Shloka 31
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
दशवर्षसहस्राणि न शेकुश्चेष्टितुं प्रजाः / तदुपश्रुत्य तपसा सर्वे युक्ताः प्रचेतसः
Transliteration
daśavarṣasahasrāṇi na śekuśceṣṭituṃ prajāḥ / tadupaśrutya tapasā sarve yuktāḥ pracetasaḥ
Translation
പതിനായിരം വർഷങ്ങൾ പ്രജകൾക്ക് ഒന്നും പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അത് കേട്ട് പ്രചേതസർ എല്ലാവരും തപസ്സിൽ ലീനരായി.
Word by Word
daśa-varṣa-sahasrāṇiten thousand years
daśa-varṣa-sahasrāṇi:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootdaśa (प्रातिपदिक) + varṣa (प्रातिपदिक) + sahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन (Plural); द्विगुसमासः (numerical compound)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
śekuḥwere able
śekuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootśak (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
ceṣṭitumto act/move
ceṣṭitum:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootceṣṭ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), क्रियार्थक (purpose)
prajāḥthe creatures/subjects
prajāḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative), बहुवचन (Plural)
tatthat (news/thing)
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative), एकवचन (Singular)
upaśrutyahaving heard
upaśrutya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootupa-śru (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive), पूर्वकालिक (having heard)
tapasāby austerity
tapasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (Instrumental), एकवचन (Singular)
sarveall
sarve:
Kartā (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative), बहुवचन (Plural)
yuktāḥengaged/intent
yuktāḥ:
Kartṛ-sambandha (कर्तृसम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootyuj (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (predicate adjective)
pracetasaḥthe Pracetas
pracetasaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootpracetasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative), बहुवचन (Plural); प्रचेतसः (the Pracetas)