Sarga 1

Verse 1

गच्छता मातुलकुलं भरतेन तदाऽनघ।शत्रुघ्नो नित्यशत्रुघ्नो नीतः प्रीतिपुरस्कृतः।।।।

ໂອ້ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ! ເມື່ອພຣະພະຣະຕະເດີນທາງໄປຫາເຮືອນຂອງມາຕຸລ (ລຸງຝ່າຍແມ່) ໃນການນັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ນໍາພຣະສັດຣຸຄນະ—ຜູ້ປະຫານສັດຕູເປັນນິດ—ໄປດ້ວຍ ໂດຍມີຄວາມຮັກເປັນເບື້ອງໜ້າ.

Verse 2

तत्र न्यवसद्भ्रात्रा सह सत्कारसत्कृतः।मातुलेनाश्वपतिना पुत्रस्नेहेन लालितः।।।।

ທີ່ນັ້ນພຣະອົງພັກອາໄສຢູ່ກັບພຣະອະນຸຊາ ໄດ້ຮັບການຕ້ອນຮັບແລະຖວາຍກຽດຢ່າງສົມຄວນ; ພຣະມາຕຸນຄືອັດສະວະປະຕິ ກໍຖະນອມດ້ວຍຄວາມຮັກດຸດບຸດ.

Verse 3

तत्रापि निवसन्तौ तौ तर्प्यमाणौ च कामतः।भ्रातरौ स्मरतां वीरौ वृद्धं दशरथं नृपम्।।।।

ແມ່ນແຕ່ພຳນັກຢູ່ທີ່ນັ້ນດ້ວຍຄວາມພໍໃຈຕາມປາຖະໜາ ສອງພີ່ນ້ອງວິຣະບຸຣຸດກໍຍັງຄົງລະລຶກເຖິງພຣະບິດາຜູ້ຊະລາ ຄືພຣະຣາຊາທະສະຣະຖະ ຢູ່ເສມອ

Verse 4

राजाऽपि तौ महातेजा स्सस्मार प्रोषितौ सुतौ।उभौ भरतशत्रुघ्नौ महेन्द्रवरुणोपमौ।।।।

ພຣະຣາຊາທະສະຣະຖະຜູ້ມີຣັດສະມີເດຊານຸພາບ ກໍໄດ້ລະລຶກເຖິງພຣະໂອຣສອງພຣະອົງ—ພຣະພະຣະຕະ ແລະ ພຣະສັດຣຸຄະນະ—ຜູ້ຢູ່ໄກຈາກພຣະນະຄອນ ແລະຖືກປຽບດັ່ງ ມະເຫນທຣ (ອິນທຣ) ແລະ ວະຣຸນ.

Verse 5

सर्व एव तु तस्येष्टा श्चत्वारः पुरुषर्षभाः।स्वशरीराद्विनिर्वृत्ताश्चत्वार इव बाहवः।।।।

ສໍາລັບພຣະອົງ ພຣະໂອຣສທັງສີ່—ຜູ້ເປັນຍອດບຸລຸດ—ເປັນທີ່ຮັກເທົ່າກັນ ດຸດດັ່ງແຂນທັງສີ່ທີ່ເກີດອອກຈາກພຣະວະກາຍຂອງພຣະອົງເອງ។

Verse 6

तेषामपि महातेजा रामो रतिकरःपितुः।स्वयम्भूरिव भूतानां बभूव गुणवत्तरः।।।।

ໃນບັນດາພຣະໂອຣສເຫຼົ່ານັ້ນ ພຣະຣາມຜູ້ມີຣັດສະມີອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ເປັນຄວາມປິຕິຂອງພຣະບິດາ; ດຸດດັ່ງພຣະສວຍັມພູ (ພຣະພຣົມ) ຕໍ່ສັດທັງປວງ ພຣະອົງທຣົງພ້ອມດ້ວຍຄຸນທຳສູງສຸດ។

Verse 7

स हि देवैरुदीर्णस्य रावणस्य वधार्थिभिः।अर्थितो मानुषे लोके जज्ञे विष्णुस्सनातनः।।।।

ເນື່ອງຈາກພຣະວິສນຸຜູ້ນິລັນດອນ ໄດ້ຖືກເທວະທັງຫຼາຍ—ຜູ້ປາຖະໜາໃຫ້ຮາວະນະຜູ້ອວດອ້າງຖືກປະຫານ—ທູນອ້ອນວອນ ແລ້ວພຣະອົງຈຶ່ງອະວະຕານມາເກີດໃນໂລກມະນຸດ (ເປັນພຣະຣາມ) ຢ່າງແທ້ຈິງ।

Verse 8

कौशल्या शुशुभे तेन पुत्रेणामिततेजसा।यथा वरेण देवानामदितिर्वज्रपाणिना।।।।

ພຣະນາງເກົາສະລະຍາ ສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍພຣະໂອຣສຜູ້ມີຣັດສະມີຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ນັ້ນ ດຸດດັ່ງພຣະອະດິຕິສ່ອງໃສດ້ວຍພຣະອິນທຣາ ຜູ້ເປັນຍອດໃນໝູ່ເທວະ ຜູ້ຖືວັຊຣະ।

Verse 9

स हि रूपोपपन्नश्च वीर्यवाननसूयकः।भूमौवनुपमस्सूनुर्गुणैर्दशरथोपमः।।।।

ພຣະອົງມີຮູບງາມ ກ້າຫານ ແລະປາສະຈາກຄວາມອິດສາ; ດ້ວຍຄຸນທຳທັງຫຼາຍ ພຣະອົງເທົ່າທຽມພຣະທະສະຣະຖະ; ໃນແຜ່ນດິນນີ້ ພຣະຣາມເປັນພຣະໂອຣສຜູ້ຫາຜູ້ເທົ່າບໍ່ໄດ້។

Verse 10

स तु नित्यं प्रशान्तात्मा मृदुपूर्वं च भाषते।उच्यमानोऽपि परुषं नोत्तरं प्रतिपद्यते।।।।

ພຣະອົງມີຈິດໃຈສະຫງົບເປັນນິດ ແລະເວົ້າກ່ອນດ້ວຍຄວາມອ່ອນໂຍນ; ແມ່ນແຕ່ຖືກເວົ້າດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາຮຸນແຮງ ກໍບໍ່ຕອບໂຕ້ດ້ວຍຄວາມຮຸນແຮງ.

Verse 11

कथञ्चिदुपकारेण कृतेनैकेन तुष्यति।न स्मरत्यपकाराणां शतमप्यात्मवत्तया।।।।

ດ້ວຍການຄຸ້ມຄອງຕົນເອງ ພຣະອົງພໍໃຈແມ່ນແຕ່ຄວາມດີພຽງຢ່າງດຽວ ບໍ່ວ່າຈະເຮັດໃນຮູບແບບໃດ; ແຕ່ດ້ວຍຄວາມເປັນເຈົ້າແຫ່ງຕົນ ພຣະອົງບໍ່ຈື່ຈໍາແມ່ນແຕ່ຄວາມຜິດຮ້ອຍປະການຂອງຜູ້ອື່ນ.

Verse 12

शीलवृद्धैर्ज्ञानवृद्धैर्वयोवृद्धैश्च सज्जनैः।कथयन्नास्त वै नित्यमस्त्रयोग्यान्तरेष्वपि।।।।

ພຣະອົງມັກສົນທະນາເປັນນິດກັບສັດບຸຣຸດ—ຜູ້ເຖົ້າໃນສີນ ເຖົ້າໃນປັນຍາ ແລະເຖົ້າໃນວັຍ—ແມ່ນແຕ່ໃນຊ່ວງວ່າງລະຫວ່າງການຝຶກອາວຸດກໍຕາມ.

Verse 13

बुद्धिमान्मधुराभाषी पूर्वभाषी प्रियंवदः।वीर्यवान्न च वीर्येण महता स्वेन विस्मितः।।।।

ພຣະອົງມີປັນຍາ ແລະຕັດຖ້ອຍຄໍາຫວານໄພ; ພຣະອົງເປັນຜູ້ເລີ່ມກ່າວກ່ອນ ແລະກ່າວແຕ່ຖ້ອຍຄໍາທີ່ນ່າພໍໃຈ. ແມ່ນວ່າກ້າຫານກໍບໍ່ເຄີຍຫຼົງຍິນດີດ້ວຍພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງພຣະອົງເອງ

Verse 14

नचानृतकथो विद्वान् वृद्धानां प्रतिपूजकः।अनुरक्तः प्रजाभिश्च प्रजाश्चाप्यनुरञ्जते।।।।

ພຣະອົງບໍ່ເຄີຍກ່າວຄໍາເທັດ; ພຣະອົງເປັນຜູ້ຮູ້ ແລະນົບນ້ອມບູຊາຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ຢ່າງຄວນຄ່າ. ປະຊາຊົນຮັກໃຄ່ພຣະອົງ ແລະພຣະອົງກໍທໍາໃຫ້ປະຊາຊົນຍິນດີ ພ້ອມທັງຖະນອມດູແລ

Verse 15

सानुक्रोशो जितक्रोधो ब्राह्मणप्रतिपूजकः।दीनानुकम्पी धर्मज्ञो नित्यं प्रग्रहवांश्चुचिः।।।।

ພຣະອົງມີກະລຸນາ ແລະຊະນະຄວາມໂກດ; ພຣະອົງນົບນ້ອມບູຊາພຣາຫມັນ. ພຣະອົງເມດຕາຕໍ່ຜູ້ທຸກຍາກ ເປັນຜູ້ຮູ້ທັນທຳມະ ສຳລວມຕົນເປັນນິດ ແລະບໍລິສຸດ

Verse 16

कुलोचितमतिः क्षात्रं धर्मं स्वं बहुमन्यते।मन्यते परया कीर्त्या महत्स्वर्गफलं ततः।।।।

ດ້ວຍຈິດໃຈອັນສົມຄວນແກ່ຕະກູນສູງສົງ ພຣະອົງຖືກຖືສູງສຸດຕໍ່ທຳມະໜ້າທີ່ຂອງກະສັດ (ກຩັດຕຣິຍະ) ແລະເຊື່ອວ່າ ຈາກກຽດຕິຍົດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຈະໄດ້ຮັບຜົນອັນຍິ່ງໃຫຍ່—ຜົນແຫ່ງສະຫວັນ

Verse 17

नाऽऽश्रेयसि रतो विद्वान्नविरुद्धकथारुचिः।उत्तरोत्तरयुक्तौ च वक्ता वाचस्पतिर्यथा।।।।

ແມ່ນວ່າພຣະອົງເປັນຜູ້ຮູ້ ກໍບໍ່ຫຼົງໃນການປະພຶດອັນບໍ່ເປັນມົງຄຸນ ແລະບໍ່ຊອບຖ້ອຍຄໍາທີ່ເປັນປໍລະປັກຕໍ່ຜູ້ອື່ນ; ແຕ່ໃນການຖົມຖຽງດ້ວຍເຫດຜົນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ພຣະອົງກ່າວໄດ້ດັ່ງວາຈະສະປະຕິ (ພຣະພຶຫັດສະປະຕິ)

Verse 18

अरोगस्तरुणो वाग्मी वपुष्मान्देशकालवित्।लोके पुरुषसारज्ञ स्साधुरेको विनिर्मितः।।।।

ພຣະອົງປອດໄພຈາກໂລກາພາດ ຍັງໜຸ່ມ ວາຈາໄພເລາະ ແລະມີຮູບກາຍສົງ່າງາມ; ຮູ້ການເທດສະການຕາມສະຖານທີ່ແລະເວລາ. ໃນໂລກນີ້ພຣະອົງເຫມືອນບຸລຸດຜູ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນຢ່າງເອກະລັກ—ຮູ້ຈັກຈຳແນກຄຸນຄ່າຂອງຄົນ ແລະໂດຍສັນດານເປັນຜູ້ປະເສີດຜູ້ສຸດທິ.

Verse 19

स तु श्रेष्ठैर्गुणैर्युक्तः प्रजानां पार्थिवात्मजः।बहिश्चर इव प्राणो बभूव गुणतः प्रियः।।।।

ພຣະຣາຊະບຸດຜູ້ນັ້ນປະກອບດ້ວຍຄຸນທຳອັນຍອດຢ່າງ ຈຶ່ງເປັນທີ່ຮັກຂອງປະຊາຊົນ; ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມດີຂອງພຣະອົງ ພຣະອົງເປັນດັ່ງລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດທີ່ເຄື່ອນໄຫວຢູ່ນອກກາຍສຳລັບພວກເຂົາ.

Verse 20

सम्यग्विद्याव्रतस्नातो यथावत्साङ्गवेदवित्।इष्वस्त्रे च पितु श्श्रेष्ठो बभूव भरताग्रजः।।।।

ເມື່ອພຣະອົງສຳເລັດວິຊາແລະວັດຕະປະຕິບັດຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະໄດ້ຮັບສະນານ (snāna) ອັນເປັນພິທີສຳເລັດການຮຽນ, ພຣະເຊດຖາຂອງພຣະພະຣະຕະກໍເປັນຜູ້ຮູ້ພຣະເວດພ້ອມດ້ວຍເວດາງຄະທັງຫມົດ; ແລະໃນສິລະປະທະນູສາດ ພຣະອົງຍັງເກີນກວ່າພຣະບິດາອີກ.

Verse 21

कल्याणाभिजन स्साधुरदीन स्सत्यवागृजुः।वृद्धैरभिविनीतश्च द्विजैर्धर्मार्थदर्शिभिः।।।।

ພຣະອົງເກີດໃນຕະກູນອັນມົງຄຸນ ເປັນຜູ້ດີ ບໍ່ຕໍ່າຕ້ອຍຫຼືທໍ້ຖອຍ; ວາຈາສັດຈິງ ແລະການປະພຶດຕົງທ່ຽງ. ພຣະອົງໄດ້ຮັບການອົບຮົມຢ່າງດີຈາກພຣາຫມັນຜູ້ເຖົ້າຜູ້ເຫັນແຈ້ງໃນທັມມະ ແລະອັດຖະ (artha).

Verse 22

धर्मकामार्थतत्त्वज्ञः स्मृतिमान्प्रतिभानवान्।लौकिके समयाचारे कृतकल्पो विशारदः।।।।

ພຣະອົງຮູ້ແຈ້ງຫຼັກທີ່ແທ້ຂອງ ທັມມະ, ອັດຖະ ແລະ ກາມະ; ມີຄວາມຈໍາແຂງແກ່ນ ແລະ ປັນຍາສະຫວ່າງໄສ. ໃນຈາຣີດປະເພນີຂອງໂລກ ແລະ ມາລະຍາດອັນຄວນ, ພ້ອມທັງລະບຽບພິທີກຳ ພຣະອົງຊໍານານແລະເກັ່ງກາຈິງໆ

Verse 23

निभृत स्संवृताकारो गुप्तमन्त्र स्सहायवान्।अमोघक्रोधहर्षश्च त्यागसंयमकालवित्।।।।

ພຣະອົງສຸພາບສຸຂຸມ ປິດບັງຄວາມໃນໃຈ; ປຶກສາຫາລືຢ່າງລັບ ແລະ ມີຜູ້ຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ສັດຊື່. ຄວາມໂກດແລະຄວາມຍິນດີຂອງພຣະອົງບໍ່ເຄີຍເສຍເປົ່າ—ພຣະອົງຮູ້ກາລະອັນຄວນໃນການໃຫ້ທານ ແລະ ການສຳລວມອົດກັ້ນ

Verse 24

दृढभक्ति स्स्थिरप्रज्ञो नासद्ग्राही न दुर्वचाः।निस्तन्द्रिरप्रमत्तश्च स्वदोषपरदोषवित्।।।।

ພຣະອົງໝັ້ນຄົງໃນພັກຕິ ແລະ ມີປັນຍາໜັກແນ່ນິ່ງ ບໍ່ຮັບສິ່ງອັນຕ່ໍາຊ້າ ແລະ ບໍ່ເວົ້າວາຈາຫຍາບ. ປາດສະຈາກຄວາມຂີ້ຄ້ານ ແລະ ບໍ່ເຄີຍປະມາດ ພຣະອົງຮູ້ທັງຂໍ້ບົກພ່ອງຂອງຕົນ ແລະ ຂອງຜູ້ອື່ນ

Verse 25

शास्त्रज्ञश्च कृतज्ञश्च पुरुषान्तरकोविदः।यः प्रग्रहानुग्रहयोर्यथान्यायं विचक्षणः।।।।

ພຣະອົງຮູ້ຊໍານານໃນຄຳພີສາດສະຕຣາ (śāstra) ແລະ ເປັນຜູ້ຮູ້ຄຸນ. ພຣະອົງຊໍານານໃນການເຫັນຄວາມແຕກຕ່າງຂອງມະນຸດ. ທັງໃນການຕັກເຕືອນແກ້ໄຂ ແລະ ໃນການປະທານພຣະກະລຸນາ ພຣະອົງພິຈາລະນາຮອບຄອບ ແລະ ປະພຶດຕາມຄວາມຍຸດຕິທຳ

Verse 26

सत्सङ्ग्रहप्रग्रहणे स्थानविन्निग्रहस्य च।आयकर्मण्युपायज्ञ स्सन्दृष्टव्ययकर्मवित्।।।।

ພຣະອົງຊໍານານໃນການຮວບຮວມແລະໜຸນເສີມຜູ້ດີມີທັມ ແລະ ກໍຊໍານານໃນການຍັບຍັ້ງຜູ້ລະເມີດ—ຮູ້ທັງສະຖານທີ່ແລະຂອບເຂດອັນພໍດີຂອງການຄວບຄຸມນັ້ນ. ໃນເລື່ອງລາຍຮັບ ພຣະອົງຮູ້ວິທີການຈັດຫາ, ແລະ ໃນເລື່ອງລາຍຈ່າຍ ພຣະອົງຮູ້ການໃຊ້ຈ່າຍໃຫ້ຖືກທາງ ແລະ ກວດສອບຮັບຜິດຊອບໄດ້

Verse 27

श्रैष्ठ्यं शास्त्रसमूहेषु प्राप्तो व्यामिश्रकेषु च।अर्थधमौ च सङ्गृह्य सुखतन्त्रो न चालसः।।।।

ພຣະອົງບັນລຸຄວາມເລີດລ້ຳໃນຫມູ່ຄຳພີສາດສະຕຣາ ແລະໃນວິຊາທີ່ສອດປະສານກັນຫຼາຍສາຂາ. ເມື່ອຊຳນານອັດຖະ (ລັດຖະສາດ) ແລະ ທັມມະ (ຄວາມຊອບທຳ) ກ່ອນແລ້ວ ຈຶ່ງເຂົ້າສູ່ສຸຂະ—ແລະບໍ່ເຄີຍເກີດຄວາມເກຍດຄ້ານເລີຍ

Verse 28

वैहारिकाणां शिल्पानां विज्ञाताऽऽर्थविभागवित्।आरोहे विनये चैव युक्तो वारणवाजिनाम्।।।।

ພຣະອົງຮູ້ຊຳນານສິລະປະເພື່ອຄວາມສຳລານອັນປະນີດ ແລະຮູ້ການແບ່ງສັນຊັບສິນໃຫ້ຖືກຄວນ. ພຣະອົງຊຳນານທັງການຂຶ້ນຂີ່ຊ້າງແລະມ້າ ພ້ອມທັງການຝຶກໃຫ້ເຊື່ອຟັງຢູ່ໃນວິໄນ

Verse 29

धनुर्वेदविदां श्रेष्ठो लोकेऽतिरथसम्मतः।अभियाता प्रहर्ता च सेनानयविशारदः।।।।

ໃນໂລກນີ້ ພຣະອົງເປັນຜູ້ເລີດລ້ຳໃນທະນຸຣເວດ ແລະຖືກນັບຖືວ່າເປັນ “ອະຕິຣະຖະ” ນັກຮົບລົດສົງຄາມຊັ້ນສູງສຸດ. ພຣະອົງສາມາດລຸກຮຸກເຂົ້າຫາສັດຕູ ແລະຟັນຟາດຢ່າງແນ່ນອນ ພ້ອມທັງຊຳນານໃນການນຳກອງທັບ

Verse 30

अप्रधृष्यश्च सङ्ग्रामे क्रुध्दैरपि सुरासुरैः।अनसूयो जितक्रोधो न दृप्तो न च मत्सरी।न चावमन्ता भूतानां न च कालवशानुगः।।।।।

ໃນສົງຄາມ ພຣະອົງເປັນຜູ້ບໍ່ອາດຖືກພິຊິດໄດ້ ແມ່ນແຕ່ເທວະ ແລະ ອະສຸຣະຜູ້ໂກດເກຣີຍວກໍບໍ່ອາດຊະນະ. ພຣະອົງປາສະຈາກຄວາມອິດສາ ຊະນະໂທສະ ບໍ່ຫຍິ່ງຜະຍອງ ບໍ່ພະຍາບາດ; ບໍ່ເຄີຍດູໝິ່ນສັດຕະວາທັງປວງ ແລະບໍ່ຍອມຈຳນົນຕໍ່ແຮງກົດຂອງກາລະ (ເວລາ)

Verse 31

एवं श्रेष्ठगुणैर्युक्तः प्रजानां पार्थिवात्मजः।सम्मतस्त्रिषु लोकेषु वसुधायाः क्षमागुणैः।।।।बुद्ध्या बृहस्पतेस्तुल्यो वीर्येणापि शचीपतेः।

ດັ່ງນັ້ນ ພຣະຣາຊະບຸດຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄຸນທຳອັນປະເສີດຍິ່ງ ໄດ້ຮັບການນັບຖືໃນໄຕໂລກ ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມອົດກັ້ນດຸດດິນແມ່. ໃນປັນຍາທ່ານເທົ່າພຣະພຶຫັດສະປະຕິ ແລະໃນລິດເດດກ້າຫານເທົ່າສະຈີປະຕິ (ພຣະອິນ)

Verse 32

तथा सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसंजननैः पितुः।।।।गुणैर्विरुरुचे रामो दीप्तस्सूर्य इवांशुभिः।

ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ດ້ວຍຄຸນທຳທີ່ປະຊາຊົນທັງປວງຮັກໃຄ່ ແລະເຮັດໃຫ້ພຣະບິດາເກີດປີຕິ ພຣະຣາມຈຶ່ງສ່ອງສະຫວ່າງ ດຸດພຣະອາທິດອັນຮຸ່ງໂລດພ້ອມລຳແສງ

Verse 33

तमेवं व्रतसम्पन्नमप्रधृष्यपराक्रमम्।।।।लोक पालोपमं नाथमकामयत मेदिनी।

ເມື່ອເຫັນພຣະອົງເຊັ່ນນັ້ນ—ສົມບູນດ້ວຍຄຸນແຫ່ງພຣະຕະວະພຣະຕະ ແລະມີວິລະພະລັງທີ່ບໍ່ອາດຕ້ານທານ—ແມ່ດິນເອງກໍປາຖະໜາໃຫ້ພຣະອົງເປັນນາຖາ ເທົ່າກັບເຫຼົ່າໂລກະປາລາ ຜູ້ພິທັກທິດ

Verse 34

एतैस्तु बहुभिर्युक्तं गुणैरनुपमैस्सुतम्।।।।दृष्ट्वा दशरथो राजा चक्रे चिन्तां परन्तपः।

ເມື່ອເຫັນພຣະຣາຊະບຸດຂອງພຣະອົງປະກອບດ້ວຍຄຸນທຳອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ຫຼາຍປະການ ພຣະຣາຊາທະສະຣະຖະ ຜູ້ປາບສັດຕູ ກໍເລີ່ມຄິດພິຈາລະນາຢ່າງເລິກຊຶ້ງ

Verse 35

अथ राज्ञो बभूवैवं वृद्धस्य चिरजीविनः।।।।प्रीतिरेषा कथं रामो राजा स्यान्मयि जीवति।

ຕໍ່ມາ ໃນພຣະຫົວໃຈຂອງພຣະຣາຊາຜູ້ຊະລາພາບ ແລະມີພຣະຊົນຍືນຍາວ ກໍເກີດຄວາມປີຕິນີ້ຂຶ້ນວ່າ: “ຈະເຮັດແນວໃດໃຫ້ພຣະຣາມໄດ້ເປັນພຣະຣາຊາ ໃນຂະນະທີ່ເຮົາຍັງມີຊີວິດຢູ່?”

Verse 36

एषा ह्यस्य परा प्रीतिर्हृदि संपरिवर्तते।।।।कदा नाम सुतं द्रक्ष्याम्यभिषिक्तमहं प्रियम्।

ຄວາມຮັກອັນສູງສຸດຕໍ່ພຣະອົງນັ້ນ ກໍຫມຸນວຽນຢູ່ໃນພຣະຫົວໃຈວ່າ: “ເມື່ອໃດໜໍ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຈະໄດ້ເຫັນພຣະໂອຣສອັນເປັນທີ່ຮັກ ຜູ້ໄດ້ຮັບພິທີອະພິເສກ (ຖະຫວາຍລາຊະສະຖານ)?”

Verse 37

वृद्धिकामो हि लोकस्य सर्वभूतानुकम्पनः।।।।मत्तः प्रियतरो लोके पर्जन्य इव वृष्टिमान्।

“ພຣະອົງປາຖະໜາໃຫ້ໂລກເຈຣິນແລະຜາສຸກ; ມີເມດຕາກະຣຸນາຕໍ່ສັດທັງປວງ. ສໍາລັບປະຊາຊົນ ພຣະອົງເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງກວ່າຂ້າພະເຈົ້າ—ດັ່ງປັຣຊັນຍະ (Parjanya) ຜູ້ປະທານຝົນ ເມື່ອຝົນຕົກລົງມາຢ່າງຊຸ່ມຊໍາ.”

Verse 38

यमशक्रसमो वीर्ये बृहस्पतिसमो मतौ।।।।महीधरसमो धृत्यां मत्तश्च गुणवत्तरः।

“ໃນພະລັງກ້າຫານ ພຣະອົງເທົ່າທຽມ ຍະມະ ແລະ ສັກຣະ; ໃນປັນຍາຄໍາປຶກສາ ດັ່ງ ພຣະພຶຫັດສະປະຕິ (Bṛhaspati); ໃນຄວາມໝັ້ນຄົງ ດັ່ງພູເຂົາ—ແລະໃນຄຸນງາມຄວາມດີ ຍິ່ງກວ່າຂ້າພະເຈົ້າ.”

Verse 39

महीमहमिमां कृत्स्नामधितिष्ठन्तमात्मजम्।।।।अनेन वयसा दृष्ट्वा यथास्वर्गमवाप्नुयाम्।

“ຖ້າໃນວັຍນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພຣະໂອຣສຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ປະທັບມັ້ນເປັນຜູ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນທັງປວງນີ້ ກໍເສມືອນວ່າຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັນລຸສະວັນ (svarga).”

Verse 40

इत्येतैर्विविधैस्तैस्तैरन्यपार्थिवदुर्लभैः।।।।शिष्टैरपरिमेयैश्च लोके लोकोत्तरैर्गुणैः।तं समीक्ष्य महाराजो युक्तं समुदितैश्शुभैः।।।।निश्चित्य सचिवैस्सार्धं युवराजममन्यत।

ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອມະຫາຣາຊາໄດ້ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ພຣະອົງນັ້ນພ້ອມດ້ວຍຄຸນທຳມົງຄຸນຫຼາຍປະການ ນ່າສັນລະເສີນ ນັບບໍ່ຖ້ວນ ຫາຍາກໃນບັນດາກະສັດອື່ນ ແລະເລີດລ້ຳໃນໂລກ ພຣະອົງຈຶ່ງປຶກສາກັບອຳມາດ ແລະຕັດສິນໃຈຕັ້ງໃຫ້ເປັນ ຢຸວະຣາຊ (ມົກກະຣາຊທາຍາດ)

Verse 41

इत्येतैर्विविधैस्तैस्तैरन्यपार्थिवदुर्लभैः।।2.1.40।।शिष्टैरपरिमेयैश्च लोके लोकोत्तरैर्गुणैः।तं समीक्ष्य महाराजो युक्तं समुदितैश्शुभैः।।2.1.41।।निश्चित्य सचिवैस्सार्धं युवराजममन्यत।

ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອມະຫາຣາຊາໄດ້ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ພຣະອົງນັ້ນພ້ອມດ້ວຍຄຸນທຳມົງຄຸນຫຼາຍປະການ ນ່າສັນລະເສີນ ນັບບໍ່ຖ້ວນ ຫາຍາກໃນບັນດາກະສັດອື່ນ ແລະເລີດລ້ຳໃນໂລກ ພຣະອົງຈຶ່ງປຶກສາກັບອຳມາດ ແລະຕັດສິນໃຈຕັ້ງໃຫ້ເປັນ ຢຸວະຣາຊ (ມົກກະຣາຊທາຍາດ)

Verse 42

दिव्यन्तरिक्षे भूमौ च घोरमुत्पातजं भयम्।।।।स़ञ्चचक्षेऽथ मेधावी शरीरे चात्मनो जराम्।

ຕໍ່ມາ ກະສັດຜູ້ມີປັນຍາໄດ້ເຫັນຄວາມຢ້ານກົວອັນນ່າສະພຶງ ອັນເກີດຈາກລາງຮ້າຍ (ອຸຕປາຕ) ທັງໃນສະຫວັນ ໃນອາກາດ ແລະໃນແຜ່ນດິນ; ແລະພຣະອົງຍັງຮູ້ສຶກວ່າຄວາມແກ່ຊະລາກຳລັງຄອບງຳຮ່າງກາຍຂອງພຣະອົງເອງ

Verse 43

पूर्णचन्द्राननस्याथ शोकापनुदमात्मनः।।।।लोके रामस्य बुबुधे सम्प्रियत्वं महात्मनः।

ແລ້ວພຣະອົງກໍໄດ້ຮູ້ຊັດວ່າ ພຣະຣາມ ມະຫາຕະມະ ຜູ້ມີພຣະພັກດຸດດວງຈັນເຕັມດວງ ເປັນທີ່ຮັກໃຄ່ຢ່າງຍິ່ງໃນຫມູ່ຊົນ; ແລະພຣະອົງຄິດວ່າ ໂດຍພຣະຣາມນີ້ ຄວາມໂສກໃນໃຈຂອງພຣະອົງຈະຖືກຂັບໄລ່

Verse 44

आत्मनश्च प्रजानां च श्रेयसे च प्रियेण च।।।।प्राप्तकालेन धर्मात्मा भक्त्या त्वरितवान् नृपः।

ເພື່ອຄວາມເຈຣິນຂອງພຣະອົງເອງ ແລະຂອງປະຊາຊົນ ທັງດ້ວຍຄວາມຮັກ ກະສັດຜູ້ດຳຣົງທຳ—ເມື່ອເຫັນວ່າເວລາອັນຄວນມາຮອດແລ້ວ—ຈຶ່ງເຮັດການດ້ວຍຄວາມເລັ່ງຮີບອັນເຕັມໄປດ້ວຍສັດທາພັກດີ

Verse 45

नानानगरवास्तव्यान्पृथग्जानपदानपि।।।।समानिनाय मेदिन्याः प्रधानान्पृथिवीपतीन्।

ຈາກທົ່ວແຜ່ນດິນ ພຣະອົງໄດ້ເຊີນເອີ້ນ—ແຍກເປັນສ່ວນໆ—ທັງກະສັດຜູ້ເປັນປະທານ ແລະບຸກຄົນຊັ້ນນຳຜູ້ສຳຄັນ ທັງຈາກນະຄອນຫຼາຍໆ ແລະຈາກຊົນນະບົດແລະຊົນບົດຈະນະປະດາ

Verse 46

न तु केकयराजानं जनकं वा नराधिपः।।।।त्वरया चानयामास पश्चात्तौ श्रोष्यतः प्रियम्।

ແຕ່ພະຣາຊາຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ ບໍ່ໄດ້ຮີບເຊີນກະສັດແຫ່ງເກກະຍະ ຫຼື ພະຊະນະກະມາໃນທັນທີ; ກະສັດທັງສອງນັ້ນຈະໄດ້ຍິນຂ່າວມົງຄຸນນັ້ນໃນພາຍຫຼັງ.

Verse 47

तान्वेश्मनानाभरणैर्यथाऽर्हं प्रतिपूजितान्।।।।ददर्शालङ्कृतो राजा प्रजापतिरिव प्रजाः।

ເມື່ອພວກເຂົາໄດ້ຮັບການຕ້ອນຮັບຢ່າງສົມຄວນ ຕາມຖານະ ດ້ວຍທີ່ພັກແລະເຄື່ອງປະດັບແລ້ວ ພະຣາຊາຜູ້ປະດັບອົງກໍໄດ້ທອດພະເນດເບິ່ງພວກເຂົາ ດັ່ງພຣະປຣະຊາປະຕິຢູ່ທ່າມກາງປະຊາສັດຂອງພຣະອົງ.

Verse 48

अथोपविष्टे नृपतौ तस्मिन्परबलार्दने।।।।ततः प्रविविशु श्शेषा राजानो लोकसम्मताः।

ເມື່ອພະຣາຊາ—ຜູ້ບົດບັງກຳລັງສັດຕູ—ໄດ້ປະທັບນັ່ງແລ້ວ ບັນດາກະສັດອື່ນໆ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກແລະໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຈາກປະຊາຊົນ ກໍເຂົ້າມາ.

Verse 49

अथ राजवितीर्णेषु विविधेष्वासनेषु च।।।।राजानमेवाभिमुखाः निषेदुर्नियता नृपाः।

ຕໍ່ມາ ເມື່ອໄດ້ຈັດສັນອາສນະຫຼາກຫຼາຍຕາມຮາຊະປະເພນີແລ້ວ ບັນດາກະສັດຜູ້ສຳລວມກໍນັ່ງຫັນໜ້າເຂົ້າຫາພະຣາຊາພຽງພຣະອົງດຽວ.

Verse 50

सलब्धमानैर्विनयान्वितैर्नृपैःपुरालयैर्जानपदैश्च मानदैः।उपोपविष्टैर्नृपतिर्वृतो बभौसहस्रचक्षुर्भगवानिवामरैः।।।।

ພະຣາຊາຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍບັນດາກະສັດຜູ້ຖ່ອມຕົນ ແລະມີມາລະຍາດ ຜູ້ໄດ້ຮັບການເຊີດຊູຕາມຄວນ ພ້ອມດ້ວຍຊາວເມືອງແລະຊາວຊົນນະບົດຜູ້ນົບນ້ອມນັ່ງຢູ່ໃກ້ໆ; ພະອົງຈຶ່ງສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງພຣະອິນທຣະຜູ້ມີພັນນະຕາ ອັນເປັນພຣະເທວະຜູ້ມີບຸນ ທີ່ມີເທວະທັງຫຼາຍຫ້ອມລ້ອມ.