Shloka 50
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
प्राणात्प्रजापतेर्जन्म दक्षस्य कथितं त्वया / कथं प्राचे तस्त्वं च पुनर्लेभे महातपाः
Transliteration
prāṇātprajāpaterjanma dakṣasya kathitaṃ tvayā / kathaṃ prāce tastvaṃ ca punarlebhe mahātapāḥ
Translation
പ്രജാപതിയുടെ പ്രാണത്തിൽ നിന്നാണ് ദക്ഷന്റെ ജനനം എന്നു നീ പറഞ്ഞു. മഹാതപസ്വീ, എന്നാൽ പ്രാചേതസൻ (ദക്ഷൻ) നീ എങ്ങനെ വീണ്ടും ലഭിച്ചു?
Word by Word
प्राणात्from the vital breath
प्राणात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
प्रजापतेःof Prajāpati
प्रजापतेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
जन्मbirth
जन्म:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दक्षस्यof Dakṣa
दक्षस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
कथितम्told/related
कथितम्:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘जन्म’ इत्यस्य विशेषणम्
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
कथम्how?
कथम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक अव्यय (interrogative adverb)
प्राचेformer/ancient
प्राचे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राच् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (ancient/former)
ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; ‘then/from that’ (thereafter)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-बोधक अव्यय (again)
लेभेobtained
लेभे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
महातपाःO great ascetic
महातपाः:
Sambodhana/Address (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहातपस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: महान् तपाः यस्य (great ascetic)