Adhyaya 35
Brāhmaṇa-mahattva and Atithi-Dharma (Brahmagītā: Praise of Brāhmaṇas and norms of honor)
Upa-parva: Dāna-dharma and Brāhmaṇa-prasaṃsā (Instruction on honoring Brāhmaṇas)
Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on the traditional doctrine of Brāhmaṇa pre-eminence and the ethics of honoring them as atithi (guests) and recipients of service. The chapter contrasts outcomes of reverence versus neglect: when respected, Brāhmaṇas are depicted as benevolent well-wishers who articulate auspicious speech; when dishonored, their speech is portrayed as harsh and socially injurious. A cited set of ‘brahmagītā’ verses frames a creator-ordained social function: adherence to prescribed duties, protection of sacred learning (brahman), and avoidance of incongruent labor are presented as safeguards of dharma. The discourse links inner discipline—svādhyāya (study), dama (self-control), tapas (austerity), jñāna (knowledge), and vinaya (humility)—to prosperity, influence, and recognized authority. It further catalogs diverse temperaments and regional/ethnic groups, asserting that absence of Brāhmaṇa association leads to moral-status decline. The chapter closes by recommending continuous honor through dāna and service, while adding a caution that acceptance of gifts can diminish spiritual ‘tejas,’ implying that even non-recipients merit protection.
Chapter Arc: युधिष्ठिर भीष्म से पूछते हैं—जो शरण में आए प्राणी (विशेषतः अण्डज आदि) की रक्षा करता है, उसे वास्तव में कौन-सा फल प्राप्त होता है? → भीष्म प्राचीन इतिहास सुनाते हैं: भयभीत कपोत शरण मांगकर राजर्षि उशीनर/शिबि की गोद में गिर पड़ता है; तभी बाज़ (शिकारी) आकर अपना अधिकार जताता है—वह घायल है, भूखा है, और राजा से कहता है कि शिकार छीनकर उसे भूखा न रखा जाए। → राजा धर्म-संकट में दोनों पक्षों को तृप्त करने का व्रत लेते हैं—कपोत की रक्षा भी और बाज़ की क्षुधा-शांति भी; प्रतिज्ञा निभाने हेतु वे अपने ही शरीर का मांस देने तक को प्रस्तुत होते हैं। सभा में हाहाकार उठता है, मेघ-गर्जना-सा कोलाहल होता है, और सत्यकर्म के प्रभाव से पृथ्वी तक कांप उठती है। → राजा की शरणागत-रक्षा और सत्य-प्रतिज्ञा की पराकाष्ठा से देव-प्रभाव प्रकट होता है; उस पुण्य के प्रताप से राजर्षि उशीनर/शिबि को अक्षय, शाश्वत दिव्यलोक की प्राप्ति होती है।
Shlokas
Verse 1
अत-#-#क+ द्वात्रिशोड्ध्याय: राजर्षि वृषदर्भ (या उशीनर)-के द्वारा शरणागत कपोतकी रक्षा तथा उस पुण्यके प्रभावसे अक्षयलोककी प्राप्ति युधिछिर उवाच पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद । त्वत्तो5हं श्रोतुमिच्छामि धर्म भरतसत्तम
ຢຸດທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ທ່ານປູ່ (ປິຕາມະຫະ) ເຈົ້າມີປັນຍາສູງສຸດ ແລະ ຊໍານານໃນສາດສະຕຣາທັງປວງ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ປະເສີດແຫ່ງວົງພາຣະຕະ, ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາຈະຟັງຄໍາສອນເກືອບກ່ຽວກັບທໍາ (dharma) ຈາກທ່ານເທົ່ານັ້ນ».
Verse 2
शरणागतं ये रक्षन्ति भूतग्रामं चतुर्विधम् | कि तस्य भरतश्रेष्ठ फलं भवति तत्त्वतः
ຢຸດທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດແຫ່ງວົງພາຣະຕະ, ຜົນຕອບແທນອັນແທ້ຈິງຂອງຜູ້ທີ່ປົກປ້ອງຊຸມຊົນສັດມີຊີວິດສີ່ປະເພດ—ຜູ້ເກີດຈາກໄຂ່, ຜູ້ເກີດຈາກຄັນ, ຜູ້ເກີດຈາກຄວາມຊຸ່ມ/ເຫື່ອ, ແລະ ຜູ້ເກີດຈາກດິນ/ພືດ—ຜູ້ທີ່ໄດ້ມາຂໍພຶງພາ (ຂໍລີ້ໄພ) ນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ?»
Verse 3
भीष्म उवाच इदं शृणु महाप्राज्ञ धर्मपुत्र महायश: । इतिहासं पुरावृत्तं शरणार्थ महाफलम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຟັງນີ້ເຖີດ, ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ ແລະ ຜູ້ມີກຽດສັກສີ, ບຸດແຫ່ງທໍາ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າເລື່ອງເກົ່າແກ່ໃນອະດີດ ເພື່ອເປີດເຜີຍຜົນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ເກີດຈາກການປົກປ້ອງຜູ້ທີ່ມາຂໍລີ້ໄພ».
Verse 4
प्रपात्यमान: श्येनेन कपोत: प्रियदर्शन: । वृषदर्भ महाभागं नरेन्द्र शरणं गत:,एक समयकी बात है, एक बाज किसी सुन्दर कबूतरको मार रहा था। वह कबूतर बाजके डरसे भागकर महाभाग राजा वृषदर्भ (उशीनर)-की शरणमें गया
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຄັ້ງໜຶ່ງ ນົກພິຈອນທີ່ງາມຜຸດຜ່ອງ ຖືກນົກເຫຍື່ອບິນດິ່ງລົງຈະຈັບກິນ; ມັນຈຶ່ງຫນີດ້ວຍຄວາມຢ້ານ ແລະໄປຂໍພຶ່ງພາພຣະຣາຊາຜູ້ມີບຸນຍາທິການ ວຶສະດັຣພະ (ອຸສີນະຣະ). ເຫດການນີ້ວາງກອບຈັນຍາຂອງທັມມະ: ເມື່ອຜູ້ອ່ອນແອມາຂໍຄຸ້ມຄອງ ໜ້າທີ່ຂອງຜູ້ປົກຄອງຄືຕ້ອງໃຫ້ທີ່ພຶ່ງ ແມ້ຈະຖືກກົດດັນຈາກຜູ້ແຂງແຮງກວ່າກໍຕາມ.
Verse 5
सतं दृष्टवा विशुद्धात्मा त्रासादडुकमुपागतम् । आश्रचास्याश्रवसिह्ीीत्याह न ते5स्ति भयमण्डज
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອພຣະຣາຊາອຸສີນະຣະ ຜູ້ມີໃຈບໍລິສຸດ ເຫັນນົກທີ່ຕົກໃຈຫນັກ ມາຂໍພຶ່ງພາ ກໍປອບໃຈມັນ ແລະກ່າວວ່າ: “ໂອ ນົກຜູ້ເກີດຈາກໄຂ່, ຈົ່ງສະຫງົບ—ຢູ່ນີ້ເຈົ້າບໍ່ມີອັນຕະລາຍໃດ.” ຂໍ້ນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນໜ້າທີ່ຂອງກະສັດໃນການຄຸ້ມຄອງຜູ້ທີ່ມາມອບຕົນຂໍພຶ່ງພາ ແມ້ຈະອ່ອນແອ ແລະເສຍເປັນງ່າຍກໍຕາມ.
Verse 6
भयं ते सुमहत् कस्मात् कुत्र कि वा कृत॑ त्वया । येन त्वमिह सम्प्राप्तो विसंज्ञो भ्रान्तचेतन:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງມີຄວາມຢ້ານກົວຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງເຊັ່ນນີ້? ມັນເກີດຈາກໃສ ແລະຈາກໃຜ? ເຈົ້າໄດ້ເຮັດຜິດອັນໃດ ຈຶ່ງມາຮອດນີ້ໃນສະພາບເຫມືອນຂາດສະຕິ ໃຈວຸ່ນວາຍ?”
Verse 7
नवनीलोत्पलापीडचारुवर्ण सुदर्शन । दाडिमाशोकपुष्पाक्ष मा त्रसस्वाभयं तव
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ງາມສະຫງ່າ ມີສີສັນດັ່ງພວງດອກບົວຟ້າໃໝ່, ຜູ້ນ່າເບິ່ງ; ໂອ ຜູ້ມີດວງຕາແດງດັ່ງດອກທັບທິມ ແລະດອກອະໂສກ—ຢ່າຢ້ານ. ຂ້າພະເຈົ້າຂໍປະທານອະໄພະ (ຄວາມບໍ່ມີຄວາມຢ້ານ) ໃຫ້ເຈົ້າ.”
Verse 8
मत्सकाशमनुप्राप्तं न त्वां कश्चित् समुत्सहेत् । मनसा ग्रहणं कर्तु रक्षाध्यक्षपुरस्कृतम्,“अब तू मेरे पास आ गया है; अतः रक्षाध्यक्षके सामने है। यहाँ तुझे कोई मनसे भी पकड़नेका साहस नहीं कर सकता
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ບັດນີ້ເຈົ້າມາຮອດຕໍ່ໜ້າຂ້າພະເຈົ້າແລ້ວ; ດັ່ງນັ້ນບໍ່ມີໃຜກ້າຈັບເຈົ້າ ແມ້ແຕ່ໃນໃຈ—ເພາະເຈົ້າຢູ່ໃຕ້ການຄຸ້ມຄອງ ແລະຢູ່ຕໍ່ໜ້າຫົວໜ້າຍາມ. ຢູ່ນີ້ເຈົ້າປອດໄພ.”
Verse 9
8 % «७-०७ २:४००००हैं:.. >नीी-.+-+- _ .मम++िानननन नमन भयभीत कबूतर महाराज शिबिकी गोदमें काशिराज्यं तदद्यैव त्वदर्थ जीवितं तथा । त्यजेयं भव विश्रब्ध: कपोत न भयं तव
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ນົກກາບູຕະ! ເພື່ອເຈົ້າ ໃນມື້ນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຂ້າຈະສະຫຼະອານາຈັກກາສີ—ແມ່ນກະທັ້ງຊີວິດຂອງຂ້າເອງກໍຈະສະຫຼະ. ຈົ່ງເຊື່ອໃຈຂ້າ ແລະຢູ່ຢ່າງສະບາຍໃຈ; ເຈົ້າບໍ່ມີຫຍັງຕ້ອງຢ້ານ».
Verse 10
श्येन उवाच ममैतद् विहितं भक्ष्यं न राजंस्त्रातुमरहसि । अकिक्रान्तं च प्राप्तं च प्रयत्नाच्वोपपादितम्
ນົກເຫຍື່ອກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ນີ້ແມ່ນອາຫານຂອງຂ້າທີ່ຖືກກຳນົດໄວ້. ພະອົງບໍ່ຄວນຈະປົກປ້ອງມັນ. ຊີວິດຂອງມັນເຫມືອນຈະສູນໄປແລ້ວ ເພາະບັດນີ້ມັນຕົກຢູ່ໃນກຳມືຂອງຂ້າ. ຂ້າໄດ້ມາມັນດ້ວຍຄວາມພາກພຽນຢ່າງຫນັກ».
Verse 11
इसके रक्त, मांस, मज्जा और मेदा सभी मेरे लिये हितकर हैं। यह कबूतर मेरी क्षुधा मिटाकर मुझे पूर्णतः तृप्त कर देगा; अतः आप इस मेरे आहारके आगे आकर विघध्न न डालिये
ນົກເຫຍື່ອກ່າວວ່າ: «ເລືອດ, ເນື້ອ, ໄຂກະດູກ ແລະ ໄຂມັນຂອງມັນ ລ້ວນເປັນປະໂຫຍດແກ່ຂ້າ. ນົກກາບູຕະນີ້ຈະດັບຄວາມຫິວໂຫຍຂອງຂ້າ ແລະເຮັດໃຫ້ຂ້າອິ່ມໃຈຢ່າງໝົດຈົນ. ດັ່ງນັ້ນ ຢ່າມາຂວາງທາງອາຫານອັນຊອບທຳຂອງຂ້າ».
Verse 12
तृष्णा मे बाधतेत्युग्रा क्षुधा निर्दहतीव माम् । मुज्चैनं न हि शक्ष्यामि राजन् मन्दयितु क्षुधाम्
ນົກເຫຍື່ອກ່າວວ່າ: «ຄວາມຫິວນ້ຳອັນຮຸນແຮງກຳລັງບີບຄັ້ນຂ້າ, ແລະຄວາມຫິວໂຫຍເຜົາຂ້າດັ່ງໄຟ. ໂອ ພະຣາຊາ, ຈົ່ງປ່ອຍມັນເຖີດ; ຂ້າບໍ່ອາດຂົ່ມຫຼືຫຼຸດຄວາມຫິວໂຫຍຂອງຂ້າໄດ້».
Verse 13
मया हानुसृतो होष मत्पक्षनखविक्षत: । किंचिदुच्छवासनि:श्चवासं न राजन् गोप्तुमहसि
ນົກເຫຍື່ອກ່າວວ່າ: «ຂ້າໄດ້ໄລ່ຕາມມັນມາແຕ່ໄກ, ແລະມັນຖືກຂ້າຂີດຂາດດ້ວຍປີກແລະເລັບຂອງຂ້າ. ບັດນີ້ຍັງເຫຼືອລົມຫາຍໃຈພຽງນ້ອຍ. ໂອ ພະຣາຊາ, ໃນສະພາບເຊັ່ນນີ້ ພະອົງບໍ່ຄວນປົກປ້ອງມັນຈາກຂ້າ».
Verse 14
यदि स्वविषये राजन प्रभुस्त्व॑ं रक्षणे नृणाम् खेचरस्य तृषार्तस्य न त्वं प्रभुरथोत्तम
ນົກເຫຼັ້ມກ່າວວ່າ: «ຖ້າອໍານາດຂອງພະອົງ ໂອ ກະສັດ ມີໄວ້ເພື່ອປົກປ້ອງປະຊາຊົນທີ່ຢູ່ໃນອານາເຂດຂອງພະອົງ ພະອົງກໍເປັນຜູ້ມີອໍານາດໃນການຄຸ້ມຄອງມະນຸດ. ແຕ່ຕໍ່ນົກແຫ່ງຟ້າທີ່ຖືກທໍລະມານດ້ວຍຄວາມຫິວແລະຄວາມກະຫາຍ ພະອົງບໍ່ແມ່ນເຈົ້ານາຍ ໂອ ຜູ້ຂັບລົດຮົບອັນຍິ່ງໃຫຍ່».
Verse 15
यदि वैरिषु भृत्येषु स्वजनव्यवहारयो: । विषयेष्विन्द्रियाणां च आकाशे मा पराक्रम
«ຖ້າພະອົງມີພະລັງແທ້ ຈົ່ງສະແດງຄວາມກ້າຫານໃນບ່ອນທີ່ຄວນຖືກທົດສອບ—ຕໍ່ສັດຕູ, ໃນການຈັດການຜູ້ພຶ່ງພາແລະຄົນຮັບໃຊ້, ໃນການປະພຶດຂອງພວກພ້ອມພັນ ແລະໃນຄະດີພິພາດລະຫວ່າງຜູ້ຟ້ອງກັບຜູ້ຖືກຟ້ອງ, ພ້ອມທັງໃນການຂົມຂື່ນວັດຖຸທີ່ຢົກຍ້າຍອິນຊີ. ຢ່າໃຊ້ແຮງກັບຜູ້ຢູ່ໃນຟ້າ; ການຮຸກຮານນັ້ນຜິດທາງ ແລະຫວ່າງເປົ່າທາງທໍາ»។
Verse 16
प्रभुत्वं हि पराक्रम्य सम्यक् पक्षहरेषु ते । यदि त्वमिह धर्मार्थी मामपि द्रष्टमहसि
ນົກເຫຼັ້ມກ່າວວ່າ: «ການສະແດງອໍານາດຂອງພະອົງໂດຍໃຊ້ຄວາມກ້າຫານຕໍ່ຜູ້ທີ່ລະເມີດຄໍາສັ່ງ—ຜູ້ທີ່ລ່າຫານົກປີກ—ອາດຈະເໝາະສົມ. ແຕ່ຖ້າພະອົງຢູ່ນີ້ເພື່ອທໍາ ເພື່ອປົກປ້ອງນົກພິລາບ, ພະອົງກໍຄວນເຫັນໃຈຂ້ອຍດ້ວຍ—ນົກທີ່ຫິວໂຫຍ».
Verse 17
भीष्म उवाच श्र॒त्वा श्येनस्य तद् वाक््यं राजर्षिविस्मयं गत: । सम्भाव्य चैनं तद्वाक्यं तदर्थी प्रत्यमभाषत
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍາຂອງນົກເຫຼັ້ມນັ້ນ ລາຊະຣິສີກໍຕົກຕະລຶງຢ່າງຫຼາຍ. ທ່ານຊົມເຊີຍແລະໃຫ້ກຽດແກ່ຖ້ອຍຄໍານັ້ນ ແລະດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຈະຮັກສານົກພິລາບ ຈຶ່ງຕອບກັບຕາມຄວນ—ເປີດທາງໃຫ້ການແກ້ໄຂຕາມທໍາ ທີ່ຕ້ອງຖ່ວງດຸນຄວາມເມດຕາແລະຄວາມຍຸດຕິທໍາ».
Verse 18
राजोवाच गोवृषो वा वराहो वा मृगो वा महिषो5पि वा । त्वदर्थमद्य क्रियतां क्षुधाप्रशमनाय ते
ກະສັດກ່າວວ່າ: «ໂອ ນົກເຫຼັ້ມ! ຈະເປັນງົວຜູ້ ຫຼື ໝູປ່າ ຫຼື ກວາງ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ຄວາຍກໍຕາມ—ຈົ່ງຈັດໃຫ້ໃນມື້ນີ້ເພື່ອພະອົງ, ເພື່ອໃຫ້ຄວາມຫິວຂອງເຈົ້າສົງບົບ».
Verse 19
शरणागतं न त्यजेयमिति मे व्रतमाहितम् | न मुज्चति ममाड्नि द्विजो<यं पश्य वै द्विज,विहंगम! मैं शरणागतका त्याग नहीं कर सकता--यह मेरा व्रत है। देखो, यह पक्षी भयके मारे मेरे अंगोंको छोड़ नहीं रहा है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຄໍາປະຕິຍານຂອງຂ້ອຍໄດ້ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ—ຂ້ອຍຈະບໍ່ທິ້ງຜູ້ທີ່ມາຂໍພຶ່ງພາ. ເບິ່ງເຖິງ—ນົກນີ້ຕົກໃຈຫຼາຍ ຈົນບໍ່ຍອມປ່ອຍອອກຈາກອະວະຂອງຂ້ອຍ»។
Verse 20
श्येन उवाच न वराहं न चोक्षाणं न चान्यान् विविधान् द्विजान् | भ्रक्षयामि महाराज किमन्याद्येन तेन मे
ນົກເຫຼັ້ມ (ຫອກ) ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາລາຊາ, ຂ້ອຍບໍ່ກິນໝູປ່າ, ບໍ່ກິນງົວ, ແລະບໍ່ກິນນົກອື່ນໆຫຼາຍຊະນິດ. ເປັນຫຍັງຂ້ອຍຈຶ່ງຈະເອົາອາຫານທີ່ເໝາະສົມຂອງຜູ້ອື່ນມາເຮັດເປັນຂອງຕົນ?»
Verse 21
यस्तु मे विहितो भक्ष्य: स्वयं देवैः: सनातन: । श्येना: कपोतान् खादन्ति स्थितिरेषा सनातनी
«ອາຫານທີ່ເທວະດາໄດ້ກໍານົດໃຫ້ຂ້ອຍແຕ່ດຶກດໍາບັນ ນັ້ນແຫຼະທີ່ຂ້ອຍຄວນໄດ້ຮັບ. ຕັ້ງແຕ່ບູຮານການ ຜູ້ຄົນຮູ້ກັນວ່າ ຫອກກິນນົກພິຈອນ; ນີ້ແມ່ນລະບຽບອັນອະມະຕະຂອງທໍາມະຊາດ»។
Verse 22
उशीनर कपोते तु यदि स्नेहस्तवानघ । ततस्त्वं मे प्रयच्छाद्य स्वमांसं तुलया धृतम्,निष्पाप महाराज उशीनर! यदि आपको इस कबूतरपर बड़ा स्नेह है तो आप मुझे इसके बराबर अपना ही मांस तराजूपर तौलकर दे दीजिये
ນົກເຫຼັ້ມ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ກະສັດແຫ່ງອຸຊີນະຣະ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ຖ້າເຈົ້າຮັກນົກພິຈອນນີ້ຢ່າງແທ້ຈິງ ມື້ນີ້ຈົ່ງໃຫ້ເນື້ອຂອງເຈົ້າເອງ ວາງໃສ່ຕາຊັ່ງ ແລ້ວຊັ່ງໃຫ້ເທົ່າກັນກັບມັນ»។
Verse 23
राजोवाच महाननुग्रहो मेडद्य यस्त्वमेवमिहात्थ माम् | बाढमेव करिष्यामीत्युक्त्वासौ राजसत्तम:
ກະສັດກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າໄດ້ໃຫ້ຄວາມເມດຕາອັນໃຫຍ່ແກ່ຂ້ອຍ ເພາະເຈົ້າໄດ້ກ່າວກັບຂ້ອຍໃນທີ່ນີ້ແບບນີ້. ແນ່ນອນ ຂ້ອຍຈະເຮັດຕາມນັ້ນ»។ ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນ ກະສັດຜູ້ປະເສີດກໍຍອມຮັບ।
Verse 24
अन्त:पुरे ततस्तस्य स्त्रियो रत्नविभूषिता:
ຕໍ່ມາ ໃນອັນຕະປຸຣະພາຍໃນພະລາຊວັງ ບັນດານາງສະຫວຍທີ່ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບອັນເປັນຮັດຖະນະ ກໍຢູ່ທີ່ນັ້ນ.
Verse 25
तासां रुदितशब्देन मन्त्रिभृत्यजनस्य च
ແລະດ້ວຍສຽງຮ້ອງໄຫ້ຂອງນາງເຫຼົ່ານັ້ນ ພ້ອມທັງສຽງຮ້ອງຄວາມວຸ້ນວາຍຂອງມະນະຕຣີ ຂ້າຮັບໃຊ້ ແລະຜູ້ຄົນທັງຫຼາຍ ສະຖານທີ່ນັ້ນກໍເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂສກາ.
Verse 26
निरुद्धं गगन सर्व शुभ्र॑ मेघै: समन्तत:
ສຽນາກ່າວວ່າ: «ຟ້າທັງໝົດຖືກປິດກັ້ນຮອບດ້ານ ໂດຍເມກຂາວສະຫວ່າງ».
Verse 27
सराजा पार्श्वतश्चैव बाहुभ्यामूरुतश्च॒ यत्,राजा अपनी पसलियों, भुजाओं और जाँघोंसे मांस काटकर जल्दी-जल्दी तराजू भरने लगे। तथापि वह मांसराशि उस कबूतरके बराबर नहीं हुई
ພະຣາຊາເລີ່ມຕັດເນື້ອອອກຈາກຂ້າງກາຍ ຈາກແຂນ ແລະຈາກຂາອ່ອນ ດ້ວຍຄວາມຮີບຮ້ອນເພື່ອໃຫ້ເຕັມຖາດຕາຊັ່ງຕາມຄໍາສັນຍາ. ແຕ່ເຖິງຈະກອງເນື້ອໄວ້ຫຼາຍ ນ້ໍາໜັກກໍຍັງບໍ່ເທົ່ານົກເຂົານັ້ນ.
Verse 28
तानि मांसानि संच्छिद्य तुलां पूरयते5शनै: । तथापि न समस्तेन कपोतेन बभूव ह,राजा अपनी पसलियों, भुजाओं और जाँघोंसे मांस काटकर जल्दी-जल्दी तराजू भरने लगे। तथापि वह मांसराशि उस कबूतरके बराबर नहीं हुई
ເມື່ອຕັດເນື້ອເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ພະຣາຊາກໍພະຍາຍາມເຕີມຕາຊັ່ງຢ່າງຊ້າໆ. ແຕ່ເຖິງຈະໃສ່ທັງໝົດທີ່ຕັດມາ ນ້ໍາໜັກກໍຍັງບໍ່ເທົ່ານົກເຂົານັ້ນ.
Verse 29
अस्थिभूतो यदा राजा निर्मासो रुधिरस्रव: । तुलां ततः: समारूढ: स्वं मांसक्षयमुत्सूजन्
ເມື່ອນັ້ນ ພະຣາຊາຖືກຫຼຸດລົງຈົນເຫຼືອແຕ່ໂຄງກະດູກ—ເນື້ອໝົດສິ້ນ ແລະເລືອດໄຫຼຊຶມ—ພຣະອົງຈຶ່ງຢຸດຕັດເນື້ອເພີ່ມ ແລະຍອມຮັບການສູນເສຍຮ່າງກາຍຂອງຕົນຢ່າງເຕັມທີ່ ໂດຍກ້າວຂຶ້ນໄປເທິງຕາຊັ່ງດ້ວຍຕົນເອງ. ເຫດການນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນອຸດົມຄະຕິແຫ່ງການສະຫຼະຕົນ: ຜູ້ປົກຄອງເລືອກຮັບພາລະຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໄວ້ທີ່ຕົນ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຂາດພັນທະແຫ່ງເມດຕາ ແລະຄວາມສັດຈິງທີ່ການທົດສອບນັ້ນຮ້ອງຂໍ.
Verse 30
ततः सेन्द्रास्त्रयो लोकास्तं नरेन्द्रमुपस्थिता: । भेयश्वाकाशगैस्तत्र वादिता देवदुन्दुभि:
ແລ້ວມາ ສາມໂລກ—ພ້ອມດ້ວຍພະອິນທຣາ ແລະເທວະອື່ນໆ—ໄດ້ມາຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າພະຣາຊານັ້ນ. ເທວະບາງອົງຍັງຢືນຢູ່ໃນຟ້າ ແລະຕີກອງທິບ (ດຸນດຸພີ) ເພື່ອສະຫຼອງ ເປັນໝາຍແຫ່ງການຍອມຮັບຈາກສະຫວັນຕໍ່ບຸນກຸສົນ ແລະຄວາມຊອບທຳຂອງຜູ້ປົກຄອງນັ້ນ.
Verse 31
इस प्रकार श्रीमह्या भारत अनुशासनपरव्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें श्रीकृष्ण- नारदसंवादविषयक इकतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ແລ້ວພະຣາຊາ ວຶສະດັຣພະ (Vṛṣadarbha) ຖືກອາບດ້ວຍນ້ຳອະມຣິຕະ ແລະຖືກໂປຍປະພວງມາລາ ແລະດອກໄມ້ທິບອັນຊື່ນບານຢ່າງຫຼາຍ ຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ການໃຫ້ທານອັນຊອບທຳ ແລະທຳມະ—ດັ່ງທີ່ນາຣະດະ (Nārada) ສັນລະເສີນ—ໄດ້ຮັບການຖວາຍກຽດຈາກເທວະເອງ; ຄຸນທຳໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຈາກສະຫວັນຢ່າງແຈ້ງຊັດ.
Verse 32
देवगन्धर्वसंघातैरप्सरोभिश्षू सर्वतः । नृत्तश्नैवोपगीतश्च पितामह इव प्रभु:
ຝູງເທວະ-ຄັນທະວະ ແລະອັບສະຣາ ລ້ອມພະອົງໄວ້ທຸກທິດ ພ້ອມກັບການຂັບຮ້ອງ ແລະຟ້ອນລຳ. ທ່າມກາງພວກເຂົາ ພະອົງສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍສິຣິອຳນາດ ດຸດດັ່ງພຣະປິຕາມະຫາ ພຣະພຣະຫມາ (Brahmā) ເອງ. ຜູ້ໃດທີ່ຟັງ ແລະເລົ່າຂານເລື່ອງລາວຂອງຣາຊະຣິສີ ວຶສະດັຣພະ (Uśīnara) ນີ້ຢ່າງສະເໝີ ຈະເປັນຜູ້ມີບຸນກຸສົນໃນໂລກນີ້.
Verse 33
हेमप्रासादसम्बाधं मणिकाञ्चनतोरणम् । स वैदूर्यमणिस्तम्भं विमानं समधिषछित:
ໃນຂະນະນັ້ນ ວິມານທິບລຳໜຶ່ງປາກົດຂຶ້ນ—ແອດແນ້ນດ້ວຍປະສາດຄຳ ປະດັບດ້ວຍພວງອາລັງການ ແລະປະຕູ-ໂຕຣະນະທີ່ເຮັດດ້ວຍຄຳແລະແກ້ວມະນີ ພ້ອມດ້ວຍເສົາທີ່ຝັງແກ້ວໄວດູຣະຍະ (vaidūrya, ແກ້ວຕາແມວ) ອັນງາມສະຫງ່າ. ມັນຢືນຢູ່ນັ້ນດ້ວຍຄວາມສະຫງ່າງາມສົມບູນ ປານດັ່ງຖືກສະຖາປະນາໄວ້ໃນຟ້າ ເປີດເຜີຍຜົນແຫ່ງບຸນ ແລະກຽດສັກສີຂອງໂລກສູງ.
Verse 34
शरणागतेषु चैवं त्वं कुरु सर्व युधिष्ठिर
ນົກເຫຼືອມໄດ້ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ເຈົ້າຈົ່ງປະພຶດແນວນີ້ຕໍ່ຜູ້ທີ່ມາຂໍພຶ່ງພາ. ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ເພື່ອຜູ້ທີ່ຍອມຈຳນົນແລະມາຂໍຄຸ້ມຄອງ, ເຈົ້າກໍຄວນສະຫຼະແມ່ນແຕ່ທຸກສິ່ງທັງປວງຂອງຕົນ ບໍ່ເຫຼືອໄວ້ເລີຍ. ຜູ້ໃດປົກປ້ອງຜູ້ສັດທາ, ຜູ້ຮັກໃຄ່, ແລະຜູ້ມາຂໍພຶ່ງພາ, ພ້ອມທັງມີເມດຕາຕໍ່ສັດທັງປວງ, ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຄວາມສຸກໃນໂລກໜ້າ».
Verse 35
भक्तानामनुरक्तानामश्रितानां च रक्षिता । दयावान् सर्वभूतेषु परत्र सुखमेधते
ຜູ້ທີ່ປົກປ້ອງຜູ້ສັດທາ, ຜູ້ຮັກໃຄ່, ແລະຜູ້ມາຂໍພຶ່ງພາ—ຜູ້ທີ່ມີເມດຕາຕໍ່ສັດທັງປວງ—ຈະໄດ້ຮັບຄວາມສຸກໃນໂລກໜ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ເຈົ້າກໍຄວນປະພຶດເຊັ່ນດຽວກັນ: ເພື່ອຜູ້ທີ່ມາຂໍຄຸ້ມຄອງ, ຈົ່ງສະຫຼະແມ່ນແຕ່ທຸກສິ່ງທັງປວງຂອງຕົນ.
Verse 36
साधुवृत्तो हि यो राजा सद्वृत्तमनुतिष्ठति । किंन प्राप्तं भवेत् तेन स्वव्याजेनेह कर्मणा,जो राजा सदाचारी होकर सबके साथ सदबर्ताव करता है वह अपने निश्छल कर्मसे किस वस्तुको नहीं प्राप्त कर लेता
ນົກເຫຼືອມໄດ້ກ່າວວ່າ: «ກະສັດຜູ້ມີຈັນຍາດີ ແລະປະພຶດຕາມທຳອັນຖືກຕ້ອງຢ່າງສະໝໍ້ສະເໝີ—ດ້ວຍການກະທຳທີ່ຊື່ສັດ ບໍ່ມີການຫລອກລວງ—ຈະມີສິ່ງໃດໃນໂລກນີ້ທີ່ລາວຈະບໍ່ໄດ້ຮັບ? ດ້ວຍຄວາມຈິງໃຈ ແລະຄວາມບໍ່ເສແສ້ງ, ລາວຍ່ອມໄດ້ມາຊຶ່ງສິ່ງທີ່ຄວນໄດ້ທັງປວງ».
Verse 37
स राजर्षिविशुद्धात्मा धीर: सत्यपराक्रम: । काशीनामीश्वर: ख्यातस्त्रिषु लोकेषु कर्मणा,सत्यपराक्रमी, धीर और शुद्ध हृदयवाले काशीनरेश राजर्षि उशीनर अपने पुण्यकर्मसे तीनों लोकोंमें विख्यात हो गये
ກະສັດອົງນັ້ນ—ເປັນຣາຊະຣິສີຜູ້ມີຈິດໃຈບໍລິສຸດ, ໝັ້ນຄົງ ແລະກ້າຫານດ້ວຍສັດຈະ—ຄື ອຸສີນະຣະ (Uśīnara), ເຈົ້າແຫ່ງກາສີ (Kāśī), ໄດ້ມີຊື່ສຽງໄປທົ່ວສາມໂລກ ໂດຍອານຸພາບແຫ່ງກຸສົນກຳຂອງລາວ.
Verse 38
योअप्यन्य: कारयेदेवं शरणागतरक्षणम् | सो<पि गच्छेत तामेव गतिं भरतसत्तम,भरतश्रेष्ठ! यदि दूसरा कोई भी पुरुष इसी प्रकार शरणागतकी रक्षा करेगा तो वह भी उसी गतिको प्राप्त करेगा
«ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພັນບາຣະຕະ, ແມ່ນແຕ່ຜູ້ອື່ນໃດກໍຕາມ ຖ້າປະພຶດແນວນີ້—ປົກປ້ອງຜູ້ທີ່ມາຂໍພຶ່ງພາ—ຜູ້ນັ້ນກໍຈະໄດ້ຮັບຊະຕາປາຍທາງອັນສູງສົ່ງດຽວກັນ».
Verse 39
इदं वृत्तं हि राजर्षेर्वृषदर्भस्य कीर्तयन् । पूतात्मा वै भवेत् लोके शृणुयाद् यश्च नित्यश:
ໂອ ຣາຊະຣິສີ! ຜູ້ໃດກ່າວເລົ່າເລື່ອງນີ້ຂອງຣາຊະຣິສີ ວຶສະດາຣະພະ ຢ່າງສະໝໍ້ເສມ ຫຼືຟັງມັນດ້ວຍຄວາມສະໝໍ້ເສມ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມບໍລິສຸດໃນໂລກນີ້.
Verse 131
मांसं च रुधिरं चास्य मज्जा मेदश्न मे हितम् | परितोषकरो होष मम मास्याग्रतो भव
ນົກເຫຍື່ອກ່າວວ່າ: “ສໍາລັບຂ້ອຍ ເນື້ອແລະເລືອດຂອງມັນ—ໄຂກະດູກແລະໄຂມັນ—ເປັນປະໂຫຍດ. ໂອ ຜູ້ຈະໃຫ້ຂ້ອຍພໍໃຈ, ຈົ່ງຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າຂ້ອຍພ້ອມເນື້ອສັດ.”
Verse 236
उत्कृत्योत्कृत्य मांसानि तुलया समतोलयत् । राजाने कहा--'बाज! तुमने ऐसी बात कहकर मुझपर बड़ा अनुग्रह किया। बहुत अच्छा
ພຣະອົງຕັດເນື້ອອອກຊໍ້າໆ ແລ້ວນໍາໄປຊັ່ງໃຫ້ເທົ່າກັນໃນຕາຊັ່ງ. ກະສັດອຸສີນະຣະກ່າວວ່າ: “ໂອ ນົກເຫຍື່ອ! ດ້ວຍຄໍານີ້ ເຈົ້າໄດ້ເຮັດຄຸນອັນໃຫຍ່ແກ່ຂ້ອຍ. ດີຫຼາຍ, ຂ້ອຍຈະເຮັດຕາມນັ້ນ.” ແລ້ວພຣະອົງຜູ້ເປັນນາຍແຫ່ງມະນຸດ ກໍເລີ່ມຕັດເນື້ອຂອງພຣະອົງເອງ ແລະວາງລົງໃນຕາຊັ່ງ.
Verse 243
हाहाभूता विनिष्क्रान्ता: श्रुत्वा परमदु:खिता: । यह समाचार सुनकर अन्तःपुरकी रत्नविभूषित रानियाँ बहुत दुःखी हुईं और हाहाकार करती हुई बाहर निकल आयीं
ເມື່ອໄດ້ຍິນຂ່າວນັ້ນ ນາງສະໄພໃນພຣະຣາຊວັງຊັ້ນໃນ ຜູ້ປະດັບດ້ວຍເພັດນິລະມະນີ ກໍເສົ້າໂສກຢ່າງຫນັກ; ພາກັນຮ້ອງຄໍາຄວນ ແລະອອກມາຂ້າງນອກ.
Verse 253
बभूव सुमहान् नादो मेघगम्भीरनि:स्वन: । उनके रोनेके शब्दसे तथा मन्त्रियों और भृत्यजनोंके हाहाकारसे मेघकी गम्भीर गर्जनाके समान वहाँ बड़ा भारी कोलाहल मच गया
ຊຽນະກ່າວວ່າ: “ທີ່ນັ້ນເກີດສຽງອື້ອອງອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ດັ່ງສຽງຟ້າຮ້ອງອັນລຶກຫນັກຂອງເມກຝົນ.”
Verse 266
मही प्रचलिता चासीत् तस्य सत्येन कर्मणा । सारा शुभ्र आकाश सब ओससे मेघोंद्वारा आच्छादित हो गया। उनके सत्यकर्मके प्रभावसे पृथ्वी काँपने लगी
ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການປະພຶດທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍສັດຈະຂອງທ່ານ ແຜ່ນດິນເອງກໍເລີ່ມສັ່ນໄຫວ ແລະເຄື່ອນຕົວ. ນິທານນີ້ຍ້ຳເນັ້ນຫຼັກທາງຈິດທຳອັນເປັນແກ່ນຂອງທຳມະ: satya (ຄວາມຈິງ) ເມື່ອຖືກສະແດງເປັນການກະທຳອັນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ແມ່ນພຽງຄຸນທຳສ່ວນຕົວ ແຕ່ເປັນພະລັງທີ່ສາມາດກະທົບຕໍ່ລະບຽບຂອງໂລກໄດ້.
Verse 336
स राजर्षिगगत: स्वर्ग कर्मणा तेन शाश्वतम् | राजर्षि उशीनर उस विमानमें बैठकर उस पुण्यकर्मके प्रभावसे सनातन दिव्यलोकको प्राप्त हुए
ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງກຸສົນກຳນັ້ນ ຣາຊະຣິສີໄດ້ບັນລຸສະຫວັນອັນຖາວອນ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະຣາຊາ ອຸຊີນະຣະ ນັ່ງຢູ່ໃນລົດທິບນັ້ນ ໄດ້ເຖິງໂລກທິບອັນອະມະຕະ—ເປັນພະຍານວ່າ ການກະທຳອັນຊອບທຳຍ່ອມໃຫ້ຜົນທາງວິນຍານອັນຍືນຍາວ.
Frequently Asked Questions
It contrasts the social effects of honoring versus neglecting learned figures: reverence is associated with auspicious counsel, while dishonor is associated with harsh speech and destabilizing social consequences.
Maintain continuous, regulated honor through service and giving, while cultivating inner disciplines (svādhyāya, dama, tapas, vinaya) as the basis for legitimate authority and social cohesion.
Yes. It states that acceptance of gifts can diminish a Brāhmaṇa’s ‘tejas,’ and therefore those who refuse gifts are also to be protected—adding a regulatory nuance to patronage ethics.