Adhyaya 30
Prāyaścitta for Mahāpātakas — Brahmahatyā, Association with the Fallen, and Tīrtha-Based Purification
ഉത്തരഭാഗത്തിലെ ധർമ്മശാസ്ത്രീയ പ്രവാഹം തുടര்ந்து വ്യാസൻ പ്രായശ്ചിത്തത്തെ ക്രമബദ്ധമായി വിശദീകരിക്കുന്നു—വിധിതകർമ്മങ്ങളുടെ ലോപവും നിന്ദിതകർമ്മങ്ങളുടെ ആചരണവും മൂലമുണ്ടാകുന്ന ദോഷനിവാരണത്തിനായി. വേദാർത്ഥവിദഗ്ധരും ധർമ്മചിന്തകരും നൽകുന്ന പ്രമാണം അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രായശ്ചിത്തത്തിന് ന്യായസമ്മതമായ ഘടന സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഇവിടെ മഹാപാതകങ്ങൾ—ബ്രഹ്മഹത്യ, സുരാപാനം, ചൗര്യം, ഗുരുതൽപഗമനം—നിർവചിക്കുന്നു; കൂടാതെ പതിതരോടുള്ള ദീർഘസംഗം, അയോഗ്യയാജനം, നിഷിദ്ധ മൈഥുനം, അശ്രദ്ധാധ്യാപനം എന്നിവയും ദോഷവർദ്ധകമെന്നു പറയുന്നു. അജ്ഞാതമായി സംഭവിച്ച ബ്രഹ്മഹത്യയ്ക്ക് പന്ത്രണ്ടുവർഷത്തെ വനപ്രായശ്ചിത്തം—തപസ്വിചിഹ്നധാരണം, നിയന്ത്രിത ഭിക്ഷ, ആത്മഗർഹ, ബ്രഹ്മചര്യം—വിവരിക്കുന്നു; ഉദ്ദേശപൂർവം ചെയ്താൽ മൃത്യുപ്രായശ്ചിത്തം തന്നെ വിധിക്കുന്നു. അവസാനം മഹാപുണ്യവും തീർത്ഥാധിഷ്ഠിത ശുദ്ധിമാർഗങ്ങളും—അശ്വമേധാവഭൃതം, വേദജ്ഞനു സർവസ്വദാനം, സംഗമസ്നാനം, രാമേശ്വരത്തിലെ സമുദ്രസ്നാനം രുദ്രദർശനത്തോടെ, ഭൈരവന്റെ കപാലമോചന തീർത്ഥം—ഉപദേശിച്ച് പിതൃകർമ്മവും ശൈവപൂജയും പുനഃസ്ഥാപനധർമ്മത്തിൽ ഏകീകരിച്ച് തുടർഅധ്യായങ്ങളിലെ ക്രമപ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾക്ക് ആമുഖം ഒരുക്കുന്നു।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकोनत्रिंशो ऽध्यायः व्यास उवाच अतः परं प्रवलक्ष्यामि प्रायश्चित्तविधिं शुभम् / हिताय सर्वविप्राणां दोषाणामपनुत्तये
ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ ഉത്തര-വിഭാഗത്തിൽ ഇരുപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം (ആരംഭം). വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഇനി ഞാൻ പ്രായശ്ചിത്തത്തിന്റെ ശുഭമായ വിധിയെ വ്യക്തമായി പ്രസ്താവിക്കും; അത് എല്ലാ വിപ്രന്മാരുടെയും ഹിതത്തിനും ദോഷനിവാരണത്തിനും ആകുന്നു.
Verse 2
अकृत्वा विहितं कर्म कृत्वा निन्दितमेव च / दोषमाप्नोति पुरुषः प्रायश्चित्तं विशोधनम्
വിഹിതമായ കര്മ്മം ചെയ്യാതെയും നിന്ദിതമായ കര്മ്മം ചെയ്തും മനുഷ്യന് ദോഷം നേടുന്നു; ആ ദോഷത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന പരിഹാരമാണ് പ്രായശ്ചിത്തം.
Verse 3
प्रायश्चित्तमकृत्वा तु न तिष्ठेद् ब्राह्मणः क्वचित् / यद् ब्रूयुर्ब्राह्मणाः शान्ता विद्वांसस्तत्समाचरेत्
പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യാതെ ബ്രാഹ്മണന് എവിടെയും താമസിക്കരുത്. ശാന്തരും പണ്ഡിതരുമായ ബ്രാഹ്മണര് എന്ത് ഉപദേശിക്കുമോ, അതേ അവന് ആചരിക്കണം.
Verse 4
वेदार्थवित्तमः शान्तो धर्मकामो ऽग्निमान् द्विजः / स एव स्यात् परो धर्मो यमेको ऽपि व्यवस्यति
വേദാർത്ഥത്തിൽ അത്യന്തം പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ശാന്തനും ധർമ്മകാമിയും അഗ്നികളെ പാലിക്കുന്ന ദ്വിജനും—അവനേ പരമധർമ്മസ്വരൂപൻ. അവൻ ഈ ഒരൊറ്റ നിശ്ചയം പോലും दृഢമായി സ്വീകരിച്ചാൽ, അതുതന്നെ പരമധർമ്മമാർഗമാകുന്നു.
Verse 5
अनाहिताग्नयो विप्रास्त्रयो वेदार्थपारगाः / यद् ब्रूयुर्धर्मकामास्ते तज्ज्ञेयं धर्मसाधनम्
അനാഹിതാഗ്നികളായിരുന്നാലും ആ മൂന്നു ബ്രാഹ്മണ ഋഷിമാർ വേദാർത്ഥപാരംഗതരാണ്. ധർമ്മകാമികളായി അവർ പറയുന്നതെല്ലാം ധർമ്മസാധനമായി അറിയണം.
Verse 6
अनेकधर्मशास्त्रज्ञा ऊहापोहविशारदाः / वेदाध्ययनसंपन्नाः सप्तैते परिकीर्तिताः
അനേകം ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ അറിയുന്നവർ, ഊഹാപോഹത്തിൽ നിപുണർ—യോഗ്യത്തെ സ്വീകരിച്ച് അയോഗ്യത്തെ തള്ളുന്നവർ—വേദാധ്യയനസമ്പന്നർ; ഇങ്ങനെ ഏഴുപേർ എന്നു പ്രസിദ്ധം.
Verse 7
मीमांसाज्ञानतत्त्वज्ञा वेदान्तकुशला द्विजाः / एकविंशतिसंख्याताः प्रयाश्चित्तं वदन्ति वै
മീമാംസയിൽ നിപുണരും, ജ്ഞാനതത്ത്വം അറിയുന്നവരും, വേദാന്തത്തിൽ കുശലരുമായ ആ ദ്വിജർ—ഇരുപത്തൊന്ന് പേർ—പ്രായശ്ചിത്തത്തിന്റെ ഉപദേശം നിശ്ചയമായി പ്രസ്താവിച്ചു.
Verse 8
ब्रह्महा मद्यपः स्तेनो गुरुतल्पग एव च / महापातकिनस्त्वेते यश्चैतैः सह संवसेत्
ബ്രഹ്മഹന്താവ്, മദ്യപൻ, മോഷ്ടാവ്, ഗുരുതൽപഗൻ—ഇവർ മഹാപാതകികൾ. ഇവരോടൊപ്പം അടുത്തായി വസിക്കുന്നവനും അതുപോലെ തന്നെയാകുന്നു.
Verse 9
संवत्सरं तु पतितैः संसर्गं कुरुते तु यः / यानशय्यासनैर्नित्यं जानन् वै पतितो भवेत्
ആരെങ്കിലും അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് പതിതരോടൊപ്പം ഒരു വർഷം മുഴുവൻ സമ്പർക്കം പുലർത്തി, നിത്യവും അവരുടെ കൂടെ യാത്രാവാഹനം, ശയ്യ, ആസനം എന്നിവ പങ്കിടുന്നുവെങ്കിൽ, അവനും തീർച്ചയായും പതിതനാകും.
Verse 10
याजनं योनिसंबन्धं तथैवाध्यापनं द्विजः / कृत्वा सद्यः पतेज्ज्ञानात् सह भोजनमेव च
അയോഗ്യർക്കായി യാജനം നടത്തുകയും, അനധികൃത യോനി-ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുകയും, ശാസ്ത്രം അധർമ്മമായി അധ്യാപനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന ദ്വിജൻ ഉടൻ തന്നെ സമ്യക് ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് പതിക്കുന്നു; അവരുടെ കൂടെ ഭോജനം ചെയ്താലും പതനം സംഭവിക്കുന്നു।
Verse 11
अविज्ञायाथ यो मोहात् कुर्यादध्यापनं द्विजः / संवत्सरेण पतति सहाध्ययनमेव च
വിഷയം മനസ്സിലാക്കാതെ മോഹവശാൽ ശാസ്ത്രം അധ്യാപനം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങുന്ന ദ്വിജൻ ഒരു വർഷത്തിനകം പതിക്കുന്നു; അതോടൊപ്പം അവന്റെ സ്വന്തം സ്വാധ്യായവും നശിക്കുന്നു।
Verse 12
ब्रह्माहा द्वादशाब्दानि कुटिं कृत्वा वने वसेत् / भैक्षमात्मविशुद्ध्यर्थं कृत्वा शवशिरोध्वजम्
ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവൻ കുടിൽ പണിതു പന്ത്രണ്ടു വർഷം വനത്തിൽ വസിക്കണം; അന്തഃശുദ്ധിക്കായി ഭിക്ഷയാൽ ജീവിച്ച്, ശവശിരസ്സിന്റെ ചിഹ്നമുള്ള ധ്വജം ധരിക്കണം।
Verse 13
ब्राह्मणावसथान् सर्वान् देवागाराणि वर्जयेत् / विनिन्दन् स्वयमात्मानं ब्राह्मणं तं च संस्मरन्
അവൻ എല്ലാ ബ്രാഹ്മണവാസസ്ഥലങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും പോലും ഒഴിവാക്കണം; സ്വയം തന്നെ നിന്ദിച്ചുകൊണ്ട്, ആ ബ്രാഹ്മണനെ നിരന്തരം സ്മരിക്കണം।
Verse 14
असंकल्पितयोग्यानि सप्तागाराणि संविशेत् / विधूमे शनकैर्नित्यं व्यङ्गारे भुक्तवज्जने
അവൻ ഏഴ് ഗൃഹസ്ഥലങ്ങളിൽ യഥോചിത ആവശ്യത്തിനായി മാത്രം, കൽപ്പിത ഉദ്ദേശമില്ലാതെ, പ്രവേശിച്ച് ഉപയോഗിക്കണം. നിത്യം പുകരഹിതമായ അഗ്നിയും ശാന്തമായ അങ്കാരങ്ങളും ഉള്ള സമയത്ത്, മുമ്പേ ഭക്ഷിച്ചവരുടെ ഇടയിൽ, പതുക്കെ ഭോജനം ചെയ്യണം।
Verse 15
एककालं चरेद् भैक्षं दोषं विख्यापयन् नृणाम् / वन्यमूलफलैर्वापि वर्तयेद् धैर्यमाक्षितः
അവൻ ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭിക്ഷ തേടി, തന്റെ പരാധീനതയുടെ ദോഷം ജനങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ തുറന്നുപറയണം; അല്ലെങ്കിൽ വനമൂല‑ഫലങ്ങൾകൊണ്ട് ജീവിക്കണം—ധൈര്യത്തിൽ സ്ഥിരൻ, അചഞ്ചലൻ।
Verse 16
कपालपाणिः खट्वाङ्गी ब्रह्मचर्यपरायणः / पूर्णे तु द्वादशे वर्षे ब्रह्महत्यां व्यपोहति
കയ്യിൽ കപാലപാത്രവും ഖട്വാംഗ ദണ്ഡവും ധരിച്ചു, ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ അചഞ്ചലനായി—പന്ത്രണ്ടു വർഷം പൂർണ്ണമായാൽ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം നീങ്ങുന്നു।
Verse 17
अकामतः कृते पापे प्रायश्चित्तमिदं शुभम् / कामतो मरणाच्छुद्धिर्ज्ञेया नान्येन केनचित्
അനവധാനം കൊണ്ട് ചെയ്ത പാപത്തിന് ഈ ശുഭ പ്രായശ്ചിത്തം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഉദ്ദേശപൂർവ്വം ചെയ്ത പാപത്തിന് ശുദ്ധി മരണത്തിലൂടെയേ—മറ്റൊരു മാർഗ്ഗമില്ല।
Verse 18
कुर्यादनशनं वाथ भृगोः पतनमेव वा / ज्वलन्तं वा विशेदग्निं जलं वा प्रविशेत् स्वयम्
അവൻ അനശനം (മരണാന്ത ഉപവാസം) ചെയ്യാം; അല്ലെങ്കിൽ ഭൃഗുപതനം എന്നപോലെ കുന്നിൻ ചരിവിൽ നിന്ന് വീഴാം; അല്ലെങ്കിൽ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ സ്വയം ജലത്തിൽ പ്രവേശിക്കാം।
Verse 19
ब्राह्मणार्थे गवार्थे वा सम्यक् प्राणान् परित्यजेत् / ब्रह्महत्यापनोदार्थमन्तरा वा मृतस्य तु
ബ്രാഹ്മണന്റെ നന്മയ്ക്കായോ ഗാവിന്റെ നന്മയ്ക്കായോ ആവശ്യമെങ്കിൽ ധർമ്മപൂർവ്വം പ്രാണത്യാഗം ചെയ്യണം; അല്ലെങ്കിൽ ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ മലിനത നീക്കാൻ മരണപര്യന്തം നിശ്ചിത പ്രായശ്ചിത്തം അനുഷ്ഠിക്കണം।
Verse 20
दीर्घामयान्वितं विप्रं कृत्वानामयमेव तु / दत्त्वा चान्नं स दुर्भिक्षे ब्रह्महत्यां व्यपोहति
ദുര്ഭിക്ഷകാലത്ത് ദീർഘരോഗപീഡിതനായ ബ്രാഹ്മണനെ സുഖപ്പെടുത്തുകയും അവനു അന്നദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം അകറ്റുന്നു।
Verse 21
अश्वमेधावभृथके स्नात्वा वा शुध्यते द्विजः / सर्वस्वं वा वेदविदे ब्राह्मणाय प्रदाय तु
ദ്വിജൻ അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെ അവഭൃതസ്നാനത്തിലൂടെ ശുദ്ധനാകുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ വേദവിദനായ ബ്രാഹ്മണന് സർവ്വസ്വം ദാനം ചെയ്താലും ശുദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 22
सरस्वत्यास्त्वरुणया संगमे लोकविश्रुते / शुध्येत् त्रिषवणस्नानात् त्रिरात्रोपोषितो द्विजः
ലോകവിഖ്യാതമായ സരസ്വതി–അരുണാ സംഗമത്തിൽ മൂന്ന് രാത്രികൾ ഉപവസിച്ച് ത്രിഷവണസ്നാനം ചെയ്താൽ ദ്വിജൻ ശുദ്ധനാകുന്നു।
Verse 23
गत्वा रामेश्वरं पुण्यं स्नात्वा चैव महोदधौ / ब्रह्मचर्यादिभिर्युक्तो दृष्ट्वा रुद्रं विमुच्यते
പുണ്യമായ രാമേശ്വരത്തിൽ ചെന്നു മഹാസമുദ്രത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ബ്രഹ്മചര്യാദി നിഷ്ഠകളോടെ ഉള്ളവൻ രുദ്രദർശനത്താൽ ബന്ധനമുക്തനാകുന്നു।
Verse 24
कपालमोचनं नाम तीर्थं देवस्य शूलिनः / स्नात्वाभ्यर्च्य पितॄन् भक्त्या ब्रह्महत्यां व्यपोहति
ശൂലധാരിയായ ദേവൻ (ശിവൻ)യുടെ ‘കപാലമോചന’ എന്ന തീർത്ഥമുണ്ട്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഭക്തിയോടെ പിതൃകളെ ആരാധിച്ചാൽ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം അകറ്റപ്പെടുന്നു।
Verse 25
यत्र देवादिदेवेन भरवेणामितौजसा / कपालं स्थापितं पूर्वं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः
അവിടെ പൂർവ്വകാലത്ത് ദേവാദിദേവൻ, അപാരതേജസ്സുള്ള ഭൈരവൻ പരമേഷ്ഠി ബ്രഹ്മാവിന്റെ കപാലം സ്ഥാപിച്ചു।
Verse 26
समभ्यर्च्य महादेवं तत्र भैरवरूपिणम् / तर्पपित्वा पितॄन् स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया
അവിടെ ഭൈരവരൂപിയായ മഹാദേവനെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച്, പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം നൽകി സ്നാനം ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു।
Frequently Asked Questions
Prāyaścitta is the purifying remedy for faults caused by neglecting enjoined duties or performing censured acts; the chapter states that a brāhmaṇa should not remain anywhere without first undertaking appropriate expiation as prescribed by calm, learned authorities.
Brahmahatyā (slaying a brāhmaṇa), surāpāna (drinking intoxicants), theft, and violation of the teacher’s bed (guru-talpagamana), along with sustained close association with such offenders.
A twelve-year forest discipline: dwelling in a hut, living on alms (or roots and fruits), bearing penitential insignia (skull-bowl and khaṭvāṅga), maintaining brahmacarya, avoiding brāhmaṇa dwellings and temples, and cultivating continual self-censure and remembrance of the wronged brāhmaṇa.
It states purification is attainable only through death for deliberate commission, prescribing forms of death-atonement such as fasting unto death or self-surrender into fire, water, or from a height.
Avabhṛtha bathing of an Aśvamedha, giving away all possessions to a Veda-knowing brāhmaṇa, bathing at the Sarasvatī–Aruṇā confluence after a three-night fast, bathing at Rāmeśvara with brahmacarya and beholding Rudra, and bathing at Kapālamocana with devotion and Pitṛ worship—especially linked to removal of brahmahatyā.