Adhyaya 37

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्ग पादे शेषमन्वन्तराश्यानं पृथिवीदोहनं च नाम षट्त्रिंशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच आसीदिह समुद्रान्ता वसुधेति यथा श्रुतम् / वसु धत्ते यतस्तस्माद्वसुधा सेति गीयते

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിലെ വായുപ്രോക്ത പൂർവഭാഗത്തിന്റെ ദ്വിതീയ അനുഷംഗപാദത്തിൽ ‘ശേഷമന്വന്തരാഖ്യാനംയും പൃഥിവീദോഹനവും’ എന്ന പേരിലുള്ള മുപ്പത്താറാം അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ശ്രുതിപ്രകാരം ഈ വസുധ സമുദ്രാന്തം വരെ വ്യാപിച്ചിരുന്നു; വസു (ധനം) ധരിക്കുന്നതിനാൽ ‘വസുധാ’ എന്നു പാടപ്പെടുന്നു।

Verse 2

मधुकैटभयोः पूर्वं मेदसा संपरिप्लुता / तेनेयं मेदिनीत्युक्ता निरुक्त्या ब्रह्मवादिभिः

മധു–കൈടഭന്മാരുടെ മുൻകാലത്ത് ഈ ഭൂമി മേദസ്സാൽ (കൊഴുപ്പാൽ) നിറഞ്ഞു മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് ബ്രഹ്മവാദികൾ നിരുക്തിപ്രകാരം ഇതിനെ ‘മേദിനീ’ എന്നു വിളിച്ചു।

Verse 3

ततो ऽभ्युपगमाद्राज्ञः पृथोर्वैन्यस्य धीमतः / दुहितृत्वमनुप्राप्ता पृथिवी पठ्यते ततः

പിന്നീട് ധീമാനായ വൈന്യരാജാവ് പൃഥു അവളെ അംഗീകരിച്ചതിനാൽ ഭൂമി പുത്രിത്വം പ്രാപിച്ചു; അതുകൊണ്ട് അന്നുമുതൽ അവൾ ‘പൃഥിവീ’ എന്നു പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു।

Verse 4

पृथुना प्रविभागश्चधरायाः साधितः पुरा / तस्याकरवती राज्ञः पत्तनाकरमालिनी

പുരാതനകാലത്ത് പൃഥു ധരണിയുടെ വിഭജനക്രമം സ്ഥാപിച്ചു; അപ്പോൾ അവൾ രാജാവിന് ഖനിസമ്പത്താൽ സമൃദ്ധയായി, പട്ടണങ്ങളും ഖനികളും മാലപോലെ അലങ്കരിച്ചു।

Verse 5

चातुर्वर्णमयसमाकीर्णा रक्षिता तेन धीमता / एवंप्रभावोराजासीद्वैन्यः सद्विजसत्तमाः

അവൾ (ഭൂമി) ചാതുർവർണ്യത്തോടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു; ആ ധീമാൻ (പൃഥു) അവളെ സംരക്ഷിച്ചു. ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരേ, വൈന്യരാജാവിന്റെ പ്രഭാവം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു।

Verse 6

नमस्यश्चैव पूच्यश्च भूतग्रामेण सर्वशः / ब्राह्मणैश्च महाभागैर्वेदवेदाङ्गपारगैः

അവൻ സർവ്വഭൂതസമൂഹത്താൽ എല്ലായിടത്തും നമസ്കാര്യനും പൂജ്യനും ആകുന്നു; വേദ‑വേദാംഗങ്ങളിൽ പാരംഗതരായ മഹാഭാഗ ബ്രാഹ്മണന്മാരാലും കൂടി।

Verse 7

पृथुरेव नमस्कार्यो ब्रह्मयोनिः सनातनः / पार्थिवैश्च महाभागैः प्रार्थयद्भिर्महद्यशः

സനാതനനായ ബ്രഹ്മയോനിയായ പൃഥുവേ നമസ്കാര്യൻ; മഹാഭാഗ രാജാക്കന്മാർ അപേക്ഷിക്കുന്ന മഹായശസ്സുള്ളവൻ।

Verse 8

आदिराजो नमस्कार्यः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् / योधैरपि च संग्रामे प्राप्तुकामैर्जयं युधि

ആദിരാജനായ പ്രതാപവാൻ പൃഥു വൈന്യൻ നമസ്കാര്യൻ; യുദ്ധത്തിൽ വിജയം ആഗ്രഹിക്കുന്ന യോദ്ധാക്കളാലും വന്ദ്യൻ।

Verse 9

आदिकर्त्तारणानां वै नमस्यः पृथुरेव हि / यो हि योद्धा रणं याति कीर्त्तयित्वा पृथुं नृपम्

യുദ്ധങ്ങളുടെ ആദികർത്താവായ പൃഥുവേ നിശ്ചയമായി നമസ്കാര്യൻ; പൃഥു നൃപനെ കീർത്തിച്ച് യോദ്ധാവ് യുദ്ധത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 10

स घोररूपात्संग्रामात्क्षेमी तरति कीर्त्तिमान् / वैश्यैरपि च राजर्षिर्वेश्यवृत्तिमिहास्थितैः

അവൻ കീർത്തിമാനായി ആ ഭീകര യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് ക്ഷേമത്തോടെ കടന്നുപോകുന്നു; ഇവിടെ വൈശ്യവൃത്തിയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന വൈശ്യന്മാരാലും രാജർഷി (പൃഥു) വന്ദിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 11

पृथुरेव नमस्कार्यो वृत्तिदानान्महायशाः / एते वत्सविशेषाश्च दोग्धारः क्षीरमेव च

വൃത്തിദാനത്താൽ മഹായശസ്സുള്ള പൃഥുവേ നമസ്കാര്യൻ; ഇവയാണ് വിശേഷ വത്സങ്ങൾ, ഇവയാണ് ദോഗ്ധാക്കൾ, ഇതുതന്നെ ക്ഷീരവും ആകുന്നു.

Verse 12

पात्राणि च मयोक्तानि सर्वाण्येव यथाक्रमम् / ब्रह्मणा प्रथमं दुग्धा पुरा पृथ्वी महात्मना

ഞാൻ ക്രമാനുസരിച്ച് എല്ലാ പാത്രങ്ങളും പറഞ്ഞു; പുരാതനകാലത്ത് മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മൻ തന്നെയാണ് ആദ്യം ഭൂമിയെ ദോഹിച്ചത്.

Verse 13

वायुं कृत्वा तथा वत्सं बीजानि वसुधातले / ततः स्वायंभुवे पूर्वं तदा मन्वन्तरे पुनः

വായുവിനെ വത്സമാക്കി വസുധാതലത്തിൽ വിത്തുകൾ (പ്രകടമായി); പിന്നെ ആദ്യം സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിൽ, പിന്നീടു വീണ്ടും (മറ്റു) മന്വന്തരങ്ങളിൽ.

Verse 14

वत्सं स्वायंभुवं कृत्वा सर्वसस्यानि चैव हि / ततः स्वारोचिषे वापि प्राप्ते मन्वन्तरे ऽधुना

സ്വായംഭുവനെ വത്സമാക്കി തീർച്ചയായും എല്ലാ സസ്യങ്ങളും ദോഹിക്കപ്പെട്ടു; തുടർന്ന് ഇപ്പോൾ ലഭിച്ച സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരത്തിലും.

Verse 15

वत्सं स्वारोचिषं कृत्वा दुग्धा सस्यानि मेदिनी / उत्तमेन तु तेनापि दुग्धा देवानु जेन तु

സ്വാരോചിഷനെ വത്സമാക്കി ഭൂമി സസ്യസമ്പത്ത് ദോഹിച്ചു; അതുപോലെ ഉത്തമ (മനു) കാലത്തിലും, ദേവാനുജ (മനു) കാലത്തിലും ദോഹിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 16

मनुं कृत्वोत्तमं वत्सं सर्वसस्यानि धीमता / पुनश्च पञ्चमे पृथ्वी तामसस्यान्तरे मनोः

ധീമാൻ മനുവിനെ ഉത്തമ വത്സമാക്കി സർവ ധാന്യശസ്യങ്ങൾ ദോഹിച്ചു; പിന്നെ അഞ്ചാം മന്വന്തരത്തിൽ, താമസ മനുവിന്റെ അന്തരത്തിൽ, ഭൂമിയും ദോഹിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 17

दुग्धेयं तामसं वत्सं कृत्वा वै बलबन्धुना / चारिष्टवस्य वै षष्ठे संप्राप्ते चान्तरे मनोः

ബലബന്ധു താമസനെ വത്സമാക്കി ഇതിനെ ദോഹിച്ചു; കൂടാതെ ചാരിഷ്ടവ മനുവിന്റെ ആറാം മന്വന്തരമെത്തുമ്പോൾ, മനുവിന്റെ ആ അന്തരകാലത്തിലും.

Verse 18

दुग्धा मही पुराणेन वत्सं चारिष्टवं प्रति / चाक्षुषे चापि संप्राप्ते तदा मन्वन्तरे पुनः

പുരാണൻ ചാരിഷ്ടവനെ വത്സമാക്കി ഭൂമിയെ ദോഹിച്ചു; ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരമെത്തുമ്പോൾ, അപ്പോൾ വീണ്ടും ആ മന്വന്തരത്തിലും.

Verse 19

दुग्धा मही पुराणेन वत्सं कृत्वा तु चाक्षुषम् / चाक्षुषस्यान्तरे ऽतीते प्राप्ते वैवस्वते पुनः

പുരാണൻ ചാക്ഷുഷനെ വത്സമാക്കി ഭൂമിയെ ദോഹിച്ചു; ചാക്ഷുഷ മനുവിന്റെ അന്തരം കഴിഞ്ഞ ശേഷം, വീണ്ടും വൈവസ്വത മന്വന്തരമെത്തുമ്പോൾ.

Verse 20

वैन्येनेयं पुरा दुग्धा यथा ते कथितं मया / एतैर्दुग्धा पुरा पृथ्वी व्यतीतेष्वन्तरेषु वै

ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞതുപോലെ, പണ്ടുകാലത്ത് വൈന്യൻ (പൃഥു) ഈ ഭൂമിയെ ദോഹിച്ചിരുന്നു; ഇവരാലും, കഴിഞ്ഞ മന്വന്തരാന്തരങ്ങളിൽ, ഭൂമിയെ ദോഹിച്ചിരുന്നതാണ്.

Verse 21

देवादिभिर्मनुष्यैश्च ततो भूतादिभिश्च ह / एवं सर्वेषु विज्ञेया अतीतानागतेष्विह

ദേവന്മാരാലും മനുഷ്യരാലും പിന്നെ ഭൂതാദി ജീവികളാലും—ഇങ്ങനെ ഇവിടെ ഭൂതവും ഭാവിയും എല്ലായിടത്തും ഇതു അറിയേണ്ടതാകുന്നു.

Verse 22

देवा मन्वन्तरे स्वस्थाः पृथोस्तु शृणुत प्रजाः / पृथोस्तु पुत्रौ विक्रान्तौ जज्ञाते ऽन्तर्द्धिपाषनौ

മന്വന്തരത്തിൽ ദേവന്മാർ സുഖമായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു. ഹേ പ്രജകളേ, പൃഥുവിന്റെ കഥ കേൾക്കുക—പൃഥുവിന് അന്തർദ്ധി, പാഷണ എന്ന രണ്ടു മഹാവീരപുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.

Verse 23

शिखण्डिनी हविर्धानमन्तर्द्धानाव्द्यजायत / हविर्धानात्षडाग्नेयी धिषणाजनयत्सुतान्

ശിഖണ്ഡിനി അന്തർദ്ധാനനാൽ ഹവിർധാനനെ പ്രസവിച്ചു. ഹവിർധാനനിൽ നിന്ന് അഗ്നിവംശജയായ ധിഷണ ആറു പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 24

प्राचीनबर्हिषं शुक्लं गयं कृष्णं प्रजाचिनौ / प्राचीनबर्हिर्भगवान्महानासीत्प्रजापतिः

പ്രാചീനബർഹിഷന് ശുക്ലൻ, ഗയൻ, കൃഷ്ണൻ, പ്രജാചിൻ എന്നിങ്ങനെ പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി. ഭഗവാൻ പ്രാചീനബർഹി മഹത്തായ പ്രജാപതിയായിരുന്നു.

Verse 25

बलश्रुततपोवीर्यैः पृथिव्यामेकराडसौ / प्राचीनाग्राः कुशास्तस्य तस्मात्प्राचीनबर्ह्यसौ

ബലം, ശ്രുതി, തപസ്, വീര്യം എന്നിവകൊണ്ട് അവൻ ഭൂമിയിൽ ഏകചക്രാധിപതിയായി. അവന്റെ കുശങ്ങളുടെ അഗ്രങ്ങൾ കിഴക്കോട്ടായതിനാൽ അവൻ ‘പ്രാചീനബർഹി’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 26

समुद्रतनयायां तु कृतदारः स वै प्रभुः / महतस्तपसः पारे सवर्णायां प्रजापतिः

സമുദ്രകുമാരിയെ ആ പ്രഭു വിവാഹം ചെയ്തു; മഹത്തപസ്സിന്റെ അപ്പുറം സവർണയിൽ നിന്നു അദ്ദേഹം പ്രജാപതിയായി പ്രസിദ്ധനായി.

Verse 27

सवर्णाधत्त सामुद्री दश प्राचीनबर्हिषः / सर्वान्प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगान्

സവർണാ സാമുദ്രീയിൽ നിന്ന് പ്രാചീനബർഹിഷന്റെ പത്ത് പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; അവർ ‘പ്രചേതസുകൾ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധരായി ധനുർവേദത്തിൽ പാരംഗതരായിരുന്നു.

Verse 28

अपृथग्धर्मचरणास्ते ऽतप्यन्त महात्तपः / दशवर्ष सहस्राणि समुद्रसलिलेशयाः

ധർമ്മാചരണത്തിൽ ഏകതാനരായി അവർ സമുദ്രജലത്തിൽ ശയിച്ചു പത്ത് ആയിരം വർഷം മഹത്തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 29

तपश्चतेषु पृथिवीं तप्यत्स्वथ महीरुहाः / अरक्ष्यमाणामावब्रुर्बभूवाथ प्रजाक्षयः

അവർ തപസ്സു ചെയ്യുമ്പോൾ ഭൂമി ചൂടുപിടിച്ചു; കാവൽ ഇല്ലാത്തതിനാൽ വൃക്ഷലതകൾ പടർന്ന് മൂടി, അപ്പോൾ പ്രജാക്ഷയം സംഭവിച്ചു.

Verse 30

प्रत्याहृते तदा तस्मिञ्चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / नाशकन्मारुतो वातुं वृत्तं खमभवद्द्रुमैः

അപ്പോൾ ചാക്ഷുഷ മനുവിന്റെ അന്തരകാലത്ത് അത് പിൻവലിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, കാറ്റിനും വീശാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; ആകാശം വൃക്ഷങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടു.

Verse 31

दशवर्षसहस्राणि न शेकुश्चेष्टितुं प्रजाः / तदुपश्रुत्य तपसा सर्वे युक्ताः प्रचेतसः

പതിനായിരം വർഷങ്ങൾ പ്രജകൾക്ക് ഒന്നും പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അത് കേട്ട് പ്രചേതസർ എല്ലാവരും തപസ്സിൽ ലീനരായി.

Verse 32

मुखेभ्यो वायुमग्निं च ससृजुर्जातमन्यवः / उन्मूलानथ वृक्षांस्तान्कृत्वा वायुरशोषयत्

കോപം ജനിച്ച അവർ വായിൽ നിന്ന് വായുവും അഗ്നിയും സൃഷ്ടിച്ചു. പിന്നെ വായു ആ വൃക്ഷങ്ങളെ വേർപൊട്ടിച്ച് ഉണക്കി കളഞ്ഞു.

Verse 33

तानग्निरदहद्धोर एवमासीद्दुमक्षयः / द्रुमक्षयमथो बुद्ध्वा किञ्चिच्छिष्टेषु शाखिषु

ഭീകരമായ അഗ്നി അവയെ ദഹിപ്പിച്ചു; ഇങ്ങനെ വൃക്ഷനാശം സംഭവിച്ചു. വൃക്ഷക്ഷയം അറിഞ്ഞ്, അല്പം ശേഷിച്ച ശാഖികളായ വൃക്ഷങ്ങളിൽ…

Verse 34

उपगम्याब्रवी देतान्राजा सोमः प्रचेतसः / दृष्ट्वा प्रयोजनं सत्यं लोकसंतानकारणात्

അപ്പോൾ രാജാവ് സോമൻ പ്രചേതസരോടടുത്ത് ചെന്നു പറഞ്ഞു—ലോകസന്താനത്തിന്റെ കാരണമായ സത്യപ്രയോജനം കണ്ടറിഞ്ഞ്…

Verse 35

कोपं त्यजत राजानः सर्वे प्राचीनबर्हिषः / वृक्षाः क्षित्यां जनिष्यन्ति शाम्यतामग्निमारुतौ

ഹേ പ്രാചീനബർഹിഷ് രാജാക്കന്മാരേ, കോപം ഉപേക്ഷിക്കുവിൻ. ഭൂമിയിൽ വീണ്ടും വൃക്ഷങ്ങൾ ജനിക്കും; അഗ്നിയും വായുവും ശമിക്കട്ടെ.

Verse 36

रत्नभूता च कन्येयं वृक्षाणां वरवर्णिनीः / भविष्यज्जनता ह्येषा धृता गर्भेण वै मया

ഈ കന്യ രത്നമയിയാണ്; വൃക്ഷങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠവർണ്ണിനി. ഇവളാണ് ഭാവിയിലെ പ്രജ; ഞാൻ ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ചു.

Verse 37

मारिषा नाम नाम्नैषा वृक्षैरेव विनिर्मिता / भार्या भवतु वो ह्येषा सोमगर्भा विवर्द्धिता

ഈ കന്യയ്ക്ക് ‘മാരിഷാ’ എന്ന നാമം; വൃക്ഷങ്ങളാൽ തന്നെയാണ് അവൾ നിർമ്മിതയായത്. സോമഗർഭത്തിൽ വളർന്ന അവൾ നിങ്ങളുടേ ധർമ്മപത്നിയാകട്ടെ.

Verse 38

युष्माकं तेजसार्द्धेन मम चार्धेन तेजसा / अस्यामुत्पत्स्यते विद्वान्दक्षो नाम प्रजापतिः

നിങ്ങളുടെ തേജസ്സിന്റെ പകുതിയും എന്റെ തേജസ്സിന്റെ പകുതിയും ചേർന്ന്, ഇവളിൽ നിന്ന് ‘ദക്ഷ’ എന്ന ജ്ഞാനിയായ പ്രജാപതി ജനിക്കും.

Verse 39

स इमां दग्धभूयिष्ठां युष्मत्तेजोमयेन वै / अग्निनाग्निसमो भूयः प्रजाः संवर्द्धयिष्यति

അവൻ, നിങ്ങളുടെ തേജോമയ ശക്തിയാൽ അത്യന്തം ദഗ്ധമായ ഈ ഭൂമിയെ, അഗ്നിസമമായ അഗ്നിയായി വീണ്ടും പ്രജകളാൽ സമൃദ്ധമാക്കും.

Verse 40

ततः सोमस्य वचनाज्जगृहुस्ते प्रचेतसः / संत्दृत्य कोपं वृक्षेभ्यः पत्नीं धर्मेण मारिषाम्

അപ്പോൾ സോമന്റെ വചനപ്രകാരം ആ പ്രചേതസ്സുകൾ, വൃക്ഷങ്ങളോടുള്ള കോപം അടക്കി, മാരിഷയെ ധർമ്മപ്രകാരം ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.

Verse 41

मारिषायां ततस्ते वै मनसा गर्भमादधुः / दशभ्यस्तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां प्रजापतिः

അപ്പോൾ അവർ മാരിഷയിൽ മനസ്സാൽ ഗർഭം സ്ഥാപിച്ചു; പത്ത് പ്രചേതസ്സുകളിൽ നിന്നു മാരിഷയിൽ പ്രജാപതി ജനിച്ചു.

Verse 42

दक्षो जज्ञे महातेजाः सोमस्यांशेन वीर्यवान् / असृजन्मनसा त्वादौ प्रजा दक्षो ऽथ मैथुनात्

സോമന്റെ അംശത്താൽ മഹാതേജസ്സും വീര്യവും ഉള്ള ദക്ഷൻ ജനിച്ചു; ആദ്യം മനസ്സാൽ പ്രജകളെ സൃഷ്ടിച്ചു, പിന്നെ മൈഥുനത്തിലൂടെ.

Verse 43

अचरांश्च चरांश्चैव द्विपदो ऽथ चतुष्पदः / विसृज्य मनसा दक्षः पश्चादसृजत स्त्रियः

ദക്ഷൻ ആദ്യം മനസ്സാൽ അചര-ചര, ദ്വിപദ-ചതുഷ്പദങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു; പിന്നെ സ്ത്രീകളെ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 44

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयां दश / कालस्य नयने युक्ताः सप्तविंशतिमिन्दवे

അവൻ ധർമ്മനു പത്ത് കന്യകളും കശ്യപനു പതിമൂന്ന് കന്യകളും നൽകി; കാലത്തിന്റെ കണ്ണുകളെപ്പോലെ ഉള്ള ഇരുപത്തേഴു കന്യകളെ ഇന്ദുവിന് (ചന്ദ്രന്) അർപ്പിച്ചു.

Verse 45

एभ्यो दत्त्वा ततो ऽन्या वै चतस्रो ऽरिष्टनेमिने / द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे चैवाङ्गिरसे तथा

ഇവർക്കു നൽകിയ ശേഷം അവൻ അരിഷ്ടനേമിക്ക് മറ്റൊരു നാല് കന്യകളെ നൽകി; ബഹുപുത്രന് രണ്ട്, അങ്ങിരസിനും രണ്ട് നൽകി.

Verse 46

कन्यामेकां कृशाश्वाय तेभ्यो ऽपत्यं बभूव ह / अन्तरं चाक्षुषस्याथ मनोः षष्ठं तु गीयते

കൃശാശ്വനു ഒരു കന്യയെ നൽകി; അവരിൽ നിന്നു സന്തതി ജനിച്ചു. ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിനു ശേഷം മനുവിന്റെ ആറാം മന്വന്തരമെന്നു പാടപ്പെടുന്നു.

Verse 47

मनोर्वैवस्वतस्यापि सप्तमस्य प्रजापतेः / वसुदेवाः खगा गावो नागा दितिजदानवाः

ഏഴാമനായ പ്രജാപതി വൈവസ്വത മനുവിന്റെ കാലത്ത് വസുദേവന്മാർ, പക്ഷികൾ, പശുക്കൾ, നാഗങ്ങൾ, ദിതിപുത്രന്മാരും ദാനവന്മാരും ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 48

गन्धर्वाप्सरसश्चैव जज्ञिरे ऽन्याश्च जातयः / ततः प्रभृति लोके ऽस्मिन्प्रजा मैथुनसंभवाः / संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात्पूर्वासां सृष्टिरुच्यते

ഗന്ധർവരും അപ്സരസ്സുകളും മറ്റു ജാതികളും ജനിച്ചു. അതിനുശേഷം ഈ ലോകത്ത് പ്രജകൾ മൈഥുനത്തിൽ നിന്നു ജനിക്കാൻ തുടങ്ങി; മുൻകാല സൃഷ്ടി സംकल्पം, ദർശനം, സ്പർശം എന്നിവയാൽ ഉണ്ടായതെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 49

ऋषिरुवाच देवानां दानवानां च देवर्षिणां च ते शुभः / संभवः कथितः पूर्वं दक्षस्य च महात्मनः

ഋഷി പറഞ്ഞു—ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും ദേവർഷിമാരുടെയും ശുഭജന്മവൃത്താന്തം മുമ്പേ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; മഹാത്മാവായ ദക്ഷന്റെയും അതുപോലെ.

Verse 50

प्राणात्प्रजापतेर्जन्म दक्षस्य कथितं त्वया / कथं प्राचे तस्त्वं च पुनर्लेभे महातपाः

പ്രജാപതിയുടെ പ്രാണത്തിൽ നിന്നാണ് ദക്ഷന്റെ ജനനം എന്നു നീ പറഞ്ഞു. മഹാതപസ്വീ, എന്നാൽ പ്രാചേതസൻ (ദക്ഷൻ) നീ എങ്ങനെ വീണ്ടും ലഭിച്ചു?

Verse 51

एतं नः संशयं सूत व्याख्यातुं त्वमिहार्हसि / दौहित्रश्चैव सोमस्य कथं श्र्वशुरतां गतः

ഹേ സൂതാ! ഞങ്ങളുടെ ഈ സംശയം ഇവിടെ നീയേ വിശദീകരിക്കേണ്ടതാണ്—സോമന്റെ ദൗഹിത്രൻ എങ്ങനെ ശ്വശുരത്വം പ്രാപിച്ചു?

Verse 52

सूत उवाच उत्पत्तिश्च निरोधश्च नित्यं भूतेषु सत्तमाः / ऋषयो ऽत्र न सुह्यन्ति विद्यावन्तश्च ये जनाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സത്തമരേ! ഭൂതങ്ങളിൽ ഉത്പത്തിയും നിരോധവും നിത്യമാണ്; ഇവിടെ ഋഷികളും വിദ്യാവാന്മാരും മോഹിക്കുകയില്ല.

Verse 53

युगे युगे भवन्त्येते सर्वे दक्षादयो द्विजाः / पुनश्चैव निरुध्यन्ते विद्वांस्तत्र न मुह्यति

യുഗംതോറും ദക്ഷാദികളായ എല്ലാ ദ്വിജരും ഉദ്ഭവിച്ച് പിന്നെയും ലയിക്കുന്നു; ഇതിൽ പണ്ഡിതൻ മോഹിക്കുകയില്ല.

Verse 54

ज्यैष्ठ्यकानिष्ठ्यमप्येषां पूर्वमासीद्द्विजोत्तमाः / तप एव गरीयो ऽभूत्प्रभावश्चैव कारणम्

ഹേ ദ്വിജോത്തമരേ! മുമ്പ് ഇവരിൽ ജ്യേഷ്ഠ-കനിഷ്ഠ ഭേദവും ഉണ്ടായിരുന്നു; എന്നാൽ തപസ്സാണ് ശ്രേഷ്ഠമായത്, അതിന്റെ പ്രഭാവം തന്നെയാണ് കാരണം.

Verse 55

इमां विसृष्टिं यो वेद चाक्षुषस्य चराचरम् / प्रजावानायुषस्तीर्णः स्वर्गलोके महीयते

ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിലെ ഈ ചരാചര സൃഷ്ടിയെ അറിയുന്നവൻ സന്താനസമ്പന്നനായി ദീർഘായുസ്സ് കടന്ന് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു.

Verse 56

एवं सर्गः समाख्यातश्चाक्षुषस्य समासतः / इत्येते षट् निसर्गाश्च क्रान्ता मन्वन्तरात्मकाः

ഇങ്ങനെ ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിലെ സൃഷ്ടി സംക്ഷേപമായി പ്രസ്താവിച്ചു. ഇപ്രകാരം മന്വന്തരാത്മകമായ ഈ ആറു നിസർഗങ്ങൾ കടന്നുപോയി.

Verse 57

स्वायंभुवाद्याः संक्षेपाच्चाशुषान्ता यथाक्रमम् / एते सर्गा यथा प्राज्ञैः प्रोक्ता ये द्विजसत्तमाः

സ്വായംഭുവാദി മുതൽ ചാക്ഷുഷാന്തം വരെ സൃഷ്ടികൾ ക്രമമായി സംക്ഷേപത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, പ്രാജ്ഞർ പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെ ഇവ സൃഷ്ടികളാണ്.

Verse 58

वैवस्वतनिसर्गेण तेषां ज्ञेयस्तु विस्तरः / अन्यूनानतिरिक्तास्ते सर्वे सर्गा विवस्वतः

അവയുടെ വിപുലത വൈവസ്വത നിസർഗം മുഖേന അറിയേണ്ടതാണ്. വിവസ്വാന്റെ ഈ സൃഷ്ടികൾ ഒന്നും കുറവുമല്ല, അധികവുമല്ല.

Verse 59

आरोग्यायुः प्रमाणेभ्यो धर्मतः कामतोर्ऽथतः / एतानेव गुणानेति यः पठन्ननसूयकः

അസൂയയില്ലാതെ ഇതു പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ ആരോഗ്യവും ദീർഘായുസ്സും യശസ്സും ധർമ്മവും കാമവും അർത്ഥവും—ഈ ഗുണങ്ങളെയെല്ലാം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 60

वैवस्वतस्य वक्ष्यामि सांप्रतस्य महात्मनः / समासव्यासतः सर्गं ब्रुवतो मे निबोधत

ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിലവിലെ മഹാത്മാവായ വൈവസ്വതന്റെ സൃഷ്ടിയെ സംക്ഷേപത്തിലും വിപുലത്തിലും പറയും; ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.