബദ്ധനായ പുത്രനാണ് യോഗ്യൻ.”
Verse 9
सर्वमर्हति कल्याणं कनीयान् अपि स प्रभुः अर्हः पूरुरिदं राज्यं यः सुतो वाक्यकृत्तव
അവൻ കനിഷ്ഠനായാലും ആ പ്രഭുസ്വരൂപനായ പുത്രൻ സർവ്വമംഗളങ്ങൾക്കും അർഹൻ. ഈ രാജ്യം ന്യായമായി പൂരുവിനേത്—നിന്റെ വാക്ക് നടപ്പാക്കുന്ന (ആജ്ഞാപാലകൻ) നിന്റെ പുത്രൻ അവൻ തന്നേ।
Verse 10
वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं कर्तुमन्यथा ययाति दिस्त्रिबुतेस् थे किन्ग्दोम् सूत उवाच एवं जानपदैस्तुष्टैर् इत्युक्तो नाहुषस्तदा
ശുക്രന്റെ വരദാനപ്രഭാവം മൂലം ഇതിനെ മറ്റെങ്ങനെ ചെയ്യാൻ സാധ്യമല്ലായിരുന്നു. അതിനാൽ യയാതി രാജ്യം വിഭജിച്ച് നൽകി. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ജനങ്ങൾ സന്തുഷ്ടരായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, നഹുഷൻ അന്നേ സമയം മറുപടി പറഞ്ഞു. ശൈവദർശനത്തിൽ വരവും കർമ്മപാശവും രാജശക്തിയെയും ബന്ധിക്കുന്നു; യഥാർത്ഥ പരമാധികാരം പതി ശിവനുടേതു മാത്രം।
Verse 11
अभिषिच्य ततो राज्यं पूरुं स सुतम् आत्मनः दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं पुत्रमादिशत्
അതിനുശേഷം രാജാവ് തന്റെ പുത്രൻ പൂരുവിനെ രാജസ്ഥാനത്ത് അഭിഷേകം ചെയ്തു; ദക്ഷിണ-കിഴക്കൻ ദിക്കിലെ ഭരണത്തിന് പുത്രൻ തുർവസുവിനെ നിയോഗിച്ചു।
Verse 12
दक्षिणायामथो राजा यदुं ज्येष्ठं न्ययोजयत् प्रतीच्यामुत्तरस्यां तु द्रुह्युं चानुं च तावुभौ
അതിനുശേഷം രാജാവ് ദക്ഷിണദിക്കിൽ ജ്യേഷ്ഠനായ യദുവിനെ നിയോഗിച്ചു; പടിഞ്ഞാറും വടക്കും ദിക്കുകളിൽ ക്രമമായി ദ്രുഹ്യുവിനെയും അനുവിനെയും—ആ ഇരുവരെയും—സ്ഥാപിച്ചു. ഇങ്ങനെ ദിക്കുകളുടെ കാവൽ ലോകഭരണത്തിന്റെ മാതൃകയായി; അതെല്ലാം പരമ പതി ശിവന്റെ ഉയർന്ന അധീനതയിൽ തന്നേ।
Verse 13
सप्तद्वीपां ययातिस्तु जित्वा पृथ्वीं ससागराम् व्यभजच्च त्रिधा राज्यं पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा
നഹുഷന്റെ പുത്രനായ യയാതി ഏഴ് ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ട ഭൂമിയെ ജയിച്ച്, പിന്നെ രാജ്യം മൂന്നു ഭാഗങ്ങളാക്കി വിഭജിച്ച് തന്റെ പുത്രന്മാർക്ക് നൽകി।
Verse 14
पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु हर्षनिर्भरमानसः प्रीतिमानभवद्राजा भारम् आवेश्य बन्धुषु
രാജ്യശ്രീ പുത്രനിലേക്കു മാറിയപ്പോൾ രാജാവ് ഹർഷം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ ശാന്തനും സ്നേഹശീലനും ആയി; ഭരണഭാരം ബന്ധുക്കൾക്കു ഏല്പിച്ചു।
Verse 15
अत्र गाथा महाराज्ञा पुरा गीता ययातिना याभिः प्रत्याहरेत् कामान् सर्वतो ऽङ्गानि कूर्मवत्
ഇവിടെ മഹാരാജ യയാതി പുരാതനകാലത്ത് പാടിയ ഗാഥയുണ്ട്—അതിലൂടെ ആമയെപ്പോലെ എല്ലാദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അവയവങ്ങളും പിൻവലിച്ച് കാമപ്രേരണകളെ നിയന്ത്രിച്ച്, പശു (ജീവൻ)നെ പതി ശിവനിൽ സ്ഥിരപ്പെടുത്തണം।
Verse 16
ताभिर् एव नरः श्रीमान् नान्यथा कर्मकोटिकृत् न जातु कामः कामानाम् उपभोगेन शाम्यति
ഇതുതന്നെയാണ് മാർഗം; സമ്പന്നനായ മനുഷ്യൻ കോടിക്കണക്കിന് കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താലും മറ്റൊരു പരിഹാരമില്ല—വിഷയഭോഗം കൊണ്ടു കാമം ഒരിക്കലും ശമിക്കുകയില്ല।
Verse 17
हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः
ഹവിസ് (ആഹുതി) കൊണ്ടു അത് വീണ്ടും വീണ്ടും വർധിക്കുന്നു—കറുത്ത് നന്നായി ചവിട്ടപ്പെട്ട പാത കൂടുതൽ ഉറപ്പാകുന്നതുപോലെ; അതിനാൽ ഭൂമിയിൽ നെല്ലും യവവും, സ്വർണം, പശുക്കൾ, സ്ത്രീകൾ—അഥവാ സമൃദ്ധി—ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।
Verse 18
नालमेकस्य तत्सर्वम् इति मत्वा शमं व्रजेत् यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेषु पापकम्
ഇതെല്ലാം ഒരാളിനുവേണ്ടി മാത്രമല്ലെന്ന് അറിഞ്ഞ് ശമം (അന്തര്ശാന്തി) പ്രാപിക്കണം. എല്ലാ ജീവികളോടും പാപകരമായ, ഹാനികരമായ ഭാവം വളർത്താതിരിക്കുമ്പോഴാണ് യഥാർത്ഥ ശാന്തി ലഭിക്കുന്നത്।
Verse 19
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म सम्पद्यते तदा यदा परान्न बिभेति परे चास्मान्न बिभ्यति
കർമ്മം, മനസ്, വാക്ക് എന്നിവയാൽ അപ്പോൾ ബ്രഹ്മസ്ഥിതി ലഭിക്കുന്നു; അവൻ ആരെയും ഭയപ്പെടാതെയും മറ്റുള്ളവർ അവനെ ഭയപ്പെടാതെയും ഇരിക്കുമ്പോൾ. പാശബന്ധം നീങ്ങി പതിയായ പരമേശ്വരനിൽ സ്ഥിരമായ പശു-ആത്മാവിന്റെ ശുദ്ധിയുടെ ലക്ഷണം ഈ നിർഭയതയാണ്.
Verse 20
यदा न निन्देन्न द्वेष्टि ब्रह्म सम्पद्यते तदा या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर् यानजीर्यति जीर्यतः
അവൻ നിന്ദിക്കാതെയും ദ്വേഷിക്കാതെയും ഇരിക്കുമ്പോൾ അപ്പോൾ ബ്രഹ്മസ്ഥിതി ലഭിക്കുന്നു. ദുർമതികൾക്ക് ഉപേക്ഷിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ ആ അന്തർവൃത്തി, ദേഹം ജീർണ്ണിച്ചാലും ജീർണ്ണമാകുന്നില്ല.
Verse 21
यो ऽसौ प्राणान्तिको रोगस् तां तृष्णां त्यजतः सुखम् जीर्यन्ति जीर्यतः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतः
ആ തൃഷ്ണ പ്രാണാന്തക രോഗമാണ്; അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവന് സുഖശാന്തി ലഭിക്കുന്നു. കാലം കടന്നാൽ മുടി ജീർണ്ണമാകുന്നു; കാലം കടന്നാൽ പല്ലുകളും ജീർണ്ണമാകുന്നു—ജീർണ്ണതയോടെ എല്ലാം ജീർണ്ണമാകുന്നു.
Verse 22
चक्षुःश्रोत्रे च जीर्येते तृष्णैका निरुपद्रवा जीर्यन्ति देहिनः सर्वे स्वभावादेव नान्यथा
കണ്ണും ചെവിയും ജീർണ്ണമാകുന്നു; തൃഷ്ണ മാത്രം നിർഉപദ്രവമായി, ക്ഷയമില്ലാത്തതുപോലെ നിലനിൽക്കുന്നു. എല്ലാ ദേഹികളും സ്വഭാവം കൊണ്ടുതന്നെ വാർദ്ധക്യത്തിലേക്ക് പോകുന്നു—മറ്റൊരുവഴിയില്ല.
Verse 23
जीविताशा धनाशा च जीर्यतो ऽपि न जीर्यते यच्च कामसुखं लोके यच्च दिव्यं महत्सुखम्
ജീവിതാശയും ധനാശയും ദേഹം ജീർണ്ണിച്ചാലും ജീർണ്ണമാകുന്നില്ല. ലോകത്തിലെ കാമസുഖമാകട്ടെ, ദിവ്യമായ മഹാസുഖമാകട്ടെ—(അതുകൊണ്ടും തൃഷ്ണ തൃപ്തിയാകുന്നില്ല).
Verse 24
तृष्णाक्षयसुखस्यैतत् कलां नार्हति षोडशीम् एवमुक्त्वा स राजर्षिः सदारः प्राविशद्वनम्
തൃഷ്ണക്ഷയത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന സുഖത്തിന്റെ പതിനാറിലൊരകലക്കും ഈ വിഷയസുഖം അർഹമല്ല. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ രാജർഷി ഭാര്യയോടുകൂടെ വനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
Verse 25
भृगुतुङ्गे तपस्तप्त्वा तत्रैव च महायशाः साधयित्वा त्वनशनं सदारः स्वर्गमाप्तवान्
ഭൃഗുതുങ്ഗത്തിൽ അദ്ദേഹം തപസ്സു ചെയ്തു; ആ മഹായശസ്സുള്ളവൻ അവിടെയേ അനശനവ്രതം പൂർത്തിയാക്കി ഭാര്യയോടുകൂടെ സ്വർഗം പ്രാപിച്ചു.
Verse 26
तस्य वंशास्तु पञ्चैते पुण्या देवर्षिसत्कृताः यैर्व्याप्ता पृथिवी कृत्स्ना सूर्यस्येव मरीचिभिः
അവനിൽ നിന്ന് അഞ്ചു വംശങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു—പുണ്യവും ദേവർഷിമാർ ആദരിച്ചതുമായവ. അവരുടെ വഴി സർവ്വ ഭൂമിയും സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളാൽപോലെ വ്യാപിച്ചു.
Verse 27
धनी प्रजावान् आयुष्मान् कीर्तिमांश् च भवेन्नरः ययातिचरितं पुण्यं पठञ्छृण्वंश् च बुद्धिमान्
രാജാ യയാതിയുടെ ഈ പുണ്യചരിതം പാരായണം ചെയ്യുകയോ ശ്രവിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന ബുദ്ധിമാൻ ധനവാനും സന്താനവാനും ദീർഘായുസ്സുള്ളവനും കീർത്തിമാനുമായിത്തീരും.
Verse 28
सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते
അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി ശിവലോകത്തിൽ മഹിമിക്കപ്പെടുന്നു.
Frequently Asked Questions
Because Yadu is described as not following the niyoga/command and possessing a contrary disposition, whereas Puru is portrayed as the son who honors parental words and therefore becomes eligible to uphold rajadharma.
That desire is not pacified by enjoyment; it increases like fire fed by ghee. True peace comes from restraint, non-harming, and the inner abandonment of craving—presented as a route to brahman-attainment and, by the chapter’s phalaśruti, exaltation in Shiva-loka.