Adhyaya 11

Verse 1

इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) दशमो ऽध्यायः ईश्वर उवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि योगं परमदुर्लभम् / येनात्मानं प्रपश्यन्ति भानुमन्तमिवेश्वरम्

ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഈശ്വരഗീതയിൽ ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇനി ഞാൻ പരമദുർലഭമായ യോഗം പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അതിലൂടെ साधകർ ആത്മാവിനെ സൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തമായ, ഈശ്വരസ്വരൂപമായതായി നേരിട്ട് ദർശിക്കുന്നു.

Verse 2

योगाग्निर्दहति क्षिप्रमशेषं पापपञ्जरम् / प्रसन्नं जायते ज्ञानं साक्षान्निर्वाणसिद्धिदम्

യോഗാഗ്നി പാപമെന്ന മുഴുവൻ കൂട്ടിനെയും വേഗത്തിൽ ദഹിപ്പിക്കുന്നു. പിന്നെ പ്രസന്നവും നിർമ്മലവും ആയ ജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു—അത് നേരിട്ട് നിർവാണസിദ്ധി നൽകുന്നു.

Verse 3

योगात्संजायते ज्ञानं ज्ञानाद् योगः प्रवर्तते / योगज्ञानाभियुक्तस्य प्रसीदति महेश्वरः

യോഗത്തിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനം ജനിക്കുന്നു; ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് യോഗം പ്രചരിക്കുന്നു. യോഗവും ജ്ഞാനവും രണ്ടിലും സ്ഥിരമായി യുക്തനായവനോട് മഹേശ്വരൻ പ്രസന്നനാകുന്നു.

Verse 4

एककालं द्विकालं वा त्रिकालं नित्यमेव वा / ये युञ्जन्तीह मद्योगं ते विज्ञेया महेश्वराः

ഇവിടെ ഒരിക്കൽ, രണ്ടിക്കൽ, മൂന്നിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ നിത്യവും എന്റെ യോഗം അഭ്യസിക്കുന്നവർ ‘മഹേശ്വരർ’ എന്നു അറിയപ്പെടണം.

Verse 5

योगस्तु द्विविधो ज्ञेयो ह्यभावः प्रथमो मतः / अपरस्तु महायोगः सर्वयोगोत्तमोत्तमः

യോഗം രണ്ടുവിധമാണെന്ന് അറിയണം. ആദ്യത്തേത് ‘അഭാവം’ എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു; മറ്റേത് ‘മഹായോഗം’, എല്ലാ യോഗങ്ങളിലും ഉത്തമത്തിൽ ഉത്തമം.

Verse 6

शून्यं सर्वनिराभासं स्वरूपं यत्र चिन्त्यते / अभावयोगः स प्रोक्तो येनात्मानं प्रपश्यति

എവിടെ സ്വന്തം സ്വരൂപത്തെ ‘ശൂന്യം’—എല്ലാ പ്രത്യക്ഷഭാസങ്ങളുമില്ലാത്തത്—എന്ന് ധ്യാനിക്കുന്നു, അതാണ് ‘അഭാവയോഗം’; അതിലൂടെ ആത്മാവിനെ നേരിട്ട് ദർശിക്കുന്നു.

Verse 7

यत्र पश्यति चात्मानं नित्यानन्दं निरञ्जनम् / मयैक्यं स महायोगो भाषितः परमेश्वरः

എവിടെ ആത്മാവിനെ നിത്യാനന്ദവും നിരഞ്ജനവും ആയി ദർശിച്ച്, എന്നോടുള്ള ഏക്യം അനുഭവിക്കുന്നു—അതേ ‘മഹായോഗം’ എന്നു പരമേശ്വരൻ പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 8

ये चान्ये योगिनां योगाः श्रूयन्ते ग्रन्थविस्तरे / सर्वे ते ब्रह्मयोगस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

ഗ്രന്ഥവിസ്താരത്തിൽ യോഗികളുടെ മറ്റു യോഗങ്ങൾ കേൾക്കപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും, അവയൊന്നും ബ്രഹ്മയോഗത്തിന്റെ പതിനാറിലൊരുഭാഗത്തിനും അർഹമല്ല.

Verse 9

यत्र साक्षात् प्रपश्यन्ति विमुक्ता विश्वमीश्वरम् / सर्वेषामेव योगानां स योगः परमो मतः

മുക്തർ സാക്ഷാൽ സർവ്വവിശ്വവും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈശ്വരനെ ദർശിക്കുന്ന അവസ്ഥ തന്നെയാണ് എല്ലാ യോഗങ്ങളിലും പരമയോഗമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത്.

Verse 10

सहस्रशो ऽथ शतशो ये चेश्वरबहिष्कृताः / न ते पश्यन्ति मामेकं योगिनो यतमानसाः

ആയിരങ്ങളായാലും നൂറുകളായാലും, ഈശ്വരനിൽ നിന്ന് അകന്നവരും അവഗണിക്കപ്പെട്ടവരും എന്നെ—ഏകനെയ—ദർശിക്കുകയില്ല; പരിശ്രമിച്ച് മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന യോഗികളേ സത്യമായി ദർശിക്കുന്നു.

Verse 11

प्राणायामस्तथा ध्यानं प्रत्याहारो ऽथ धारणा / समाधिश्च मुनिश्रेष्ठा यमो नियम आसनम्

പ്രാണായാമം, ധ്യാനം, പ്രത്യാഹാരം, തുടർന്ന് ധാരണ; കൂടാതെ സമാധി—ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ—യമം, നിയമം, ആസനം (ഇവയും യോഗാംഗങ്ങൾ).

Verse 12

मय्येकचित्ततायोगो वृत्त्यन्तरनिरोधतः / तत्साधनान्यष्टधा तु युष्माकं कथितानि तु

എന്നിൽ ഏകചിത്തതയുടെ യോഗം മറ്റു വൃത്തികളുടെ നിരോധത്തിലൂടെ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; അതിന്റെ साधനങ്ങൾ അഷ്ടവിധം—നിങ്ങൾക്കു പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 13

अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ / यमाः संक्षेपतः प्रोक्ताश्चित्तशुद्धिप्रदा नृणाम्

അഹിംസ, സത്യം, അസ്തേയം, ബ്രഹ്മചര്യം, അപരിഗ്രഹം—ഇവ സംക്ഷേപത്തിൽ യമങ്ങൾ എന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടവ; ഇവ മനുഷ്യർക്കു ചിത്തശുദ്ധി നൽകുന്നു.

Verse 14

कर्मणा मनसा वाचा सर्वभूतेषु सर्वदा / अक्लेशजननं प्रोक्तं त्वहिंसा परमर्षिभिः

കർമ്മത്താൽ, മനസ്സാൽ, വാക്കാൽ—എല്ലാ ജീവികളോടും എല്ലായ്പ്പോഴും—ക്ലേശം ജനിപ്പിക്കാത്തതിനെ പരമർഷികൾ ‘അഹിംസ’ എന്നു പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 15

अहिंसायाः परो धर्मो नास्त्यहिंसा परं सुखम् / विधिना या भवेद्धिंसा त्वहिंसैव प्रकीर्तिता

അഹിംസയെക്കാൾ ഉയർന്ന ധർമ്മമില്ല; അഹിംസയെക്കാൾ വലിയ സുഖമില്ല. ശാസ്ത്രവിധിയും ശരിയായ ക്രമവും അനുസരിച്ച് ഹിംസയായി തോന്നുന്ന പ്രവൃത്തിയും ‘അഹിംസ’ തന്നെയെന്ന് കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 16

सत्येन सर्वमाप्नोति सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम् / यथार्थकथनाचारः सत्यं प्रोक्तं द्विजातिभिः

സത്യത്തിലൂടെ എല്ലാം ലഭിക്കുന്നു; സത്യത്തിലാണ് എല്ലാം പ്രതിഷ്ഠിതം. യഥാർത്ഥം യഥാർത്ഥമായി പറയുന്ന ശാസനാപരമായ ആചാരമാണ് ‘സത്യം’ എന്ന് ദ്വിജന്മാർ പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 17

परद्रव्यापहरणं चौर्याद् वाथ बलेन वा / स्तेयं तस्यानाचरणादस्तेयं धर्मसाधनम्

മറ്റൊരാളുടെ ധനം അപഹരിക്കൽ—മോഷണത്തിലൂടെയോ ബലപ്രയോഗത്തിലൂടെയോ—അതിനെ ‘സ്തേയം’ എന്നു പറയുന്നു. അത് ചെയ്യാതിരിക്കുക ‘അസ്തേയം’; അത് ധർമ്മസാധനത്തിന് ഉപായമാണ്।

Verse 18

कर्मणा मनसा वाचा सर्वावस्थासु सर्वदा / सर्वत्र मैथुनत्यागं ब्रह्मचर्यं प्रचक्षते

കർമ്മത്താൽ, മനസ്സാൽ, വാക്കാൽ—എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും എല്ലായ്പ്പോഴും—എവിടെയും മൈഥുനത്യാഗം തന്നെയാണ് ‘ബ്രഹ്മചര്യം’ എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു।

Verse 19

द्रव्याणामप्यनादानमापद्यपि यथेच्छया / अपरिग्रह इत्याहुस्तं प्रयत्नेन पालयेत्

ദ്രവ്യങ്ങളെയും സ്വേച്ഛാനുസാരം, ആപത്തിലും സ്വീകരിക്കാതിരിക്കുക—ഇതാണ് ‘അപരിഗ്രഹം’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അതിനെ പരിശ്രമത്തോടെ പാലിക്കണം.

Verse 20

तपः स्वाध्यायसंतोषाः शौचमीश्वरपूजनम् / समासान्नियमाः प्रोक्ता योगसिद्धिप्रदायिनः

തപസ്, സ്വാധ്യായം, സന്തോഷം, ശൗചം, ഈശ്വരപൂജ—ഇവ സംക്ഷേപത്തിൽ ‘നിയമങ്ങൾ’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ഇവ യോഗസിദ്ധി നൽകുന്നു.

Verse 21

उपवासपराकादिकृच्छ्रचान्द्रायणादिभिः / शरीरशोषणं प्राहुस्तापसास्तप उत्तमम्

ഉപവാസം, പരാകം, കൃച്ഛ്രം, ചാന്ദ്രായണം മുതലായ വ്രതങ്ങളാൽ ശരീരം ശോഷിപ്പിക്കൽ (കായക്ലേശം) തപസ്വികൾ ‘ഉത്തമ തപസ്’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 22

वेदान्तशतरुद्रीयप्रणवादिजपं बुधाः / सत्त्वशुद्धिकरं पुंसां स्वाध्यायं परिचक्षते

വേദാന്തം, ശതരുദ്രീയം, പ്രണവം (ഓം) മുതലായവയുടെ ജപം—മനുഷ്യരുടെ സത്ത്വശുദ്ധി വരുത്തുന്ന ‘സ്വാധ്യായം’ എന്നു ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.

Verse 23

स्वाध्यायस्य त्रयो भेदा वाचिकोपांशुमानसाः / उत्तरोत्तरवैशिष्ट्यं प्राहुर्वेदार्थवेदिनः

സ്വാധ്യായത്തിന് മൂന്ന് ഭേദങ്ങൾ—വാചികം, ഉപാംശു, മാനസം. വേദാർത്ഥവിദഗ്ധർ പറയുന്നു: പിന്നീടുള്ളത് പിന്നീടുള്ളത് മുൻപത്തേതിനെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠം.

Verse 24

यः शब्दबोधजननः परेषां शृण्वतां स्फुटम् / स्वाध्यायो वाचिकः प्रोक्त उपांशोरथ लक्षणम्

മറ്റുള്ളവർ കേൾക്കുമ്പോൾ വ്യക്തമായ ശബ്ദംകൊണ്ട് ബോധം ജനിപ്പിക്കുന്ന സ്വാധ്യായം ‘വാചികം’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അതിന് വിരുദ്ധമായ ‘ഉപാംശു’വിന്റെ ലക്ഷണം പിന്നെ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു।

Verse 25

ओष्ठयोः स्पन्दमात्रेण परस्याशब्दबोधकः / उपांशुरेष निर्दिष्टः साहस्रो वाचिकाज्जपः

ചുണ്ടുകളുടെ അല്പമായ സ്പന്ദനമാത്രംകൊണ്ട്, കേൾക്കാവുന്ന ശബ്ദമില്ലാതെ മന്ത്രബോധം ഉണ്ടാകുന്നത് ‘ഉപാംശു’ എന്നു നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; ഈ ഉപാംശു-ജപം വാചിക ജപത്തേക്കാൾ ആയിരം മടങ്ങ് ഫലപ്രദമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 26

यत्पदाक्षरसङ्गत्या परिस्पन्दनवर्जितम् / चिन्तनं सर्वशब्दानां मानसं तं जपं विदुः

മന്ത്രപദങ്ങളുടെ അക്ഷരങ്ങളോടുള്ള അന്തർബന്ധത്തിലൂടെ പുറമേ യാതൊരു സ്പന്ദനവും ഇല്ലാതെ, മന്ത്രത്തിലെ എല്ലാ പദാർത്ഥങ്ങളും മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കുന്നതിനെ ജ്ഞാനികൾ ‘മാനസ ജപം’ എന്നു അറിയുന്നു।

Verse 27

यदृच्छालाभतो नित्यमलं पुंसो भवेदिति / या धीस्तामृषयः प्राहुः संतोषं सुखलक्षणम्

‘സ്വയം ലഭിക്കുന്നതുതന്നെ എനിക്ക് എപ്പോഴും മതിയാകുന്നു’ എന്ന സ്ഥിരബോധം മനുഷ്യനിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ—ഋഷികൾ അതേ മനോഭാവത്തെ ‘സന്തോഷം’ എന്നു പറഞ്ഞു; അതാണ് സുഖത്തിന്റെ ലക്ഷണം।

Verse 28

बाह्यमाभ्यन्तरं शौचं द्विधा प्रोक्तं द्विजोत्तमाः / मृज्जलाभ्यां स्मृतं बाह्यं मनःशुद्धिरथान्तरम्

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ശൗചം രണ്ടുവിധമാണെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ബാഹ്യവും ആഭ്യന്തരവും. മണ്ണും വെള്ളവുംകൊണ്ടുള്ള ശുദ്ധി ബാഹ്യശൗചം; മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിയാണ് അന്തർശൗചം।

Verse 29

स्तुतिस्मरणपूजाभिर्वाङ्मनःकायकर्मभिः / सुनिश्चला शिवे भक्तिरेतदीश्वरपूजनम्

സ്തുതി, സ്മരണം, പൂജ—വാക്ക്, മനസ്, ദേഹകർമങ്ങളാൽ—ശിവനിൽ ഭക്തി അചഞ്ചലമാകുമ്പോൾ അതുതന്നെ യഥാർത്ഥ ഈശ്വരപൂജയാണ്.

Verse 30

यमाः सनियमाः प्रोक्ताः प्राणायामं निबोधत / प्राणः स्वदेहजो वायुरायामस्तन्निरोधनम्

യമങ്ങളും നിയമങ്ങളും ഉപദേശിച്ചു; ഇനി പ്രാണായാമം ഗ്രഹിക്കൂ. പ്രാണം സ്വന്തം ദേഹത്തിൽ ജനിക്കുന്ന പ്രാണവായു; ‘ആയാമം’ അതിന്റെ നിരോധം—അതുകൊണ്ട് പ്രാണായാമം പ്രാണവായുവിന്റെ സംയമനം.

Verse 31

उत्तमाधममध्यत्वात् त्रिधायं प्रतिपादितः / स एव द्विविधः प्रोक्तः सगर्भो ऽगर्भ एव च

ഉത്തമം, അധമം, മധ്യമം എന്ന വ്യത്യാസം കൊണ്ടു ഇത് ത്രിവിധമായി ഉപദേശിച്ചു. അതേ വിഭാഗം ദ്വിവിധമായും പറയുന്നു—സഗർഭം (ഗർഭജം)യും അഗർഭം (അഗർഭജം)യും ആയി.

Verse 32

मात्राद्वादशको मन्दश्चतुर्विंशतिमात्रिकः / मध्यमः प्राणसंरोधः षट्त्रिंशन्मात्रिकोत्तमः

പ്രാണസംരോധം (പ്രാണായാമം) മൂന്നു നിലകളാണ്: മന്ദം—പന്ത്രണ്ട് മാത്ര, മധ്യമം—ഇരുപത്തിനാല് മാത്ര, ഉത്തമം—മുപ്പത്താറ് മാത്ര.

Verse 33

प्रस्वेदकम्पनोत्थानजनकत्वं यथाक्रमम् / मन्दमध्यममुख्यानामानन्दादुत्तमोत्तमः

ക്രമമായി ആനന്ദം മൂലം വിയർപ്പ്, കമ്പനം, എഴുന്നേറ്റ് നിൽക്കൽ എന്നീ അവസ്ഥകൾ ജനിക്കുന്നു. മന്ദം, മധ്യമം, മുഖ്യം എന്നിവയിൽ അത്യുത്തമ ആനന്ദം തന്നെയാണ് പരമോത്തമം.

Verse 34

सगर्भमाहुः सजपमगर्भं विजपं बुधाः / एतद् वै योगिनामुक्तं प्राणायामस्य लक्षणम्

മന്ത്രജപസഹിതമായ പ്രാണായാമത്തെ പണ്ഡിതർ ‘സഗർഭം’ എന്നു പറയുന്നു; ജപമില്ലാത്തതിനെ ‘അഗർഭം’ (വിജപം) എന്നു പറയുന്നു. ഇതുതന്നെ യോഗികൾ പ്രാണായാമത്തിന്റെ ലക്ഷണമെന്നു ഉപദേശിക്കുന്നു।

Verse 35

सव्याहृतिं सप्रणवां गायत्रीं शिरसा सह / त्रिर्जपेदायतप्राणः प्राणायामः स उच्यते

വ്യാഹൃതികളും പ്രണവവും (ഓം) ഉൾപ്പെടുത്തി, ‘ശിരസ്’ മന്ത്രവും ചേർത്ത്, ശ്വാസം ദീർഘമായി നിയന്ത്രിച്ച് ഗായത്രി മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം—ഇതെയാണ് പ്രാണായാമം എന്നു പറയുന്നത്।

Verse 36

रेचकः पूरकश्चैव प्राणायामो ऽथ कुम्भकः / प्रोच्यते सर्वशास्त्रेषु योगिभिर्यतमानसैः

രേചകം (ശ്വാസം പുറത്തുവിടൽ), പൂരകം (ശ്വാസം ഉൾക്കൊള്ളൽ), തുടർന്ന് കുംഭകം (ശ്വാസനിരോധം)—ഇതുതന്നെ പ്രാണായാമം എന്നു എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പറയുന്നു; സംയതചിത്തനായ യോഗികൾ ഇതു ഉപദേശിക്കുന്നു।

Verse 37

रेचको ऽजस्त्रनिश्वासात् पूरकस्तन्निरोधतः / साम्येन संस्थितिर्या सा कुम्भकः परिगीयते

നിരന്തരം പുറത്തേക്ക് പോകുന്ന ശ്വാസപ്രവാഹത്തിൽ നിന്നുള്ള പുറന്തള്ളൽ രേചകം; അതേ പ്രവാഹത്തെ നിരോധിക്കുമ്പോൾ ഉള്ളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത് പൂരകം. സമതയിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്ന അവസ്ഥയെ കുംഭകം എന്നു പാടിപ്പുകഴ്ത്തുന്നു।

Verse 38

इन्द्रियाणां विचरतां विषयेषु स्वभावतः / निग्रहः प्रोच्यते सद्भिः प्रत्याहारस्तु सत्तमाः

ഹേ സത്തമാ! ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ സ്വഭാവതഃ വിഷയങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനെ സദ്ഭക്തർ ‘പ്രത്യാഹാരം’ എന്നു പറയുന്നു।

Verse 39

हृत्पुण्डरीके नाभ्यां वा मूर्ध्नि पर्वतमस्तके / एवमादिषु देशेषु धारणा चित्तबन्धनम्

ഹൃദയപദ്മത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ നാഭിയിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ശിരോശിഖരത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ പർവതശിഖരത്തിൽ മനസ്സിനെ സ്ഥാപിക്കുക—ഇങ്ങനെ തിരഞ്ഞെടുത്ത ദേശങ്ങളിൽ ചിത്തത്തെ ബന്ധിച്ച് സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നതാണ് ധാരണ.

Verse 40

देशावस्थितिमालम्ब्य बुद्धेर्या वृत्तिसंततिः / वृत्त्यन्तरैरसंसृष्टा तद्ध्यानं सूरयो विदुः

ഒരു ദേശ-സ്ഥിതിയെ ആശ്രയിച്ച് ബുദ്ധിയുടെ വൃത്തികളുടെ നിരന്തരധാര തുടരുകയും, മറ്റുവൃത്തികളുമായി കലരാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ—അതെയാണ് ഋഷിമാർ ധ്യാനം എന്നു അറിയുന്നത്.

Verse 41

एकाकारः समाधिः स्याद् देशालम्बनवर्जितः / प्रत्ययो ह्यर्थमात्रेण योगसाधनमुत्तमम्

സമാധി ഏകാകാര ലയമാണ്; അത് ദേശ-ആലമ്പനങ്ങളിൽ ആശ്രയമില്ലാത്തത്. അർത്ഥമാത്രത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പ്രത്യയമാണ് യോഗസാധനത്തിലെ ഉത്തമ മാർഗം.

Verse 42

धारणा द्वादशायामा ध्यानं द्वादशधारणाः / ध्यानं द्वादशकं यावत् समाधिरभिधीयते

ധാരണ പന്ത്രണ്ട് യാമം നീളുന്നതായി പറയുന്നു; പന്ത്രണ്ട് ധാരണകൾ ചേർന്നതാണ് ധ്യാനം. ധ്യാനം പന്ത്രണ്ടിന്റെ സമുച്ചയമായി പൂർണമാകുമ്പോൾ അതിനെ സമാധി എന്നു വിളിക്കുന്നു.

Verse 43

आसनं स्वस्तिकं प्रोक्तं पद्ममर्धासनं तथा / साधनानां च सर्वेषामेतत्साधनमुत्तमम्

സ്വസ്തികാസനം എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അതുപോലെ പദ്മാസനവും അർധാസനവും. എല്ലാ സാധനങ്ങളിലുമിത് (ആസനാഭ്യാസം) ഉത്തമ സാധനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 44

ऊर्वोरुपरि विप्रेन्द्राः कृत्वा पादतले उभे / समासीतात्मनः पद्ममेतदासनमुत्तमम्

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, ഇരുപാദതളങ്ങളും ഊരുക്കളുടെ മേൽ വെച്ച് ആത്മസംയമനത്തോടെ സ്ഥിരമായി ഇരിക്കുക—ഇതുതന്നെ പദ്മാസനം; ധ്യാനത്തിനുള്ള പരമാസനം.

Verse 45

एकं पादमथैकस्मिन् विन्यस्योरुणि सत्तमाः / आसीतार्धासनमिदं योगसाधनमुत्तमम्

ഹേ സത്തമന്മാരേ, ഒരു പാദം മറുവശത്തെ ഊരുവിൻമേൽ വെച്ച് ഇരിക്കുക—ഇത് അർധാസനം; യോഗസാധനയ്ക്ക് ഉത്തമ സഹായം.

Verse 46

उभे कृत्वा पादतले जानूर्वोरन्तरेण हि / समासीतात्मनः प्रोक्तमासनं स्वस्तिकं परम्

ഇരുപാദതളങ്ങളും മുട്ടിനും ഊരുവിനും ഇടയിൽ വെച്ച് ആത്മസംയമനത്തോടെ സ്ഥിരമായി ഇരിക്കുക—ഇതിനെ പരമ സ്വസ്തികാസനം എന്നു ഉപദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 47

अदेशकाले योगस्य दर्शनं हि न विद्यते / अग्न्यभ्यासे जले वापि शुष्कपर्णचये तथा

അനുചിത ദേശകാലങ്ങളിൽ യോഗദർശനം ലഭ്യമല്ല; ജലത്തിൽ അഗ്നി അഭ്യാസം ചെയ്യുന്നതുപോലെയും, ഉണങ്ങിയ ഇലക്കൂമ്പാരത്തിൽ (അഗ്നിപ്രയത്നം) ചെയ്യുന്നതുപോലെയും അത് വ്യർത്ഥം.

Verse 48

जन्तुव्याप्ते श्मशाने च जीर्णगोष्ठे चतुष्पथे / सशब्दे सभये वापि चैत्यवल्मीकसंचये

ജന്തുക്കൾ നിറഞ്ഞിടത്ത്, ശ്മശാനത്തിൽ, ജീർണ്ണമായ ഗോശാലയിൽ, ചതുഷ്പഥത്തിൽ, ശബ്ദമുള്ളതോ ഭയം ഉളവാക്കുന്നതോ ആയ സ്ഥലത്ത്, കൂടാതെ ചൈത്യങ്ങളും വൽമീകങ്ങളും കൂട്ടമായിടത്ത്—അവിടെ (ധ്യാനം) ചെയ്യരുത്.

Verse 49

अशुभे दुर्जनाक्रान्ते मशकादिसमन्विते / नाचरेद् देहबाधे वा दौर्मनस्यादिसंभवे

അശുഭസ്ഥാനത്ത്—ദുഷ്ടജനങ്ങളുടെ ഉപദ്രവവും കൊതുക് മുതലായ ശല്യവും ഉള്ളിടത്ത്—അഥവാ ദേഹബാധയും വിഷാദാദി വിക്ഷോഭവും ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, വ്രതം/സാധന നടത്തരുത്।

Verse 50

सुगुप्ते सुशुभे देशे गुहायां पर्वतस्य तु / नद्यास्तीरे पुण्यदेशे देवतायतने तथा

നന്നായി സംരക്ഷിതവും ശുഭവുമായ സ്ഥലത്ത്—പർവതഗുഹയിൽ, നദീതീരത്ത്, പുണ്യദേശത്ത്, അതുപോലെ ദേവാലയത്തിൽ—വസിച്ച് সাধന നടത്തണം।

Verse 51

गृहे वा सुशुभे रम्ये विजने जन्तुवर्जिते / युञ्जीत योगी सततमात्मानं मत्परायणः

നന്നായി പരിപാലിച്ച മനോഹരമായ വീട്ടിലോ, അല്ലെങ്കിൽ നിർജനവും ജീവികളുടെ ശല്യമില്ലാത്ത സ്ഥലത്തിലോ—എന്നെയേ പരമലക്ഷ്യമായി ശരണം പ്രാപിച്ച യോഗി—എപ്പോഴും ആത്മാവിനെ യോഗത്തിൽ ഏകാഗ്രമാക്കണം।

Verse 52

नमस्कृत्य तु योगीन्द्रान् सशिष्यांश्च विनायकम् / गुरुं चैवाथ मां योगी युञ्जीत सुसमाहितः

യോഗീന്ദ്രന്മാരെ ശിഷ്യന്മാരോടുകൂടി, വിനായകനെ, ഗുരുവിനെ എന്നിവരെ നമസ്കരിച്ച്—പിന്നെ മനസ്സിനെ നന്നായി ഏകാഗ്രമാക്കി—യോഗി എന്നെ ധ്യാനലക്ഷ്യമായി വെച്ച് യോഗത്തിൽ ഏർപ്പെടണം।

Verse 53

आसनं स्वस्तिकं बद्ध्वा पद्ममर्धमथापि वा / नासिकाग्रे समां दृष्टिमीषदुन्मीलितेक्षणः

സ്വസ്തികാസനം കെട്ടി—അല്ലെങ്കിൽ അർദ്ധപദ്മാസനത്തിൽ—കണ്ണുകൾ അല്പം തുറന്നുവെച്ച്, നാസികാഗ്രത്തിൽ സമദൃഷ്ടി സ്ഥിരപ്പെടുത്തണം।

Verse 54

कृत्वाथ निर्भयः शान्तस्त्यक्त्वा मायामयं जगत् / स्वात्मन्यवस्थितं देवं चिन्तयेत् परमेश्वरम्

ഇങ്ങനെ ചെയ്തു, നിർഭയനും ശാന്തനും ആയി, മായാമയമായ ലോകം ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വാത്മാവിൽ സ്ഥാപിതനായ ദേവ പരമേശ്വരനെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 55

शिखाग्रे द्वादशाङ्गुल्ये कल्पयित्वाथ पङ्कजम् / धर्मकन्दसमुद्भूतं ज्ञाननालं सुशोभनम्

പിന്നെ ശിരസ്സിന്റെ ശിഖരാഗ്രത്തിൽ—പന്ത്രണ്ട് അങ്കുലം മുകളിൽ—ധർമ്മകന്ദത്തിൽ നിന്നുയർന്ന, ജ്ഞാനനാളംകൊണ്ട് ശോഭിക്കുന്ന മനോഹര പദ്മം ഭാവിക്കണം।

Verse 56

ऐश्वर्याष्टदलं श्वेतं परं वैराग्यकर्णिकम् / चिन्तयेत् परमं कोशं कर्णिकायां हिरण्मयम्

ആ പരമ പദ്മം ധ്യാനിക്കണം—ദിവ്യ ഐശ്വര്യത്താൽ ശ്വേതമായ എട്ടു ദളങ്ങൾ, കർണിക പരമ വൈരാഗ്യം; ആ കർണികയിൽ ഹിരണ്മയമായ പരമ കോശത്തെ ചിന്തിക്കണം।

Verse 57

सर्वशक्तिमयं साक्षाद् यं प्राहुर्दिव्यमव्ययम् / ओङ्कारवाच्यमव्यक्तं रश्मिजालसमाकुलम्

മുനികൾ സാക്ഷാൽ സർവശക്തിമയൻ, ദിവ്യൻ, അവ്യയൻ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നവനെ—ഓംകാരവാച്യൻ, അവ്യക്തൻ, രശ്മിജാലംകൊണ്ട് നിറഞ്ഞവനെ—ധ്യാനിക്കണം।

Verse 58

चिन्तयेत् तत्र विमलं परं ज्योतिर्यदक्षरम् / तस्मिन् ज्योतिषि विन्यस्यस्वात्मानं तदभेदतः

അവിടെ ആ നിർമലമായ, പരമമായ, അക്ഷര ജ്യോതിയെ ധ്യാനിക്കണം; ആ ജ്യോതിയിൽ സ്വാത്മാവിനെ നിക്ഷേപിച്ച്, അതോടു അഭേദമായി നിലകൊള്ളണം।

Verse 59

ध्यायीताकाशमध्यस्थमीशं परमकारणम् / तदात्मा सर्वगो भूत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्

ആകാശത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ വസിക്കുന്ന പരമകാരണമാകുന്ന ഈശനെ ധ്യാനിക്കണം. ആ ആത്മാവുമായി ഏകീഭവിച്ച് സർവ്വവ്യാപിയായി ഒന്നും ചിന്തിക്കരുത്.

Verse 60

एतद् गुह्यतमं ध्यानं ध्यानान्तरमथोच्यते / चिन्तयित्वा तु पूर्वोक्तं हृदये पद्ममुत्तमम्

ഇത് അത്യന്തം ഗുഹ്യമായ ധ്യാനമാണ്; ഇനി മറ്റൊരു ധ്യാനവിധി പറയുന്നു. മുമ്പ് പറഞ്ഞ ഹൃദയത്തിലെ ഉത്തമ പദ്മത്തെ ധ്യാനിച്ച്,

Verse 61

आत्मानमथ कर्तारं तत्रानलसमत्विषम् / मध्ये वह्निशिखाकारं पुरुषं पञ्चविंशकम्

പിന്നീട് അവിടെ ആത്മാവിനെ അന്തർകർത്താവായി, അഗ്നിയെപ്പോലെ ദീപ്തിമാനായി ധ്യാനിക്കണം; മദ്ധ്യത്തിൽ അഗ്നിശിഖാരൂപമായ ഇരുപത്തിയഞ്ചാം തത്ത്വമായ പുരുഷനെ ഭാവിക്കണം.

Verse 62

चिन्तयेत् परमात्मानं तन्मध्ये गगनं परम् / ओङ्करबोधितं तत्त्वं शाश्वतं शिवमच्युतम्

പരമാത്മാവിനെ ധ്യാനിക്കണം; അതിന്റെ ഉള്ളിൽ പരമ ഗഗനസദൃശമായ ശുദ്ധചൈതന്യത്തെയും ധ്യാനിക്കണം. ഓംകാരത്താൽ ബോധിതമായ ആ തത്ത്വം ശാശ്വതം—ശിവമയ മംഗളം, അച്യുതം.

Verse 63

अव्यक्तं प्रकृतौ लीनं परं ज्योतिरनुत्तमम् / तदन्तः परमं तत्त्वमात्माधारं निरञ्जनम्

അവ്യക്തം പ്രകൃതിയിൽ ലീനമായിരിക്കുമ്പോഴും അത് അനുത്തമമായ പരമജ്യോതിയാണ്. അതിന്റെ അന്തർഭാഗത്ത് പരമ തത്ത്വമുണ്ട്—നിരഞ്ജനം, ആത്മാവിന്റെ ആധാരം.

Verse 64

ध्यायीत तन्मयो नित्यमेकरूपं महेश्वरम् / विशोध्य सर्वतत्त्वानि प्रणवेनाथवा पुनः

അവനിൽ തന്മയനായി നിത്യം ഏകസ്വരൂപനായ മഹേശ്വരനെ ധ്യാനിക്കണം. സർവ്വതത്ത്വങ്ങളും വിശുദ്ധീകരിച്ച് പിന്നെയും പ്രണവം ‘ഓം’ കൊണ്ടും സ്വയം ശുദ്ധപ്പെടുത്തി സ്ഥിരപ്പെടുത്തണം.

Verse 65

संस्थाप्य मयि चात्मानं निर्मले परमे पदे / प्लावयित्वात्मनो देहं तेनैव ज्ञानवारिणा

നിർമലമായ പരമ പദത്തിൽ—എന്നിൽ—ആത്മാവിനെ സ്ഥാപിച്ച്, അതേ ജ്ഞാനജലത്താൽ സ്വന്തം ദേഹഭാവത്തെ പ്രളയിപ്പിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കണം.

Verse 66

मदात्मा मन्मयो भस्म गृहीत्वा ह्यग्निहोत्रजम् / तेनोद्धृत्य तु सर्वाङ्गमग्निरित्यादिमन्त्रतः / चिन्तयेत् स्वात्मनीशानं परं ज्योतिः स्वरूपिणम्

‘ഞാൻ അവന്റെ ആത്മാവ്; ഞാൻ അവനാൽ വ്യാപ്തൻ’ എന്ന ഭാവത്തോടെ അഗ്നിഹോത്രജന്യ ഭസ്മം ഗ്രഹിക്കണം. ‘അഗ്നി…’ മുതലായ മന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ച് അത് എടുത്ത് സർവ്വാംഗത്തിലും ലേപിക്കണം. പിന്നെ സ്വാത്മാവിൽ ഈശാനനെ പരമജ്യോതിസ്വരൂപനായി ധ്യാനിക്കണം.

Verse 67

एष पाशुपतो योगः पशुपाशविमुक्तये / सर्ववेदान्तसारो ऽयमत्याश्रममिति श्रुतिः

ഇത് പാശുപതയോഗം; ബന്ധിതജീവൻ (പശു) പാശബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തിയിലേക്കായി ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടത്. ഇതുതന്നെ സർവ്വവേദാന്തസാരം; ശ്രുതി ഇതിനെ എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളെയും അതിക്രമിച്ചതെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 68

एतत् परतरं गुह्यं मत्सायुज्योपपादकम् / द्विजातीनां तु कथितं भक्तानां ब्रह्मचारिणाम्

ഇത് പരമാതിപരമായ അത്യന്തം ഗുഹ്യോപദേശം; എന്നോടുള്ള സായുജ്യം (ഏകത്വം) നൽകുന്നതാണ്. ഇത് ദ്വിജന്മാരിൽ ഭക്തരും ബ്രഹ്മചര്യനിഷ്ഠരുമായവർക്കായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 69

ब्रह्मचर्यमहिंसा च क्षमा शौचं तपो दमः / संतोषः सत्यमास्तिक्यं व्रताङ्गानि विशेषतः

ബ്രഹ്മചര്യം, അഹിംസ, ക്ഷമ, ശൗചം, തപസ്, ദമം—അതുപോലെ സന്തോഷം, സത്യം, ആസ്തിക്യം—ഇവയാണ് പ്രത്യേകമായി വ്രതങ്ങളുടെ പ്രധാന അംഗങ്ങളെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 70

एकेनाप्यथ हीनेन व्रतमस्य तु लुप्यते / तस्मादात्मगुणोपेतो मद्व्रतं वोढुमर्हति

ഇവയിൽ ഒന്നെങ്കിലും കുറവായാൽ ഈ വ്രതം നശിക്കുന്നു. അതിനാൽ ആത്മസംയമവും അന്തർഗുണങ്ങളും ഉള്ളവനേ എന്റെ വ്രതം ഏറ്റെടുത്തു നിലനിർത്താൻ അർഹൻ.

Verse 71

वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः / बहवो ऽनेन योगेन पूता मद्भावमागताः

ആസക്തി, ഭയം, ക്രോധം എന്നിവ വിട്ട്, എന്നിൽ തന്മയരായി, എന്നെ ശരണം പ്രാപിച്ചവർ—അനേകർ ഈ യോഗംകൊണ്ടുതന്നെ ശുദ്ധരായി എന്റെ ഭാവം (എന്റെ നില) പ്രാപിച്ചു.

Verse 72

ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् / ज्ञानयोगेन मां तस्माद् यजेत परमेश्वरम्

ആർ എങ്ങനെയായാലും എന്നെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നുവോ, അവരെ ഞാൻ അതേവിധം അനുഗ്രഹിക്കുന്നു. അതിനാൽ ജ്ഞാനയോഗത്തിലൂടെ എന്നെ—പരമേശ്വരനെ—ആരാധിക്കണം.

Verse 73

अथवा भक्तियोगेन वैराग्येण परेण तु / चेतसा बोधयुक्तेन पूजयेन्मां सदा शुचिः

അല്ലെങ്കിൽ പരമ വൈരാഗ്യം പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഭക്തിയോഗത്തിലൂടെ, ബോധയുക്തമായ ചിത്തത്തോടെ, എപ്പോഴും ശുചിയായി നിന്ന് എന്നെ നിരന്തരം പൂജിക്കണം.

Verse 74

सर्वकर्माणि संन्यस्य भिक्षाशी निष्परिग्रहः / प्राप्नोति मम सायुज्यं गुह्यमेतन्मयोदितम्

സകലകർമ്മങ്ങളും സംന്യാസം ചെയ്ത്, ഭിക്ഷാന്നം ആശ്രയിച്ച് ജീവിച്ച്, അപരിഗ്രഹിയായവൻ എനിക്കൊപ്പമുള്ള സായുജ്യം (ഏകത്വം) പ്രാപിക്കുന്നു. ഇതു ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ച ഗൂഢോപദേശം.

Verse 75

अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च / निर्ममो निरहङ्कारो यो मद्भक्तः स मे प्रियः

സകലഭൂതങ്ങളോടും ദ്വേഷമില്ലാത്തവൻ, മൈത്രിയും കരുണയും നിറഞ്ഞവൻ; മമതയില്ലാത്തവൻ, അഹങ്കാരമില്ലാത്തവൻ—അത്തരം എന്റെ ഭക്തൻ എനിക്ക് പ്രിയൻ.

Verse 76

संतुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः / मय्यर्पितमनो बुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः

എപ്പോഴും സംതൃപ്തനായ യോഗി, ആത്മസംയമമുള്ളവൻ, ദൃഢനിശ്ചയമുള്ളവൻ; മനസ്സും ബുദ്ധിയും എനിക്കർപ്പിച്ചവൻ—അത്തരം എന്റെ ഭക്തൻ എനിക്ക് പ്രിയൻ.

Verse 77

यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः / हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स हि मे प्रियः

ആരാൽ ലോകം കലങ്ങുന്നില്ല, ലോകം കൊണ്ടും ആരും കലങ്ങുന്നില്ല; ഹർഷം, അമർഷം, ഭയം, ഉദ്വേഗം എന്നിവയിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായവൻ—അവൻ തന്നെയാണ് എനിക്ക് പ്രിയൻ.

Verse 78

अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः / सर्वारम्भपरित्यागी भक्तिमान् यः स मे प्रियः

പ്രതീക്ഷയില്ലാത്തവൻ, ശുദ്ധൻ, ദക്ഷൻ, ഉദാസീനൻ, വ്യഥാരഹിതൻ; സ്വാർത്ഥപ്രേരിതമായ എല്ലാ ആരംഭങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് ഭക്തിയുള്ളവൻ—അവൻ എനിക്ക് പ്രിയൻ.

Verse 79

तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी संतुष्टो येन केनचित् / अनिकेतः स्थिरमतिर्मद्भक्तो मामुपैष्यति

നിന്ദയിലും സ്തുതിയിലും സമഭാവം പുലർത്തി, വാക്കിൽ സംയമനമുള്ള മൗനിയായ്, സ്വയം ലഭിക്കുന്നതിൽ തൃപ്തനായി, സ്ഥിരവാസമില്ലാതെ, സ്ഥിരബുദ്ധിയോടെ ഉള്ള എന്റെ ഭക്തൻ എന്നെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 80

सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मत्परायणः / मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं परमं पदम्

എപ്പോഴും എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളും ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും എന്നിലേയ്ക്ക് പരായണനായിരിക്കുന്നവൻ, എന്റെ പ്രസാദത്താൽ ശാശ്വതമായ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 81

चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः / निराशीर्निर्ममो भूत्वा मामेकं शरणं व्रजेत्

മനസ്സോടെ എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളും എന്നിലേയ്ക്ക് സമര്‍പ്പിച്ച്, എന്നെയേ പരമലക്ഷ്യമായി കരുതി, ആഗ്രഹവും മമതയും വിട്ട്, എന്നെ മാത്രം ശരണമായി പ്രാപിക്കണം.

Verse 82

त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः / कर्मण्यभिप्रवृत्तो ऽपि नैव तेन निबध्यते

കര്‍മ്മഫലാസക്തി ഉപേക്ഷിച്ച്, നിത്യ തൃപ്തനായി, ആശ്രയമില്ലാതെ, കര്‍മ്മത്തില്‍ പൂർണ്ണമായി ഏർപ്പെട്ടിരുന്നാലും അവൻ അതിനാൽ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

Verse 83

निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः / शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति तत्पदम्

ഫലാഭിലാഷമില്ലാതെ, ചിത്തവും ആത്മാവും നിയന്ത്രിച്ച്, എല്ലാ പരിഗ്രഹങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ശരീരധാരണത്തിന് ആവശ്യമായ കര്‍മ്മം മാത്രം ചെയ്യുന്നവൻ—ആ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 84

यदृच्छालाभतुष्टस्य द्वन्द्वातीतस्य चैव हि / कुर्वतो मत्प्रसादार्थं कर्म संसारनाशनम्

സ്വയം ലഭിക്കുന്ന ലാഭത്തിൽ തൃപ്തനായി, ദ്വന്ദ്വങ്ങളെ അതിക്രമിച്ച്, എന്റെ പ്രസാദത്തിനായി മാത്രം കര്‍മ്മം ചെയ്യുന്നവന്റെ ആ കര്‍മ്മം തന്നെ സംസാരബന്ധം നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 85

मन्मना मन्नमस्कारो मद्याजी मत्परायणः / मामुपैष्यति योगीशं ज्ञात्वा मां परमेश्वरम्

മനസ്സ് എന്നിൽ നിശ്ചലമാക്കി, എന്നെ നമസ്കരിച്ചു, യജ്ഞാരാധനയിൽ എന്നെയേ പൂജിച്ച്, എന്നിൽ മാത്രം ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവൻ—എന്നെ പരമേശ്വരനെന്ന് അറിഞ്ഞ്, യോഗീശ്വരനായ എന്നിലേക്കു എത്തുന്നു.

Verse 86

मद्बुद्धयो मां सततं बोधयन्तः परस्परम् / कथयन्तश्च मां नित्यं मम सायुज्यमाप्नुयुः

എന്നിൽ ബുദ്ധി നിശ്ചയിച്ചവർ, പരസ്പരം എന്റെ തത്ത്വം നിരന്തരം ഉണർത്തുകയും, നിത്യവും എന്നെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ—എന്റെ സായുജ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 87

एवं नित्याभियुक्तानां मायेयं कर्मसान्वगम् / नाशयामि तमः कृत्स्नं ज्ञानदीपेन भास्वता

ഇങ്ങനെ നിത്യവും അചഞ്ചല ഭക്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവർക്കായി, മായയിൽ നിന്നുയർന്ന കര്‍മ്മസഹിതമായ സമസ്ത അന്ധകാരം ദീപ്തമായ ജ്ഞാനദീപംകൊണ്ട് ഞാൻ നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 88

मद्बुद्धयो मां सततं पूजयन्तीह ये जनाः / तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्

ഇവിടെ എന്നിൽ ബുദ്ധി നിശ്ചയിച്ച് എന്നെ നിരന്തരം പൂജിക്കുന്നവരുടെ—ആ നിത്യസമർപ്പിത ഭക്തരുടെ യോഗക്ഷേമം ഞാൻ തന്നേ വഹിക്കുന്നു: ലഭിക്കാത്തത് നൽകുകയും, ലഭിച്ചതിനെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 89

ये ऽन्ये च कामभोगार्थं यजन्ते ह्यन्यदेवताः / तेषां तदन्तं विज्ञेयं देवतानुगतं फलम्

കാമഭോഗസുഖങ്ങൾ തേടി മറ്റു ദേവതകളെ ആരാധിക്കുന്നവരുടെ ഫലം അത്രത്തോളം മാത്രമെന്നു അറിയുക; അത് ആരാധിച്ച ദേവതയെ അനുഗമിക്കുന്ന ഫലമായി അവിടെയേ അവസാനിക്കുന്നു।

Verse 90

ये चान्यदेवताभक्ताः पूजयन्तीह देवताः / मद्भावनासमायुक्ता मुच्यन्ते ते ऽपि भावतः

മറ്റു ദേവതകളുടെ ഭക്തരായി ഇവിടെ അവരെ പൂജിക്കുന്നവരും—എന്നെ ധ്യാനിക്കുന്ന മദ്ഭാവനയോടു ചേർന്നിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ—അവരും തങ്ങളുടെ അന്തർഭാവത്തിന് അനുസരിച്ച് മോചിതരാകുന്നു।

Verse 91

तस्मादनीश्वरानन्यांस्त्यक्त्वा देवानशेषतः / मामेव संश्रयेदीशं स याति परमं पदम्

അതുകൊണ്ട് പരമേശ്വരനല്ലാത്ത മറ്റു ദേവന്മാരെ മുഴുവനായി ഉപേക്ഷിച്ച്, എന്നെയേ ഈശ്വരനായി ശരണം പ്രാപിക്കണം; അവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 92

त्यक्त्वा पुत्रादिषु स्नेहं निः शोको निष्परिग्रहः / यजेच्चामरणाल्लिङ्गे विरक्तः परमेश्वरम्

പുത്രാദികളോടുള്ള സ്നേഹം ഉപേക്ഷിച്ച്, ശോകരഹിതനും സ്വത്തുമമതാരഹിതനും ആയി, വൈരാഗ്യത്തോടെ അമരലിംഗത്തിൽ പരമേശ്വരനെ ആരാധിക്കണം—മരണാതീതനായവനെ।

Verse 93

ये ऽर्चयन्ति सदा लिङ्गं त्यक्त्वा भोगानशेषतः / एकेन जन्मना तेषां ददामि परमैश्वरम्

സകല ഭോഗങ്ങളും പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ച് നിത്യവും ലിംഗത്തെ അർച്ചിക്കുന്നവർക്ക്, ഞാൻ ഒരേ ജന്മത്തിൽ തന്നെ പരമൈശ്വര്യം—പരമേശ്വരസ്ഥിതി—നൽകുന്നു।

Verse 94

परानन्दात्मकं लिङ्गं केवलं सन्निरञ्जनम् / ज्ञानात्मकं सर्वगतं योगिनां हृदि संस्थितम्

ആ ലിംഗം പരമാനന്ദസ്വരൂപം—ഏകമാത്രം, ശുദ്ധ സത്, നിരഞ്ജനം. അത് ജ്ഞാന-ചൈതന്യസ്വരൂപം, സർവ്വവ്യാപി; യോഗികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിതം.

Verse 95

ये चान्ये नियता भक्ता भावयित्वा विधानतः / यत्र क्वचन तल्लिङ्गमर्चयन्ति महेश्वरम्

മറ്റു നിയമനിഷ്ഠ ഭക്തരും—വിധിപ്രകാരം തങ്ങളെ യഥാവിധി ഒരുക്കി—എവിടെയായാലും ആ ലിംഗത്തെ ആശ്രയിച്ച് മഹേശ്വരനെ ആരാധിക്കുന്നു.

Verse 96

जले वा वह्निमध्ये वाव्योम्नि सूर्ये ऽथवान्यतः / रत्नादौ भावयित्वेशमर्चयेल्लिङ्गमैश्वरम्

ജലത്തിലോ അഗ്നിമദ്ധ്യത്തിലോ, ആകാശത്തിലോ സൂര്യനിലോ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെവിടെയോ—എവിടെയായാലും—അവിടെ ഈശൻ സന്നിഹിതനെന്ന് ധ്യാനിച്ച്, ഐശ്വര ലിംഗത്തെ ആരാധിക്കണം.

Verse 97

सर्वं लिङ्गमयं ह्येतत् सर्वं लिङ्गे प्रतिष्ठितम् / तस्माल्लिङ्गे ऽर्चयेदीशं यत्र क्वचन शाश्वतम्

നിശ്ചയമായും ഇതെല്ലാം ലിംഗമയമാണ്; എല്ലാം ലിംഗത്തിൽ തന്നെ സ്ഥാപിതം. അതുകൊണ്ട് എവിടെയായാലും, ലിംഗത്തിൽ നിത്യനായ ഈശനെ ആരാധിക്കണം.

Verse 98

अग्नौ क्रियावतामप्सु व्योम्नि सूर्ये मनीषिणाम् / काष्ठादिष्वेव मूर्खाणां हृदि लिङ्गन्तुयोगिनाम्

ക്രിയാവതികൾക്ക് (ദൈവം) അഗ്നിയിൽ, മറ്റുള്ളവർക്ക് ജലത്തിൽ; മനീഷികൾക്ക് ആകാശത്തിലും സൂര്യനിലും. മൂഢർ കട്ടിലാദികളിൽ മാത്രം തേടുന്നു; എന്നാൽ യോഗികൾക്ക് യഥാർത്ഥ ലിംഗം ഹൃദയത്തിൽ തന്നെയാണ്.

Verse 99

यद्यनुत्पन्नविज्ञानो विरक्तः प्रीतिसंयुतः / यावज्जीवं जपेद् युक्तः प्रणवं ब्रह्मणो वपुः

യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം ഇനിയും ഉദിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും, വൈരാഗ്യവും പ്രേമഭക്തിയും ഉള്ളവൻ ശാസ്ത്രീയ ഏകാഗ്രതയോടെ ജീവപര്യന്തം ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ പ്രണവം ‘ഓം’ ജപിക്കണം.

Verse 100

अथवा शतरुद्रीयं जपेदामरणाद् द्विजः / एकाकी यतचित्तात्मा स याति परमं पदम्

അല്ലെങ്കിൽ ദ്വിജൻ മരണം വരെയും ശതരുദ്രീയം ജപിക്കട്ടെ; ഏകാകിയായി, മനസ്സും ആത്മാവും നിയന്ത്രിച്ച്, അവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 101

वसेद् वामरणाद् विप्रो वाराणस्यां समाहितः / सो ऽपीश्वरप्रसादेन याति तत् परमं पदम्

അല്ലെങ്കിൽ ബ്രാഹ്മണൻ സമാഹിതചിത്തനായി വാരാണസിയിൽ മരണം വരെയും വസിക്കട്ടെ; അവനും ഈശ്വരപ്രസാദത്താൽ ആ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 102

तत्रोत्क्रमणकाले हि सर्वेषामेव देहिनाम् / ददाति तत् परं ज्ञानं येन मुच्येत बन्धनात्

അവിടെ ദേഹത്യാഗസമയത്ത് അവൻ എല്ലാ ദേഹികള്ക്കും ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്ന ആ പരമജ്ഞാനം ദാനം ചെയ്യുന്നു.

Verse 103

वर्णाश्रमविधिं कृत्स्नं कुर्वाणो मत्परायणः / तेनैव जन्मना ज्ञानं लब्ध्वा याति शिवं पदम्

സമ്പൂർണ്ണ വർണാശ്രമവിധി വിധിപൂർവ്വം അനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെയേ പരമാശ്രയമായി സ്വീകരിക്കുന്നവൻ, ഈ ജന്മത്തിലേ തന്നെ ജ്ഞാനം നേടി ശിവന്റെ പരമപദം (മോക്ഷം) പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 104

ये ऽपि तत्र वसन्तीह नीचा वा पापयोनयः / सर्वे तरन्ति संसारमीश्वरानुग्रहाद् द्विजाः

അവിടെ വസിക്കുന്നവർ—നീചസ്ഥാനക്കാരായാലും പാപയോനിയിൽ ജനിച്ചവരായാലും—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഈശ്വരാനുഗ്രഹത്താൽ അവർ എല്ലാവരും സംസാരസാഗരം കടക്കുന്നു।

Verse 105

किन्तु विघ्ना भविष्यन्ति पापोपहतचेतसाम् / धर्मं समाश्रयेत् तस्मान्मुक्तये नियतं द्विजाः

എന്നാൽ പാപംകൊണ്ട് മുറിവേറ്റ ചിത്തമുള്ളവർക്ക് വിഘ്നങ്ങൾ തീർച്ചയായും ഉണ്ടാകും. അതിനാൽ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, മോക്ഷത്തിനായി സ്ഥിരനിഷ്ഠയോടെ ധർമ്മത്തെ ആശ്രയിക്കുവിൻ।

Verse 106

एतद् रहस्यं वेदानां न देयं यस्य कस्य चित् / धार्मिकायैव दातव्यं भक्ताय ब्रह्मचारिणे

വേദങ്ങളുടെ ഈ രഹസ്യം ഏവർക്കും നൽകേണ്ടതല്ല. ധാർമ്മികനും ഭക്തനും ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ സ്ഥാപിതനുമായവനേയ്ക്ക് മാത്രമേ ഇത് നൽകാവൂ।

Verse 107

व्यास उवाच इत्येतदुक्त्वा भगवानात्मयोगमनुत्तमम् / व्याजहार समासीनं नारायणमनामयम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ അനുത്തമമായ ആത്മയോഗം പ്രസ്താവിച്ച ശേഷം, ഭഗവാൻ അവിടെ സമാസീനനായ, അനാമയനായ നാരായണനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 108

मयैतद् भाषितं ज्ञानं हितार्थं ब्रह्मवादिनाम् / दातव्यं शान्तचित्तेभ्यः शिष्येभ्यो भवता शिवम्

ബ്രഹ്മവാദികളുടെ ഹിതത്തിനായി ഈ ജ്ഞാനം ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ചു. ഹേ ശിവമയ മംഗളസ്വരൂപാ, ശാന്തചിത്തരായ ശിഷ്യന്മാർക്ക് നീ ഇത് നൽകുക।

Verse 109

उक्त्वैवमथ योगीन्द्रानब्रवीद् भगवानजः / हिताय सर्वभक्तानां द्विजातीनां द्विजोत्तमाः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം അജനായ ഭഗവാൻ ഈശ്വരൻ യോഗീന്ദ്രന്മാരോട് അരുളിച്ചെയ്തു—സകല ഭക്തരുടെ ഹിതത്തിനായി, പ്രത്യേകിച്ച് ദ്വിജന്മാരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ।

Verse 110

भवन्तो ऽपि हि मज्ज्ञानं शिष्याणां विधिपूर्वकम् / उपदेक्ष्यन्ति भक्तानां सर्वेषां वचनान्मम

നിങ്ങളും എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, വിധിപൂർവകമായി, നിങ്ങളുടെ ശിഷ്യർക്കും—സകല ഭക്തർക്കും—എന്റെ ജ്ഞാനം ഉപദേശിക്കും।

Verse 111

अयं नारायणो यो ऽहमीश्वरो नात्र संशयः / नान्तरं ये प्रपश्यन्ति तेषां देयमिदं परम्

ഈ നാരായണൻ തന്നെയാണ് ഞാൻ; ഞാൻ തന്നെയാണ് ഈശ്വരൻ—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഇവരിൽ ഭേദം കാണാത്തവർക്ക് ഈ പരമദാനം നൽകേണ്ടതാണ്।

Verse 112

ममैषा परमा मूर्तिर्नारायणसमाह्वया / सर्वभूतात्मभूतस्था शान्ता चाक्षरसंज्ञिता

ഇത് എന്റെ പരമ മൂർത്തിയാണ്, ‘നാരായണ’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്—സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മസ്വരൂപമായി നിലകൊള്ളുന്നു, എല്ലായിടത്തും അന്തർവാസിയായി വസിക്കുന്നു; ശാന്തവും ‘അക്ഷര’മെന്ന പേരിലും പ്രസിദ്ധം।

Verse 113

ये त्वन्यथा प्रपश्यन्ति लोके भेददृशो जनाः / न ते मां संप्रपश्यन्ति जायन्ते च पुनः पुनः

എന്നാൽ ലോകത്തിൽ വേറിട്ടായി കാണുന്നവർ—ഭേദദൃഷ്ടിയിൽ ഉറച്ചവർ—എന്നെ യഥാർത്ഥമായി കാണുന്നില്ല; അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു।

Verse 114

ये त्विमं विष्णुमव्यक्तं मां वा देवं महेश्वरम् / एकीभावेन पश्यन्ति न तेषां पुनरुद्भवः

ഈ അവ്യക്ത വിഷ്ണുവിനെ—അഥവാ എന്നെ, ദേവ മഹേശ്വരനെ—തത്ത്വപരമായ ഏകതാദൃഷ്ടിയോടെ ദർശിക്കുന്നവർക്ക് വീണ്ടും ജനനം ഇല്ല।

Verse 115

तस्मादनादिनिधनं विष्णुमात्मानमव्ययम् / मामेव संप्रपश्यध्वं पूजयध्वं तथैव हि

അതുകൊണ്ട് ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത, അവ്യയ ആത്മസ്വരൂപനായ വിഷ്ണു—എന്നെയേ—സമ്യകമായി ദർശിക്കുവിൻ; അതേവിധം എന്നെ പൂജിക്കുവിൻ।

Verse 116

ये ऽन्यथा मां प्रपश्यन्ति मत्वेमं देवतान्तरम् / ते यान्ति नरकान् घोरान् नाहं तेषुव्यवस्थितः

എന്നെ വേറെയായി കണ്ടു—എന്നെ വെറും മറ്റൊരു ദേവതയായി കരുതുന്നവർ—ഭയങ്കര നരകങ്ങളിലേക്കു പോകുന്നു; ഞാൻ അവരിൽ സ്ഥാപിതനല്ല।

Verse 117

मूर्खं वा पण्डितं वापि ब्राह्मणं वा मदाश्रयम् / मोचयामि श्वपाकं वा न नारायणनिन्दकम्

മൂഢനായാലും പണ്ഡിതനായാലും, എന്നിൽ ശരണം പ്രാപിച്ച ബ്രാഹ്മണനായാലും—ഞാൻ മോചിപ്പിക്കുന്നു; ശ്വപാകനെയും (ചാണ്ഡാലനെയും) വിടുവിക്കും, പക്ഷേ നാരായണനെ നിന്ദിക്കുന്നവനെ അല്ല।

Verse 118

तस्मादेष महायोगी मद्भक्तैः पुरुषोत्तमः / अर्चनीयो नमस्कार्यो मत्प्रीतिजननाय हि

അതുകൊണ്ട്, ഹേ പുരുഷോത്തമാ, ഈ മഹായോഗി എന്റെ ഭക്തന്മാർക്കാൽ അർച്ചനീയനും നമസ്കാര്യനും ആകുന്നു—എന്റെ പ്രീതിയെ (അനുഗ്രഹത്തെ) ജനിപ്പിക്കുവാൻ തന്നേ.

Verse 119

एवमुक्त्वा समालिङ्ग्य वासुदेवं पिनाकधृक् / अन्तर्हितो ऽभवत् तेषां सर्वेषामेव पश्यताम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പിനാകധാരിയായ ശിവൻ വാസുദേവനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു; എല്ലാവരും നോക്കിനിൽക്കേ അദ്ദേഹം അന്തർധാനമായി.

Verse 120

नारायणो ऽपि भगवांस्तापसं वेषमुत्तमम् / जग्राह योगिनः सर्वांस्त्यक्त्वा वै परमं वपुः

ഭഗവാൻ നാരായണനും തന്റെ പരമരൂപം ഉപേക്ഷിച്ച്, എല്ലാ യോഗികളുടെ ഹിതാർത്ഥം ഉത്തമ താപസവേഷം സ്വീകരിച്ചു.

Verse 121

ज्ञातं भवद्भिरमलं प्रसादात् परमेष्ठिनः / साक्षादेव महेशस्य ज्ञानं संसारनाशनम्

പരമേഷ്ഠി പ്രഭുവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ നിങ്ങൾ മലിനതരഹിതമായ സത്യം അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു—ഇത് സാക്ഷാൽ മഹേശ്വരന്റെ ജ്ഞാനം, സംസാരബന്ധം നശിപ്പിക്കുന്നത്.

Verse 122

गच्छध्वं विज्वराः सर्वे विज्ञानं परमेष्ठिनः / प्रवर्तयध्वं शिष्येभ्यो धार्मिकेभ्यो मुनीश्वराः

നിങ്ങൾ എല്ലാവരും വ്യാധിയില്ലാതെ പുറപ്പെടുക. പരമേഷ്ഠിയുടെ പരമ വിജ്ഞാനം പ്രചരിപ്പിക്കുക; ഹേ മുനീശ്വരന്മാരേ, അത് ധാർമ്മിക ശിഷ്യർക്കു പകർന്നു കൊടുക്കുക.

Verse 123

इदं भक्ताय शान्ताय धार्मिकायाहिताग्नये / विज्ञानमैश्वरं देयं ब्राह्मणाय विशेषतः

ഈ ഐശ്വര്യവിജ്ഞാനം ഭക്തനും ശാന്തനും ധർമ്മനിഷ്ഠനും ആഹിതാഗ്നിയുമായവന് നൽകണം; പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്.

Verse 124

एवमुक्त्वा स विश्वात्मा योगिनां योगवित्तमः / नारायणो महायोगी जगामादर्शनं स्वयम्

ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്ത ശേഷം, യോഗികളിൽ യോഗവിദ്യയിൽ പരമജ്ഞനായ മഹായോഗി നാരായണൻ എന്ന വിശ്വാത്മാവ് സ്വയം അദൃശ്യമായി ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്നൊഴിഞ്ഞു.

Verse 125

ते ऽपि देवादिदेवेशं नमस्कृत्य महेश्वरम् / नारायणं च भूतादिं स्वानि स्थानानि भेजिरे

അവരും ദേവാദിദേവനായ മഹേശ്വരനെയും, ഭൂതാദിയായ നാരായണനെയും നമസ്കരിച്ചു തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി.

Verse 126

सनत्कुमारो भगवान् संवर्ताय महामुनिः / दत्तवानैश्वरं ज्ञानं सो ऽपि सत्यव्रताय तु

ഭഗവാൻ സനത്കുമാരൻ മഹാമുനി സംവർ‍ത്തനു ഐശ്വരജ്ഞാനം ദാനം ചെയ്തു; അവനും അതേ ജ്ഞാനം സത്യവ്രതനു നൽകി.

Verse 127

सनन्दनो ऽपि योगीन्द्रः पुलहाय महर्षये / प्रददौ गौतमायाथ पुलहो ऽपि प्रजापतिः

യോഗീന്ദ്രനായ സനന്ദനനും ആ ജ്ഞാനം മഹർഷി പുലഹനു നൽകി; തുടർന്ന് പ്രജാപതി പുലഹൻ അതു ഗൗതമനു പ്രദാനം ചെയ്തു.

Verse 128

अङ्गिरा वेदविदुषे भरद्वाजाय दत्तवान् / जैगीषव्याय कपिलस्तथा पञ्चशिखाय च

അംഗിരസ് വേദവിദനായ ഭരദ്വാജനു ആ ജ്ഞാനം നൽകി; അതുപോലെ കപിലൻ ജൈഗീഷവ്യനു, പഞ്ചശിഖനു എന്നിവർക്കും പ്രദാനം ചെയ്തു.

Verse 129

पराशरो ऽपि सनकात् पिता मे सर्वतत्त्वदृक् / लेभेतत्परमं ज्ञानं तस्माद् वाल्मीकिराप्तवान्

എന്റെ പിതാവായ പരാശരൻ—സകല തത്ത്വങ്ങളും ദർശിക്കുന്നവൻ—സനകനിൽ നിന്ന് ഈ പരമജ്ഞാനം ലഭിച്ചു; അവനിൽ നിന്നുതന്നെ വാൽമീകിയും അത് പ്രാപിച്ചു।

Verse 130

ममोवाच पुरा देवः सतीदेहभवाङ्गजः / वामदेवो महायोगी रुद्रः किल पिनाकधृक्

പുരാതനകാലത്ത് ദേവൻ എന്നോടു അരുളിച്ചെയ്തു—സതീദേഹത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച, മഹായോഗിയായ വാമദേവൻ, പിനാകധാരിയായ രുദ്രൻ।

Verse 131

नारायणो ऽपि भगवान् देवकीतनयो हरिः / अर्जुनाय स्वयं साक्षात् दत्तवानिदमुत्तमम्

നാരായണൻ തന്നേ—ദേവകീ പുത്രനായ ഹരി—സ്വയം സാക്ഷാൽ അർജുനനു ഈ ഉത്തമ ഉപദേശം നൽകി।

Verse 132

यदहं लब्धवान् रुद्राद् वामदेवादनुत्तमम् / विशेषाद् गिरिशे भक्तिस्तस्मादारभ्य मे ऽभवत्

ഞാൻ രുദ്ര വാമദേവനിൽ നിന്ന് ഈ അനുത്തമ ഉപദേശം ലഭിച്ച നിമിഷം മുതൽ, ഗിരീശൻ (ശിവൻ) പ്രതി എന്റെ ഭക്തി പ്രത്യേകമായി ഉദിച്ചു।

Verse 133

शरण्यं शरणं रुद्रं प्रपन्नो ऽहं विशेषतः / भूतेशं गिरशं स्थाणुं देवदेवं त्रिशूलिनम्

ഞാൻ പ്രത്യേകമായി ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു—ശരണ്യനായ രുദ്രനിൽ; ഭൂതേശനിൽ, ഗിരീശനിൽ, സ്ഥാണുവിൽ, ദേവദേവനിൽ, ത്രിശൂലധാരിയിൽ।

Verse 134

भवन्तो ऽपि हि तं देवं शंभुं गोवृषवाहनम् / प्रपद्यध्वं सपत्नीकाः सपुत्राः शरणं शिवम्

അതുകൊണ്ട് നിങ്ങളും ഗോവൃഷവാഹനനായ ദേവൻ ശംഭു—ശിവന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുവിൻ; ഭാര്യകളും പുത്രന്മാരും സഹിതം ശിവനെയേ ഏകാശ്രയമായി കരുതി സമർപ്പിക്കുവിൻ।

Verse 135

वर्तध्वं तत्प्रसादेन कर्मयोगेन शङ्करम् / पूजयध्वं महादेवं गोपतिं भूतिभूषणम्

അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ കർമയോഗത്തിന്റെ ശാസനയിൽ ജീവിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുവിൻ; ശങ്കരൻ—മഹാദേവൻ, ഗോപതി, ഭൂതഗണങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ, പവിത്ര ഭസ്മം ധരിച്ചവൻ—അവനെ പൂജിക്കുവിൻ।

Verse 136

एवमुक्ते ऽथ मुनयः शौनकाद्या महेश्वरम् / प्रणेमुः शाश्वतं स्थाणुं व्यासं सत्यवतीसुतम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശൗനകാദി മുനിമാർ മഹേശ്വരനോട്—ശാശ്വതസ്ഥാണുവോട്—കൂടാതെ സത്യവതീപുത്രനായ വ്യാസനോടും പ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 137

अब्रुवन् हृष्टमनसः कृष्णद्वैपायनं प्रभुम् / साक्षादेव हृषीकेशं सर्वलोकमहेश्वरम्

ഹർഷഭരിതമായ മനസ്സോടെ മുനിമാർ പ്രഭു കൃഷ്ണദ്വൈപായനനോട് പറഞ്ഞു—നീങ്ങൾ സാക്ഷാൽ ഹൃഷീകേശൻ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ മഹേശ്വരൻ।

Verse 138

भवत्प्रसादादचला शरण्ये गोवृषध्वजे / इदानीं जायते भक्तिर्या देवैरपि दुर्लभा

ഹേ ശരണ്യാ, ഗോവൃഷധ്വജാ! നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഇപ്പോൾ എനിക്കുള്ളിൽ അചലമായ ഭക്തി ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു—അത്തരം ഭക്തി ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭം।

Verse 139

कथयस्व मुनिश्रेष्ठ कर्मयोगमनुत्तमम् / येनासौ भगवानीशः समाराध्यो मुमुक्षुभिः

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! മുമുക്ഷുക്കൾ ഭഗവാൻ ഈശ്വരനെ സമ്യക് ആരാധിക്കുവാൻ കാരണമാകുന്ന ആ അനുത്തമ കർമ്മയോഗം എനിക്കു ഉപദേശിക്കണമേ।

Verse 140

त्वत्संनिधावेष सूतः शृणोतु भगवद्वचः / तद्वदाखिललोकानां रक्षणं धर्मसंग्रहम्

ഹേ സൂതാ! നിന്റെ സന്നിധിയിൽ തന്നെ അവൻ ഭഗവദ്വചനം കേൾക്കട്ടെ; അങ്ങനെ സർവ്വലോകങ്ങളുടെ രക്ഷ ഉണ്ടാകുന്നു—ഇതുതന്നെ ധർമ്മസംഗ്രഹവും ധർമ്മസംരക്ഷണവും ആകുന്നു।

Verse 141

यदुक्तं देवदेवेन विष्णुना कूर्मरूपिणा / पृष्टेन मुनिभिः पूर्वं शक्रेणामृतमन्थने

ഇത് പൂർവ്വം ദേവദേവനായ കൂർമ്മരൂപധാരി വിഷ്ണു, അമൃതമഥന വേളയിൽ, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)യും മുനികളും ചോദിച്ചപ്പോൾ അരുളിച്ചെയ്ത വചനമാണ്।

Verse 142

श्रुत्वा सत्यवतीसूनुः कर्मयोगं सनातनम् / मुनीनां भाषितं कृष्णः प्रोवाच सुसमाहितः

മുനിമാർ പറഞ്ഞ സനാതന കർമ്മയോഗം ശ്രവിച്ച്, സത്യവതീസുതനായ കൃഷ്ണൻ മനസ്സിനെ സുസമാഹിതമാക്കി പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 143

य इमं पठते नित्यं संवादं कृत्तिवाससः / सनत्कुमारप्रमुखैः सर्वपापैः प्रमुच्यते

സനത്കുമാരാദി മുനിപ്രമുഖർ പ്രസ്താവിച്ച കൃത്തിവാസൻ (ശിവൻ) എന്നവന്റെ ഈ സംവാദം നിത്യമായി പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനാകുന്നു।

Verse 144

श्रावयेद् वा द्विजान् शुद्धान् ब्रह्मचर्यपरायणान् / यो वा विचारयेदर्थं स याति परमां गतिम्

ശുദ്ധരായ ദ്വിജന്മാർക്ക്—ബ്രഹ്മചര്യപരായണർക്കു—ഈ ഉപദേശം ശ്രവിപ്പിക്കുന്നവനും, അതിന്റെ അർത്ഥം വിചാരിച്ച് മനനം ചെയ്യുന്നവനും പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 145

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं भक्तियुक्तो दृढव्रतः / सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

ഭക്തിയോടെ ദൃഢവ്രതനായി നിത്യം ഇതു ശ്രവിക്കുന്നവൻ, സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു।

Verse 146

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन पठितव्यो मनीषिभिः / श्रोतव्यश्चाथ मन्तव्यो विशेषाद् ब्राह्मणैः सदा

അതുകൊണ്ട് സർവ്വശ്രമത്തോടെയും ജ്ഞാനികൾ ഇതു പാരായണം ചെയ്യണം; ഇതു ശ്രവിച്ച് പിന്നെ മനനം ചെയ്യണം—വിശേഷിച്ച് എന്നും ബ്രാഹ്മണന്മാർ।