Adhyaya 29

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे ऽष्टाविंशो ऽध्यायः व्यास उवाच एवं स्वाश्रमनिष्ठानां यतीनां नियतात्मनाम् / भैक्षेण वर्तनं प्रोक्तं फलमूलैरथापि वा

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ ഉത്തരവിഭാഗത്തിൽ ഇരുപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—സ്വാശ്രമധർമ്മത്തിൽ നിഷ്ഠരായും ആത്മസംയമമുള്ള യതികൾക്കു ജീവനം ഭിക്ഷയാൽ എന്നു നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ ഫലവും മൂലവും കൊണ്ടും.

Verse 2

एककालं चरेद् भैक्षं न प्रसज्येत विस्तरे / भैक्षे प्रसक्तो हि यतिर्विषयेष्वपि सज्जति

യതി ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭിക്ഷ തേടണം; ദീർഘമായ ഇടപാടുകളിൽ കുടുങ്ങരുത്. ഭിക്ഷയിൽ ആസക്തനായ യതി ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിലും എളുപ്പം ആസക്തനാകും.

Verse 3

सप्तागारं चरेद् भैक्षमलाभात् तु पुनश्चरेत् / प्रक्षाल्य पात्रे भुञ्जीयादद्भिः प्रक्षालयेत् तु तत्

യതി ഏഴ് വീടുകളിൽ ഭിക്ഷ തേടണം; ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ വീണ്ടും പോകണം. പാത്രം കഴുകി അതിൽ തന്നെ ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, പിന്നെ വെള്ളത്തിൽ വീണ്ടും കഴുകണം.

Verse 4

अथवान्यदुपादाय पात्रे भुञ्जीत नित्यशः / भुक्त्वा तत् संत्यजेत् पात्रं यात्रामात्रमलोलुपः

അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു (ശുദ്ധ) പാത്രം എടുത്ത് നിത്യവും അതിൽ തന്നെ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം; ഭക്ഷിച്ചതിന് ശേഷം ആ പാത്രം ഉപേക്ഷിക്കണം—ലോഭമില്ലാതെ, ജീവിതയാത്രയ്ക്ക് മതിയാകുന്നത്ര മാത്രം സ്വീകരിച്ച്.

Verse 5

विधूमे सन्नमुसले व्यङ्गारे भुक्तवज्जने / वृत्ते शरावसंपाते भिक्षां नित्यं यतिश्चरेत्

അഗ്നി പുകരഹിതമായി, ഉരൽ-മുസൽ മാറ്റിവെച്ച്, കനൽ തണുത്ത്, ആളുകൾ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു കഴിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ ഒതുക്കിയ ശേഷം മാത്രമേ യതി നിത്യമായി ഭിക്ഷ തേടാൻ പോകൂ.

Verse 6

गोदोहमात्रं तिष्ठेत कालं भिक्षुरधोमुखः / भिक्षेत्युक्त्वा सकृत् तूष्णीमश्नीयाद् वाग्यतः शुचिः

ഭിക്ഷു മുഖം താഴ്ത്തി, പശുവിനെ പാലെടുക്കാൻ എടുക്കുന്നത്ര സമയം മാത്രം നിൽക്കണം. ‘ഭിക്ഷ’ എന്ന് ഒരിക്കൽ മാത്രം പറഞ്ഞ്, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച് അന്തഃശുദ്ധനായി മൗനത്തിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.

Verse 7

प्रक्षाल्य पाणिपादौ च समाचम्य यथाविधि / आदित्ये दर्शयित्वान्नं भुञ्जीत प्राङ्मुखोत्तरः

കൈകാലുകൾ കഴുകി വിധിപ്രകാരം ആചമനം ചെയ്ത്, അന്നം ആദിത്യദേവന് നിവേദിച്ച്, കിഴക്ക് അല്ലെങ്കിൽ വടക്ക് മുഖമായി ഇരുന്ന് ഭുജിക്കണം।

Verse 8

हुत्वा प्राणाहुतीः पञ्च ग्रासानष्टौ समाहितः / आचम्य देवं ब्रह्माणं ध्यायीत परमेश्वरम्

അഞ്ച് പ്രാണാഹുതികൾ അർപ്പിച്ച്, ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ എട്ട് ഗ്രാസം ഭുജിച്ച്; പിന്നെ ആചമനം ചെയ്ത് ദേവസ്വരൂപമായ ബ്രഹ്മൻ—പരമേശ്വരനെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 9

अलाबुं दारुपात्रं च मृण्मयं वैणवं ततः / चत्वारि यतिपात्राणि मनुराह प्रजापतिः

ചുരക്കപ്പാത്രം, മരപ്പാത്രം, മൺപാത്രം, പിന്നെ മുളപ്പാത്രം—ഇവയാണ് യതിയുടെ നാല് ഭിക്ഷാപാത്രങ്ങൾ എന്ന് പ്രജാപതി മനു പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 10

प्राग्रात्रे पररात्रे च मध्यरात्रे तथैव च / संध्यास्वह्नि विशेषेण चिन्तयेन्नित्यमीश्वरम्

രാത്രിയുടെ ആദ്യഭാഗത്തും, അവസാനഭാഗത്തും, അർദ്ധരാത്രിയിലും; പ്രത്യേകിച്ച് സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ—നിത്യം ഈശ്വരനെ ചിന്തിക്കണം।

Verse 11

कृत्वा हृत्पद्मनिलये विश्वाख्यं विश्वसंभवम् / आत्मानं सर्वभूतानां परस्तात् तमसः स्थितम्

ഹൃദയപദ്മനിലയത്തിൽ ‘വിശ്വ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനും വിശ്വോത്ഭവകാരണമുമായ ആത്മാവിനെ സ്ഥാപിച്ച്; സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ പരമാത്മാവിനെ തമസ്സിന് അപ്പുറം നിലകൊള്ളുന്നവനായി ധ്യാനിക്കണം।

Verse 12

सर्वस्याधारभूतानामानन्दं ज्योतिरव्ययम् / प्रधानपुरुषातीतमाकाशं दहनं शिवम्

അവൻ സർവ്വത്തിന്റെയും ആധാരം, ആനന്ദസ്വരൂപമായ അവിനാശി ജ്യോതി. പ്രധാനം-പുരുഷൻ അതീതൻ; സർവ്വവ്യാപിയായ ആകാശവും ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിയും—ആ പരമമംഗളൻ ശിവൻ।

Verse 13

तदन्तः सर्वभावानामीश्वरं ब्रह्मरूपिणम् / ध्यायेदनादिमद्वैतमानन्दादिगुणालयम्

സകല ഭാവങ്ങളുടെയും അന്തർസ്ഥാനത്ത് വസിക്കുന്ന ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ ഈശ്വരനെ ധ്യാനിക്കണം—അവൻ അനാദി, അദ്വൈതൻ, ആനന്ദാദി ദിവ്യഗുണങ്ങളുടെ ആലയം।

Verse 14

महान्तं परमं ब्रह्म पुरुषं सत्यमव्ययम् / सितेतरारुणाकारं महेशं विश्वरूपिणम्

ഞാൻ ആ മഹാനെ വന്ദിക്കുന്നു—പരമബ്രഹ്മം, പരമപുരുഷൻ, സത്യസ്വരൂപൻ, അവ്യയം. ശ്വേതവും അരുണവും ആയ രൂപത്തിൽ ദീപ്തനായ, വിശ്വരൂപ മഹേശൻ।

Verse 15

ओङ्कारान्ते ऽथ चात्मानं संस्थाप्य परमात्मनि / आकाशे देवमीशानं ध्यायीताकाशमध्यगम्

പിന്നെ ഓംകാരത്തിന്റെ അവസാനം, സ്വന്തം ആത്മാവിനെ പരമാത്മാവിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ആകാശമദ്ധ്യേ വസിക്കുന്ന ദേവൻ ഈശാനൻ (ശിവൻ)നെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 16

कारणं सर्वभावानामानन्दैकसमाश्रयम् / पुराणं पुरुषं शंभुं ध्यायन् मुच्येत बन्धनात्

സകല ഭാവങ്ങളുടെയും കാരണം, ആനന്ദം മാത്രമേ ഏകാശ്രയമായുള്ള ആദിപുരുഷൻ ശംഭുവിനെ ധ്യാനിച്ചാൽ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 17

यद्वा गुहायां प्रकृतौ जगत्संमोहनालये / विचिन्त्य परमं व्योम सर्वभूतैककारणम्

അല്ലെങ്കിൽ പ്രകൃതിയുടെ ഗുഹയിൽ—ലോകമോഹത്തിന്റെ ആലയത്തിൽ—സ്ഥിതനായി, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ഏകകാരണമാകുന്ന പരമ ‘വ്യോമ’ (സർവ്വവ്യാപക മഹാവിസ്താരം) ധ്യാനിക്കണം।

Verse 18

जीवनं सर्वभूतानां यत्र लोकः प्रलीयते / आनन्दं ब्रह्मणः सूक्ष्मं यत् पश्यन्ति मुमुक्षवः

ആ പരമതത്ത്വം തന്നെയാണ് സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ജീവൻ; അതിലേക്കാണ് ലോകം ലയിക്കുന്നത്. അതേ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മാനന്ദം; മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അതിനെ ദർശിക്കുന്നു।

Verse 19

तन्मध्ये निहितं ब्रह्म केवलं ज्ञानलक्षणम् / अनन्तं सत्यमीशानं विचिन्त्यासीत संयतः

അതിന്റെ മദ്ധ്യേ ബ്രഹ്മം നിഹിതമാണ്—ശുദ്ധ ജ്ഞാനലക്ഷണം മാത്രം. അനന്തനും സത്യസ്വരൂപനും ആയ ഈശാനനെ ധ്യാനിച്ച് സംയമി সাধകൻ ആത്മനിയന്ത്രണത്തിൽ നിലകൊള്ളട്ടെ।

Verse 20

गुह्याद् गुह्यतमं ज्ञानं यतीनामेतदीरितम् / यो ऽनुतिष्ठेन्महेशेन सो ऽश्नुते योगमैश्वरम्

ഇത് ഗുഹ്യത്തിൽപോലും ഗുഹ്യതമമായ ജ്ഞാനം; യതികൾക്കായി പ്രസ്താവിച്ചതാണ്. മഹേശൻ (ശിവൻ) ഉപദേശിച്ചതുപോലെ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ ഐശ്വര്യമയമായ ദിവ്യയോഗം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 21

तस्माद् ध्यानरतो नित्यमात्मविद्यापरायणः / ज्ञानं समभ्यसेद् ब्राह्मं येन मुच्येत बन्धनात्

അതുകൊണ്ട് നിത്യം ധ്യാനത്തിൽ രതനായി ആത്മവിദ്യയിൽ പരായണനായി, ബ്രാഹ്മജ്ഞാനം നിരന്തരം അഭ്യസിക്കണം—അതിലൂടെ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും।

Verse 22

मत्वा पृथक् स्वमात्मानं सर्वस्मादेव केवलम् / आनन्दमजरं ज्ञानं ध्यायीत च पुनः परम्

സ്വാത്മാവിനെ സർവ്വത്തിൽ നിന്നു വേറിട്ട, ഏകാന്തമായതെന്നു ഗ്രഹിച്ച്, പിന്നെ പരമത്തെ വീണ്ടും ധ്യാനിക്കണം—ആനന്ദമയൻ, അജരൻ, ജ്ഞാനസ്വരൂപൻ।

Verse 23

यस्मात् भवन्ति भूतानि यद् गत्वा नेह जायते / स तस्मादीश्वरो देवः परस्माद् यो ऽधितिष्ठति

യാരിൽ നിന്നാണ് സകലഭൂതങ്ങളും ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്, ആരെ പ്രാപിച്ചാൽ ഇവിടെ വീണ്ടും ജനനം ഇല്ലാതാകുന്നതോ—അവൻ തന്നെയാണ് ദേവനായ ഈശ്വരൻ, പരാത്പരത്തിനും അപ്പുറം അധിഷ്ഠാതാവ്।

Verse 24

यदन्तरे तद् गगनं शाश्वतं शिवमव्ययम् / यदंशस्तत्परो यस्तु स देवः स्यान्महेश्वरः

സകലത്തിനുള്ളിലും ഉള്ളത് ആകാശസദൃശമായ തത്ത്വം—ശാശ്വതം, ശിവം, അവ്യയം. ഈ ലോകം അതിന്റെ അംശം; ആ പരമത്തിൽ പരായണനായ ദേവൻ തന്നെയാണ് മഹേശ്വരൻ।

Verse 25

व्रतानि यानि भिक्षूणां तथैवोपव्रतानि च / एकैकातिक्रमे तेषां प्रायश्चित्तं विधीयते

ഭിക്ഷുക്കൾക്കുള്ള വ്രതങ്ങളും ഉപവ്രതങ്ങളും ഏതൊക്കെയുണ്ടോ, അവയിലെ ഓരോ ലംഘനത്തിനും പ്രത്യേകം പ്രായശ്ചിത്തം വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 26

उपेत्य च स्त्रियं कामात् प्रायश्चित्तं समाहितः / प्राणायामसमायुक्तं कुर्यात् सांतपनं शुचिः

കാമവശാൽ സ്ത്രീയെ സമീപിച്ചാൽ, സമാഹിതചിത്തനായി പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം; ശുദ്ധനായി പ്രാണായാമസഹിതം സാന്തപന തപസ് അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 27

ततश्चरेत नियमात् कृच्छ्रं संयतमानसः / पुनराश्रममागम्य चरेद् भिश्रुरतन्द्रितः

അതിനുശേഷം മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച് നിയമപ്രകാരം കൃച്ഛ്രതപസ് അനുഷ്ഠിക്കണം. പിന്നെ സ്വന്തം ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, ഭക്തിശ്രദ്ധയോടെ, ആത്മസംയമത്തോടെ, ക്ഷീണമില്ലാതെ ജീവിക്കണം.

Verse 28

न धर्मयुक्तमनृतं हिनस्तीति मनीषिणः / तथापि च न कर्तव्यं प्रसङ्गो ह्येष दारुणः

ധർമ്മത്തിനായി പറഞ്ഞ അസത്യം ഹാനി വരുത്തില്ലെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; എങ്കിലും അതിലേക്കു പോകരുത്, കാരണം ഇത് ഭയങ്കരമായ വഴിത്തുറ—വലിയ അനർത്ഥങ്ങളിലേക്കു നയിക്കും.

Verse 29

एकरात्रोपवासश्च प्राणायामशतं तथा / उक्त्वानृतं प्रकर्तव्यं यतिना धर्मलिप्सुना

ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്ന യതി അസത്യം പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, പ്രായശ്ചിത്തമായി ഒരു രാത്രിയോളം ഉപവാസവും കൂടാതെ നൂറു പ്രാണായാമവും ചെയ്യണം.

Verse 30

परमापद्गतेनापि न कार्यं स्तेयमन्यतः / स्तेयादभ्यधिकः कश्चिन्नास्त्यधर्म इति स्मृतिः / हिंसा चैषापरा दिष्टा या चात्मज्ञाननाशिका

പരമമായ ദുരിതത്തിലായാലും മറ്റൊരാളിൽ നിന്ന് മോഷണം ചെയ്യരുത്. സ്മൃതി പറയുന്നു—മോഷണത്തേക്കാൾ വലിയ അധർമ്മമില്ല. ഇത് സൂക്ഷ്മമായ ഉയർന്ന ഹിംസയാണ്; കാരണം ഇത് ആത്മജ്ഞാനം നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 31

यदेतद् द्रविणं नाम प्राण ह्येते बहिश्वराः / स तस्य हरति प्राणान् यो यस्य हरते धनम्

‘ധനം’ എന്നു വിളിക്കുന്നത് യഥാർത്ഥത്തിൽ പുറത്തുള്ള പ്രാണശക്തിയേയാണ്. അതിനാൽ മറ്റൊരാളുടെ ധനം കവർന്നെടുക്കുന്നവൻ അവന്റെ പ്രാണം തന്നെയാണ് കവർന്നെടുക്കുന്നത്.

Verse 32

एवं कृत्वा स दुष्टात्मा भिन्नवृत्तो व्रताच्च्युतः / भूयो निर्वेदमापन्नश्चरेच्चान्द्रायणव्रतम्

ഇങ്ങനെ ചെയ്ത ആ ദുഷ്ടചിത്തൻ, ആചാരം ഭംഗപ്പെട്ടും വ്രതത്തിൽ നിന്ന് ച്യുതനായും, വീണ്ടും പശ്ചാത്താപം പ്രാപിച്ച് പ്രായശ്ചിത്താർത്ഥം ചാന്ദ്രായണവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 33

विधिना शास्त्रदृष्टेन संवत्सरमिति श्रुतिः / भूयो निर्वेदमापन्नश्चरेद् भिक्षुरतन्द्रितः

ശ്രുതി പറയുന്നു—ശാസ്ത്രദൃഷ്ടമായ വിധിപ്രകാരം ഇത് ഒരു വർഷം അനുഷ്ഠിക്കണം. അതിനുശേഷം കൂടുതൽ വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ച് ഭിക്ഷു അപ്രമാദിയായി നിരന്തരം ചരിക്കണം।

Verse 34

अकस्मादेव हिंसां तु यदि भिक्षुः समाचरेत् / कुर्यात्कृछ्रातिकृच्छ्रं तु चान्द्रायणमथापि वा

ഭിക്ഷു അകസ്മാത് അനവധാനം കൊണ്ട് ഹിംസ ചെയ്താൽ, ‘കൃച്ഛ്രാതികൃച്ഛ്ര’ എന്ന കടുത്ത തപസ്സ് ചെയ്യണം; അല്ലെങ്കിൽ പ്രായശ്ചിത്താർത്ഥം ചാന്ദ്രായണവ്രതവും അനുഷ്ഠിക്കാം।

Verse 35

स्कन्देदिन्द्रियदौर्बल्यात् स्त्रियं दृष्ट्वा यतिर्यदि / तेन धारयितव्या वै प्राणायामास्तु षोडश / दिवास्कन्दे त्रिरात्रं स्यात् प्राणायामशतं तथा

ഇന്ദ്രിയദൗർബല്യം മൂലം യതി സ്ത്രീയെ കണ്ടു സംയമത്തിൽ നിന്ന് സ്ഖലിച്ചാൽ, അവൻ തീർച്ചയായും പതിനാറ് പ്രാണായാമങ്ങളാൽ സ്വയം ധാരണം ചെയ്യണം. പകൽ സ്ഖലനം സംഭവിച്ചാൽ മൂന്ന് രാത്രികൾ നിയമം പാലിക്കണം; അതുപോലെ നൂറ് പ്രാണായാമങ്ങളും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 36

एकान्ने मधुमांसे च नवश्राद्धे तथैव च / प्रत्यक्षलवणे चोक्तं प्राजापत्यं विशोधनम्

ഏകാന്നഭോജനദോഷത്തിലും, മധുവും മാംസവും സേവിക്കുന്നതിലും, നവശ്രാദ്ധത്തിന്റെ സാഹചര്യത്തിലും, നേരിട്ട് ലവണഗ്രഹണത്തിലും—ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശുദ്ധികര പ്രായശ്ചിത്തമായി പ്രാജാപത്യവ്രതം പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 37

ध्याननिष्ठस्य सततं नश्यते सर्वपातकम् / तस्मान्महेश्वरं ज्ञात्वा तस्य ध्यानपरो भवेत्

ധ്യാനനിഷ്ഠനായവന്റെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നിരന്തരം നശിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് മഹേശ്വരനെ യഥാർത്ഥമായി അറിഞ്ഞ് അവന്റെ ധ്യാനത്തിൽ പരായണനാകുക.

Verse 38

यद् ब्रह्म परमं ज्योतिः प्रतिष्ठाक्षरमद्वयम् / यो ऽन्तरात्र परं ब्रह्म स विज्ञेयो महेश्वरः

പരമജ്യോതിയായ ബ്രഹ്മം—ആധാരം, അക്ഷയം, അദ്വയം—അത് തന്നെയാണ് അന്തരാത്മയായി പരബ്രഹ്മം; അവനെയാണ് മഹേശ്വരൻ എന്നു അറിയേണ്ടത്.

Verse 39

एष देवो महादेवः केवलः परमः शिवः / तदेवाक्षरमद्वैतं तदादित्यान्तरं परम्

ഇവൻ തന്നെയാണ് ദേവൻ—മഹാദേവൻ, ഏകമാത്ര പരമശിവൻ. അവൻ തന്നെയാണ് അക്ഷരമായ അദ്വൈതതത്ത്വം; അവൻ തന്നെയാണ് ആദിത്യന്റെ അന്തരത്തിലുള്ള പരമ അന്തർജ്യോതി.

Verse 40

यस्मान्महीयते देवः स्वधाम्नि ज्ञानसंज्ञिते / आत्मयोगाह्वये तत्त्वे महादेवस्ततः स्मृतः

ദേവൻ തന്റെ സ്വധാമത്തിൽ—‘ജ്ഞാനം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നതിൽ—കൂടാതെ ‘ആത്മയോഗ’ എന്നു പേരുള്ള തത്ത്വത്തിൽ മഹിമിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ, അവൻ ‘മഹാദേവൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 41

नान्यद् देवान्महादेवाद् व्यतिरिक्तं प्रपश्यति / तमेवात्मानमन्वेति यः स याति परं पदम्

മഹാദേവനിൽ നിന്ന് വേറെയായി മറ്റൊരു ദേവതയെ വ്യത്യസ്തമായി കാണാത്തവനും, അവനെയേ ആത്മാവായി അനുഗമിക്കുന്നവനും പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 42

मन्यते ये स्वमात्मानं विभिन्नं परमेश्वरात् / न ते पश्यन्ति तं देवं वृथा तेषां परिश्रमः

സ്വാത്മാവിനെ പരമേശ്വരനിൽ നിന്ന് വേറെയെന്ന് കരുതുന്നവർ ആ ദേവനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ദർശിക്കുകയില്ല; അവരുടെ പരിശ്രമം എല്ലാം വ്യർത്ഥമാകുന്നു।

Verse 43

एकमेव परं ब्रह्म विज्ञेयं तत्त्वमव्ययम् / स देवस्तु महादेवो नैतद् विज्ञाय बध्यते

അവ്യയമായ തത്ത്വമായ ഏക പരബ്രഹ്മം മാത്രമേ അറിയേണ്ടത്. ആ ദേവൻ തന്നെയാണ് മഹാദേവൻ; ഇത് അറിയാതെ ജീവൻ ബന്ധിതനായി തുടരുന്നു।

Verse 44

तस्माद् यतेत नियतं यतिः संयतमानसः / ज्ञानयोगरतः शान्तो महादेवपरायणः

അതുകൊണ്ട് യതി നിരന്തരം നിയന്ത്രിതനിശ്ചയത്തോടെ പരിശ്രമിക്കണം—മനം സംയമിച്ച്—ജ്ഞാനയോഗത്തിൽ ലീനനായി, ശാന്തനായി, മഹാദേവനിൽ പരായണനായി നിലകൊള്ളണം।

Verse 45

एष वः कथितो विप्रो यतीनामाश्रमः शुभः / पितामहेन विभुना मुनीनां पूर्वमीरितम्

ഹേ വിപ്രാ, യതികളുടെ ഈ ശുഭമായ ആശ്രമധർമ്മം നിനക്കു പറഞ്ഞു—മുമ്പ് വിഭുവായ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) മുനിമാർക്ക് പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെ।

Verse 46

नापुत्रशिष्ययोगिभ्यो दद्यादिदमनुत्तमम् / ज्ञानं स्वयंभुवा प्रोक्तं यतिधर्माश्रयं शिवम्

ഈ അനുത്തമ ഉപദേശം പുത്രൻ, ശിഷ്യൻ അല്ലെങ്കിൽ സമർപ്പിത യോഗി അല്ലാത്തവർക്കു നൽകരുത്. ഇത് സ്വയംഭൂ (ബ്രഹ്മാവ്) ഉപദേശിച്ച, യതിധർമ്മത്തിൽ അധിഷ്ഠിതവും ശിവനിൽ പ്രതിഷ്ഠിതവും ആയ മംഗളജ്ഞാനമാണ്।

Verse 47

इति यतिनियमानामेतदुक्तं विधानं पशुपतिपरितोषे यद् भवेदेकहेतुः / न भवति पुनरेषामुद्भवो वा विनाशः प्रणिहितमनसो ये नित्यमेवाचरन्ति

ഇങ്ങനെ യതി-നിയമങ്ങളുടെ ഈ വിധി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു—പശുപതിയെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്ന ഏക ഫലപ്രദ കാരണമിത്. മനസ്സിനെ നിത്യവും ഈശ്വരനിൽ ഏകാഗ്രമാക്കി ഇവ സ്ഥിരമായി ആചരിക്കുന്നവർക്ക് വീണ്ടും ബന്ധനോത്ഭവമില്ല; ലഭിച്ച നിലയിൽ നിന്ന് പതനവും ഇല്ല.