Shloka 25
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
बलश्रुततपोवीर्यैः पृथिव्यामेकराडसौ / प्राचीनाग्राः कुशास्तस्य तस्मात्प्राचीनबर्ह्यसौ
Transliteration
balaśrutatapovīryaiḥ pṛthivyāmekarāḍasau / prācīnāgrāḥ kuśāstasya tasmātprācīnabarhyasau
Translation
ബലം, ശ്രുതി, തപസ്, വീര്യം എന്നിവകൊണ്ട് അവൻ ഭൂമിയിൽ ഏകചക്രാധിപതിയായി. അവന്റെ കുശങ്ങളുടെ അഗ്രങ്ങൾ കിഴക്കോട്ടായതിനാൽ അവൻ ‘പ്രാചീനബർഹി’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു.
Word by Word
बल-श्रुत-तपः-वीर्यैःby strength, learning, austerity, and valor
बल-श्रुत-तपः-वीर्यैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootबल + श्रुत + तपस् + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formसमाहार-द्वन्द्व (बलं च श्रुतं च तपश्च वीर्यं च); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
एकराट्sole ruler
एकराट्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएकराट् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (एकः राट्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असौhe/that one
असौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
प्राचीन-अग्राःhaving the tips turned eastward
प्राचीन-अग्राः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootप्राचीन + अग्र (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (प्राचीनम् अग्रं येषां ते); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (कुशाः)
कुशाःkuśa grasses
कुशाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकुश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तस्यof him/of his
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
तस्मात्from that/therefore
तस्मात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; सर्वनाम
प्राचीन-बर्हीPrācīnabarhi(s)
प्राचीन-बर्ही:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्राचीन + बर्हिस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
असौhe/that one
असौ:
Karta (कर्ता/Apposition)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम