Adhyaya 35

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच अन्यत् पवित्रं विपुलं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् / रुद्रकोटिरिति ख्यातं रुद्रस्य परमेष्ठिनः

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ ഉത്തരവിഭാഗത്തിൽ മുപ്പത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ത്രിലോകത്തും പ്രസിദ്ധമായ മറ്റൊരു പവിത്രവും വിപുലവുമായ തീർത്ഥമുണ്ട്; പരമേശ്വരനായ രുദ്രനുടേതായ അത് ‘രുദ്രകോടി’ എന്നു ഖ്യാതം.

Verse 2

पुरा पुण्यतमे काले देवदर्शनतत्पराः / कोटिब्रह्मर्षयो दान्तास्तं देशमगमन् परम्

പുരാതനകാലത്തെ അത്യന്തം പുണ്യമായ സമയത്ത്, ദേവദർശനത്തിൽ പരായണരായി, ദമനശീലവും ശാന്തതയും ഉള്ള കോടിക്കണക്കിന് ബ്രഹ്മർഷിമാർ ആ പരമ പവിത്ര ദേശത്തേക്ക് പോയി.

Verse 3

अहं द्रक्ष्यामि गिरिशं पूर्वमेव पिनाकिनम् / अन्यो ऽन्यं भक्तियुक्तानां व्याघातो जायते किल

“ഞാൻ ആദ്യം തന്നെ ഗിരീശനായ പിനാകധാരി ശിവനെ ദർശിക്കും; കാരണം ഭക്തിയുക്തരിലുപോലും പരസ്പരം തടസ്സം സംഭവിക്കുമെന്നു കേൾക്കപ്പെടുന്നു.”

Verse 4

तेषां भक्तिं तदा दृष्ट्वा गिरिशो योगिनां गुरुः / कोटिरूपो ऽभवद् रुद्रो रुद्रकोटिस्ततः स्मृतः

അവരുടെ ഭക്തി അന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, യോഗികളുടെ ഗുരുവായ ഗിരീശ രുദ്രൻ കോടിരൂപം ധരിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം ‘രുദ്രകോടി’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്.

Verse 5

ते स्म सर्वे महादेवं हरं गिरिगुहाशयम् / पश्यन्तः पार्वतीनाथं हृष्टपुष्टधियो ऽभवन्

അപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും മഹാദേവൻ—ഹരൻ, ഗിരിഗുഹാവാസി, പാർവതീനാഥൻ—എന്നിവനെ ദർശിച്ച് അന്തരാനന്ദം പ്രാപിച്ചു; അവരുടെ മനസ്സുകൾ ശക്തിയും ഉന്നതിയും നേടി।

Verse 6

अनाद्यन्तं महादेवं पूर्वमेवाहमीश्वरम् / दृष्टवानिति भक्त्या ते रुद्रन्यस्तधियो ऽभवन्

“ഞാൻ മുമ്പേ ആദിയന്തമില്ലാത്ത മഹാദേവൻ—ഈശ്വരൻ—നെ ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്.” ഇങ്ങനെ ഭക്തിയാൽ അവർ റുദ്രനിൽ മനസ്സു പൂർണ്ണമായി ഏല്പിച്ചു।

Verse 7

अथान्तरिक्षे विमलं पश्यन्ति स्म महत्तरम् / ज्योतिस्तत्रैव ते सर्वे ऽभिलषन्तः परं पदम्

പിന്നീട് അവർ അന്തരീക്ഷത്തിൽ വിശാലവും നിർമലവും ആയ ജ്യോതി കണ്ടു; പരമപദം ആഗ്രഹിച്ച് അവിടെ തന്നേ ആ പരമധാമത്തിൽ മനസ്സു നിശ്ചലമാക്കി।

Verse 8

एतत् सदेशाध्युषितं तीर्थं पुण्यतमं शुभम् / दृष्ट्वा रुद्रं समभ्यर्च्य रुद्रसामीप्यमाप्नुयात्

ഈ തീർത്ഥം സദ്ജനങ്ങൾ അധിഷ്ഠിതമാക്കിയ അത്യന്തം പുണ്യവും ശുഭവും ആകുന്നു. ഇവിടെ റുദ്രനെ ദർശിച്ച് വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ റുദ്രസാമീപ്യം ലഭിക്കും।

Verse 9

अन्यच्च तीर्थप्रवरं नाम्ना मधुवनं स्मृतम् / तत्र गत्वा नियमवानिन्द्रस्यार्धासनं लभेत्

ഇതുകൂടാതെ ‘മധുവനം’ എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥവും പ്രസിദ്ധമാണ്. അവിടെ ചെന്നു നിയമങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന തീർത്ഥാടകൻ ഇന്ദ്രന്റെ അർധാസനം പ്രാപിക്കും।

Verse 10

अथान्यत्पुष्पनगरी देशः पुण्यतमः शुभः / तत्र गत्वा पितॄन् पूज्य कुलानां तारयेच्छतम्

അടുത്തതായി പുഷ്പനഗരീ എന്ന അതിപുണ്യവും മംഗളകരവും ആയൊരു ദേശമുണ്ട്. അവിടെ ചെന്നു പിതൃദേവന്മാരെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ തന്റെ കുലത്തിലെ നൂറു തലമുറകൾക്കും മോക്ഷസഹായം ലഭിക്കും.

Verse 11

कालञ्जरं महातीर्थं लोके रुद्रो महेश्वरः / कालं जरितवान् देवो यत्र भक्तिप्रियो हरः

കാലഞ്ജരം ലോകത്തിൽ മഹാതീർത്ഥമായി പ്രസിദ്ധമാണ്; അവിടെ രുദ്രൻ മഹേശ്വരൻ സ്വയം കാലത്തെയേയും ക്ഷയിപ്പിച്ചു. ആ സ്ഥലത്ത് ഭക്തിപ്രിയനായ ഹരൻ ഭക്തരിൽ അതിവിശേഷം പ്രസന്നനാകുന്നു.

Verse 12

श्वेतो नाम शिवे भक्तो राजर्षिप्रवरः पुरा / तदाशीस्तन्नमस्कारः पूजयामास शूलिनम्

പുരാതനകാലത്ത് ശ്വേതൻ എന്നൊരു ശ്രേഷ്ഠ രാജർഷി ഉണ്ടായിരുന്നു; അദ്ദേഹം ശിവഭക്തനായിരുന്നു. ആശീർവചനങ്ങളോടും നമസ്കാരങ്ങളോടും കൂടി ശൂലധാരിയായ പ്രഭുവിനെ അദ്ദേഹം പൂജിച്ചു.

Verse 13

संस्थाप्य विधिना लिङ्गं भक्तियोगपुरः सरः / जजाप रुद्रमनिशं तत्र संन्यस्तमानसः

വിധിപൂർവ്വം ലിംഗം സ്ഥാപിച്ച്, ഭക്തിയോഗം കൊണ്ടു മഹിമപ്പെട്ട ആ സരോവരതീരത്ത്, മനസ്സിനെ സമർപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം ഇടവിടാതെ രുദ്രമന്ത്രം ജപിച്ചു.

Verse 14

स तं कालो ऽथ दीप्तात्मा शूलमादाय भीषणम् / नेतुमभ्यागतो देशं स राजा यत्र तिष्ठति

അപ്പോൾ ദീപ്തശക്തിയുള്ള കാലൻ ഭീകരമായ ശൂലം എടുത്തുകൊണ്ട്, ആ രാജാവ് പാർത്തിരുന്ന ദേശത്തേക്ക് അവനെ കൊണ്ടുപോകുവാൻ എത്തി.

Verse 15

वीक्ष्य राजा भयाविष्टः शूलहस्तं समागतम् / कालं कालकरं घोरं भीषणं चण्डदीधितिम्

ശൂലഹസ്തനായ, കാലകരനായ, ഘോരഭീഷണനായ, ഉഗ്രദീപ്തിയിൽ ജ്വലിക്കുന്ന കാലനെ വരുന്നതു കണ്ടു രാജാവ് ഭയാവിഷ്ടനായി।

Verse 16

उबाभ्यामथ हस्ताभ्यां स्पृट्वासौ लिङ्गमैश्वरम् / ननाम शिरसा रुद्रं जजाप शतरुद्रियम्

അപ്പോൾ അവൻ ഇരുകൈകളാലും ഈശ്വരാധിഷ്ഠിതമായ ലിംഗം സ്പർശിച്ച്, ശിരസാ രുദ്രനെ നമസ്കരിച്ചു, ശതരുദ്രീയം ജപിച്ചു।

Verse 17

जपन्तमाह राजानं नमन्तमसकृद् भवम् / एह्येहीति पुरः स्थित्वा कृतान्तः प्रहसन्निव

രാജാവ് ജപിച്ചുകൊണ്ടും ഭവനായി (ശിവനായി) ഉള്ളവനോട് ആവർത്തിച്ച് നമസ്കരിച്ചുകൊണ്ടും ഇരിക്കുമ്പോൾ, കൃതാന്തൻ (മരണം) മുന്നിൽ നിന്നു, പരിഹാസഹാസം പോലെ “വാ, വാ!” എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 18

तमुवाच भयाविष्टो राजा रुद्रपरायणः / एकमीशार्चनरतं विहायान्यं निषूदय

ഭയാവിഷ്ടനായ രുദ്രപരായണ രാജാവ് അവനോട് പറഞ്ഞു—“ഈശ്വരാരാധനയിൽ ലീനനായ ഒരുവനെ വിട്ടേക്കുക; മറ്റവനെ നശിപ്പിക്കുക।”

Verse 19

इत्युक्तवन्तं भगवानब्रवीद् भीतमानसम् / रुद्रार्चनरतो वान्यो मद्वशे को न तिष्ठति

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ഭീതമനസ്സുള്ള രാജാവിനോട് ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“രുദ്രാരാധനയിൽ ലീനനായാലും മറ്റെന്തിലായാലും—എന്റെ അധീനതയിൽ നില്ക്കാത്തവൻ ആര്?”

Verse 20

एवमुक्त्वा स राजानं कालो लोकप्रकालनः / बबन्ध पाशै राजापि जजाप शतरुद्रियम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ലോകനിയന്താവായ കാലൻ രാജാവിനെ പാശങ്ങളാൽ ബന്ധിച്ചു; എങ്കിലും രാജാവ് ശതരുദ്രീയം നിരന്തരം ജപിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 21

अथान्तरिक्षे विमलं दीप्यमानं तेजोराशिं भूतभर्तुः पुराणम् / ज्वालामालासंवृतं व्याप्य विश्वं प्रादुर्भूतं संस्थितं संददर्श

അപ്പോൾ അന്തരീക്ഷമദ്ധ്യേ അവൻ നിർമ്മലവും ദീപ്തിമാനുമായ ഒരു തേജോരാശി കണ്ടു—ഭൂതഭർത്താവായ പുരാതനന്റെ ആദിമപ്രഭ—ജ്വാലാമാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, വിശ്വമാകെ വ്യാപിച്ച്, സഹസാ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ടു।

Verse 22

तन्मध्ये ऽसौ पुरुषं रुक्मवर्णं देव्या देवं चन्द्रलेखोज्ज्वलाङ्गम् / तेजोरूपं पश्यति स्मातिहृष्टो मेने चास्मन्नाथ आगच्छतीति

ആ തേജസ്സിന്റെ മദ്ധ്യേ അവൻ സ്വർണ്ണവർണ്ണനായ പുരുഷനെ കണ്ടു—ദേവിയോടുകൂടിയ ദേവനെ—ചന്ദ്രരേഖപോലെ ദീപ്തമായ അവയവങ്ങളോടെ. ആ തേജോമയ രൂപം കണ്ടു അത്യന്തം ഹർഷിച്ചു, “നമ്മുടെ നാഥൻ വരുന്നു” എന്നു വിചാരിച്ചു।

Verse 23

आगच्छन्तं नातिदूरे ऽथ दृष्ट्वा कालो रुद्रं देवदेव्या महेशम् / व्यपेतभीरखिलेशैकनाथं राजर्षिस्तं नेतुमभ्याजगाम

അപ്പോൾ കാലൻ ദേവദേവിയുടെ ഭർത്താവായ മഹേശ്വരൻ രുദ്രൻ അധികദൂരമല്ലാതെ സമീപിച്ചുവരുന്നതു കണ്ടു. ഭയമറ്റ, സർവാധിപന്മാരുടെയും ഏക നാഥനെ കണ്ട രാജർഷി അവനെ സ്വീകരിക്കാനായി മുന്നോട്ട് ചെന്നു।

Verse 24

आलोक्यासौ भगवानुग्रकर्मा देवो रुद्रो भूतभर्ता पुराणः / एकं भक्तं मत्परं मां स्मरन्तं देहीतीमं कालमूचे ममेति

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ഉഗ്രകർമ്മനായ ഭഗവാൻ—പുരാതന ഭൂതഭർത്താവായ ദേവ രുദ്രൻ—അന്നേ നിമിഷം കാലനോട് പറഞ്ഞു: “എന്നിൽ പരായണനായി എന്നെ സ്മരിക്കുന്ന ഈ ഏക ഭക്തനെ എനിക്ക് ഏല്പിക്ക; ഇവൻ എന്റേതാണ്।”

Verse 25

श्रुत्वा वाख्यं गोपतेरुग्रभावः कालात्मासौ मन्यमानः स्वभावम् / बद्ध्वा भक्तं पुनरेवाथ पाशैः क्रुद्धो रुद्रमभिदुद्राव वेगात्

ഗോപതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ ഉഗ്രൻ, കാലാത്മസ്വരൂപൻ, തന്റെ സ്വഭാവം തന്നെയാണു പരമമെന്ന് കരുതി. പിന്നെ ഭക്തനെ വീണ്ടും പാശങ്ങളാൽ ബന്ധിച്ച് ക്രോധത്തോടെ രുദ്രനിലേക്കു മഹാവേഗത്തിൽ പാഞ്ഞു.

Verse 26

प्रेक्ष्यायान्तं शैलपुत्रीमथेशः सो ऽन्वीक्ष्यान्ते विश्वमायाविधिज्ञः / सावज्ञं वै वामपादेन मृत्युं श्वेतस्यैनं पश्यतो व्याजघान

അപ്പോൾ വിശ്വമായയുടെ വിധി അറിയുന്ന ഈശൻ ശൈലപുത്രി (പാർവതി) അടുത്തുവരുന്നതു കണ്ടു. ശ്വേതൻ നോക്കിനിൽക്കേ, അവൻ മരണത്തെയേ അവജ്ഞയോടെ ഇടപ്പാദംകൊണ്ട് അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.

Verse 27

ममार सो ऽतिभीषणो महेशपादघातितः / रराज देवतापतिः सहोमया पिनाकधृक्

മഹേശന്റെ പാദാഘാതത്തിൽ ആ അതിഭീകരൻ നശിച്ചു. പിന്നെ ദേവതാപതി, പിനാകധാരി ശിവൻ, ഉമയോടുകൂടെ ദിവ്യതേജസ്സോടെ ദീപ്തനായി തെളിഞ്ഞു.

Verse 28

निरीक्ष्य देवमीश्वरं प्रहृष्टमानसो हरम् / ननाम साम्बमव्ययं स राजपुङ्गवस्तदा

ഈശ്വരദേവനായ ഹരനെ കണ്ടപ്പോൾ ആ രാജശ്രേഷ്ഠന്റെ ഹൃദയം ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു; അപ്പോൾ അവൻ അവ്യയനായ സാംബനെ—ഉമാസഹിത ശിവനെ—നമസ്കരിച്ചു.

Verse 29

नमो भवाय हेतवे हराय विश्वसंभवे / नमः शिवाय धीमते नमो ऽपवर्गदायिने

കാരണമൂർത്തിയായ ഭവനേ, നമസ്കാരം. വിശ്വസംബവനായ ഹരനേ, പ്രണാമം. ധീമാനായ ശിവനേ, നമഃ. അപവർഗം—മോക്ഷം—നൽകുന്നവനേ, നമോ നമഃ.

Verse 30

नमो नमो नमो ऽस्तु ते महाविभूतये नमः / विभागहीनरूपिणे नमो नराधिपाय ते

നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം—നിന്റെ മഹാവിഭൂതിക്കു നമഃ. വിഭജനരഹിതസ്വരൂപനായ നിനക്കു നമഃ; സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അധിപതേ, നമസ്കാരം.

Verse 31

नमो ऽस्तु ते गणेश्वर प्रपन्नदुः खनाशन / अनादिनित्यभूतये वराहशृङ्गधारिणे

ഹേ ഗണേശ്വരാ, നിനക്കു നമസ്കാരം—ശരണാഗതരുടെ ദുഃഖം നശിപ്പിക്കുന്നവനേ. അനാദി-നിത്യസത്ത്വത്തിന്നു നമഃ; വരാഹശൃംഗം ധരിക്കുന്ന പ്രഭുവിന്നു നമസ്കാരം.

Verse 32

नमो वृषध्वजाय ते कपालमालिने नमः / नमो महानटाय ते नमो वृषध्वजाय ते

വൃഷധ്വജനായ പ്രഭുവിന്നു നമസ്കാരം; കപാലമാല ധരിക്കുന്നവനു നമഃ. മഹാനടനായ നിനക്കു നമസ്കാരം; വീണ്ടും വൃഷധ്വജനായ നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 33

अथानुगृह्य शङ्करः प्रणामतत्परं नृपम् / स्वगाणपत्यमव्ययं सरूपतामथो ददौ

അപ്പോൾ അനുഗ്രഹിച്ച് ശങ്കരൻ, പ്രണാമത്തിൽ തൽപരനായ ആ രാജാവിന് തന്റെ ഗണങ്ങളിൽ അവിനാശി പദം നൽകി; കൂടാതെ തന്റെതുപോലെയുള്ള രൂപസാദൃശ്യമും ദാനം ചെയ്തു.

Verse 34

सहोमया सपार्षदः सराजपुङ्गवो हरः / मुनीशसिद्धवन्दितः क्षणाददृश्यतामगात्

ഉമയോടുകൂടി, പരിഷദുകളാൽ അനുഗമിക്കപ്പെട്ട്, രാജപുംഗവനായ ഹരൻ—മുനീശന്മാരും സിദ്ധന്മാരും വന്ദിച്ച ശേഷം—ക്ഷണത്തിൽ അദൃശ്യനായി.

Verse 35

काले महेशाभिहते लोकनाथः पितामहः / अयाचत वरं रुद्रं सजीवो ऽयं भवत्विति

മഹാദേവൻ കാലനെ നിഹതനാക്കിയപ്പോൾ ലോകനാഥനായ പിതാമഹ ബ്രഹ്മാവ് രുദ്രനോട് വരം അപേക്ഷിച്ചു—“ഇവൻ വീണ്ടും സജീവനാകട്ടെ.”

Verse 36

नास्ति कश्चिदपीशान दोषलेशो वृषध्वज / कृतान्तस्यैव भवता तत्कार्ये विनियोजितः

ഹേ ഈശാനാ, ഹേ വൃഷധ്വജാ! നിനക്കിൽ ദോഷത്തിന്റെ ലേശമാത്രവും ഇല്ല; കൃതാന്തൻ തന്നെയാണ് നിന്നെ തന്റെ കാര്യത്തിനായി നിയോഗിച്ചത്.

Verse 37

स देवदेववचनाद् देवदेवेश्वरो हरः / तथास्त्वित्याह विश्वात्मा सो ऽपि तादृग्विधो ऽभवत्

ദേവന്മാരുടെ വചനപ്രകാരം ദേവദേവേശ്വരനായ ഹരൻ (ശിവൻ) പ്രവർത്തിച്ചു. വിശ്വാത്മാവ് “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു; അവനും അതേവിധമായിത്തീർന്നു.

Verse 38

इत्येतत् परमं तीर्थं कालञ्जरमिति श्रुतम् / गत्वाभ्यर्च्य महादेवं गाणपत्यं स विन्दति

ഇങ്ങനെ ഇത് ‘കാലഞ്ജര’ എന്ന പരമ തീർത്ഥമെന്നു ശ്രുതമാണ്. അവിടെ ചെന്നു മഹാദേവനെ അർച്ചിച്ചാൽ ഗാണപത്യം (ശിവഗണസ്ഥാനം) ലഭിക്കും.