Adhyaya 19

Verse 1

शिवशर्मोवाच । तिष्ठन्नेकेन पादेन कोयं भ्रमति सत्तमौ । अनेकरशनाव्यग्र हस्ताग्रो व्यग्रलोचनः

ຊິວະຊະຣະມານກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ຄົນດີ, ຜູ້ນີ້ແມ່ນໃຜ—ຢືນຢູ່ດ້ວຍຕີນຂ້າງດຽວແຕ່ກໍເຄື່ອນໄຫວໄປມາ? ມີສາຍຮັດຫຼາຍສາຍກະພື້ນໄຫວ, ມືຍື່ນໄປຂ້າງໜ້າ, ແລະດວງຕາກໍບໍ່ສະຫງົບ.”

Verse 2

त्रिलोकीमंडपस्तंभ सन्निभोभाभिरावृतः । अतुलं ज्योतिषां राशिं तुलया तुलयन्निव

ລາວປາກົດດັ່ງເສົາແຫ່ງມັນດົບຂອງສາມໂລກ ຖືກຫໍ້ຫຸ້ມດ້ວຍລັດສະຫມີ—ປານກັບກໍາລັງຊັ່ງດ້ວຍຕາຊັ່ງ ກອງແສງທິບອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້।

Verse 3

सूत्रधार इव व्योम व्यायामपरिमापकः । त्रैविक्रमोंघ्रिदंडो वा प्रोद्दंडो गगनांगणे

ດັ່ງສູຕຣະທາຣ (ຜູ້ຄຸ້ມຄອງເທດສະການ) ຜູ້ວັດກໍານົດຄວາມກວ້າງໃຫຍ່ແຫ່ງຟ້າ, ລາວຢືນຢູ່ໃນລານສະຫວັນ—ປານກັບໄມ້ຄໍາທີ່ຊູສູງ ອັນເປັນດັ່ງດ້ານຂາຂອງພຣະຕຣິວິກຣະມະ।

Verse 4

अथवांबरकासारसारयूपस्वरूपधृक् । कोयं कथय तं देवौ कृपया परया मम

ຫຼືບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ທ່ານນັ້ນຖືຮູບເປັນເສົາຍັດຍາສູງສົງ ອັນເປັນແກ່ນແທ້ແຫ່ງຄວາມສະຫວ່າງຂອງນະພາ. ໂອ ເທວະທັງສອງ ດ້ວຍຄວາມເມດຕາອັນຍິ່ງ ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າ—ຜູ້ນີ້ແມ່ນໃຜ

Verse 5

निशम्येति वचस्तस्य वयस्यस्य विमानगौ । प्रणयादाहतुस्तस्मै ध्रुवां ध्रुवकथां गणौ

ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍາຂອງສະຫາຍ ກະນະຜູ້ຕິດຕາມທັງສອງຜູ້ເດີນທາງໃນວິມານ ກໍ່ເລົ່າດ້ວຍຄວາມຮັກໃຄ່ ເຖິງເລື່ອງລາວອັນໝັ້ນຄົງຂອງທ່ານທຣຸວະ

Verse 6

गणावूचतुः । मनोः स्वायंभुवस्यासीदुत्तानचरणः सुतः । तस्य क्षितिपतेर्विप्र द्वौ सुतौ संबभूवतुः

ກະນະທັງສອງກ່າວວ່າ: “ຈາກ ສະວາຍັມພູວະ ມະນຸ ໄດ້ເກີດບຸດນາມ ອຸຕຕານະປາດ. ໂອ ພຣາຫມະນ, ແກ່ກະສັດຜູ້ຄອງແຜ່ນດິນນັ້ນ ມີບຸດສອງຄົນເກີດຂຶ້ນ”

Verse 7

सुरुच्यामुत्तमो ज्येष्ठः सुनीत्यां तु ध्रुवो परः । मध्ये सभं नरपतेरुपविष्टस्य चैकदा

ຈາກ ສຸຣຸຈີ ໄດ້ເກີດບຸດອາວຸໂສ ອຸຕຕະມະ; ຈາກ ສຸນີຕີ ໄດ້ເກີດອີກຄົນໜຶ່ງ ຄື ທຣຸວະ. ແລະຄັ້ງໜຶ່ງ ເມື່ອນະຣະປະຕິນັ່ງຢູ່ກາງສະພາ...

Verse 8

सुनीत्या राजसेवायै नियुक्तोऽलंकृतोर्भकः । ध्रुवो धात्रेयिकापुत्रैः समं विनयतत्परः

ສຸນີຕີໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ເຂົ້າຮັບໃຊ້ໃນພຣະຣາຊວັງ; ເດັກນ້ອຍ ທຣຸວະ ຜູ້ປະດັບງາມນັ້ນ—ມຸ່ງໝັ້ນໃນຄວາມສຸພາບອ່ອນນ້ອມ—ໄດ້ຮັບໃຊ້ຮ່ວມກັບບຸດຂອງ ທາຕເຣຍິກາ

Verse 9

स गत्वोत्तानचरणं क्षोणीशं प्रणनाम ह । दृष्ट्वोत्तमं तदुत्संगे निविष्टं जनकस्य वै

ເຂົາໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພະຣາຊາອຸຕຕານະປາດ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຜ່ນດິນ ແລ້ວກໍ່ກາບນົບນ້ອມ. ເມື່ອເຫັນກຸມານອຸຕຕະມະຜູ້ປະເສີດນັ່ງຢູ່ໃນຕັກພໍ່ ກໍ່ເຂົ້າໃຈວ່າພຣະອະນຸຄຣາະໄດ້ປະທານແລ້ວ.

Verse 10

प्रोच्चसिंहासनस्थस्य नृपतेर्बाल्यचापलात् । आरोढुकामस्त्वभवत्सौनीतेयस्तदा ध्रुवः

ເນື່ອງຈາກຄວາມຊົນຊົນຕາມວັຍເດັກ ທຣຸວະ ບຸດຂອງສຸນີຕິ ໃນເວລານັ້ນຈຶ່ງປາຖະໜາຈະຂຶ້ນໄປຍັງສິງຫາສນະອັນສູງຂອງພະຣາຊາ.

Verse 11

आरुरुक्षुमवेक्ष्यामुं सुरुचिर्धुवमब्रवीत् । दौर्भगेय किमारोढुमिच्छेरंकं महीपतेः

ເມື່ອເຫັນລາວກຳລັງຈະຂຶ້ນ ສຸຣຸຈີຈຶ່ງກ່າວກັບທຣຸວະວ່າ “ໂອ ຜູ້ອັບໂຊກ ເຈົ້າຈະຂຶ້ນນັ່ງໃນຕັກຂອງພະຣາຊາເພາະຫຍັງ?”

Verse 12

बालबालिशबुद्धित्वादभाग्या जठरोद्भव । अस्मिन्सिंहासने स्थातुं न त्वया सुकृतं कृतम्

“ເພາະປັນຍາອັນໂງ່ເຂົາຕາມວັຍເດັກ ໂອ ຜູ້ອັບໂຊກ—ຜູ້ເກີດຈາກຄັນ—ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກະທຳບຸນກຸສົນໃດໆ ເພື່ອຈະມີສິດຢືນເທິງສິງຫາສນະນີ້”

Verse 13

यदि स्यात्सुकृतं तत्किं दुर्भगोदरगोऽभवः । अनेनैवानुमानेन बुध्यस्व स्वाल्पपुण्यताम्

“ຖ້າເຈົ້າມີບຸນກຸສົນແທ້ ເຈົ້າຈະເກີດຈາກ ‘ຄັນອັບໂຊກ’ ໄດ້ແນວໃດ? ດ້ວຍອະນຸມານນີ້ເອງ ຈົ່ງເຂົ້າໃຈວ່າບຸນຂອງເຈົ້ານ້ອຍນັກ”

Verse 14

भूत्वा राजकुमारोपि नालंकुर्या ममोदरम् । सुकुक्षिजममुं पश्य त्वमुत्तममनुत्तमम्

ແມ່ນແຕ່ເຈົ້າເປັນພຣະຣາຊະກຸມານ ກໍບໍ່ສົມຄວນຈະມາເປັນສິຣິໃນຕັກຂອງເຮົາ. ຈົ່ງເບິ່ງບຸດນີ້ “ອຸຕຕະມະ”—ອະນຸຕຕະມະ ບໍ່ມີໃຜເທົ່າ—ຜູ້ເກີດຈາກຄັນອັນເປັນມົງຄຸນຂອງເຮົາ.

Verse 15

अधिजानुधराजानेर्मानेन परिबृंहितम् । प्रांशोः सिंहासनस्यास्य रुचिश्चेदधिरोहणे

ພຣະບັນລັງອັນສູງສົ່ງ—ສູງເກີນຂໍ້ເຂົ່າຂອງພຣະຣາຊາ—ຍິ່ງດູອະລັງການດ້ວຍຄວາມອົງອາດ; ແລະສຸຣຸຈີກໍຊື່ນຊົມໃນການຍົກຍ້ອງມັນໃຫ້ເປັນທີ່ຄວນຂຶ້ນປະທັບ.

Verse 16

कुक्षिं हित्वा किमवसः सुरुचेश्च सुरोचिषम् । मध्ये भूपसभं बालस्तयेति परिभर्त्सितः

ລະຈາກຕັກແລ້ວ ເດັກນ້ອຍຜູ້ຖືກສຸຣຸຈີຕໍາໜິດ້ວຍວາຈາອັນຄົມແລະແຈ້ງຈ້າ ກໍຖືກເຮັດໃຫ້ອັບອາຍຢູ່ກາງພຣະຣາຊະສະພາ

Verse 17

पतन्निपीतबाष्पांबुर्धैर्यात्किंचिन्न चोक्तवान् । उचिताऽनुचितं किंचिन्नोचिवान्सोपि पार्थिवः

ເມື່ອເຂົາຖອນຕົວ ເຂົາກໍກືນນ້ໍາຕາເຂົ້າໄປ; ແຕ່ດ້ວຍຄວາມກ້າຫານ ບໍ່ໄດ້ເວົ້າຫຍັງເລີຍ. ພຣະຣາຊາກໍສງົບ—ບໍ່ຕຣັດທັງສິ່ງຄວນ ຫຼືບໍ່ຄວນ

Verse 18

नियंत्रितो महिष्याश्च तस्याः सौभाग्यगौरवात् । विमृज्य च सभालोकं शोकं संमृज्य चेष्टितैः

ດ້ວຍຖືກພຣະມະເຫສີຫ້າມໄວ້—ເນື່ອງຈາກນ້ໍາໜັກແຫ່ງສິຣິມົງຄຸນທີ່ນາງໄດ້ຮັບພຣະອຸປະຖຳ—ພຣະຣາຊາຈຶ່ງຂ່ມໃຈຕົນ. ພຣະອົງກວາດສາຍພຣະເນດໄປທົ່ວສະພາ ແລະພະຍາຍາມລົບຄວາມໂສກດ້ວຍກິລິຍາພາຍນອກ

Verse 19

शैशवैः स शिशुर्नत्वा नृपं स्वसदनं ययौ । सुनीतिर्नीतिनिलयमवलोक्याथ बालकम्

ດ້ວຍກິລິຍາອັນຊື່ສຸດຕາມວັຍເດັກ ເດັກນ້ອຍນັ້ນໄດ້ກ້ມກາບນະມັດສະການພະຣາຊາ ແລ້ວກັບໄປຍັງເຮືອນຂອງຕົນ। ຕໍ່ມາ ສຸນີຕີ ເມື່ອເຫັນລູກຜູ້ເປັນດັ່ງທີ່ສະຖິດແຫ່ງຄວາມປະພຶດດີ ກໍເບິ່ງພິຈາລະນາຢ່າງໃກ້ຊິດ

Verse 20

सुखलक्ष्म्यैवचाज्ञासीद्ध्रुवं समवमानितम् । अभिसृत्य च तं बालं मूर्ध्न्युपाघ्राय सा सकृत्

ເມື່ອເຫັນຄວາມສຸກແລະປະກາຍຮຸ່ງເຮືອງຂອງເຂົາຫມົດຈາງ ນາງກໍຮູ້ທັນທີວ່າ ທຣຸວະ ຖືກຫຍັບຫຍາມ। ນາງຈຶ່ງຮີບໄປຫາເດັກນ້ອຍນັ້ນ ແລ້ວຈູບ (ດົມ) ກະຫມ່ອມຫົວຂອງເຂົາເພີງຄັ້ງດຽວ ເປັນດັ່ງການອວຍພອນ

Verse 21

किंचित्परिम्लानमिव ससांत्वं परिषस्वजे । अथ दृष्ट्वा सुनीतिं स रहोंतः पुरवासिनीम्

ເມື່ອເຫັນເຂົາຄ້າຍຈະຫມົດແຮງນ້ອຍໆ ນາງກໍກອດເຂົາພ້ອມຖ້ອຍຄຳປອບໃຈ। ຕໍ່ມາ ເມື່ອເຂົາເຫັນສຸນີຕີ—ຜູ້ຢູ່ໃນຫ້ອງໃນຂອງນະຄອນ—ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າໄປໃກ້ນາງໃນທີ່ສະງົບເປັນສ່ວນຕົວ

Verse 22

दीर्घं निःश्वस्य बहुशो मातुरग्रे रुरोद ह । सांत्वयित्वाश्रुनयना वदनं परिमार्ज्य च

ເຂົາຫາຍໃຈຍາວໆ ຊ້ຳໆ ແລ້ວຮ້ອງໄຫ້ຢູ່ຕໍ່ໜ້າແມ່। ນາງຜູ້ມີນ້ຳຕາເຕັມຕາໄດ້ປອບໃຈເຂົາ ແລະເຊັດໃບໜ້າຂອງເຂົາ

Verse 23

दुकूलांचल संपर्कैर्मृदुलैर्मृदुपाणिना । पप्रच्छ तनयं माता वद रोदनकारणम् । विद्यमाने नरपतौ शिशो केनापमानितः

ແມ່ໃຊ້ມືອ່ອນນຸ່ມ ລູບດ້ວຍຊາຍຜ້າອັນລະອຽດນຸ່ມ ແລ້ວຖາມລູກຊາຍວ່າ: “ຈົ່ງບອກແມ່ ເຫດໃດຈຶ່ງຮ້ອງໄຫ້? ໃນເວລາທີ່ພະຣາຊາຍັງຢູ່ ໃຜເປັນຜູ້ຫຍັບຫຍາມເດັກນ້ອຍນີ້?”

Verse 24

अपोथसमुपस्पृश्य तांबूलं परिगृह्य च । मात्रा पृष्टः सोपरोधं ध्रुवस्तां पर्यभाषत

ເມື່ອລ້າງປາກແລ້ວຮັບໃບໝາກພູ່ ຄັນແມ່ຖາມ ທ່ານທຣຸວະຈຶ່ງຕອບນາງດ້ວຍຄວາມຂຸ່ນເຄືອງທີ່ກົດໄວ້។

Verse 25

संपृच्छे जननि त्वाहं सम्यक्शंस ममाग्रतः । भार्यात्वेपि च सामान्ये कथं सा सुरुचिः प्रिया

“ແມ່ເອີຍ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຖາມ—ຂໍໃຫ້ເວົ້າໃຫ້ແຈ້ງຕໍ່ໜ້າຂ້າພະເຈົ້າ. ແມ່ນວ່າທັງສອງເປັນມະເຫສີເທົ່າກັນ ແຕ່ເປັນໄດ້ແນວໃດທີ່ສຸຣຸຈິເປັນທີ່ຮັກຂອງພະຣາຊາ?”

Verse 26

कथं न भवती मातः प्रिया क्षितिपतेरसि । कथमुत्तमतां प्राप्त उत्तमः सुरुचेः सुतः

“ແມ່ເອີຍ ເປັນໄດ້ແນວໃດທີ່ແມ່ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກຂອງພະຣາຊາເຈົ້າແຜ່ນດິນ? ແລະລູກຊາຍຂອງສຸຣຸຈິ ອຸຕຕະມະ ເປັນໄດ້ແນວໃດຈຶ່ງໄດ້ຮັບຄວາມເປັນຜູ້ສູງສຸດ?”

Verse 27

कुमारत्वेपि सामान्ये कथं त्वहमनुत्तमः । कथं त्वं मंदभाग्यासि सुकुक्षिः सुरुचिः कथम्

“ແມ່ນວ່າພວກເຮົາທັງສອງເປັນກຸມານເທົ່າກັນ ແຕ່ເປັນໄດ້ແນວໃດທີ່ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ແມ່ນ ‘ອຸຕຕະມະ’? ແມ່ເປັນຜູ້ມີວາສະນານ້ອຍໄດ້ແນວໃດ ແລະສຸຣຸຈິເປັນຜູ້ມີຄັນອັນເປັນມົງຄຸນໄດ້ແນວໃດ?”

Verse 28

कथं नृपासनं योग्यमुत्तमस्य कथं न मे । कथं मे सुकृतं तुच्छमुत्तमस्योत्तमं कथम्

“ເປັນໄດ້ແນວໃດທີ່ບັນລັງກະສັດເໝາະແກ່ອຸຕຕະມະ ແຕ່ບໍ່ເໝາະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ? ເປັນໄດ້ແນວໃດທີ່ບຸນກຸສົນຂອງຂ້າພະເຈົ້າຖືກເຫັນວ່ານ້ອຍນິດ ແຕ່ຂອງອຸຕຕະມະກັບຖືກເຫັນວ່າສູງສຸດ?”

Verse 29

इति श्रुत्वा वचस्तस्य सुनीतिर्नीतिमच्छिशोः । किंचिदुच्छ्वस्य शनकैः शिशुकोपोपशांतये

ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍານັ້ນ ສຸນີຕິຜູ້ຊໍານານໃນນິຕິທໍາ ກໍຢຸດນິ່ງຊົ່ວຄາວ ແລ້ວຫາຍໃຈຢ່າງຄ່ອຍໆ ເພື່ອປະລະຄວາມໂກດຂອງເດັກນ້ອຍໃຫ້ສົງບທີລະນ້ອຍ।

Verse 30

स्वभावमधुरां वाणीं वक्तुं समुपचक्रमे । सापत्नं प्रतिघं त्यक्त्वा राजनीतिविदांवरा

ນາງຜູ້ເປັນຍອດແຫ່ງຜູ້ຮູ້ນິຕິລາຊະ ໄດ້ເລີ່ມເວົ້າດ້ວຍວາຈາອ່ອນຫວານຕາມທໍາມະຊາດ ໂດຍລະທິ້ງຄວາມຂົມຂື່ນແຫ່ງການແຂ່ງຂັນແລະໃຈຢາກຕອບໂຕ້।

Verse 31

सुनीतिरुवाच । अयि तात महाबुद्धे विशुद्धेनांतरात्मना । निवेदयामि ते सर्वं माऽपमाने मतिं कृथाः

ສຸນີຕິກ່າວວ່າ: “ລູກເອີຍ ຜູ້ມີປັນຍາໃຫຍ່, ຈົ່ງຟັງດ້ວຍໃຈພາຍໃນອັນບໍລິສຸດ. ແມ່ຈະບອກໃຫ້ເຈົ້າຮູ້ທຸກຢ່າງ; ຢ່າໃຫ້ໃຈໄປຕິດຢູ່ກັບຄໍາດູຖູກ।”

Verse 32

तया यदुक्तं तत्सर्वं तथ्यमेव न चान्यथा । सापत्युर्महिषीराज्ञो राज्ञीनामति वल्लभा

“ສິ່ງທີ່ນາງເວົ້ານັ້ນທັງໝົດເປັນຄວາມຈິງແທ້ ບໍ່ມີຢ່າງອື່ນ. ນາງເປັນມະເຫສີເອກຂອງພະຣາຊາ ແລະໃນຫມູ່ມະເຫສີທັງຫມົດ ນາງເປັນທີ່ຮັກຢ່າງຍິ່ງ।”

Verse 33

तया जन्मांतरे तात यत्पुण्यं समुपार्जितम् । तत्पुण्योपचयाद्राजा सुरुच्यां सुरुचिर्भृशम्

“ລູກເອີຍ, ໃນຊາດກ່ອນນາງໄດ້ສະສົມບຸນກຸສົນໄວ້ເທົ່າໃດ ໂດຍການເພີ່ມພູນແຫ່ງບຸນນັ້ນເອງ ພະຣາຊາຈຶ່ງຜູກໃຈຫຼາຍຕໍ່ສຸຣຸຈີ।”

Verse 34

मादृश्यो मंदभाग्यायाः प्रमदासु प्रतिष्ठिताः । केवलं राजपत्नीत्ववादस्तासु न तद्रुचिः

ແມ່ຍິງເຊັ່ນຂ້າ ຜູ້ມີວາສະນານ້ອຍ ອາດໄດ້ທີ່ຢູ່ໃນຫມູ່ນາງໃນວັງ; ແຕ່ທີ່ນັ້ນມີແຕ່ຊື່ວ່າ “ເມຍພະຣາຊາ” ເທົ່ານັ້ນ—ບໍ່ມີຄວາມປິຕິແທ້ ແລະບໍ່ມີການນັບຖືແທ້।

Verse 35

महा सुकृतसंभारैरुत्तमश्चोत्तमोदरे । उवास तस्याः पुण्या या नृपसिंहासनोचितः

ດ້ວຍກອງບຸນກຸສົນອັນໃຫຍ່ ໂຊກອັນສູງສຸດໄດ້ມາສະຖິດໃນຊະຕາອັນສູງສົ່ງຂອງນາງ—ນາງຜູ້ມີບຸນ ທີ່ບຸນຂອງນາງສົມຄວນແກ່ບັນລັງພະຣາຊາ।

Verse 36

आतपत्रं च चंद्राभं शुभे चापि च चामरे । भद्रासनं तथोच्चं च सिंधुराश्च मदोद्धुराः

ພະຣາຊະສະຫວ່າງດັ່ງຈັນທຣາ, ຈາມຣະອັນເປັນມົງຄຸນ, ອາສນະພັດຣະສູງສົ່ງ, ແລະຊ້າງຈາກສິນທຸຜູ້ມີມານະເນື່ອງຈາກນ້ຳມັນຕົກ—ກຽດຍົດເຫຼົ່ານີ້ລ້ວນຕິດຕາມນາງ।

Verse 37

तुरंगमाश्च तुरगास्त्वनाधिव्याधिजीवितम् । निःसपत्नं शुभं राज्यं प्राज्यं हरिहरार्चनम्

ມ້າແລະອາຊາໄນຍອັນວ່ອງໄວ, ຊີວິດປອດຈາກຄວາມທຸກໃຈແລະໂລກໄພ, ອານາຈັກມົງຄຸນທີ່ບໍ່ມີຄູ່ຕໍ່ສູ້, ຄວາມຮັ່ງມີອຸດົມ, ແລະການບູຊາພຣະຫຣິ-ພຣະຫຣະ—ທັງໝົດນີ້ເປັນຂອງນາງ।

Verse 38

विपुलं च कलाज्ञानमधीतमपराजितम् । तथा जयोरिषड्वर्गे स्वभावात्सात्त्विकी मतिः

ຄວາມຮູ້ດ້ານສິລະປະອັນກວ້າງໃຫຍ່, ການຮຽນຮູ້ທີ່ບໍ່ອາດຖືກພິຊິດ, ຊະນະເຫນືອສັດຕູພາຍໃນທັງຫົກ, ແລະປັນຍາໂດຍທໍາມະຊາດເປັນສາຕຕະວິກ—ບໍລິສຸດແລະສະຫວ່າງ—ນີ້ກໍເປັນຂອງນາງເຊັ່ນກັນ।

Verse 39

दृष्टिः कारुण्यसंपूर्णा वाणी मधुरभाषिणी । अनालस्यं च कार्येषु तथा गुरुजने नतिः

ສາຍຕາເຕັມໄປດ້ວຍເມດຕາກະລຸນາ, ວາຈາຫວານນຸ່ມ; ບໍ່ເກີດຄວາມຂີ້ຄ້ານໃນໜ້າທີ່, ແລະນົບນ້ອມຕໍ່ຜູ້ເຖົ້າແລະຄູອາຈານ—ນີ້ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງທຳຂອງຜູ້ສູງສົ່ງ, ໂດຍສະເພາະໃນຈິດຕະນາຂອງກາສີ.

Verse 40

सर्वत्र शुचिता तात सा परोपकृतिः सदा । और्जस्वला मनोवृत्तिः सदैवादीनवादिता

ໂອ້ ທີ່ຮັກ, ຄວາມບໍລິສຸດໃນທຸກດ້ານ, ການເຮັດປະໂຫຍດແກ່ຜູ້ອື່ນຢູ່ເສມອ; ຈິດໃຈສະຫວ່າງໄສດ້ວຍພະລັງ, ແລະບໍ່ເວົ້າຄຳຕ່ຳຊ້າຫຍາບຄາຍ—ນີ້ແມ່ນຄຸນຄ່າອັນຍືນຍົງ.

Verse 41

सदोजिरे च पांडित्यं प्रागल्भ्यं चरणांगणे । आर्जवं बंधुवर्गेषु काठिन्यं क्रयविक्रये

ຄວາມຮູ້ທີ່ຄຽງຄູ່ກັບພະລັງອັນໝັ້ນຄົງ; ຄວາມຊ່ຽວຊານຢ່າງມັ່ນໃຈໃນວົງງານ; ຄວາມຊື່ສັດຕົງໄປຕົງມາໃນຫມູ່ຍາດ; ແລະຄວາມໜັກແນ່ນໃນການຊື້ຂາຍ—ນີ້ແມ່ນຄຸນຄ່າໃຊ້ງານໃນຊີວິດໂລກທີ່ດຳເນີນຕາມທຳ.

Verse 42

मार्दवं स्त्रीप्रयोगेषु वत्सलत्वं प्रजासु च । ब्राह्मणेभ्यो भयं नित्यं वृद्धवृत्त्युपजीवनम्

ຄວາມອ່ອນໂຍນໃນການປະພຶດຕໍ່ແມ່ຍິງ, ຄວາມຮັກໃຄ່ຕໍ່ປະຊາແລະຜູ້ພຶ່ງພາ; ຄວາມຢຳເກງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ພຣາຫມັນຢູ່ເສມອ, ແລະດຳລົງຊີວິດຕາມອາຊີບອັນມີກຽດຂອງຜູ້ເຖົ້າ—ນີ້ແມ່ນລັກສະນະແຫ່ງທຳທີ່ຖືກສັນລະເສີນ.

Verse 43

वासो भागीरथीतीरे तीर्थे वा मरणं रणे । अपराङ्मुखताऽर्थिभ्यः प्रत्यर्थिभ्यो विशेषतः

ການຢູ່ອາໄສທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳພາຄີຣະຖີ (Bhāgīrathī), ຫຼືຕາຍທີ່ຕີຣະຖະອັນສັກສິດ, ຫຼືສະຫລະຊີວິດໃນສົງຄາມ; ແລະບໍ່ເຄີຍຫັນຫຼັງໃຫ້ຜູ້ມາຂໍຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອ—ໂດຍສະເພາະເມື່ອຢູ່ຕໍ່ໜ້າຄູ່ຕໍ່ສູ້—ນີ້ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງຄວາມກ້າຫານແລະທຳທີ່ຖືກສັນລະເສີນ.

Verse 44

भोगः परिजनैः सार्धं दानावंध्यदिनागमः । विद्याव्यसनिता नित्यं नित्यं पित्रोरुपस्थितिः

ຄວາມສຸກທີ່ແບ່ງປັນກັບຄອບຄົວແລະສະຫາຍ; ວັນເວລາທີ່ບໍ່ຜ່ານໄປໂດຍຂາດທານ; ຄວາມໝັ້ນໃນວິທະຍາຢູ່ເນືອງນິດ; ແລະການປະຄອງຮັບໃຊ້ພໍ່ແມ່ຢ່າງສະເໝີ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຄຸນດີທາງທຳຂອງຄະລະຫັດຖະ

Verse 45

यशसः संचयो नित्यं नित्यं धर्मस्य संचयः । स्वर्गापवर्गयोः सिद्धिः सदा शीलस्य मंडनम्

ກຽດຊື່ດີງາມສະສົມເພີ່ມພູນຢູ່ເນືອງນິດ; ທຳກໍສະສົມບໍ່ຂາດ; ສຳເລັດສະຫວັນ ແລະອະປະວັກ (ໂມກຂະ); ແລະສີນອັນສູງສົ່ງເປັນເຄື່ອງປະດັບຢູ່ສະເໝີ—ນີ້ແມ່ນຜົນແຫ່ງຊີວິດທີ່ຊອບທຳ

Verse 46

सद्भिश्च संगतिर्नित्यं मैत्री च पितृमित्रकैः । इतिहासपुराणानामुत्कंठा श्रवणे सदा

ການຄົບຫາກັບຄົນດີຢູ່ເນືອງນິດ; ມີໄມຕຣີກັບມິດຂອງພໍ່ດ້ວຍ; ແລະຄວາມກະຫາຍຢາກຟັງອິຕິຫາສະ ແລະປຸຣານະຢູ່ສະເໝີ—ເຫຼົ່ານີ້ຖືກສັນລະເສີນວ່າເປັນເສົາຄ້ຳຈຸນທຳ

Verse 47

विपद्यपि परं धैर्यं स्थैर्यं संपत्समागमे । गांभीर्यं वाग्विलासेषु औदार्यं पात्रपाणिषु

ໃນຍາມວິບັດກໍຍັງມີຄວາມກ້າຫານອົດທົນສູງສຸດ; ເມື່ອຄວາມຮັ່ງມີມາຮອດກໍມີຄວາມໝັ້ນຄົງ; ໃນຄຳເວົ້າຫຍອກຫຼິ້ນກໍຍັງມີຄວາມຂຶ້ນລຶກ; ແລະຕໍ່ຜູ້ຄວນຮັບທີ່ຍື່ນມື—ຄວາມໃຈກວ້າງໃນທານ—ນີ້ແມ່ນຄຸນທຳອັນສົມດຸນຂອງຜູ້ຊອບທຳ

Verse 48

देहे परैका कृशता तपोभिर्नियमैर्यमैः । एतैर्मनोरथफलैः फलत्येव तपोद्रुमाः

ດ້ວຍຕະປະ, ນິຍະມະ ແລະຍະມະ ໃນກາຍອາດເຫັນຜົນພຽງຢ່າງດຽວຄືຄວາມຜອມ; ແຕ່ຕົ້ນໄມ້ແຫ່ງຕະປະຍ່ອມອອກຜົນແນ່ນອນດ້ວຍເຫຼົ່ານີ້ ໃຫ້ຜົນຕາມປາຖະໜາແລະສຳເລັດພາຍໃນ

Verse 49

तस्मादल्पतपस्त्वाद्वै त्वं चाहं च महामते । प्राप्यापि राजसांनिध्यं राजलक्ष्म्या न भाजनम्

ດັ່ງນັ້ນ, ໂອ ຜູ້ມີຈິດໃຈປະເສີດ, ເພາະວ່າທັງເຈົ້າ ແລະ ຂ້ອຍມີບຸນບາລະມີຈາກການບຳເພັນພຽງເລັກນ້ອຍ, ເຖິງແມ່ນວ່າເຮົາຈະໄດ້ຢູ່ໃກ້ຊິດກັບກະສັດ, ແຕ່ເຮົາກໍບໍ່ສົມຄວນທີ່ຈະໄດ້ຮັບລາບຍົດ ແລະ ຄວາມຮັ່ງມີຂອງກະສັດ.

Verse 50

मानापमानयोस्तस्मात्स्वकृतं कारणं परम् । स्रष्टापि नापमार्ष्टुं तत्परीष्टे स्वकृतां कृतिम् । मा शोचस्त्वमतः पुत्र दिष्टमिष्टं समर्पयेत्

ດັ່ງນັ້ນ, ສໍາລັບກຽດສັກສີ ແລະ ຄວາມອັບອາຍ, ການກະທໍາຂອງຕົນເອງແມ່ນສາເຫດທີ່ສໍາຄັນທີ່ສຸດ. ແມ່ນແຕ່ຜູ້ສ້າງກໍບໍ່ສາມາດລົບລ້າງມັນໄດ້; ພະອົງພຽງແຕ່ກວດສອບຜົນງານທີ່ສ້າງຂຶ້ນໂດຍການກະທໍາຂອງຕົນເອງ. ດັ່ງນັ້ນ ຢ່າໂສກເສົ້າເລີຍ ລູກເອີຍ, ຈົ່ງຍອມຮັບສິ່ງທີ່ຖືກກໍານົດໄວ້.

Verse 51

इत्याकर्ण्य सुनीत्यास्तन्महावाक्यं सुनीतिमत् । सौनीते यो ध्रुवोवाचमाददे वक्तुमुत्तरम्

ຫຼັງຈາກໄດ້ຍິນຄໍາເວົ້າອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ສະຫຼາດສ່ອງໃສຂອງນາງ Sunīti ແລ້ວ, Dhruva ລູກຊາຍຂອງນາງ Sunīti ກໍເລີ່ມເວົ້າຕອບ.

Verse 52

ध्रुव उवाच । जनयित्रि सुनीते मे शृणु वाक्यमनाकुलम् । मा बाल इति मत्वा मामवमंस्थास्तपस्विनि

Dhruva ກ່າວວ່າ: ແມ່ Sunīti, ຈົ່ງຟັງຄໍາເວົ້າຂອງຂ້ອຍໂດຍບໍ່ຕ້ອງກັງວົນ. ໂອ ແມ່ຜູ້ບຳເພັນພຽນ, ຢ່າຄິດວ່າ 'ລາວເປັນພຽງເດັກນ້ອຍ' ແລ້ວດູຖູກຂ້ອຍເລີຍ.

Verse 53

यद्यहं मानवे वंशे जातोस्म्यत्यंत पावने । उत्तानपादतनयस्त्वदीयोदर संभवः

ຖ້າຂ້ອຍເກີດໃນເຊື້ອສາຍຂອງ Manu ທີ່ບໍລິສຸດທີ່ສຸດ ເປັນລູກຊາຍຂອງ Uttānapāda, ແລະ ເກີດຈາກທ້ອງຂອງແມ່...

Verse 54

तप एव हि चेन्मातः कारणं सर्वसंपदाम् । तत्तदासादितं विद्विपदमन्यैर्दुरासदम्

ຖ້າແທ້ຈິງ ໂອ ແມ່ເຈົ້າ ວ່າຕະປະ (ຕະປັດສະຍາ) ແຕ່ຢ່າງດຽວເປັນເຫດໃຫ້ເກີດຄຸນຄ່າແລະຄວາມຮຸ່ງເຮືອງທັງປວງ ແລ້ວສະຖານະນັ້ນຈະບັນລຸໄດ້—ແມ່ນແຕ່ເປັນຂັ້ນທີ່ຜູ້ອື່ນເຂົ້າເຖິງຍາກຫຼາຍ।

Verse 55

एकमेव हि साहाय्यं कुरु मातरतंद्रिता । अनुज्ञा दानमात्रं च आशीर्भिरभिनंदय

ໂອ ແມ່ເຈົ້າ ຂໍໃຫ້ຊ່ວຍຂ້ອຍພຽງຢ່າງດຽວ ຢ່າລັງເລ: ຂໍອະນຸຍາດ ໃຫ້ທານເທົ່າທີ່ພໍມີເພີຍນ້ອຍ ແລະອວຍພອນດ້ວຍຄໍາມົງຄຸນແກ່ຂ້ອຍ।

Verse 56

सापि ज्ञात्वा महावीर्यं कुमारं कुक्षिसंभवम् । महत्योत्साहसं पत्त्या राजमानमुवाच तम्

ນາງກໍເຊັ່ນກັນ ເມື່ອຮູ້ຊັດເຖິງພະລັງວິລະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງກຸມານຜູ້ເກີດຈາກຄັນຂອງນາງ ແລະເຫັນເຂົາສະຫວ່າງໄສດ້ວຍຄວາມກ້າຫານອັນຫຼາຍ ຈຶ່ງເວົ້າກັບເຂົາ।

Verse 57

अनुज्ञातुं न शक्ताऽहं त्वामुत्तानशयांगज । साष्टैकवर्षदेशीयन्तथापि कथयाम्यहम्

ໂອ ລູກແຫ່ງອຸຕຕານະຊະຍາ ຂ້ອຍບໍ່ສາມາດໃຫ້ອະນຸຍາດແກ່ເຈົ້າໄດ້; ເຈົ້າຍັງມີອາຍຸປະມານແປດປີເທົ່ານັ້ນ। ແຕ່ກໍຈະບອກເຈົ້າ (ວ່າຄວນເຮັດຢ່າງໃດ)។

Verse 58

सपत्नीवाक्यभल्लीभिर्भिन्ने महति मे हृदि । तव बाष्पौघवारीणि न तिष्ठंति करोमि किम्

ຫົວໃຈອັນໃຫຍ່ຂອງຂ້ອຍຖືກຫອກແຫ່ງຄໍາເວົ້າຂອງເມຍຮ່ວມທຳຮ້າຍຈົນແຕກຊ້ຳ; ແລະສາຍນ້ຳຕາຂອງເຈົ້າກໍບໍ່ຢຸດໄຫຼ. ຂ້ອຍຈະເຮັດຢ່າງໃດ?

Verse 59

तानि मन्येऽत्र मार्गेण स्रवंत्यविरतं शिशो । स्रवंतीश्च चिकीर्षंति प्रतिकूल जलाः किल

ລູກເອີຍ, ແມ່ຄິດວ່າສາຍນ້ຳເຫຼົ່ານັ້ນກຳລັງໄຫຼຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງໄປຕາມເສັ້ນທາງນີ້; ແລະ ໃນຂະນະທີ່ໄຫຼ, ເບິ່ງຄືວ່າພວກມັນຢາກໄຫຼທວນກະແສນ້ຳ.

Verse 60

त्वदेकतनया तात त्वदाधारैकजीविता । त्वमंगयष्टिरसि मे त्वन्मुखासक्तलोचना

ລູກຮັກ, ແມ່ມີເຈົ້າເປັນລູກຊາຍພຽງຄົນດຽວ; ແມ່ມີຊີວິດຢູ່ໄດ້ໂດຍການເພິ່ງພາເຈົ້າເທົ່ານັ້ນ. ເຈົ້າຄືໄມ້ເທົ້າທີ່ຄອຍພະຍຸງຮ່າງກາຍຂອງແມ່, ແລະ ດວງຕາຂອງແມ່ກໍຈັບຈ້ອງຢູ່ທີ່ໃບໜ້າຂອງເຈົ້າ.

Verse 61

लब्धोसि कतिभिः कष्टैरिष्टाः संप्रार्थ्य देवताः । त्वन्मुखेंदूदये तात मन्मनः क्षीरनीरधिः

ລູກເອີຍ, ກວ່າຈະໄດ້ເຈົ້າມາຕ້ອງຜ່ານຄວາມຍາກລຳບາກພຽງໃດ—ຫຼັງຈາກບູຊາ ແລະ ອ້ອນວອນຕໍ່ເຫຼົ່າເທວະດາ! ເມື່ອດວງຈັນແຫ່ງໃບໜ້າຂອງເຈົ້າລອຍເດັ່ນຂຶ້ນ, ຫົວໃຈຂອງແມ່ກໍກາຍເປັນດັ່ງມະຫາສະໝຸດນ້ຳນົມ.

Verse 62

आनन्दपयसापूर्य कुचावुद्वेलितो भवेत् । त्वदंगसंगसंभूत सुखसन्दोह शीतला

ໜ້າເອິກຂອງແມ່ເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳນົມແຫ່ງຄວາມປິຕິຍິນດີ, ແລະ ຄວາມສຸກທີ່ເຢັນຊື່ນຊຶ່ງເກີດຈາກການສຳຜັດກາຍຂອງເຈົ້າກໍຫຼັ່ງໄຫຼອອກມາ.

Verse 63

सुखंशये सुशयने प्रावृत्य पुलकांबरम् । अपोऽथ समुपस्पृश्य तांबूलं परिगृह्य च

ແມ່ນອນຢ່າງມີຄວາມສຸກເທິງຕຽງທີ່ນຸ່ມສະບາຍ, ຫົ່ມຄຸມດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີຈົນຂົນລຸກ. ຈາກນັ້ນ ເມື່ອຈິບນ້ຳແລ້ວ, ແມ່ກໍຮັບໝາກພູມາຄ້ຽວ.

Verse 64

त्वदास्यस्यौष्ठपुटक दुग्धवार्धि विवर्धिताम् । सुधासुधांशुवदनधयत्यपि धिनोमि न

ໂອ ຜູ້ມີໃບໜ້າດັ່ງຈັນທຣາແຫ່ງອະມຣິດ ແມ່ນແຕ່ຂ້າດູດນົມຈາກຖ້ວຍນ້ອຍແຫ່ງຮິມຝີປາກຂອງເຈົ້າ—ພອງດັ່ງເພີ່ມດ້ວຍທະເລນົມ—ໃຈຂ້າກໍຍັງບໍ່ອິ່ມເຕັມ।

Verse 65

त्वदीयः शीतलालापः प्राप श्रुतिपथं यदा । सपत्नीवाक्यदवथुस्तदैवत्यात्स वेपथुः

ເມື່ອຖ້ອຍຄໍາອັນເຢັນສະບາຍ ແລະອ່ອນໂຍນຂອງເຈົ້າ ເຂົ້າສູ່ທາງຫູຂອງຂ້າ ຄວາມສັ່ນສະເທືອນອັນເຜົາຮ້ອນ—ດັ່ງໄຂ້ຈາກຄໍາຂອງເມຍຄູ່ແຂ່ງ—ກໍສົງບລົງທັນທີ

Verse 66

यदंग निद्रासिचिरं ध्यायंत्यस्मि तदेत्यहम् । कदा निद्रा दरिद्रोसौ भवितार्कोदयेऽब्जवत्

ທີ່ຮັກ ເມື່ອເຈົ້າຫຼັບ ຂ້າຄິດຖຶງເຈົ້າດົນນານ ໃຈຂ້າໄປຫາເຈົ້າແຕ່ຜູ້ດຽວ। ນິທຣາອັນອົດຢາກນີ້ຈະຈາກໄປເມື່ອໃດ—ດັ່ງດອກບົວເມື່ອຕາເວັນຂຶ້ນ?

Verse 67

यदोपेया गृहान्वत्स खेलित्वा बालखेलनैः । तदानर्घ्यार्घ्यमुत्स्रष्टुं स्तनौस्यातामिवोन्मुखौ

ລູກນ້ອຍທີ່ຮັກ ເມື່ອເຈົ້າກັບບ້ານຫຼັງຫຼິ້ນການຫຼິ້ນເດັກນ້ອຍ ເຕົ້ານົມຂອງຂ້າ—ດັ່ງຈະເທອອກອັຣຄະຍະອັນປະເມີນຄ່າບໍ່ໄດ້—ກໍຍົກຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມຮີບຮ້ອນຈະໃຫ້

Verse 68

यदा सौधाद्विनिर्यायाः पद्मरेखांकितं पदम् । प्राणानां ते यियासूनां तदा तदवलंबनम्

ເມື່ອເຈົ້າອອກຈາກພະລາຊະວັງ ແລະວາງຕີນທີ່ມີເສັ້ນລາຍດັ່ງດອກບົວ ໃນຂະນະນັ້ນ ກ້າວນັ້ນເອງເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງລົມປານຊີວິດຂ້າ ທີ່ກໍາລັງຈະຈາກໄປ

Verse 69

यदायदा बहिर्यासि पुत्र त्रिचतुरं पदम् । तदातदा मम प्राणः कंठप्राघुणिकी भवेत्

ເມື່ອໃດກໍຕາມທີ່ເຈົ້າອອກໄປຂ້າງນອກ ລູກເອີຍ ແມ່ນແຕ່ສາມສີ່ກ້າວ; ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດຂອງຂ້າ ກາຍເປັນແຂກທີ່ພັກຢູ່ໃນຄໍ—ພ້ອມຈະຈາກໄປ.

Verse 70

चित्रं पुत्र त्वरयति यातुं मे मानसांडजः । सुधाधाराधर इव बहिश्चिरयति त्वयि

ແປກແທ້ ລູກເອີຍ: ນົກທີ່ເກີດຈາກໃຈຂອງຂ້າ ຮີບຮ້ອນຈະບິນໄປ; ແຕ່ດັ່ງເມກທີ່ຖືກທອງທາງອະມຣິຕ ມັນກໍຍັງຄ້າງຢູ່ຂ້າງນອກ ເພາະເຈົ້າ.

Verse 71

अथ तिष्ठंतु कठिनाः प्राणाः कंठाटवीतटे । तपस्यंतोतिसंतप्तास्तपसे त्वयि यास्यति

ດັ່ງນັ້ນ ໃຫ້ລົມຫາຍໃຈອັນແຂງກ້າຂອງຂ້າ ຢູ່ທີ່ຝັ່ງປ່າແຫ່ງຄໍ; ຖືກເຜົາໂດຍໄຟຕະປະອັນຮ້ອນກ້າ ແລ້ວມັນຈະໄປກັບເຈົ້າ ສູ່ຕະປະຂອງເຈົ້າ.

Verse 72

इत्यनुज्ञामनुप्राप्य जननी चरणांबुजौ । क्षणं मौलिजजंबाल जडौ कृत्वा ध्रुवो ययौ

ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດແລ້ວ ທຣຸວະໄດ້ໃຊ້ຕາຂ່າຍເສັ້ນຜົມຈາກສີສະຂອງຕົນ ພັນຮັດພຣະບາດດຸດດອກບົວຂອງແມ່ໃຫ້ນິ່ງຢູ່ຊົ່ວຂະນະ ແລ້ວຈຶ່ງອອກເດີນທາງ.

Verse 73

तयापि धैर्यसूत्रेण सुनीत्या परिगुंफ्य च । नेत्रेंदीवरजामाला ध्रुवस्योपायनीकृता

ແລະ ສຸນີຕີກໍເຊັ່ນກັນ ໄດ້ຮ້ອຍມັນໃສ່ສາຍແຫ່ງຄວາມອົດທົນ ສ້າງເປັນພວງມາລາດອກບົວສີນ້ຳເງິນທີ່ເກີດຈາກດວງຕາດຸດດອກບົວຂອງນາງ (ນ້ຳຕາ) ແລ້ວຖວາຍແດ່ທຣຸວະເປັນຂອງຝາກຍາມລາ.

Verse 74

मात्रातन्मार्गरक्षार्थं तदा तदनुगीकृताः । परैरवार्यप्रसराः स्वाशीर्वादाः परःशताः

ໃນເວລານັ້ນ ເພື່ອປົກປ້ອງເສັ້ນທາງຂອງເຂົາ ມານດາໄດ້ເວົ້າພອນອັນສັກສິດ ແລະ ອາຊີວາດນັບບໍ່ຖ້ວນ; ພອນນັ້ນແຜ່ກວ້າງຈົນບໍ່ມີໃຜກັ້ນໄດ້।

Verse 75

स्वसौधात्स विनिर्गत्य बालोऽबालपराक्रमः । अनुकूलेन मरुता दर्शिताध्वाऽविशद्वनम्

ອອກຈາກພະລາຊວັງຂອງຕົນ ເດັກນ້ອຍຜູ້ມີຄວາມກ້າຫານເກີນວັຍ ໄດ້ເຂົ້າສູ່ປ່າ ໂດຍມີລົມອັນເກື້ອກູນດັ່ງຊີ້ເສັ້ນທາງໃຫ້।

Verse 76

समरुत्तरुशाखाग्र प्रसारणमिषेण सः । कृताहूतिरिव प्रेम्णा वनेन वनमाविशत्

ດ້ວຍກິ່ງໄມ້ທີ່ລົມພັດໃຫ້ຍືດອອກ ດັ່ງການຕ້ອນຮັບ ເຂົາໄດ້ເຂົ້າໄປລຶກຂຶ້ນໃນປ່າ—ດຸດດັ່ງຜູ້ໄດ້ຖວາຍອາຮຸຕິ—ຖືກດຶງດູດໂດຍຄວາມເມດຕາຂອງປ່າເອງ।

Verse 77

समातृदैवतोभिज्ञः केवलं राजवर्त्मनि । न वेद काननाध्वानं क्षणं दध्यौ नृपात्मजः

ລູກກະສັດນັ້ນ ຄຸ້ນເຄີຍແຕ່ເທວະປະຈຳເຮືອນແລະແມ່ ແລະຮູ້ແຕ່ທາງຫຼວງຂອງພະຣາຊາ; ບໍ່ຮູ້ເສັ້ນທາງໃນປ່າ ຈຶ່ງຄິດຕອງຢູ່ຊົ່ວຄາວ।

Verse 78

यावदुन्मील्य नयने पुरः पश्यति स ध्रुवः । तावद्ददर्श सप्तर्षीनतर्कित गतीन्वने

ເມື່ອທຣຸວາເປີດຕາແລະມອງໄປຂ້າງໜ້າ ທັນໃດນັ້ນເຂົາກໍເຫັນສັບຕະຣິຊີທັງເຈັດໃນປ່າ—ຜູ້ເຄື່ອນໄຫວດ້ວຍວິຖີທີ່ເກີນກວ່າຈິນຕະນາທົ່ວໄປ।

Verse 79

वालिशेष्वसहायेषु भवेद्भाग्यं सहायकृत् । अरण्यान्यां रणे गेहे ततो भाग्यं हि कारणम्

ເມື່ອຄົນເຫຼືອແຕ່ເສດນ້ອຍໆ ແລະບໍ່ມີຜູ້ຊ່ວຍເລີຍ ພາກຍະ (ຊະຕາກຳ) ນັ້ນແຫຼະເປັນຜູ້ຊ່ວຍ. ບໍ່ວ່າໃນປ່າ ໃນສົງຄາມ ຫຼືໃນເຮືອນຕົນ—ທີ່ນັ້ນພາກຍະແມ່ນເຫດອັນຕັດສິນແທ້.

Verse 80

क्व राजतनयो बालो गहनं क्व च तद्वनम् । बलात्स्वसात्प्रत्कुर्वत्यै नमस्ते भवितव्य ते

ຢູ່ໃສຄືເຈົ້າຊາຍນ້ອຍ ແລະຢູ່ໃສຄືປ່າທຶບທີ່ນ່າຢ້ານນັ້ນ? ໂອ ພະລັງຊະຕາກຳອັນຕ້ານບໍ່ໄດ້ ຜັກດັນທຸກສິ່ງດ້ວຍແຮງ—ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນົບນ້ອມແດ່ທ່ານ!

Verse 81

यत्र यस्य हि यद्भाव्यं शुभं वाऽशुभमेव च । आकृष्यभाविनी रज्जुस्तत्र तस्य हि दापयेत

ສິ່ງໃດທີ່ຖືກກຳນົດໄວ້ສຳລັບຜູ້ໃດ—ຈະເປັນມົງຄຸນຫຼືອັບມົງຄຸນ—ກໍດຶງຜູ້ນັ້ນໄປຫາທີ່ນັ້ນເອງ ດັ່ງຖືກເຊືອກລາກພາໄປ

Verse 82

अन्यथा विदधात्येष मानवो बुद्धिवैभवात् । भगवत्या भवित्र्याऽसौ विदध्याद्विधिरन्यथा

ມະນຸດອາດວາງແຜນໄປທາງໜຶ່ງດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍາ; ແຕ່ «ພະນາງພະລັງຊະຕາກຳ» ກໍຈັດວາງຜົນໃຫ້ເປັນອີກທາງໜຶ່ງ

Verse 83

नवयो न च वै चित्र्यं न चित्रं विदधेहितम् । न बलं नोद्यमः पुंसां कारणं प्राक्कृतं कृतम्

ບໍ່ແມ່ນວັຍໜຸ່ມ ບໍ່ແມ່ນກົນອຸບາຍສະຫຼາດ ຫຼືວິທີອັນນ່າພິສົດ ທີ່ຮັບປະກັນຄວາມຜາສຸກໄດ້ແທ້. ບໍ່ແມ່ນກຳລັງ ຫຼືຄວາມພາກພຽນຂອງຄົນເປັນເຫດສຸດທ້າຍ; ແຕ່ກຳທີ່ເຮັດໄວ້ແຕ່ກ່ອນນັ້ນແຫຼະເປັນຕົວກຳນົດ

Verse 84

अथ दृष्ट्वा स सप्तर्षीन्सप्तसप्त्यतितेजसः । भाग्यसूत्रैरिवाकृष्योपनीतान्प्रमुमोद ह

ແລ້ວເມື່ອລາວເຫັນພຣະລຶສີທັງເຈັດ ຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງເກີນກວ່າແສງຕາເວັນເຈັດດວງ ລາວກໍປິຕິຍິນດີ ປານດັ່ງຖືກເສັ້ນດ້າຍແຫ່ງວາສນາຊັກນຳມາຮອດທີ່ນັ້ນ।

Verse 85

तिलकांकित सद्भालान्कुशोपग्रहितांगुलीन् । कृष्णाजिनोपविष्टांश्च यज्ञसूत्रैरलंकृतान्

ລາວເຫັນທ່ານທັງຫຼາຍມີໜ້າຜາກອັນເປັນມົງຄຸນ ປະດັບດ້ວຍຕິລະກະ ນິ້ວມືຈັບຫຍ້າກຸສະ ນັ່ງເທິງໜັງກວາງດຳ ແລະປະດັບດ້ວຍສາຍຍັຊໂຍປະວີຕະອັນສັກສິດ।

Verse 86

साक्षसूत्रकरान्किंचिद्विनिमीलितलो चनान् । सुधौतसूक्ष्मकाषायवासः प्रावरणान्वितान

ບາງທ່ານຖືປະຄຳ (ມາລາ) ໃນມື ດວງຕາປິດຄື່ງຢ່າງອ່ອນໂຍນ ດຳລົງຢູ່ໃນສະມາທິພາຍໃນ; ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາຍະອັນລະອຽດທີ່ຊັກສະອາດ ພ້ອມຜ້າຄຸມທ່ອນເທິງອັນສົມຄວນ।

Verse 87

अकांडेपि महाभागान्मिलितान्सप्तनीरधीन् । चित्रं विपद्विनिर्मग्नानुद्दिधीर्षूनिव प्रजाः

ນ່າພິສົດຍິ່ງ ຜູ້ມີບຸນວາສນາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ມາຊຸມນຸມກັນແມ່ນບໍ່ມີເຫດການລ່ວງໜ້າ—ປານດັ່ງມະຫາສະມຸດເຈັດສາຍມາຮວມ—ແລະເບິ່ງຄືປາດຖະໜາຈະຍົກສັດທັງຫຼາຍທີ່ຈົມໃນວິບັດໃຫ້ພົ້ນຂຶ້ນ।

Verse 88

उपगम्य विनम्रः स प्रबद्धकरसंपुटः । ध्रुवो विज्ञापयांचक्रे प्रणम्य ललितं वचः

ເມື່ອເຂົາເຂົ້າໄປໃກ້ດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ ປະນົມຝາມືເປັນອັນຊະລີ ທ່ານທຣຸວະກໍກົ້ມກາບ ແລ້ວຈຶ່ງທູນຖ້ອຍຄຳອ່ອນໂຍນອັນເຄົາລົບ।

Verse 89

ध्रुव उवाच । अवैत मां मुनिवराः सुनीत्युदरसंभवम् । उत्तानपादतनयं ध्रुवं निर्विण्णमानसम्

ທຣຸວາກ່າວວ່າ: “ໂອ ມຸນີຜູ້ປະເສີດ, ຂໍໃຫ້ຮູ້ວ່າຂ້າແມ່ນ ທຣຸວາ—ເກີດຈາກຄັນຂອງ ສຸນີຕີ, ເປັນລູກຂອງພະຣາຊາ ອຸຕຕານະປາດ—ຜູ້ມີໃຈເບື່ອໜ່າຍຈາກໂລກີຍ໌”

Verse 90

इदं वनमनुप्राप्तं सनाथं युष्मदंघ्रिभिः । प्रायोनभिज्ञं सर्वत्र महर्द्ध्युषितमानसम्

“ເມື່ອຂ້າມາຮອດປ່ານີ້ ມັນກໍໄດ້ຮັບພອນ ແລະ ຄວາມຄຸ້ມຄອງດ້ວຍພຣະບາດຂອງທ່ານທັງຫຼາຍ. ຂ້າໂດຍຫຼາຍຍັງບໍ່ຮູ້ເລື່ອງທົ່ວໄປ—ໃຈຍັງພັກຢູ່ໃນຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງຣາຊະສົມບັດ”

Verse 91

ते दृष्ट्वोर्जस्वलं बालं स्वभाव मधुराकृतिम् । अनर्घ्यनयनेपथ्यं मृदुगंभीरभाषिणम्

ເມື່ອພວກມຸນີເຫັນເດັກນ້ອຍຜູ້ສະຫວ່າງໄສ—ນິໄສຫວານອ່ອນ ຮູບງາມນ່າຊົມ ຄວນແກ່ການເບິ່ງຢ່າງຫາຄ່າບໍ່ໄດ້ ແລະ ເວົ້າຄໍາອ່ອນໂຍນແຕ່ລຶກຊຶ້ງ—ພວກທ່ານກໍປະທັບໃຈຢ່າງຍິ່ງ

Verse 92

उपोपवेश्य शिशुकं प्रोचुर्वै विस्मिता भृशम् । अहोबालविशालाक्ष महाराज कुमारक

ເຂົາໄດ້ໃຫ້ເດັກນ້ອຍນັ່ງໃກ້ ແລ້ວກ່າວດ້ວຍຄວາມພິສົງຢ່າງຫຼາຍວ່າ: “ອ້າວ! ເດັກນ້ອຍຕາກວ້າງ, ໂອ ກຸມານແຫ່ງມະຫາຣາຊາ, ເຈົ້າຊາຍນ້ອຍ!”

Verse 93

विचार्यापि न जानीमो वद निर्वेदकारणम् । अद्य ते ह्यर्थचिंता नो क्वापमानः प्रसूर्गृहे

“ເຖິງແມ່ນພວກເຮົາຄິດພິຈາລະນາແລ້ວກໍຍັງບໍ່ຮູ້; ຈົ່ງບອກເຫດແຫ່ງຄວາມເບື່ອໜ່າຍຂອງເຈົ້າ. ມື້ນີ້ເຈົ້າກັງວົນເລື່ອງໃດ? ຫຼືວ່າເຈົ້າເຄີຍຖືກຫຍັບຫຍາມໃນເຮືອນແມ່?”

Verse 94

नीरुक्छरीरसंपत्तिर्निवेदे किं नु कारणम् । अनवाप्ताभिलाषाणां वैराग्यं जायते नृणाम्

ກາຍຂອງເຈົ້າສົມບູນບໍ່ບົກພ່ອງ ແລະມີຄຸນປະໂຫຍດທຸກຢ່າງ; ແລ້ວເຫດໃດຈຶ່ງຍັງບໍ່ພໍໃຈ? ໂດຍທົ່ວໄປ ຄວາມຄາຍຍຶດຕິດ (ໄວຣາກະ) ເກີດໃນຄົນເມື່ອຄວາມປາດຖະນາບໍ່ສຳເລັດ।

Verse 95

सप्तद्वीपपतेराज्ञः कुमारस्त्वं तथा कथम् । स्वभावभिन्नप्रकृतौ लोकेस्मिन्न मनोगतम्

ເຈົ້າແມ່ນພຣະກຸມານຂອງພຣະຣາຊາຜູ້ປົກຄອງເຈັດທະວີບ; ແລ້ວໃນໂລກນີ້ທີ່ສະພາບຕ່າງຈາກການສະຫຼະ ເຫດໃດຄວາມຄິດແບບນັ້ນຈຶ່ງເກີດໃນໃຈເຈົ້າ?

Verse 96

अवगंतुं हि शक्येत यूनो वृद्धस्य वा शिशोः । इति श्रुत्वा वचस्तेषां सहजप्रेमनिर्भरम्

ເລື່ອງແບບນີ້ອາດເຂົ້າໃຈໄດ້ໃນກໍລະນີຂອງຄົນໜຸ່ມ ຄົນເຖົ້າ ຫຼືເດັກນ້ອຍ. ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳຂອງພວກເຂົາທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກຕາມທຳມະຊາດ—

Verse 97

वाचं जग्राह स तदा शिशुः प्रांशुमनोरथः । ध्रुव उवाच । प्रेषितो राजसेवार्थं जनन्याऽहं मुनीश्वराः

ໃນຂະນະນັ້ນ ເດັກນ້ອຍຜູ້ມີຄວາມປາດຖະນາສູງສົ່ງ ກໍເລີ່ມເວົ້າ. ທຣຸວະກ່າວວ່າ: “ໂອ ທ່ານມຸນີຜູ້ປະເສີດ, ມານດາຂອງຂ້າໄດ້ສົ່ງຂ້າມາເພື່ອຮັບໃຊ້ພຣະຣາຊາ (ເພື່ອຂໍພຣະເມດຕາ)”

Verse 98

राजांकमारुरुक्षुर्हि सुरुच्या परिभर्त्सितः । उत्तमं चोत्तमीकृत्य मां च मन्मातरं तथा

ແຕ່ເມື່ອຂ້າປາດຖະນາຈະຂຶ້ນນັ່ງໃນຕັກຂອງພຣະຣາຊາ ສຸຣຸຈີໄດ້ຕຳນິຂ້າຢ່າງຮຸນແຮງ—ຍົກອຸຕຕະມະໃຫ້ເປັນ “ຜູ້ຄວນຄ່າ” ແລະດູໝິ່ນຂ້າກັບແມ່ຂອງຂ້າດ້ວຍ

Verse 99

धिक्कृत्य प्रशशंस स्वं निर्वेदे कारणं त्विदम् । निशम्येति शिशोर्वाक्यं परस्परमवेक्ष्य ते

ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍາຂອງເດັກນ້ອຍ ພວກເຂົາເບິ່ງກັນແລະກັນ; ຕໍານິຕົນເອງແລ້ວສັນລະເສີນຄວາມສະຫງົບຈາກກິເລດຂອງຕົນ ກ່າວວ່າ “ແທ້ຈິງ ນີ້ແຫຼະແມ່ນເຫດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຍຶດຕິດຂອງພວກເຮົາ”

Verse 100

क्षात्रमेव शशंसुस्तदहो बालेपि न क्षमा

ພວກເຂົາສັນລະເສີນແຕ່ຈິດວິນຍານແຫ່ງກະສັດຊາດ (ກະສັດຕຣິຍະ) ແລ້ວກ່າວວ່າ “ໂອ້! ແມ່ນແຕ່ເດັກນ້ອຍກໍບໍ່ມີຄວາມອົດກັ້ນ”

Verse 110

अत्रिरुवाच । अनास्वादितगोविंदपदांबुजरजोरसः । मनोरथपथातीतं स्फीतं नाकलयेत्पदम्

ອັດຕຣິກ່າວວ່າ “ຜູ້ໃດບໍ່ເຄີຍລິ້ມລອງລົດອັນດຸຈອະມຣິຕະແຫ່ງຝຸ່ນຈາກດອກບົວພຣະບາດຂອງໂກວິນດ ຜູ້ນັ້ນບໍ່ອາດເຂົ້າໃຈສະພາວະອັນກວ້າງໃຫຍ່ ທີ່ຢູ່ເກີນທາງແຫ່ງຄວາມປາຖະໜາໂລກີ”

Verse 120

पुत्रान्कलत्रमित्राणि राज्यं स्वर्गापवर्गकम् । वासुदेवं जपन्मर्त्यः सर्वं प्राप्नोत्यसंशयम्

ມະນຸດຜູ້ຈັບຈິດຈະປານາມວາສຸເທວະ ຍ່ອມໄດ້ຮັບທຸກສິ່ງໂດຍບໍ່ສົງໄສ—ລູກ, ຄູ່ຄອງແລະມິດສະຫາຍ, ອໍານາດຮາຊະ, ສະຫວັນ, ແລະແມ່ນແຕ່ໂມກສະ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ)

Verse 124

इत्युक्त्वांऽतर्हिताः सर्वे महात्मानो मुनीश्वराः । वासुदेवमना भूत्वा ध्रुवोपि तपसे गतः

ເມື່ອກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ມະຫາຕະມະ ແລະ ມຸນີຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງ຤ິສີທັງປວງກໍອັນຕະທານໄປ; ດຣຸວະກໍຕັ້ງໃຈໄວ້ໃນວາສຸເທວະ ແລ້ວອອກໄປບໍາເພັນຕະປະ