Sarga 63

Verse 1

प्रतिबुद्धो मुहूर्तेन शोकोपहतचेतनः।अथ राजा दशरथस्सचिन्तामभ्यपद्यत।।2.63.1।।

ເມື່ອຟື້ນສະຕິຂຶ້ນອີກຄັ້ງຊົ່ວຄາວ ຈິດໃຈຖືກໂສກທຸກຂ໌ກະແທກທັບ ພະຣາຊາທະສະຣະຖະກໍຕົກລົງສູ່ການຄິດຄໍານຶງອັນກັງວົນອີກຄັ້ງ

Verse 2

रामलक्ष्मणयोश्चैव विवासा द्वासवोपमम्।आविवेशोपसर्गस्तं तम स्सूर्यमिवासुरम्।।2.63.2।।

ເນື່ອງຈາກພຣະຣາມ ແລະ ພຣະລັກສະມະນະ ຖືກເນລະເທດ ພິບັດໃຫຍ່ຈຶ່ງເຂົ້າຄອບງຳທົດສະຣະຖະຜູ້ດຸຈພຣະອິນທຣາ—ດັ່ງຄວາມມືດອະສຸຣະກືນດວງອາທິດໃນຍາມຄຣາສ.

Verse 3

सभार्ये निर्गते रामे कौसल्यां कोशलेश्वरः।विवक्षुरसितापाङ्गां स्मृत्वा दुष्कृतमात्मनः।।2.63.3।।

ເມື່ອພຣະຣາມເສດັດອອກໄປພ້ອມພຣະມະເຫສີແລ້ວ ພຣະຣາຊາແຫ່ງໂກສະລະ (ທະສະຣະຖ) ລະລຶກເຖິງກຳຊົ່ວຂອງພຣະອົງ ແລະປາຖະນາຈະເວົ້າເລື່ອງນັ້ນແກ່ນາງເກົາສະລະຍາ ຜູ້ມີດວງຕາດຳງາມ.

Verse 4

स राजा रजनीं षष्ठीं रामे प्रव्राजिते वनम्।अर्धरात्रे दशरथ स्संस्मरन् दुष्कृतं कृतम्।।2.63.4।।

ເມື່ອພຣະຣາມຖືກເນລະເທດໄປປ່າ ພະຣາຊາທະສະຣະຖະໄດ້ຜ່ານຄືນທີ່ຫົກ; ໃນຍາມທ່ຽງຄືນ ພະອົງຍັງຄົງລະລຶກເຖິງກຳຊົ່ວທີ່ເຄີຍກະທຳໄວ້ໃນອະດີດ

Verse 5

स राजा पुत्रशोकार्तः स्मृत्वा दुष्कृतमात्मनः।कौसल्यां पुत्रशोकार्तामिदं वचनमब्रवीत्।।2.63.5।।

ພະຣາຊານັ້ນຖືກຄວາມໂສກເພາະພຣະໂອຣສທຳໃຫ້ທຸກທ້ອນ ແລະເມື່ອລະລຶກເຖິງກຳຊົ່ວຂອງຕົນ ຈຶ່ງກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້ແກ່ນາງເກົາສະລະຍາ ຜູ້ກໍໂສກເພາະພຣະໂອຣສເຊັ່ນກັນ।

Verse 6

यदाचरति कल्याणि शुभं वा यदि वाऽशुभम्।तदेव लभते भद्रे कर्ता कर्मजमात्मनः।।2.63.6।।

ໂອ ຜູ້ເປັນມງຄົດ! ບຸກຄົນເຮັດສິ່ງໃດ—ດີຫຼືຊົ່ວ—ຜູ້ກະທຳນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຮັບຜົນຢ່າງນັ້ນເທົ່ານັ້ນ; ເພາະຜົນແຫ່ງກຳມະເກີດຈາກການກະທຳຂອງຕົນເອງ

Verse 7

गुरुलाघवमर्थानामारम्भे कर्मणां फलम्।दोषं वा यो न जानाति न बाल इति होच्यते।।2.63.7।।

ຜູ້ໃດກໍຕາມ ຖ້າໃນຕອນເລີ່ມກະທຳການງານ ຮູ້ເຫັນຄວາມໜັກເບົາຂອງຜົນ—ວ່າເປັນຄຸນຫຼືໂທດ—ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກເອີ້ນວ່າເປັນເດັກນ້ອຍ

Verse 8

कश्चिदाम्रवणं छित्त्वा पलाशां श्च निषिञ्चति।पुष्पं दृष्ट्वा फले गृध्नु स्स शोचति फलागमे।।2.63.8।।

ບາງຄົນຕັດສວນໝາກມ່ວງທິ້ງ ແລ້ວກັບໄປລົງນ້ຳຕົ້ນປາລາຊະ; ເພາະຄວາມໂລບຢາກໄດ້ຜົນ ພໍເຫັນດອກກໍດີໃຈ ແຕ່ເມື່ອເຖິງການອອກຜົນກໍກາຍເປັນເສົ້າໂສກ

Verse 9

अविज्ञाय फलं यो हि कर्म त्वेवानुधावति।स शोचेत्फलवेलायां यथा किंशुकसेचकः।।2.63.9।।

ແທ້ຈິງ ຜູ້ໃດຮີບຮ້ອນເຮັດກຳໂດຍບໍ່ຮູ້ຜົນ ເມື່ອຮອດເວລາຜົນສຸກງອມຈະໂສກເສົ້າ—ດັ່ງຄົນລາດນ້ຳຕົ້ນກິṃສຸກະໂດຍຫວັງໃຫ້ອອກໝາກ.

Verse 10

सोऽहमाम्रवणं छित्वा पलाशांश्च न्यषेचयम्।रामं फलागमे त्यक्त्वा पश्चाच्छोचामि दुर्मतिः।।2.63.10।।

ຂ້າພະເຈົ້າ—ດັ່ງຄົນຕັດສວນໝາກມ່ວງແລ້ວໄປລົງນ້ໍາຕົ້ນປາລາຊາ—ໂດຍຄວາມໂງ່ເຂົາ ໄດ້ທອດທິ້ງພະຣາມາໃນຍາມຄວນໄດ້ຮັບຜົນ; ບັດນີ້ຈຶ່ງໂສກເສົ້າສໍານຶກຜິດພາຍຫຼັງ

Verse 11

लब्धशब्देन कौसल्ये कुमारेण धनुष्मता।कुमारश्शब्दवेधीति मया पापमिदं कृतम्।।2.63.11।।

ໂອ ພຣະນາງເກົາສັນລະຍາ! ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຍັງເປັນກຸມານຜູ້ຖືຄັນທະນູ ຊໍານານໃນການຍິງຕາມສຽງ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກໍ່ບາບນີ້—ດ້ວຍຄວາມທະນົງທີ່ຖືກຂະນານນາມວ່າ ‘ສັບທະເວທີ’ ຜູ້ຍິງທະລຸດ້ວຍສຽງ

Verse 12

तदिदं मेऽनुसंम्प्राप्तं देवि दुःखं स्वयं कृतम्।सम्मोहादिह बालेन यथा स्याद्भक्षितं विषम्।।2.63.12।।

ໂອ ເທວີ! ຄວາມທຸກນີ້ໄດ້ມາຮອດຂ້າພະເຈົ້າ ເປັນຜົນແຫ່ງກຳທີ່ຂ້າພະເຈົ້າເຮັດເອງ—ດັ່ງເດັກນ້ອຍຫຼົງມົວກິນຢາພິດໃນໂລກນີ້.

Verse 13

यथान्यः पुरुषः कश्चित्पलाशैर्मोहितो भवेत्।एवं ममाऽप्यविज्ञातं शब्दवेध्यमयं फलम्।।2.63.13।।

ເຊັ່ນທີ່ຊາຍຄົນໜຶ່ງອາດຖືກດອກປາລາສະຫຼອກລວງໄດ້ ຂ້າພະເຈົ້າກໍດັ່ງນັ້ນ ບໍ່ຮູ້ທັນ ບໍ່ຄາດເຫັນຜົນທີ່ເກີດຈາກການ ‘ຍິງຕາມສຽງ’.

Verse 14

देव्यनूढा त्वमभवो युवराजो भवाम्यहम्।ततः प्रावृडनुप्राप्ता मदकामविवर्धिनी।।2.63.14।।

ໂອ ເທວີ! ໃນເວລານັ້ນ ທ່ານຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຕ່ງງານ ແລະຂ້າພະເຈົ້າເປັນຍຸວະຣາຊາ; ຕໍ່ມາລະດູຝົນກໍມາຮອດ—ລະດູທີ່ເພີ່ມພູນກາມຕັນຫາ ແລະເຮັດໃຫ້ຄວາມທະນົງຕົນເມົາມົວ.

Verse 15

उपास्य च रसान्भौमां स्तप्त्वा च जगदंशुभिः।परेताचरितां भीमां रविराविशते दिशम्।।2.63.15।।

ເມື່ອດູດເອົານ້ຳຫວານແຫ່ງແຜ່ນດິນ ແລະເຜົາໂລກດ້ວຍລັງສີຂອງພຣະອາທິດແລ້ວ ພຣະສຸຣິຍະກໍເຂົ້າສູ່ທິດໃຕ້ອັນນ່າຢ້ານກົວ—ທີ່ເຂົາກ່າວວ່າເປັນເສັ້ນທາງຂອງຜູ້ລ່ວງລັບ.

Verse 16

उष्णमन्तर्दधे सद्य स्स्निग्धा ददृशिरे घनाः।ततो जहृषिरे सर्वे भेकसारङ्गबर्हिणः।।2.63.16।।

ໃນທັນໃດນັ້ນ ຄວາມຮ້ອນກໍຫາຍໄປ ແລະເມກຝົນອັນມັນງາມກໍປາກົດ. ແລ້ວທຸກສັດກໍຊື່ນບານ—ກົບ, ຫົງ, ແລະນົກຢູງ។

Verse 17

क्लिन्न पक्षोत्तरास्स्नाताः कृच्छ्रादिव पतत्रिणः।वृष्टिवातावधूताग्रान्पादपानभिपेदिरे।।2.63.17।।

ນົກທັງຫຼາຍ ປີກແລະຂົນດ້ານເທິງຊຸ່ມຊ່ຳດັ່ງໄດ້ອາບນ້ຳ ກໍບິນໄປຮອດຕົ້ນໄມ້ຢ່າງຍາກລຳບາກ ເມື່ອຍອດໄມ້ຖືກຝົນແລະລົມສັ່ນໄຫວ។

Verse 18

पतितेनाम्भसाच्छन्नः पतमानेन चासकृत्।आबभौ मत्तसारङ्गस्तोयराशिरिवाचलः।।2.63.18।।

ພູນັ້ນຖືກປົກຄຸມດ້ວຍນ້ຳທີ່ຕົກລົງແລ້ວ ແລະນ້ຳທີ່ຕົກລົງບໍ່ຂາດສາຍ; ເປັນທີ່ຢູ່ຂອງກວາງທີ່ກຳລັງຄຶກຄືນ ຈຶ່ງເບິ່ງຄືກອງນ້ຳໃຫຍ່ດັ່ງຄັງນ້ຳ।

Verse 19

पाण्डुरारुणवर्णानि स्रोतांसि विमलान्यपि।सुस्रुवुर्गिरिधातुभ्यस्सभस्मानि भुजङ्गवत्।।2.63.19।।

ເນື່ອງຈາກທາດແຮ່ໃນພູ ແມ່ນແຕ່ລຳທານທີ່ເຄີຍໃສສະອາດກໍໄຫຼໄປມີສີຂາວຈາງປົນແດງ ດັ່ງປົນຂີ້ເທົ່າ ແລະຄົດຄ້ຽວດຸດງູ।

Verse 20

आकुलारुण तोयानि स्रोतांसि विमलान्यपि।उन्मार्गजलवाहिनी बभूवुर्जलदागमे।।2.63.20।।

ເມື່ອເມກຝົນມາຮອດ ແມ່ນແຕ່ລຳທານທີ່ໃສກໍກາຍເປັນຂຸ່ນ ແລະອອກສີແດງເນື່ອງຈາກດິນຖືກກວນ ພານ້ຳໄຫຼຫຼຸດທາງໄປຕາມຮ່ອງນ້ຳທີ່ບໍ່ເປັນລະບຽບ។

Verse 21

तस्मिन्नतिसुखे काले धनुष्मानिषुमान्रथी।व्यायामकृतसङ्कल्पस्सरयूमन्वगां नदीम्।।2.63.21।।

ໃນການເວລາອັນສຸກສະບາຍຢ່າງຍິ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າ—ຖືຄັນທະນູແລະລູກສອນ ນັ່ງລົດຮົບ ຕັ້ງໃຈຝຶກການລ່າ—ໄດ້ໄປຕາມຝັ່ງແມ່ນ້ຳສະຣະຍູ.

Verse 22

निपाने महिषं रात्रौ गजं वाऽभ्यागतं नदीम्।अन्यं वा श्वापदं कञ्चिज्जिघांसु रजितेन्द्रियः।तस्मिं स्तत्राहमेकान्ते रात्रौ विवृतकार्मुकः।।2.63.22।।

ຍາມຄ່ຳຄືນ ຢູ່ທ່ານ້ຳຂ້າງແມ່ນ້ຳ ດ້ວຍອິນຊີທີ່ບໍ່ໄດ້ສຳຮວມ ແລະມີໃຈຈະຂ້າ ຂ້າພະເຈົ້ານັ່ງດັກຢູ່ຜູ້ດຽວ ດ້ວຍຄັນທະນູທີ່ຂຶ້ນສາຍແລ້ວ—ຄິດວ່າຄວາຍ ຫຼື ຊ້າງ ຫຼື ສັດປ່າອື່ນໆ ຈະມາດື່ມນ້ຳ.

Verse 23

तत्राहं संवृतं वन्यं हतवांस्तीरमागतम्।अन्यं चापि मृगं हिंस्रं शब्दं श्रुत्वाऽभ्युपागतम्।।2.63.23।।

ທີ່ນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຊ່ອນຕົວຢູ່ ແລ້ວຍິງສັງຫານສັດປ່າຕົວໜຶ່ງທີ່ມາຮອດຝັ່ງນ້ຳ; ແລະອີກຕົວໜຶ່ງທີ່ດຸຮ້າຍ ຊຶ່ງເຂົ້າມາໃກ້ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນສຽງຂອງມັນ ກໍຖືກຂ້າພະເຈົ້າທຳໃຫ້ລົ້ມລົງ.

Verse 24

अथान्धकारे त्वश्रौषं जले कुम्भस्य पूर्यतः।अचक्षुर्विषये घोषं वारणस्येव नर्दतः।।2.63.24।।

ຕໍ່ມາ ໃນຄວາມມືດ ຈາກບ່ອນທີ່ສາຍຕາຂ້າພະເຈົ້າມອງບໍ່ເຫັນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນສຽງໝໍ້ນ້ຳກຳລັງຕັກເຕີມນ້ຳ—ດັ່ງສຽງຊ້າງຮ້ອງກ້ອງ.

Verse 25

ततोऽहं शरमुधृत्य दीप्तमाशीविषोपमम्।शब्दं प्रति गजप्रेप्सुरभिलक्ष्य त्वपातयम्।।2.63.25।।

ຕໍ່ມາ ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະນາຈະໂຄ່ນຊ້າງ ຈຶ່ງຢືນຢັນລູກສອນທີ່ສ່ອງປະກາຍດັ່ງງູພິດ ແລ້ວເລັງໄປຕາມສຽງນັ້ນ ກໍປ່ອຍມັນອອກໄປ។

Verse 26

अमुञ्चं निशितं बाणमहमाशीविषोपमम्।तत्र वागुषसि व्यक्ता प्रादुरासीद्वनौकसः।।2.63.26।।हाहेति पततस्तोये बाणाभिहतमर्मणः।।2.63.27।।

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປ່ອຍລູກສອນອັນແຫຼມຄົມນັ້ນ ດັ່ງງູພິດ; ແລ້ວເມື່ອອະຮຸນຮຸ່ງ ສຽງອັນແຈ້ງຊັດຂອງຜູ້ຢູ່ປ່າກໍຜຸດຂຶ້ນຈາກທີ່ນັ້ນທັນທີ។

Verse 27

अमुञ्चं निशितं बाणमहमाशीविषोपमम्।तत्र वागुषसि व्यक्ता प्रादुरासीद्वनौकसः।।2.63.26।।हाहेति पततस्तोये बाणाभिहतमर्मणः।।2.63.27।।

ເຂົາຮ້ອງວ່າ “ຮາ! ຮາ!” ເມື່ອຈຸດສຳຄັນຖືກລູກສອນທະລຸ ແລ້ວກໍຕົກລົງໃນນ້ຳ។

Verse 28

तस्मिन्निपतिते बाणे वागभूत्तत्र मानुषी। कथमस्मद्विधे शस्त्रं निपतेत्तु तपस्विनि।।2.63.28।।

ເມື່ອລູກສອນນັ້ນຕົກຖືກ ກໍມີສຽງມະນຸດດັງຂຶ້ນທີ່ນັ້ນວ່າ “ອາວຸດຈະຕົກຖືກຜູ້ບຳເພັນຕະບະເຊັ່ນຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ແນວໃດ?”

Verse 29

प्रविविक्तां नदीं रात्रावुदाहाऽरोहमागतः।इषुणाऽभिहतः केन कस्य वा किं कृतं मया।।2.63.29।।

“ຍາມຄ່ຳຄືນ ຂ້າພະເຈົ້າມາທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳອັນສະງົບເງົານີ້ເພື່ອຕັກນ້ຳ. ໃຜເປັນຜູ້ຍິງຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍລູກສອນ? ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດຜິດອັນໃດ—ຕໍ່ໃຜເລີຍ?”

Verse 30

ऋषेर्हिन्यस्तदण्डस्य वने वन्येन जीवतः।कथं नु शस्रेण वधो मद्विधस्य विधीयते।।2.63.30।।

ຂ້າພະເຈົ້າເປັນລິສີຜູ້ວາງອະຫິງສາ ຢູ່ໃນປ່າດ້ວຍອາຫານປ່າ; ແລ້ວຈະເປັນໄປໄດ້ແນວໃດທີ່ຈະຂ້າຜູ້ເຊັ່ນຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍອາວຸດ?

Verse 31

जटाभारधरस्यैव वल्कलाजिनवाससः।को वधेन ममर्थी स्यात्किंवाऽस्यापकृतं मया।।2.63.31।।

ຂ້າພະເຈົ້າແບກພາລະຜົມຊະຕາ ນຸ່ງຫົ່ມເປືອກໄມ້ ແລະ ໜັງກວາງ; ຜູ້ໃດຈະປາຖະໜາໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຕາຍ? ຫຼືຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດອັນຕະລາຍອັນໃດແກ່ເຂົາ?

Verse 32

एवं निष्फलमारब्धं केवलानर्थसंहितम्।न कश्चित्साधु मन्येत यथैव गुरुतल्पगम्।।2.63.32।।

ການກະທຳທີ່ເລີ່ມໂດຍບໍ່ມີເປົ້າໝາຍ ບໍ່ໃຫ້ຜົນ ແລະມີແຕ່ໂທດພິບັດ—ຄົນດີຍ່ອມບໍ່ເຫັນດີ ເຫມືອນມະຫາບາບແຫ່ງການລ່ວງລະເມີດຕຽງຂອງຄູອາຈານ

Verse 33

नाहं तथाऽनु शोचामि जीवितक्षयमात्मनः।मातरं पितरं चोभावनुशोचामि मद्वधे।।2.63.33।।

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ໂສກເສົ້າຫຼາຍຕໍ່ການສູນເສຍຊີວິດຂອງຕົນ; ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າໂສກເສົ້າເພື່ອແມ່ແລະພໍ່—ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຖືກຂ້າແລ້ວ ທ່ານທັງສອງຈະເປັນແນວໃດ?

Verse 34

तदेतन्मिथुनं वृद्धं चिरकालभृतं मया।मयि पञ्चत्वमापन्ने कां वृत्तिं वर्तयिष्यति।।2.63.34।।

ຄູ່ຊະລານີ້ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ອຸປະຖຳມາດົນນານ; ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຕາຍແລ້ວກັບຄືນສູ່ທາດທັງຫ້າ ທ່ານທັງສອງຈະດຳລົງຊີວິດດ້ວຍວິທີໃດ?

Verse 35

वृद्धै च मतापितरावहं चैकेषुणा हता।केन स्मनिहता स्सर्वे सुबालेनाकृतात्मना।।2.63.35।।

ພໍ່ແມ່ເຖົ້າຊະລາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ແລະຂ້າພະເຈົ້າເອງ ປານດັ່ງຖືກສັງຫານດ້ວຍລູກສອນດອກດຽວ; ໃຜໜໍໄດ້ທຳລາຍພວກເຮົາທັງໝົດ—ເດັກນ້ອຍຜູ້ເບິ່ງຄື ‘ດີ’ ແຕ່ໃຈຍັງບໍ່ສຸກງອມ ແລະປະມາດ?

Verse 36

तां गिरं करुणां श्रुत्वा मम धर्मानुकाङ्क्षिणः।कराभ्यां सशरं चापं व्यथितस्यापतद्भुवि।।2.63.36।।

ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງຮ້ອງໄຫ້ອັນເຈັບປວດນັ້ນ ແລະດ້ວຍໃຈປາຖະໜາຈະຮັກສາທຳ ຂ້າພະເຈົ້າສັ່ນສະທ້ານດ້ວຍຄວາມທຸກ; ຄັນທະນູພ້ອມລູກສອນຫຼຸດຈາກມື ຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ

Verse 37

तस्याहं करुणं श्रुत्वा निशि लालवतो बहु।सम्भ्रान्त श्शोकवेगेन भृशमासं विचेतनः।।2.63.37।।

ເມື່ອໄດ້ຍິນການຄ່ຳຄວນອັນເຈັບປວດຂອງເຂົາໃນຍາມຄ່ຳ ຄື້ນຄວາມໂສກໄດ້ພຸ້ນຊົກໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຕົກໃຈ; ຂ້າພະເຈົ້າມືດມົນຢ່າງຫນັກ ປານດັ່ງຂາດສະຕິ

Verse 38

तं देशमहमागम्य दीनसत्त्वस्सुदुर्मनाः।अपश्यमिषुणा तीरे सरय्वास्तापसं हतम्।।2.63.38।।अवकीर्ण जटाभारं प्रविद्धकलशोदकम्।पांसुशोणितदिग्धाङ्गं शयानं शल्यपीडितम्।।2.63.39।।

ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າໄປຮອດບ່ອນນັ້ນ ກໍໝົດແຮງ ແລະໃຈເສົ້າຫມອງ; ທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳສະຣະຍູ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນດາບົດຜູ້ໜຶ່ງຖືກລູກສອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າລົ້ມລົງ—ຜົມຊະຕາກະຈາຍ, ໝໍ້ນ້ຳຖືກໂຍນທິ້ງ ນ້ຳຫົກ, ກາຍເປື້ອນຝຸ່ນແລະເລືອດ, ນອນຢູ່ຖືກລູກສອນປັກ ແລະທົນທຸກດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດ

Verse 39

तं देशमहमागम्य दीनसत्त्वस्सुदुर्मनाः।अपश्यमिषुणा तीरे सरय्वास्तापसं हतम्।।2.63.38।।अवकीर्ण जटाभारं प्रविद्धकलशोदकम्।पांसुशोणितदिग्धाङ्गं शयानं शल्यपीडितम्।।2.63.39।।

ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າໄປຮອດບ່ອນນັ້ນ ກໍໝົດແຮງ ແລະໃຈເສົ້າຫມອງ; ທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳສະຣະຍູ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນດາບົດຜູ້ໜຶ່ງຖືກລູກສອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າລົ້ມລົງ—ຜົມຊະຕາກະຈາຍ, ໝໍ້ນ້ຳຖືກໂຍນທິ້ງ ນ້ຳຫົກ, ກາຍເປື້ອນຝຸ່ນແລະເລືອດ, ນອນຢູ່ຖືກລູກສອນປັກ ແລະທົນທຸກດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດ

Verse 40

स मामुद्वीक्ष्य नेत्राभ्यां त्रस्तमस्वस्थचेतसम्।इत्युवाच ततः क्रूरं दिधक्षन्निव तेजसा।।2.63.40।।

ເມື່ອເຂົາເຫັນຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ຫວາດຫວັ່ນ ແລະໃຈບໍ່ສະຫງົບ ເຂົາກໍເງີຍມອງດ້ວຍຕາທັງສອງ ປານດັ່ງຈະເຜົາຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍລັດສະມີແຫ່ງຕະປະ; ແລ້ວຈຶ່ງເວົ້າວ່າ “ໂຫດຮ້າຍແທ້!”

Verse 41

किं तवापकृतं राजन्वने निवसता मया।जिहीर्षुरम्भो गुर्वुर्थं यदहं ताडितस्त्वया।।2.63.41।।

ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ! ຂ້າພະອົງຢູ່ໃນປ່າ ໄດ້ເຮັດຜິດອັນໃດຕໍ່ພະອົງ? ຂ້າພະອົງໄປຕັກນ້ຳເພື່ອຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ຂອງຂ້າພະອົງເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ກັບຖືກພະອົງທຳຮ້າຍ

Verse 42

एकेन खलु बाणेन मर्मण्यभिहते मयि।द्वावन्धौ निहतौ वृद्धौ माता जनयिता च मे।।2.63.42।।

ດ້ວຍລູກສອນດອກດຽວທີ່ທະລຸຈຸດສຳຄັນຂອງຂ້າພະອົງ ແທ້ຈິງແລ້ວ ພະອົງໄດ້ສັງຫານບິດາມານດາຂອງຂ້າພະອົງຜູ້ເຖົ້າແກ່ແລະຕາບອດທັງສອງ—ທັງແມ່ແລະພໍ່

Verse 43

तौ कथं दुर्बलावन्धौ मत्प्रतीक्षौ पिपासितौ।चिरमाशाकृतां तृष्णां कष्टां सन्धारयिष्यतः।।2.63.43।।

ຄົນທັງສອງນັ້ນ—ອ່ອນແອ ແລະຕາບອດ ຄອຍຖ້າຂ້າພະອົງ ແລະຖືກຄວາມຫິວນ້ຳທຳທຸກ—ຈະອົດທົນຄວາມຫິວນ້ຳອັນເຈັບປວດນັ້ນໄດ້ດົນປານໃດ ໂດຍອາໄສແຕ່ຄວາມຫວັງ?

Verse 44

न नूनं तपसो वास्ति फलयोगश्श्रुतस्य वा।पिता यन्मां न जानाति शयानं पतितं भुवि।।2.63.44।।

ແນ່ນອນແລ້ວ ດູເຫມືອນວ່າ ທັງຕະປະ (ການບຳເນັດ) ແລະຄວາມຮູ້ອັນສັກສິດ ບໍ່ໃຫ້ຜົນໃດເລີຍ; ເພາະບິດາຂອງຂ້າພະອົງຍັງບໍ່ຮູ້ດ້ວຍຊ້ຳວ່າ ຂ້າພະອົງນອນລົ້ມຢູ່ເທິງພື້ນດິນນີ້

Verse 45

जानन्नपि च किं कुर्यादशक्तिरपरिक्रमः।भिद्यमानमिवाशक्त स्त्रतुमन्यो नगो नगम्।।2.63.45।।

ແມ່ນແຕ່ທ່ານຮູ້ກໍຕາມ ພໍ່ຂ້າຜູ້ອ່ອນແອ—ບໍ່ອາດເຄື່ອນໄຫວ—ຈະເຮັດຫຍັງໄດ້? ດັ່ງຕົ້ນໄມ້ໜຶ່ງທີ່ບໍ່ອາດຊ່ວຍຕົ້ນໄມ້ອື່ນທີ່ກຳລັງຖືກຟັນ ພໍ່ຂ້າກໍອະສາມາດເຊັ່ນນັ້ນ

Verse 46

पितुस्त्वमेव मे गत्वा शीघ्रमाचक्ष्य राघव।न त्वामनुदहेत्क्रुद्धो वनं वह्निरिवैधितः।।2.63.46।।

ໂອ ຣາຆະວະ ເຈົ້າຈົ່ງໄປເອງໃນທັນທີ ແລະແຈ້ງໃຫ້ພໍ່ຂ້າຮູ້ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເມື່ອທ່ານໂກດ ຈະເຜົາເຈົ້າດັ່ງໄຟລຸກໂຊນທີ່ກິນປ່າ

Verse 47

इयमेकपदी राजन्यतो मे पितुराश्रमः।तं प्रसादय गत्वा त्वं न त्वां स कुपितश्शपेत्।।2.63.47।।

ໂອ ພຣະຣາຊາ ທາງຍ່າງແຄບໆນີ້ນຳໄປຫາອາສຣົມຂອງພໍ່ຂ້າ ເຈົ້າຈົ່ງໄປແລະຂໍພຣະເມດຕາອະໄພ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ທ່ານໂກດແລ້ວສາບແຊ່ງເຈົ້າ

Verse 48

विशल्यं कुरु मां राजन्मर्म मे निशितश्शरः।रुणद्धि मृदुसोत्सेधं तीरमम्बुरयो यथा।।2.63.48।।

ໂອ ພຣະຣາຊາ ຈົ່ງດຶງລູກສອນອອກຈາກຂ້າຢ່າງອ່ອນໂຍນ; ກ້ານລູກສອນອັນແຫຼມໄດ້ກົດທັບຈຸດຊີວິດຂອງຂ້າ ດັ່ງກະແສນ້ຳແມ່ນ້ຳທີ່ກົດດັນຝັ່ງອ່ອນທີ່ນູນຂຶ້ນ

Verse 49

सशल्यः क्लिश्यते प्राणैर्विशल्यो विनशिष्यति।इति मामविशच्चिन्ता तस्य शल्यापकर्षणे।।2.63.49।।

ຄວາມກັງວົນໄດ້ເຂົ້າຄອບງຳຂ້າເກືອບເລື່ອງການດຶງລູກສອນນັ້ນອອກ: ຖ້າປ່ອຍໃຫ້ຄາຢູ່ ເຂົາຈະທຸກທໍລະມານຕາມທີ່ລົມຫາຍໃຈຍັງມີ; ຖ້າດຶງອອກ ເຂົາຈະສິ້ນຊີວິດ

Verse 50

दुःखितस्य च दीनस्य मम शोकातुरस्य च।लक्षयामास हृदये चिन्तां मुनिसुतस्तदा।।2.63.50।।

ໃນເວລານັ້ນ ບຸດຂອງດາບສໄດ້ຮູ້ເຫັນຄວາມກັງວົນໃນໃຈຂອງຂ້າ—ເມື່ອເຫັນຂ້າທຸກທ້ອນ ອ່ອນແອ ແລະຖືກຄວາມໂສກຄອບງຳ।

Verse 51

ताम्यमानस्स मां कृच्छ्रादुवाच परमार्तवत्।सीदमानो विवृत्ताङ्गो वेष्टमानो गतः क्षयम्।।2.63.51।।

ເຂົາຖືກທຸກຂ໌ທຳລາຍ ແລະກຳລັງຈົມລົງສູ່ຄວາມຕາຍ—ອວັຍວະບິດງໍ ດິ້ນທຸກທ້ອນ—ແລ້ວເວົ້າກັບຂ້າດ້ວຍຄວາມອາດູນຢ່າງຫນັກ ດ້ວຍຄວາມລຳບາກຍິ່ງ।

Verse 52

संस्तभ्य शोकं धैर्येण स्थिरचित्तो भवाम्यहम्। ब्रह्महत्याकृतं पापं हृदयादपनीयताम्।।2.63.52।।

“ຂ້າຈະຢຶດຫຍຸ້ງຄວາມໂສກໄວ້ດ້ວຍຄວາມອົດທົນ ແລະເຮັດໃຈໃຫ້ໝັ້ນຄົງ. ຂໍໃຫ້ຄວາມຢ້ານໃນໃຈຂອງທ່ານຖືກປັດອອກ—ວ່າທ່ານໄດ້ຮັບບາບ ‘ພຣາຫມະຫັດຍາ’ ຄືບາບຂ້າພຣາຫມົນ।”

Verse 53

न द्विजातिरहं राजन्मा भूत्ते मनसो व्यथा।शूद्रायामस्मि वैश्येन जातो जनपदाधिप।।2.63.53।।

“ໂອ ພະຣາຊາ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນ, ຂ້າບໍ່ແມ່ນທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ); ຂໍຢ່າໃຫ້ໃຈທ່ານກັງວົນ. ຂ້າເກີດຈາກແມ່ຊູດຣະ ແລະພໍ່ໄວຊະຍະ।”

Verse 54

ເມື່ອລາວເວົ້າດັ່ງນັ້ນດ້ວຍຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ—ຈຸດຊີວິດຖືກລູກສອນທະລຸ—ສັ່ນສະທ້ານ ວຽນວົນ ແລະດິ້ນຮົນຢູ່ເທິງດິນ; ຂ້ອຍກໍ່ກົ້ມລົງແລ້ວດຶງລູກສອນນັ້ນອອກ. ເມື່ອເຫັນຂ້ອຍ ດຸດສີຜູ້ມີຕະປະເປັນຊັບສົມບັດກໍ່ຕົກໃຈ ແລະປ່ອຍປຣານຈາກໄປ

Verse 55

प्रतिबुद्धो मुहूर्तेन शोकोपहतचेतनः।अथ राजा दशरथस्सचिन्तामभ्यपद्यत।।2.63.1।।

ໂອ ຜູ້ອ່ອນໂຍນ! ເມື່ອຂ້ອຍເຫັນລາວນອນຢູ່ຂ້າງຝັ່ງແມ່ນ້ຳສະຣະຍູ—ກາຍຊຸ່ມຊ່ຳ ຄຳຄວນດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດ ແລະບາດແຜທີ່ຈຸດຊີວິດເຮັດໃຫ້ຫາຍໃຈຫອບບໍ່ຂາດ—ຂ້ອຍກໍ່ເສົ້າໂສກຢ່າງຫນັກ