Shloka 34
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
उपगम्याब्रवी देतान्राजा सोमः प्रचेतसः / दृष्ट्वा प्रयोजनं सत्यं लोकसंतानकारणात्
Transliteration
upagamyābravī detānrājā somaḥ pracetasaḥ / dṛṣṭvā prayojanaṃ satyaṃ lokasaṃtānakāraṇāt
Translation
അപ്പോൾ രാജാവ് സോമൻ പ്രചേതസരോടടുത്ത് ചെന്നു പറഞ്ഞു—ലോകസന്താനത്തിന്റെ കാരണമായ സത്യപ്രയോജനം കണ്ടറിഞ്ഞ്…
Word by Word
upagamyahaving approached
upagamya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootupa-gam (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund), पूर्वकालिक (having approached)
abravītsaid
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
etānto these (persons)
etān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
rājāthe king
rājā:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
somaḥSoma (Moon)
somaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootsoma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष्य-अपपद (apposition to rājā)
pracetasaḥO Pracetas
pracetasaḥ:
Sambodhyāḥ (सम्बोध्य)
TypeNoun
Rootpracetasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; संबोधनार्थे द्वितीया (addressed group)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund), पूर्वकालिक (having seen)
prayojanampurpose
prayojanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprayojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
satyamtrue/right
satyam:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootsatya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (prayojanam)
loka-saṃtāna-kāraṇātbecause of the cause of the world's continuity/progeny
loka-saṃtāna-kāraṇāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक) + saṃtāna (प्रातिपदिक) + kāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (determinative)