Adhyaya 8

Verse 1

श्रीब्राह्मण उवाच सुखमैन्द्रियकं राजन् स्वर्गे नरक एव च । देहिनां यद् यथा दु:खं तस्मान्नेच्छेत तद् बुध: ॥ १ ॥

ശ്രീബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ദേഹികള്ക്ക് സ്വർഗ്ഗത്തിലായാലും നരകത്തിലായാലും തത്തത്തായി ദുഃഖം സ്വയം അനുഭവിക്കേണ്ടിവരും; അതുപോലെ സുഖവും തേടാതെയേ ലഭിക്കും. അതിനാൽ വിവേകി ഭൗതികസുഖത്തിനായി പരിശ്രമിക്കുകയില്ല.

Verse 2

ग्रासं सुमृष्टं विरसं महान्तं स्तोकमेव वा । यद‍ृच्छयैवापतितं ग्रसेदाजगरोऽक्रिय: ॥ २ ॥

അജഗരത്തെപ്പോലെ ഭൗതിക പരിശ്രമങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വയം ലഭിക്കുന്ന ആഹാരം—രുചിയുള്ളതായാലും രുചിയില്ലാത്തതായാലും, കൂടുതലായാലും കുറവായാലും—അത് തന്നെ സ്വീകരിച്ച് ജീവിക്കണം.

Verse 3

शयीताहानि भूरीणि निराहारोऽनुपक्रम: । यदि नोपनयेद् ग्रासो महाहिरिव दिष्टभुक् ॥ ३ ॥

ഒരിക്കൽ ആഹാരം ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ, സന്ന്യാസി പരിശ്രമമില്ലാതെ പല ദിവസവും ഉപവസിക്കണം. ദൈവക്രമം കൊണ്ടാണ് ഉപവാസം വരുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അജഗരത്തെപ്പോലെ ശാന്തനും ക്ഷമയുള്ളവനുമായി ഇരിക്കണം.

Verse 4

ओज:सहोबलयुतं बिभ्रद् देहमकर्मकम् । शयानो वीतनिद्रश्च नेहेतेन्द्रियवानपि ॥ ४ ॥

സാധു പുരുഷൻ ഓജസ്സും സഹനവും ബലവും ഉണ്ടായിട്ടും അധിക പരിശ്രമമില്ലാതെ ദേഹം ധരിച്ചു ശാന്തനായി ഇരിക്കണം; ഭൗതികലാഭത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കാതെ തന്റെ യഥാർത്ഥ ശ്രേയസ്സിൽ സദാ ജാഗ്രത പുലർത്തണം।

Verse 5

मुनि: प्रसन्नगम्भीरो दुर्विगाह्यो दुरत्यय: । अनन्तपारो ह्यक्षोभ्य: स्तिमितोद इवार्णव: ॥ ५ ॥

മുനി പുറമേ പെരുമാറ്റത്തിൽ പ്രസന്നനും മനോഹരനും ആണെങ്കിലും, ഉള്ളിൽ അത്യന്തം ഗൗരവവും ധ്യാനപരതയും ഉള്ളവൻ. അവന്റെ ജ്ഞാനം അനന്തമായതിനാൽ അവൻ ഒരിക്കലും കലങ്ങുന്നില്ല; അഗാധവും അതിക്രമിക്കാനാകാത്തതുമായ ശാന്തസമുദ്രംപോലെ അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 6

समृद्धकामोहीनो वा नारायणपरो मुनि: । नोत्सर्पेत न शुष्येत सरिद्भ‍िरिव सागर: ॥ ६ ॥

നാരായണപരനായ മുനി ചിലപ്പോൾ സമൃദ്ധി ലഭിച്ചാലും ചിലപ്പോൾ ദാരിദ്ര്യത്തിലായാലും, അവൻ ഉല്ലസിക്കുകയോ ക്ഷീണിക്കുകയോ ചെയ്യില്ല; മഴക്കാലത്ത് നദികൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തിയാലും സമുദ്രം പൊങ്ങുന്നില്ല, വേനലിൽ കുറയുമ്പോഴും അത് ഉണങ്ങുന്നില്ല।

Verse 7

द‍ृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तद्भ‍ावैरजितेन्द्रिय: । प्रलोभित: पतत्यन्धे तमस्यग्नौ पतङ्गवत् ॥ ७ ॥

ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കാത്തവൻ സ്ത്രീരൂപം കണ്ട ഉടൻ—അത് ഭഗവാന്റെ മായ—ആകർഷിതനാകുന്നു. അവളുടെ വശീകരണവാക്കുകളും ചിരിയും ഇന്ദ്രിയോത്തേജകമായ ചലനങ്ങളും മനസ്സിനെ പിടിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ, തീയിലേക്കു പായുന്ന പാറ്റപോലെ അവൻ അന്ധമായ ഭൗതികാന്ധകാരത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു।

Verse 8

योषिद्धिरण्याभरणाम्बरादि- द्रव्येषु मायारचितेषु मूढ: । प्रलोभितात्मा ह्युपभोगबुद्ध्या पतङ्गवन्नश्यति नष्टद‍ृष्टि: ॥ ८ ॥

സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളും നല്ല വസ്ത്രങ്ങളും മുതലായവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട കാമിനിയെ കണ്ടാൽ മൂഢൻ ഉടൻ മോഹിതനാകുന്നു. ഭോഗബുദ്ധിയാൽ പ്രലോഭിതനായി അവന്റെ വിവേകം നശിച്ച്, തീയിലേക്കു പായുന്ന പാറ്റപോലെ അവൻ നശിക്കുന്നു।

Verse 9

स्तोकं स्तोकं ग्रसेद् ग्रासं देहो वर्तेत यावता । गृहानहिंसन्नातिष्ठेद् वृत्तिं माधुकरीं मुनि: ॥ ९ ॥

സാധുവൻ ശരീരം നിലനിൽക്കാൻ മതിയാകുന്നത്ര മാത്രം ആഹാരം സ്വീകരിക്കണം. വീടുവീടായി ചെന്നു ഓരോ വീട്ടിലും അല്പം അല്പമായി സ്വീകരിച്ച് തേൻചീറ്റുപോലെ മാധുകരി വൃത്തി അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 10

अणुभ्यश्च महद्भ्यश्च शास्त्रेभ्य: कुशलो नर: । सर्वत: सारमादद्यात् पुष्पेभ्य इव षट्पद: ॥ १० ॥

തേൻചീറ്റു ചെറുതും വലുതുമായ എല്ലാ പുഷ്പങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മകരന്ദം എടുക്കുന്നതുപോലെ, ബുദ്ധിമാൻ മനുഷ്യൻ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള സാരം സ്വീകരിക്കണം.

Verse 11

सायन्तनं श्वस्तनं वा न सङ्गृह्णीत भिक्षितम् । पाणिपात्रोदरामत्रो मक्षिकेव न सङ्ग्रही ॥ ११ ॥

സാധു ‘ഇത് ഇന്നിരാത്രിക്ക് സൂക്ഷിക്കാം’ അല്ലെങ്കിൽ ‘ഇത് നാളേക്കായി സംഭരിക്കാം’ എന്ന് ചിന്തിക്കരുത്. ഭിക്ഷയായി ലഭിച്ച ആഹാരം സംഭരിക്കാതെ, കൈകളെ തന്നെ പാത്രമാക്കി, ഉദരത്തെ തന്നെ ഭണ്ഡാരമാക്കി, ലാഭലോഭിയായ തേൻചീറ്റുപോലെ ശേഖരിക്കരുത്.

Verse 12

सायन्तनं श्वस्तनं वा न सङ्गृह्णीत भिक्षुक: । मक्षिका इव सङ्गृह्णन् सह तेन विनश्यति ॥ १२ ॥

ഭിക്ഷുകൻ ആ ദിവസത്തേക്കോ നാളേക്കോ വേണ്ടി പോലും ആഹാരം സംഭരിക്കരുത്. തേൻചീറ്റുപോലെ രുചികരമായ വസ്തുക്കൾ ശേഖരിച്ചാൽ, ശേഖരിച്ചതുതന്നെ അവനെ നശിപ്പിക്കും.

Verse 13

पदापि युवतीं भिक्षुर्न स्पृशेद् दारवीमपि । स्पृशन् करीव बध्येत करिण्या अङ्गसङ्गत: ॥ १३ ॥

ഭിക്ഷു ഒരിക്കലും യുവതിയെ സ്പർശിക്കരുത്; സ്ത്രീരൂപത്തിലുള്ള മരപ്പാവയെ പോലും കാലാൽ സ്പർശിക്കരുത്. സ്ത്രീയുടെ ദേഹസംഗം മൂലം അവൻ മായയിൽ കുടുങ്ങും; കരിണിയുടെ ദേഹസ്പർശലോഭത്തിൽ ആന പിടിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ.

Verse 14

नाधिगच्छेत् स्त्रियं प्राज्ञ: कर्हिचिन्मृत्युमात्मन: । बलाधिकै: स हन्येत गजैरन्यैर्गजो यथा ॥ १४ ॥

വിവേകമുള്ള പുരുഷൻ ഒരിക്കലും സ്ത്രീയുടെ സൗന്ദര്യരൂപം ഇന്ദ്രിയസുഖത്തിനായി ചൂഷണം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കരുത്. പെൺആനയുടെ കൂട്ടം തേടുന്ന ആനയെ മറ്റു ബലവാനായ ആനകൾ കൊല്ലുന്നതുപോലെ, സ്ത്രീസംഗം തേടുന്നവൻ അവളുടെ ശക്തിയേറിയ മറ്റു പ്രേമികളാൽ ഏത് നിമിഷവും കൊല്ലപ്പെടാം.

Verse 15

न देयं नोपभोग्यं च लुब्धैर्यद् दु:खसञ्चितम् । भुङ्क्ते तदपि तच्चान्यो मधुहेवार्थविन्मधु ॥ १५ ॥

ലോഭി വലിയ കഷ്ടവും ദുഃഖവും സഹിച്ച് ധനം കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു; എന്നാൽ അത് ദാനം ചെയ്യാനും അവനാകില്ല, സ്വയം അനുഭവിക്കാനും അവനാകില്ല. തേൻചീറ്റകൾ പാടുപെട്ട് തേൻ ഉണ്ടാക്കുമ്പോൾ, അത് അറിവുള്ള മനുഷ്യൻ കവർന്നു അനുഭവിക്കുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതുപോലെ, ലോഭിയുടെ സമ്പാദ്യവും മറ്റുള്ളവർ കൊണ്ടുപോകുന്നു.

Verse 16

सुदु:खोपार्जितैर्वित्तैराशासानां गृहाशिष: । मधुहेवाग्रतो भुङ्क्ते यतिर्वै गृहमेधिनाम् ॥ १६ ॥

ഗൃഹസ്ഥർ കുടുംബസുഖത്തിന്റെ ആശയിൽ അത്യന്തം കഷ്ടപ്പെട്ടു ധനം സമ്പാദിക്കുന്നു; എന്നാൽ വേട്ടക്കാരൻ തേൻചീറ്റകൾ പാടുപെട്ട് ഉണ്ടാക്കിയ തേൻ കവർന്നെടുക്കുന്നതുപോലെ, ബ്രഹ്മചാരികളും സന്ന്യാസികളും പോലുള്ള യതികൾ ഗൃഹസ്ഥരുടെ കഷ്ടാർജിത സമ്പത്ത് സ്വീകരിക്കാൻ അർഹരാണ്.

Verse 17

ग्राम्यगीतं न श‍ृणुयाद् यतिर्वनचर: क्व‍‍चित् । शिक्षेत हरिणाद् बद्धान्मृगयोर्गीतमोहितात् ॥ १७ ॥

വനത്തിൽ വസിക്കുന്ന യതി ഒരിക്കലും ഭോഗാസക്തി ഉണർത്തുന്ന ഗ്രാമ്യഗാനങ്ങൾ കേൾക്കരുത്. വേട്ടക്കാരന്റെ മധുരമായ കൊമ്പുസ്വരത്തിൽ മോഹിതനായി കുടുങ്ങി കൊല്ലപ്പെടുന്ന മാൻ എന്ന ഉദാഹരണത്തിൽ നിന്ന് അവൻ പാഠം പഠിക്കണം.

Verse 18

नृत्यवादित्रगीतानि जुषन् ग्राम्याणि योषिताम् । आसां क्रीडनको वश्य ऋष्यश‍ृङ्गो मृगीसुत: ॥ १८ ॥

സുന്ദരികളായ സ്ത്രീകളുടെ ലോകീയ നൃത്ത-വാദ്യ-ഗാനങ്ങളിൽ ആകർഷിതനായി, മൃഗീസുതനായ മഹർഷി ഋഷ്യശൃംഗനും ഒരു വളർത്തുമൃഗംപോലെ അവരുടെ അധീനനായി വീണു.

Verse 19

जिह्वयातिप्रमाथिन्या जनो रसविमोहित: । मृत्युमृच्छत्यसद्बुद्धिर्मीनस्तु बडिशैर्यथा ॥ १९ ॥

നാവിന്റെ രസാസക്തിയാൽ പ്രേരിതമായ മീൻ മീൻപിടിത്തക്കാരന്റെ കൊക്കിൽ കുടുങ്ങി നശിക്കുന്നതുപോലെ, നാവിന്റെ അത്യന്തം കലക്കമുണർത്തുന്ന വാസനകളാൽ മോഹിതനായ മൂഢൻ നാശത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു।

Verse 20

इन्द्रियाणि जयन्त्याशु निराहारा मनीषिण: । वर्जयित्वा तु रसनं तन्निरन्नस्य वर्धते ॥ २० ॥

നിരാഹാരരായ മേധാവികൾ മറ്റു ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ വേഗം ജയിക്കും; എന്നാൽ നാവിനെ ഒഴിവാക്കിയാൽ, അന്നത്യാഗം ചെയ്തവനിൽ രുചിതൃഷ്ണ കൂടുതൽ വർധിക്കുന്നു।

Verse 21

तावज्जितेन्द्रियो न स्याद् विजितान्येन्द्रिय: पुमान् । न जयेद् रसनं यावज्जितं सर्वं जिते रसे ॥ २१ ॥

മറ്റു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചാലും, നാവിനെ ജയിക്കാത്തിടത്തോളം ജിതേന്ദ്രിയൻ എന്നു പറയാനാവില്ല; എന്നാൽ രുചിയെ ജയിച്ചാൽ എല്ലാം ജയിച്ചതായി അറിയപ്പെടുന്നു।

Verse 22

पिङ्गला नाम वेश्यासीद् विदेहनगरे पुरा । तस्या मे शिक्षितं किञ्चिन्निबोध नृपनन्दन ॥ २२ ॥

ഹേ രാജകുമാരാ! പണ്ടുകാലത്ത് വിദേഹ നഗരത്തിൽ പിംഗലാ എന്നൊരു വേശ്യ ഉണ്ടായിരുന്നു. ആ സ്ത്രീയിൽ നിന്ന് ഞാൻ പഠിച്ചതെന്തെന്നു ഇപ്പോൾ കേൾക്കുക।

Verse 23

सा स्वैरिण्येकदा कान्तं सङ्केत उपनेष्यती । अभूत् काले बहिर्द्वारे बिभ्रती रूपमुत्तमम् ॥ २३ ॥

ഒരു ദിവസം ആ സ്വൈരിണി പ്രിയനെ സൂചനാസ്ഥലത്ത് വിളിച്ചു വീട്ടിലേക്കു കൊണ്ടുവരാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; രാത്രിയിൽ പുറത്തുവാതിലിൽ തന്റെ മനോഹരരൂപം ധരിച്ചു നിന്നു।

Verse 24

मार्ग आगच्छतो वीक्ष्य पुरुषान् पुरुषर्षभ । तान् शुल्कदान् वित्तवत: कान्तान् मेनेऽर्थकामुकी ॥ २४ ॥

ഹേ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ! ധനലോഭത്തിൽ വ്യാകുലയായ ആ വേശ്യ രാത്രി വഴിയിൽ നിന്നുകൊണ്ട് കടന്നുപോകുന്ന പുരുഷന്മാരെ നോക്കി—“ഇവൻ ധനവാൻ; വില കൊടുക്കും; എന്റെ സംഗവും ആസ്വദിക്കും” എന്നു വിചാരിച്ചു.

Verse 25

आगतेष्वपयातेषु सा सङ्केतोपजीविनी । अप्यन्यो वित्तवान् कोऽपि मामुपैष्यति भूरिद: ॥ २५ ॥ एवं दुराशया ध्वस्तनिद्रा द्वार्यवलम्बती । निर्गच्छन्ती प्रविशती निशीथं समपद्यत ॥ २६ ॥

വന്നും പോയുമിരുന്നവരുടെ ഇടയിൽ, വേശ്യാവൃത്തിയാൽ ജീവിച്ച അവൾ ചിന്തിച്ചു—“ഇനിയും ഒരാൾ ധനവാൻ വന്ന് എനിക്ക് ധാരാളം തരുമോ?” ഈ വ്യർത്ഥാശയിൽ ഉറക്കം നഷ്ടപ്പെട്ടു; വാതിലിൽ ചാരിനിന്ന് ചിലപ്പോൾ പുറത്തേക്കിറങ്ങി, ചിലപ്പോൾ അകത്ത് കയറി—ഇങ്ങനെ അർദ്ധരാത്രി എത്തി.

Verse 26

आगतेष्वपयातेषु सा सङ्केतोपजीविनी । अप्यन्यो वित्तवान् कोऽपि मामुपैष्यति भूरिद: ॥ २५ ॥ एवं दुराशया ध्वस्तनिद्रा द्वार्यवलम्बती । निर्गच्छन्ती प्रविशती निशीथं समपद्यत ॥ २६ ॥

വന്നും പോയുമിരുന്നവരുടെ ഇടയിൽ, വേശ്യാവൃത്തിയാൽ ജീവിച്ച അവൾ ചിന്തിച്ചു—“ഇനിയും ഒരാൾ ധനവാൻ വന്ന് എനിക്ക് ധാരാളം തരുമോ?” ഈ വ്യർത്ഥാശയിൽ ഉറക്കം നഷ്ടപ്പെട്ടു; വാതിലിൽ ചാരിനിന്ന് ചിലപ്പോൾ പുറത്തേക്കിറങ്ങി, ചിലപ്പോൾ അകത്ത് കയറി—ഇങ്ങനെ അർദ്ധരാത്രി എത്തി.

Verse 27

तस्या वित्ताशया शुष्यद्वक्त्राया दीनचेतस: । निर्वेद: परमो जज्ञे चिन्ताहेतु: सुखावह: ॥ २७ ॥

ധനാശയിൽ അവളുടെ മുഖം വറ്റി, മനസ്സ് ദീനമായി. ധനചിന്ത തന്നെയാണ് കാരണമായി അവളിൽ പരമ നിർവേദം (വൈരാഗ്യം) ഉദിച്ചത്; അതുതന്നെ ചിത്തത്തിൽ സുഖം പകർന്നു.

Verse 28

तस्या निर्विण्णचित्ताया गीतं श‍ृणु यथा मम । निर्वेद आशापाशानां पुरुषस्य यथा ह्यसि: ॥ २८ ॥

അവളുടെ ചിത്തം വിരക്തമായി; ഇനി എന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് അവൾ പാടിയ ഗാനം കേൾക്കുക. ആശ എന്ന പാശബന്ധങ്ങളുടെ വല കഷ്ണങ്ങളാക്കാൻ വൈരാഗ്യം മനുഷ്യന് വാളുപോലെയാണ്.

Verse 29

न ह्यङ्गाजातनिर्वेदो देहबन्धं जिहासति । यथा विज्ञानरहितो मनुजो ममतां नृप ॥ २९ ॥

ഹേ രാജാവേ, ആത്മജ്ഞാനമില്ലാത്ത മനുഷ്യൻ പല ഭൗതിക വസ്തുക്കളോടുള്ള മമത ഉപേക്ഷിക്കാത്തതുപോലെ, വൈരാഗ്യമില്ലാത്തവൻ ദേഹബന്ധനം വിട്ടൊഴിയാൻ ആഗ്രഹിക്കില്ല।

Verse 30

पिङ्गलोवाच अहो मे मोहविततिं पश्यताविजितात्मन: । या कान्तादसत: कामं कामये येन बालिशा ॥ ३० ॥

പിംഗല പറഞ്ഞു—അയ്യോ, എന്റെ മോഹവ്യാപ്തി നോക്കൂ! മനസ്സിനെ ജയിക്കാനാകാതെ ഞാൻ മൂഢയായിപോലെ ഒരു തുച്ഛപുരുഷനിൽ നിന്ന് കാമസുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 31

सन्तं समीपे रमणं रतिप्रदं वित्तप्रदं नित्यमिमं विहाय । अकामदं दु:खभयाधिशोक- मोहप्रदं तुच्छमहं भजेऽज्ञा ॥ ३१ ॥

ഞാൻ എത്ര അജ്ഞ! ഹൃദയത്തിൽ നിത്യമായി സമീപമുള്ള, എനിക്ക് അതിപ്രിയനായ, യഥാർത്ഥ പ്രേമാനന്ദവും സമൃദ്ധിയും നൽകുന്ന ജഗദീശ്വരനെ വിട്ട്, ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാത്തതും ദുഃഖം, ഭയം, ആശങ്ക, ശോകം, മോഹം മാത്രം നൽകുന്നതുമായ തുച്ഛന്മാരെ ഞാൻ സേവിച്ചു।

Verse 32

अहो मयात्मा परितापितो वृथा साङ्केत्यवृत्त्यातिविगर्ह्यवार्तया । स्त्रैणान्नराद् यार्थतृषोऽनुशोच्यात् क्रीतेन वित्तं रतिमात्मनेच्छती ॥ ३२ ॥

അയ്യോ, ഞാൻ വ്യർത്ഥമായി എന്റെ ആത്മാവിനെ പീഡിപ്പിച്ചു! അത്യന്തം നിന്ദ്യമായ വേശ്യാവൃത്തിയിലൂടെ, കാമലോഭികളായ പുരുഷന്മാർക്ക് ശരീരം വിറ്റ് ധനവും രതിസുഖവും പ്രതീക്ഷിച്ചു; ഇപ്പോൾ ഞാൻ പശ്ചാത്തപിക്കുന്നു।

Verse 33

यदस्थिभिर्निर्मितवंशवंश्य- स्थूणं त्वचा रोमनखै: पिनद्धम् । क्षरन्नवद्वारमगारमेतद् विण्मूत्रपूर्णं मदुपैति कान्या ॥ ३३ ॥

ഈ ദേഹം ഒരു വീടുപോലെ—നട്ടെല്ലും വാരിയെല്ലുകളും കൈകാലുകളുടെ അസ്ഥികളും അതിന്റെ കംബങ്ങളും തൂണുകളും; ത്വക്ക്, രോമം, നഖം എന്നിവ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടത്; ഒൻപതു വാതിലുകളിൽ നിന്ന് എപ്പോഴും അശുദ്ധ സ്രാവങ്ങൾ ഒഴുകുന്നു; അകത്ത് മലമൂത്രം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. എന്നെ കൂടാതെ ഏതു സ്ത്രീ ഇത്ര മൂഢയായി ഇതിൽ സുഖവും പ്രേമവും തേടി ഈ ദേഹത്തെ ഭജിക്കും?

Verse 34

विदेहानां पुरे ह्यस्मिन्नहमेकैव मूढधी: । यान्यमिच्छन्त्यसत्यस्मादात्मदात् काममच्युतात् ॥ ३४ ॥

നിശ്ചയമായും ഈ വിദേഹനഗരത്തിൽ ഞാൻ മാത്രമേ പൂർണ്ണ മൂഢബുദ്ധിയുള്ളവളായിരുന്നുള്ളൂ. എല്ലാം നൽകുന്ന, സ്വസ്വരൂപം പോലും നൽകുന്ന അച്യുത ഭഗവാനെ അവഗണിച്ച് ഞാൻ അനേകം പുരുഷന്മാരോടൊപ്പം ഇന്ദ്രിയസുഖം ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 35

सुहृत् प्रेष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् । तं विक्रीयात्मनैवाहं रमेऽनेन यथा रमा ॥ ३५ ॥

ഭഗവാൻ തന്നെയാണ് എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഏറ്റവും പ്രിയ സുഹൃത്തും നാഥനും; അവൻ ഹൃദയത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായ പരമാത്മാവാണ്. അതിനാൽ ഇപ്പോൾ ഞാൻ പൂർണ്ണ ശരണാഗതി എന്ന വില കൊടുത്ത്, അവനെ സ്വന്തമാക്കി, ലക്ഷ്മീദേവിയെപ്പോലെ അവനോടൊപ്പം രമിക്കും.

Verse 36

कियत् प्रियं ते व्यभजन् कामा ये कामदा नरा: । आद्यन्तवन्तो भार्याया देवा वा कालविद्रुता: ॥ ३६ ॥

സ്ത്രീകൾക്ക് പുരുഷന്മാർ ഇന്ദ്രിയസുഖം നൽകുന്നു; എന്നാൽ ആ പുരുഷന്മാരും—സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവന്മാരും പോലും—ആദിയും അന്തവും ഉള്ളവർ, കാലം അവരെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നു. അങ്ങനെ ക്ഷണഭംഗുരർ ഭാര്യമാർക്ക് എത്ര യഥാർത്ഥ സന്തോഷം നൽകും?

Verse 37

नूनं मे भगवान् प्रीतो विष्णु: केनापि कर्मणा । निर्वेदोऽयं दुराशाया यन्मे जात: सुखावह: ॥ ३७ ॥

ഏതോ ഒരു കര്‍മ്മം കൊണ്ടു ഭഗവാൻ വിഷ്ണു എന്നോടു പ്രസന്നനായിരിക്കണം. ഭൗതികഭോഗത്തെ ദൃഢമായി ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വിരക്തി ഉദിച്ചു, അതുതന്നെ എനിക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നു.

Verse 38

मैवं स्युर्मन्दभाग्याया: क्लेशा निर्वेदहेतव: । येनानुबन्धं निर्हृत्य पुरुष: शममृच्छति ॥ ३८ ॥

വൈരാഗ്യത്തിന് കാരണമാകുന്ന ക്ലേശങ്ങൾ മന്ദഭാഗ്യക്കാരുടെ മാത്രം ഭാഗ്യമെന്നല്ല. ആസക്തിയുടെ ബന്ധം മുറിച്ച് മനുഷ്യനെ ശമത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ദുഃഖം പോലും മംഗളകരമാണ്. എന്റെ മഹാദുഃഖം മൂലം വിരക്തി ഉണർന്നു; എങ്കിൽ ഞാൻ ദുരഭാഗ്യവതി എങ്ങനെ? ഇത് പ്രഭുവിന്റെ കരുണയാണ്; അവൻ എനിക്കു പ്രസന്നനാണ്.

Verse 39

तेनोपकृतमादाय शिरसा ग्राम्यसङ्गता: । त्यक्त्वा दुराशा: शरणं व्रजामि तमधीश्वरम् ॥ ३९ ॥

ഭഗവാൻ എനിക്കു നൽകിയ മഹത്തായ അനുഗ്രഹം ഞാൻ ഭക്തിയോടെ ശിരസ്സിൽ ധരിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രിയഭോഗത്തിന്റെ ഗ്രാമ്യ ദുർആശകൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ഇപ്പോൾ ഞാൻ ആ പരമേശ്വരൻ, പരമപുരുഷൻ എന്നവന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 40

सन्तुष्टा श्रद्दधत्येतद्यथालाभेन जीवती । विहराम्यमुनैवाहमात्मना रमणेन वै ॥ ४० ॥

ഇപ്പോൾ ഞാൻ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തയാണ്; ഭഗവാന്റെ കരുണയിൽ എനിക്ക് പൂർണ്ണ വിശ്വാസമുണ്ട്. അതിനാൽ സ്വയം ലഭിക്കുന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ ഞാൻ ജീവിക്കും. സ്നേഹത്തിന്റെയും ആനന്ദത്തിന്റെയും യഥാർത്ഥ ഉറവയായ പ്രഭുവിനോടൊപ്പമേ ഞാൻ ജീവിതം ആസ്വദിക്കൂ.

Verse 41

संसारकूपे पतितं विषयैर्मुषितेक्षणम् । ग्रस्तं कालाहिनात्मानं कोऽन्यस्त्रातुमधीश्वर: ॥ ४१ ॥

ഇന്ദ്രിയഭോഗപ്രവൃത്തികൾ ജീവിയുടെ ബുദ്ധി കവർന്നു, അവനെ ഭൗതികജീവിതത്തിന്റെ ഇരുണ്ട കിണറ്റിലേക്കു വീഴ്ത്തുന്നു. ആ കിണറ്റിൽ കാലമെന്ന മാരക സർപ്പം അവനെ ഗ്രസിക്കുന്നു. ഇത്തരമൊരു നിരാശാവസ്ഥയിൽ ആ ദീനജീവനെ പരമേശ്വരനെക്കാൾ വേറെ ആര് രക്ഷിക്കും?

Verse 42

आत्मैव ह्यात्मनो गोप्ता निर्विद्येत यदाखिलात् । अप्रमत्त इदं पश्येद् ग्रस्तं कालाहिना जगत् ॥ ४२ ॥

സകല ജഗത്തും കാലമെന്ന സർപ്പം ഗ്രസിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നു ജീവി കാണുമ്പോൾ, അവൻ ജാഗ്രതയോടെ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയഭോഗങ്ങളിൽ നിന്നും വിരക്തനാകുന്നു. അപ്പോൾ ജീവി സ്വയം തന്നെ തന്റെ രക്ഷകനാകാൻ യോഗ്യനാകുന്നു.

Verse 43

श्रीब्राह्मण उवाच एवं व्यवसितमतिर्दुराशां कान्ततर्षजाम् । छित्त्वोपशममास्थाय शय्यामुपविवेश सा ॥ ४३ ॥

ശ്രീബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ മനസ്സുറപ്പിച്ച പിംഗല, പ്രണയികളോടൊപ്പം കാമസുഖം അനുഭവിക്കണമെന്ന പാപമയ ദുർആശ മുറിച്ചെറിഞ്ഞു; പരിപൂർണ്ണ ശാന്തിയിൽ സ്ഥാപിതയായി. പിന്നെ അവൾ തന്റെ ശയ്യയിൽ ഇരുന്നുവു.

Verse 44

आशा हि परमं दु:खं नैराश्यं परमं सुखम् । यथा सञ्छिद्य कान्ताशां सुखं सुष्वाप पिङ्गला ॥ ४४ ॥

ആശയാണ് പരമദുഃഖം; നിരാശ (വൈരാഗ്യം) പരമസുഖം. പിംഗളാ കപടപ്രണയികളുടെ ആഗ്രഹം മുറിച്ചെറിഞ്ഞ് സന്തോഷത്തോടെ ഉറങ്ങി।