Adhyaya 189
देवसत्रे मृत्युनिरोधः, पूर्वेन्द्राणां मानुषावतरणम्, द्रौपदी-वरकथनम् (Suspension of Death at the Devasatra; Former Indras’ Human Descent; Draupadī’s Boon Etiology)
Upa-parva: Sambhava Parva (Origins of the Bharata line and divine incarnations)
Vyāsa recounts an ancient episode at Naimiṣāraṇya where the gods conduct a sacrificial session (satra). Yama (Vaivasvata), being engaged in the rite, ceases to take life, resulting in unchecked human proliferation and the gods’ anxiety over loss of distinction between mortals and immortals. The gods approach Prajāpati (Brahmā), who explains that mortality will resume once Yama completes his ritual obligations and that a further corrective will occur through divine potency manifesting in humans. The gods then witness a wondrous scene near the Bhāgīrathī (Gaṅgā): a weeping woman’s tear becomes a golden lotus, leading Indra to follow her to a mountain summit where a radiant youthful figure plays at dice. Indra’s pride is checked; he is immobilized by the deity’s gaze and is instructed to enter a mountain cleft, where he sees four similarly luminous figures—former Indras—anticipating his own displacement. Rudra/Śiva (as the controlling deity) directs these former Indras to assume human births, perform difficult deeds, and later return to heaven by merit. The narrative then connects this cosmic directive to the terrestrial: the former Indras become the Pāṇḍavas (with Arjuna marked as Indra’s portion), Lakṣmī is designated as their wife in the form of Draupadī, and Drupada is granted divine sight by Vyāsa to perceive their prior divine forms. Finally, an etiological account explains Draupadī’s polyandrous destiny: a sage’s daughter, having asked Śaṅkara repeatedly for a husband, receives the boon that she will have five husbands in a later birth; she is reborn as Drupada’s daughter Kṛṣṇā (Draupadī), suited to the five brothers by prior ordinance.
Chapter Arc: स्वयंवर-यात्रा के बाद पाण्डवों की वापसी के प्रसंग में सभा-स्थल पर वीरों की शक्ति-परख का वातावरण बनता है—मानो उत्सव के भीतर ही युद्ध का बीज अंकुरित हो उठा हो। → ब्राह्मणों की चर्चा और चुनौती के बीच अर्जुन हँसते-से दर्शक-समूह को पीछे रहने को कहता है और अकेले ही क्रुद्ध योद्धाओं को ‘मन्त्र-राशि’ और ‘विष’ की तरह रोक देने का दावा करता है। उधर दूसरे रण-क्षेत्र में भीम और शल्य मदमत्त गजराजों की भाँति भिड़ते हैं—घूँसों, घुटनों, धक्कों और खींचतान से संघर्ष उग्र होता जाता है। → भीम शल्य को पछाड़ देता है और अर्जुन के तेज से कर्ण शंकित होकर पीछे हटता है; इस दृश्य से समस्त राजाओं के मन में भय और विस्मय एक साथ उठता है—पाण्डवों की वास्तविक सामर्थ्य पहली बार खुलकर प्रकट होती है। → राजसभा का उन्माद शांत पड़ता है: शल्य की पराजय और कर्ण का युद्ध-त्याग संकेत देता है कि यह टकराव निर्णायक युद्ध नहीं, बल्कि पाण्डव-प्रताप की उद्घोषणा है। बलदेव के अतिरिक्त शल्य को परास्त करने में भीम की विशिष्टता स्वीकार की जाती है। → कर्ण का हटना अपमान की आग को बुझाता नहीं—यह शंका रह जाती है कि यह अपमान आगे किस रूप में प्रतिशोध बनेगा।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २६ श्लोक मिलाकर कुल २६३ “लोक हैं।) नफमरशा+ (0) असऔ मनन - ऊर्ध्वविस्तृतदोर्माने तालमित्यभिधीयते। इस वचनके अनुसार एक मनुष्य अपनी बाँहको ऊपर उठाकर खड़ा हो तो उस हाथसे लेकर पैरतककी लम्बाईको “ताल” कहते हैं। एकोननवर्त्याधेकशततमो ध्याय: अर्जुन और भीमसेनके द्वारा कर्ण तथा शल्यकी पराजय द्रौोपदीसहित भीम-अर्जुनका अपने डेरेपर जाना वैशम्पायन उवाच अजिनानि विधुन्वन्त: करकांश्व द्विजर्षभा: । ऊचुस्ते भीर्न कर्तव्या वयं योत्स्यामहे परान्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ! ໃນເວລານັ້ນ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດເຫຼົ່ານັ້ນ ສັ່ນໄຫວໜັງກວາງ ແລະ ໝໍ້ນ້ໍາ (ກະມັນດະລຸ) ຂອງຕົນ ແລ້ວກ່າວກັບ ອາຣຊຸນ ວ່າ: «ຢ່າຢ້ານ. ພວກເຮົາເອງຈະອອກຮົບກັບສັດຕູແທນເຈົ້າ».
Verse 2
तानेवं वदतो विप्रानर्जुन: प्रहसन्निव । उवाच प्रेक्षका भूत्वा यूयं तिष्ठथ पार्श्चत:,इस प्रकारकी बातें करनेवाले उन ब्राह्मणोंसे अर्जुनने हँसते हुए-से कहा--“आपलोग दर्शक होकर बगलमें चुपचाप खड़े रहें
ເມື່ອພຣາຫມັນເຫຼົ່ານັ້ນເວົ້າດັ່ງນັ້ນ, ອາຣຊຸນ ຮາວກັບຍິ້ມນ້ອຍໆ ແລ້ວກ່າວກັບພວກເຂົາວ່າ: «ພວກທ່ານຈົ່ງຢືນຢູ່ຂ້າງໆ ຢ່າງສງົບ ເປັນແຕ່ຜູ້ເບິ່ງເທົ່ານັ້ນ».
Verse 3
अहमेनानजिद्याग्रै: शतशो विकिरज्छरै: | वारयिष्यामि संक्रुद्धान् मन्त्रराशीविषानिव
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຢູ່ຜູ້ດຽວ ຈະສາດລູກສອນປາຍແຫຼມນັບຮ້ອຍ ດັ່ງຝົນລູກສອນ ເພື່ອສະກັດກັ້ນສັດຕູເຫຼົ່ານີ້ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂກດ—ເຫມືອນຜູ້ຊໍານານມັນຕຣາ ທີ່ຂັບຂີ່ງູພິດໄດ້ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄໍາສະກົດ».
Verse 4
इति तद् धनुरानम्य शुल्कावाप्त॑ं महाबल: । भ्रात्रा भीमेन सहितस्तस्थौ गिरिरिवाचल:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເວົ້າດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ອາຈຸນຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ກົດຄັນທະນູທີ່ໄດ້ມາເປັນຄ່າສິນສອດ ຂຶ້ນສາຍທະນູ ແລະຖືໄວ້ພ້ອມຍິງເປົ້າ ຢືນຄຽງຂ້າງພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ ພີມະເສນ ນິ່ງແນ່ນອນດັ່ງພູເຂົາ.
Verse 5
ततः कर्णमुखानू् दृष्ट्वा क्षत्रियान् युद्धदुर्मदान् । सम्पेततुरभीतौ तौ गजौ प्रतिगजानिव
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ເມື່ອເຫັນນັກຮົບກະສັດຊາດ (ກະສັດຕຣິຍະ) ນຳໂດຍ ກັນນະ ຜູ້ຫຼົງມົນໃນຄວາມຄືກຄືນຂອງສົງຄາມ ແລະອວດອ້າງດ້ວຍຄວາມບ້າຮົບ, ສອງພີ່ນ້ອງນັ້ນບໍ່ຫວາດຫວັນ ກໍພຸ່ງເຂົ້າໃສ່ພວກເຂົາ ດັ່ງຊ້າງສອງໂຕທີ່ຄຸ້ມຄັ່ງ ພຸ່ງໃສ່ຊ້າງຄູ່ຕໍ່ສູ້.
Verse 6
ऊचुश्न वाच: परुषास्ते राजानो युयुत्सव: । आहवे हि द्विजस्यापि वधो दृष्टो युयुत्मत:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ບັນດາກະສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ກະຫາຍສົງຄາມ ໄດ້ເວົ້າດ້ວຍຖ້ອຍຄຳຮຸນແຮງວ່າ: “ໃນສະໜາມຮົບ ແມ່ນແຕ່ການຂ້າພຣາຫມັນ ກໍຖືກເຫັນວ່າຖືກຕ້ອງຕາມຂົງເຂດຂອງທຳນຽມ ເມື່ອເຂົາເອງມຸ່ງຫາການຕໍ່ສູ້.”
Verse 7
इत्येवमुक्त्वा राजान: सहसा दुद्रुवुर्द्धिजान । ततः: कर्णो महातेजा जिष्णुं प्रति ययौ रणे,यों कहकर वे राजालोग सहसा ब्राह्मणोंकी ओर दौड़े। महातेजस्वी कर्ण अर्जुनकी ओर युद्धके लिये बढ़ा
ເມື່ອເວົ້າດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ບັນດາກະສັດກໍພຸ່ງໄປຫາພວກພຣາຫມັນໃນທັນທີ. ຈາກນັ້ນ ກັນນະ ຜູ້ມີລັດສະໝີແຫ່ງພະລັງ ໄດ້ກ້າວເຂົ້າໄປຫາ ຈິສນຸ (ອາຈຸນ) ໃນສະໜາມຮົບ.
Verse 8
युद्धार्थी वासिताहेतोर्गज: प्रतिगजं यथा । भीमसेनं ययौ शल्यो मद्राणामी श्वरो बली
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງຊ້າງຕົວໜຶ່ງທີ່ປາຖະໜາຈະສູ້ເພື່ອຊ້າງເພດຍິງ ກ້າວໄປປະຈັນໜ້າຊ້າງຄູ່ແຂ່ງຢ່າງໃດ, ສະລະຍະ ຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງ ເຈົ້າແຫ່ງມັດຣະ ກໍອອກໄປປະຈັນໜ້າກັບ ພີມະເສນ ໃນການຮົບຢ່າງນັ້ນ.
Verse 9
दुर्योधनादय: सर्वे ब्राह्म॒णैः सह संगता: । मृदुपूर्वमयत्नेन प्रत्ययुध्यंस्तदाहवे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວດູຣະໂຍທະນະ ແລະພວກອື່ນໆ ໄດ້ຊຸມນຸມກັນກັບພຣາຫມັນ ແລະເລີ່ມຕົ້ນຕໍ່ສູ້ຕອບໂຕ້ໃນສະໜາມຮົບນັ້ນຢ່າງອ່ອນໂຍນ ບໍ່ອອກແຮງຫຼາຍ—ຄ້າຍການປະລອງທີ່ຖືກຄວບຄຸມ ເກືອບເປັນການຫຼິ້ນ ບໍ່ແມ່ນການປະທະອັນດຸຮ້າຍ.
Verse 10
ततो्र्जुन: प्रत्यविध्यदापतन्तं शितै: शरै: । कर्ण वैकर्तनं श्रीमान् विकृष्प बलवद् धनु:,तब तेजस्वी अर्जुनने अपने धनुषको जोरसे खींचकर अपनी ओर वेगसे आते हुए सूर्यपुत्र कर्णको कई तीक्ष्ण बाण मारे
ແລ້ວອາຣຊຸນ ຜູ້ສະຫງ່າງາມ ໄດ້ດຶງຄັນທະນູດ້ວຍແຮງອັນໃຫຍ່ ແລະຍິງຖືກກັນນະ—ບຸດແຫ່ງພຣະອາທິດ ຜູ້ມີນາມວ່າ ໄວກັຣຕະນະ—ໃນຂະນະທີ່ເຂົາພຸ້ນພາຍມາ ດ້ວຍລູກສອນຄົມກ້າຫຼາຍດອກ.
Verse 11
तेषां शराणां वेगेन शितानां तिग्मतेजसाम् | विमुह्यमानो राधेयो यत्नात् तमनुधावति,उन दुःसह तेजवाले तीखे बाणोंके वेगपूर्वक आघातसे राधानन्दन कर्णको मूर्च्छा आने लगी। वह बड़ी कठिनाईसे अर्जुनकी ओर बढ़ा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຖືກກະແທກດ້ວຍແຮງອັນວ່ອງໄວຂອງລູກສອນຄົມກ້າ ທີ່ລຸກໂຊດດ້ວຍເດດອຳນາດ, ຣາເທຍ (ກັນນະ) ເລີ່ມມືນງົງ ເກືອບຈະສູນສະຕິ. ແຕ່ດ້ວຍຄວາມພະຍາຍາມຢ່າງຫນັກ ເຂົາຍັງຄົງຕາມໄລ່ອາຣຊຸນຕໍ່ໄປ.
Verse 12
तावुभावप्यनिर्देश्यौ लाघवाज्जयतां वरौ । अयुध्येतां सुसंरब्धावन्योन्यविजिगीषिणौ
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ນັກຮົບທັງສອງນັ້ນ ເປັນຍອດໃນບັນດາວິລະຊົນຜູ້ຊະນະ; ດ້ວຍຄວາມຄ່ອງແຄ່ວອັນວ່ອງໄວ ຈົນບໍ່ອາດກ່າວໄດ້ວ່າໃຜເຫນືອ ໃຜຕ່ຳ. ທັງຄູ່ຕໍ່ສູ້ດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນອັນຮຸນແຮງ ແລະຕ່າງມຸ່ງຈະຊະນະອີກຝ່າຍ.
Verse 13
कृते प्रतिकृतं पश्य पश्य बाहुबलं च मे । इति शूरार्थवचनैरभाषेतां परस्परम्
ພວກເຂົາເວົ້າກັນດ້ວຍຖ້ອຍຄຳແຫ່ງວິລະກຳ: “ເບິ່ງເຖີດ! ອາວຸດທີ່ເຈົ້າໃຊ້ນັ້ນ ຂ້າໄດ້ໃຊ້ອາວຸດນີ້ເພື່ອຕ້ານມັນ. ເບິ່ງແຮງແຂນຂອງຂ້າ!” ເຊັ່ນນັ້ນ ພວກເຂົາຈຶ່ງປະລອງຖ້ອຍຄຳກັນ ໃນຂະນະທີ່ຍັງຕໍ່ສູ້.
Verse 14
ततोडअर्जुनस्य भुजयोर्वीर्यमप्रतिमं भुवि । ज्ञात्वा वैकर्तनः कर्ण: संरब्ध: समयोधयत्
ໃນເວລານັ້ນ ກະນະ ຜູ້ເປັນບຸດແຫ່ງພະອາທິດ ນາມວ່າ ໄວກັດຕະນະ ເມື່ອຮູ້ວ່າ ກໍາລັງແຂນຂອງອາຈຸນໃນໂລກນີ້ບໍ່ມີໃຜເທົ່າທັນ ກໍເກີດໂກດແຮງ ແລະເຂົ້າປະລະມືຢ່າງແນ່ວແນ່ກັບເຂົາ।
Verse 15
अर्जुनेन प्रयुक्तांस्तान् बाणान् वेगवतस्तदा । प्रतिहत्य ननादोच्चै: सैन्यानि तदपूजयन्
ຕໍ່ມາ ກະນະໄດ້ຕີຕັດ ແລະສະກັດກັ້ນລູກສອນອັນໄວວ່ອງທັງຫມົດທີ່ອາຈຸນຍິງມາ ແລ້ວຮ້ອງຄໍາຮາມດັງດຸດສິງໂຕ; ທະຫານທັງປວງພາກັນສັນລະເສີນຜົນງານອັນອັດສະຈັນນັ້ນ.
Verse 16
कर्ण उवाच तुष्यामि ते विप्रमुख्य भुजवीर्यस्य संयुगे । अविषादस्य चैवास्य शत्त्रास्त्रविजयस्थ च
ກະນະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ! ໃນສົງຄາມ ຂ້າພະເຈົ້າພໍໃຈຕໍ່ກໍາລັງແຂນຂອງທ່ານ. ໃນທ່ານບໍ່ປາກົດອາການເມື່ອຍລ້າ ຫຼືຫມົດກໍາລັງໃຈ ແລະທ່ານຮາວກັບໄດ້ຄອບຄອງຊັຍຊະນະເໜືອອາວຸດແລະລູກສອນທັງປວງແລ້ວ»។
Verse 17
किं त्वं साक्षाद् धनुर्वेदो रामो वा विप्रसत्तम | अथ साक्षाद्धरिहय: साक्षाद् वा विष्णुरच्युत:
ກະນະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ຍອດຢ່າງ! ທ່ານແທ້ໆແມ່ນໃຜ? ທ່ານແມ່ນວິຊາທະນູເວດທີ່ມີຮູບກາຍຫຼື? ຫຼືແມ່ນຣາມ (ປະຣະສຸຣາມ) ເອງ? ຫຼືແມ່ນພະອິນທຣາ ຈອມແຫ່ງມ້າສີນ້ໍາຕານອ່ອນ? ຫຼືແມ່ນພະວິສນຸ—ອະຈຸຕະ ຜູ້ບໍ່ເຄີຍຄືນຄາຍ—ປາກົດຕົວຢູ່ຕໍ່ໜ້າຂ້າພະເຈົ້າ?»
Verse 18
आत्मप्रच्छादनार्थ वै बाहुवीर्यमुपाश्रित: । विप्ररूप॑ विधायेदं मन्ये मां प्रतियुध्यसे
ກະນະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າເຊື່ອວ່າ ທ່ານແມ່ນຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງໃນພວກນັ້ນ; ແລະເພື່ອປົກປິດຕົວຕົນແທ້ ທ່ານໄດ້ສວມຮູບພຣາຫມັນ ອາໄສກໍາລັງແຂນ ແລ້ວມາປະລະມືກັບຂ້າພະເຈົ້າ»។
Verse 19
न हि मामाहवे क्रुद्धमन्य: साक्षाच्छचीपते: । पुमान् योधयितु शक्त: पाण्डवाद् वा किरीटिन:
ກັນນະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຂ້ອຍໂກດໃນສົງຄາມ ບໍ່ມີຊາຍໃດສາມາດອອກມາປະລະຂ້ອຍໄດ້—ນອກເສຍແຕ່ອິນທຣາ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງສະຈີ ຫຼື ອາຈຸນ ພານດະວະຜູ້ສວມມົງກຸດ»។
Verse 20
तमेवं वादिनं तत्र फाल्गुन: प्रत्यभाषत । नास्मि कर्ण थनुर्वेदो नास्मि राम: प्रतापवान्,कर्णके ऐसा कहनेपर अर्जुनने उसे इस प्रकार उत्तर दिया--'कर्ण! न तो मैं धनुर्वेद हूँ और न प्रतापी परशुराम”
ເມື່ອກັນນະເວົ້າຢ່າງນັ້ນ ຟາລກຸນ (ອາຈຸນ) ກໍຕອບກັບຢູ່ທີ່ນັ້ນວ່າ: «ກັນນະ, ຂ້ອຍບໍ່ແມ່ນວິຊາທະນູ (ທະນູເວດ) ເອງ ແລະຂ້ອຍກໍບໍ່ແມ່ນຣາມະຜູ້ກ້າຫານ (ປະຣະສຸຣາມ)»។
Verse 21
ब्राह्मणो5स्मि युधां श्रेष्ठ: सर्वशस्त्रभूतां वर: । ब्राह्मे पौरंदरे चास्त्रे नेष्ठितो गुरुशआसनात्
ກັນນະກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍເປັນພຣາຫມັນ ໂອ ຜູ້ກ້າໃນສົງຄາມ; ໃນບັນດາຜູ້ຖືອາວຸດທັງປວງ ຂ້ອຍເປັນຜູ້ເລີດ. ໃນອາວຸດພຣະພຣະຫມາ (ພຣະຫມາອັດສະຕຣາ) ແລະໃນອາວຸດຂອງປຸຣັນດະຣະ (ອິນທຣາ) ຂ້ອຍໄດ້ຝຶກຝົນຈົນຊໍານານ ຕາມຄໍາສັ່ງຂອງອາຈານ»។
Verse 22
वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्तु राधेयो युद्धात् कर्णो न्यवर्तत
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຣາເທຍ—ກັນນະ—ກໍຫັນກັບອອກຈາກການຮົບ.
Verse 23
अपरस्मिन् वनोद्देशे वीरोी शल्यवृकोदरौ
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ໃນປ່າອີກຟາກໜຶ່ງ ຊາລະຍະ ແລະ ວຶກໂກດະຣະ (ພີມ) ວິລະຊົນຜູ້ແຂງກ້າທັງສອງ ໄດ້ເຮັດບ່ອນນັ້ນໃຫ້ເປັນສະໜາມຮົບ. ພວກເຂົາທ້າທາຍກັນ ແລະປະລະກັນດັ່ງຊ້າງເຈົ້າສອງໂຕທີ່ເມົາຄວາມກ້າ. ແຕ່ລະຄົນລ້ວນຊໍານານໃນວິຊາການຮົບ ກໍາລັງກາຍ ແລະສິລະປະແຫ່ງສົງຄາມ.
Verse 24
बलिनीौ युद्धसम्पन्नौ विद्यया च बलेन च । अन्योन्यमाह्दयन्तौ तु मत्ताविव महागजौ
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຊາລະຍະ ແລະ ພີມະເສນ—ທັງສອງແຂງແກ່ງ ແລະ ຝຶກຝົນຄົບຖ້ວນໃນສິລະປະແຫ່ງສົງຄາມ ທັງຝີມືຍຸດທະ ແລະ ພະລັງກາຍ—ໄດ້ເລືອກບ່ອນອື່ນເປັນສະໜາມຮົບ ແລ້ວທ້າທາຍກັນ ຕໍ່ສູ້ດັ່ງຊ້າງເຈົ້າຜູ້ມຶນເມົາສອງໂຕ.
Verse 25
मुष्टिभिर्जानुभिश्वैव निघ्नन्तावितरेतरम् । प्रकर्षणाकर्षणयोरभ्याकर्षविकर्षणै:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ທັງສອງຕີກັນດ້ວຍກຳປັ້ນ ແລະ ຫົວເຂົ່າ ພ້ອມກັບການກອດກັນໃນລະຍະໃກ້. ໃນການດຶງແລະຜັກ ພວກເຂົາຜັດກັນດຶງໃຫ້ເຂົ້າໃກ້ ແລະ ຜັກໃຫ້ອອກໄປໄກ—ແຕ່ລະຄົນຫາທາງໃຫ້ອີກຝ່າຍເສຍດຸນ ແລະ ລົ້ມລົງ.
Verse 26
आचर्कर्षतुरन्योन्यं मुष्टिभिश्वापि जघ्नतुः । ततश्नट्चटाशब्द: सुघोरो हूभवत् तयो:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພວກເຂົາກອດກັນດຶງເຂົ້າໃກ້ ແລ້ວຕີກັນດ້ວຍກຳປັ້ນ. ຈາກນັ້ນ ລະຫວ່າງທັງສອງເກີດສຽງ “ຈັດ-ຈັດ” ອັນນ່າສະພຶງກົວ—ດັ່ງຫີນກະທົບກັນ—ເນື່ອງຈາກແຮງປະທະຂອງການຕີທີ່ຮຸນແຮງ.
Verse 27
पाषाणसम्पातनिभीै: प्रहारैरभिजध्नतु: । मुहूर्त तौ तदान्योन्यं समरे पर्यकर्षताम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພວກເຂົາຕີກັນດ້ວຍການປະທະທີ່ດັງດັ່ງຫີນຕົກກະທົບກັນ ແລະ ກອດກັນໃນສະໜາມຮົບ ດຶງກັນໄປມາ. ຢູ່ຊ່ວງໜຶ່ງ ພວກເຂົາດຶງແລະຜັກກັນຢູ່ກາງການຮົບ ໂດຍຮ່າງກາຍສົ່ງສຽງກະທົບແຮງໆ ດັ່ງຫີນຊົນກັນ.
Verse 28
ततो भीम: समुत्क्षिप्य बाहुभ्यां शल्यमाहवे । अपातयत् कुरुश्रेष्ठो ब्राह्मणा जहसुस्तदा,तदनन्तर कुरुश्रेष्ठ भीमसेनने दोनों हाथोंसे शल्यको ऊपर उठाकर उस युद्धभूमिमें पटक दिया। यह देख ब्राह्मणलोग हँसने लगे
ຕໍ່ມາ ພີມະ—ຜູ້ປະເສີດໃນວົງກຸຣຸ—ໄດ້ຍົກຊາລະຍະຂຶ້ນດ້ວຍແຂນທັງສອງ ກາງສະໜາມຮົບ ແລ້ວຟາດລົງກັບພື້ນ. ເຫັນກຳລັງອັນນ່າພິສູດນັ້ນ ພວກພຣາຫມັນທີ່ຢູ່ນັ້ນກໍຫົວເຮາະຂຶ້ນພ້ອມກັນ.
Verse 29
तत्राश्नर्य भीमसेनश्वकार पुरुषर्षभः । यच्छल्यं पातितं भूमौ नावधीद् बलिनं बली,कुरुश्रेष्ठ बलवान् भीमसेनने एक आश्चर्यकी बात यह की कि महाबली शल्यको पृथ्वीपर पटककर भी मार नहीं डाला
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ທີ່ນັ້ນ ພີມເສນະ—ດັ່ງງົວຜູ້ເປັນເລີດໃນຫມູ່ຊາຍ—ໄດ້ກະທຳການອັນນ່າພິສົດຢ່າງຍິ່ງ. ແມ່ນແຕ່ເຂົາໄດ້ຟາດສະລະຍະຜູ້ມີພະລັງອັນໃຫຍ່ລົງສູ່ພື້ນດິນ ແຕ່ວີລະບຸລຸດຜູ້ແຂງແກ່ນນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ຂ້າເຂົາ. ຂະນະນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມກ້າແທ້ອາດຮວມການປ່ອຍຊີວິດ ບໍ່ແມ່ນແຕ່ການຟັນຟາດເທົ່ານັ້ນ.
Verse 30
पातिते भीमसेनेन शल्ये कर्णे च शड्किते । शड्किता: सर्वराजान: परिवत्रुर्वकोदरम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອສະລະຍະຖືກພີມເສນະຟາດລົງ ແລະ ກັນນະກໍເກີດຄວາມລັງເລ ແລະ ຄວາມຢ້ານ, ບັນດາກະສັດທັງປວງ—ຕົກໃຈ ແລະ ໝົດໃຈຈາກການຮົບ—ໄດ້ລ້ອມວຶກໂກດະຣະ (ພີມ) ຈາກທຸກດ້ານ ຢືນປິດລ້ອມເຂົາ. ພາບນີ້ຊີ້ວ່າ ຂວັນກຳລັງໃນສົງຄາມປ່ຽນໄວພຽງໃດ: ການລົ້ມຂອງວີລະບຸລຸດຄົນໜຶ່ງ ແລະ ຄວາມຫວັ່ນໄຫວຂອງອີກຄົນໜຶ່ງ ອາດສັ່ນຄອນທັບທັງຫມົດ ແລະ ຜັກດັນໃຫ້ຜູ້ປົກຄອງກະທຳດ້ວຍຄວາມຫວາດຫວັ່ນ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄວາມໝັ້ນຄົງ.
Verse 31
ऊचुश्न सहितास्तत्र साध्विमौ ब्राह्मणर्षभौ । विज्ञायेतां क्वजन्मानौ क्वनिवासौ तथैव च
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວພວກເຂົາທັງຫມົດກ່າວພ້ອມກັນຢູ່ທີ່ນັ້ນວ່າ: “ໂອ້! ພຣາຫມັນຜູ້ເລີດສອງອົງນີ້ ຄວນແກ່ການສັນລະເສີນ—ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ເປັນເລີດໃນຫມູ່ພຣາຫມັນ. ຈົ່ງສືບຮູ້ເຖິງຖິ່ນເກີດ ແລະ ຖິ່ນພຳນັກຂອງທ່ານທັງສອງດ້ວຍ.” ຄຳສັນລະເສີນຂອງຝູງຊົນນີ້ສະທ້ອນຈິດໃຈທີ່ຢາກນັບຖືຄຸນທຳທີ່ເຫັນຊັດ ແລະ ຢາກຮູ້ພື້ນຫຼັງຂອງຜູ້ທີ່ການປະພຶດເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເຄົາລົບ.
Verse 32
को हि राधासुतं कर्ण शक्तो योधयितुं रणे । अन्यत्र रामाद् द्रोणाद् वा पाण्डवाद् वा किरीटिन:,“परशुराम, द्रोण अथवा पाण्डुनन्दन अर्जुनके सिवा दूसरा ऐसा कौन है, जो युद्धमें राधानन्दन कर्णका सामना कर सके
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ໃຜໜໍຈຶ່ງສາມາດປະລະມືກັບກັນນະ ບຸດແຫ່ງຣາທາ ໃນສະໜາມຮົບ—ນອກຈາກ ຣາມະ (ປະຣະຊຸຣາມ) ຫຼື ໂດຣນະ ຫຼື ອາຣຊຸນ ປານດະວະ ຜູ້ສວມມົງກຸດ?” ຄຳກ່າວນີ້ຍົກຍ້ອງຄວາມເກັ່ງກ້າຂອງກັນນະ ແລະ ຊີ້ວ່າ ມີແຕ່ມາດຕະຖານອັນຫາຍາກຂອງວິຊາອາວຸດ ແລະ ທຳມະວິໄນ ເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງຈະຕ້ານທານພະລັງນັ້ນໄດ້ ໂດຍບໍ່ຕົກໄປໃນຄວາມຮຸນແຮງລ້ວນໆ.
Verse 33
कृष्णाद् वा देवकीपुत्रात् कृपाद् वापि शरद्वत: । को वा दुर्योधन शक्त: प्रतियोधयितुं रणे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ແລ້ວໃຜໜໍຈຶ່ງສາມາດຢືນຕ້ານດຸຣະໂຢທະນະໃນສະໜາມຮົບ—ນອກຈາກ ກຣິດສະນະ ບຸດແຫ່ງເທວະກີ ຫຼື ກຣິປະ ບຸດແຫ່ງສະຣະດະວັດ?” ຄຳກ່າວນີ້ເປັນການປະເມີນທັງດ້ານທຳມະ ແລະ ຍຸດທະສາດ: ມັນຍອມຮັບພະລັງຮົບຂອງດຸຣະໂຢທະນະ ແຕ່ກໍວາງໄວ້ໃນຄວາມຈິງວ່າ ມີແຕ່ບຸກຄົນພິເສດ—ຜູ້ໜຶ່ງທີ່ເຄົາລົບດ້ວຍປັນຍາອັນດັ່ງເທວະ ແລະ ການຄຸ້ມຄອງ (ກຣິດສະນະ) ແລະ ອີກຜູ້ໜຶ່ງທີ່ໂດດເດັ່ນດ້ວຍວິໄນແຫ່ງອາວຸດ (ກຣິປະ)—ເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງຈະຖ່ວງດຸນກຳລັງນັ້ນໃນສະໜາມຮົບໄດ້.
Verse 34
तथैव मद्राधिपतिं शल्यं बलवतां वरम् | बलदेवादृते वीरात् पाण्डवाद् वा वृकोदरात्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເຊັ່ນດຽວກັນ ໃຜຈະສາມາດໂຄ່ນລົງໃນສົງຄາມ ຊາລະຍະ ເຈົ້າແຫ່ງມັດຣາ ແລະເປັນຜູ້ເລີດໃນບັນດາຜູ້ມີພະລັງ—ນອກຈາກວີຣະບຸລຸດ ບະລະເທວ ຫຼື ປານດະວະ ວຣິໂກດະຣະ (ພີມະ)?» ຄໍານີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຊາລະຍະມີກຽດສັກສີທາງການຮົບສູງຍິ່ງ ແລະມີແຕ່ວີຣະບຸລຸດຈໍານວນນ້ອຍເທົ່ານັ້ນທີ່ຈະຫວັງຊະນະເຂົາໄດ້ ຈຶ່ງກໍານົດນໍ້າໜັກທາງທໍາມະໃນການຕັດສິນໃຈວ່າຈະສູ້ຕໍ່ຫຼືຖອນຕົວ ເມື່ອຄ່າແລະຊີວິດທີ່ສູນເສຍອາດຫນັກໜ່ວງ.
Verse 35
वीराद् दुर्योधनाद् वान्य: शक्तः पातयितुं रणे । क्रियतामवहारो<स्माद् युद्धाद् ब्राह्मणसंवृतात्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ນອກຈາກວີຣະບຸລຸດ ທຸຣະໂຢທະນະ ແລ້ວ ຍັງມີໃຜອື່ນອີກທີ່ມີພະລັງພໍຈະໂຄ່ນລົງ (ນັກຮົບເຊັ່ນນັ້ນ) ໃນສົງຄາມ? ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງຖອນຕົວອອກຈາກສະໜາມຮົບນີ້ ທີ່ຖືກລ້ອມຮອບໂດຍພຣາຫມະນະ»។
Verse 36
ब्राह्मणा हि सदा रक्ष्या: सापराधापि नित्यदा | अथैनानुपलभ्येह पुनर्योत्स्याम हृष्टवत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ພຣາຫມະນະຕ້ອງໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງເສມອ—ແມ່ນແຕ່ເມື່ອພວກເຂົາຜິດກໍຕາມ. ດັ່ງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ເຮົາກ່ອນຈະສືບຮູ້ໃຫ້ແນ່ຊັດວ່າ ຄົນເຫຼົ່ານີ້ແທ້ຈິງແມ່ນໃຜ; ແລ້ວຖ້າພວກເຂົາປາດຖະໜາ ເຮົາຈະຮົບກັບພວກເຂົາອີກຄັ້ງ ດ້ວຍໃຈຍິນດີ ແລະບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ»។
Verse 37
तांस्तथावादिन: सर्वान् प्रसमीक्ष्य क्षिती श्वरान् । अथान्यान् पुरुषांश्षापि कृत्वा तत् कर्म संयुगे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ເຫັນກະສັດທັງຫມົດນັ້ນເວົ້າດັ່ງນັ້ນ ແລະໄດ້ຈັດການກັບຊາຍອື່ນໆ ໂດຍການກະທໍາກິດນັ້ນທ່າມກາງການປະທະໃນສົງຄາມ, ນິທານຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄໍາເວົ້າຕໍ່ໜ້າສາທາລະນະ ແລະການກະທໍາໃນສະໜາມຮົບ ຮ່ວມກັນຫຼໍ່ຫຼອມຊື່ສຽງ ແລະການຕັດສິນທາງທໍາມະ ໃນຄວາມຂັດແຍ່ງຂອງກະສັດ.
Verse 38
वैशम्पायन उवाच तत् कर्म भीमस्य समीक्ष्य कृष्ण: कुन्तीसुतो तौ परिशड्कमान: । निवारयामास महीपतींस्तान् धर्मेण लब्धेत्यनुनीय सर्वान्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນກິດອັນອັດສະຈັນຂອງພີມະນັ້ນ, ກຣິສນະ—ດ້ວຍຄວາມສົງໄສວ່າທັງສອງແມ່ນລູກຂອງກຸນຕີ (ພີມະ ແລະ ອັຣຊຸນ)—ໄດ້ຫ້າມບັນດາກະສັດເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າໃຫ້ຮົບຕໍ່, ໂດຍອ່ອນໂຍນຊັກຊວນທຸກຄົນວ່າ ນາງໄດ້ຖືກຊະນະມາຕາມທໍາມະ (dharma).
Verse 39
एवं ते विनिवृत्तास्तु युद्धाद् युद्धविशारदा: । यथावासं ययु: सर्वे विस्मिता राजसत्तमा:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ບັນດາກະສັດຜູ້ປະເສີດ—ຊ່ຽວຊານໃນສິລະປະແຫ່ງສົງຄາມ—ໄດ້ຫຍຸດຈາກການຮົບ ແລະດ້ວຍຄວາມພິສົດໃຈ ທຸກຄົນກໍໄດ້ໄປຍັງຄ່າຍຂອງຕົນແຕ່ລະຄົນ.
Verse 40
वृत्तो ब्रह्मोत्तरो रड्र: पाज्चाली ब्राह्मुणैर्वता । इति ब्रुवन्त: प्रययुर्ये तत्रासन् समागता:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ເບິ່ງທີ່ມາຊຸມນຸມຢູ່ທີ່ນັ້ນ ກໍໄດ້ກັບໄປຫາເຮືອນຂອງຕົນ ພ້ອມກັບເວົ້າວ່າ “ດ້ວຍງານສະເຫຼີມສະຫຼອງໃນລານປະລອງນີ້ ຄວາມເປັນເລີດຂອງພຣາຫມັນໄດ້ຖືກພິສູດ; ແລະ ເຈົ້າຍິງດຣໍປະດີ ແຫ່ງປານຈາລາ ກໍໄດ້ຖືກຊະນະໄດ້ໂດຍພຣາຫມັນ.”
Verse 41
ब्राह्मणैस्तु प्रतिच्छन्नी रौरवाजिनवासिभि: । कृच्छेण जग्मतुस्ती तु भीमसेनधनंजयौ
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເຖິງແມ່ນຈະຖືກປິດບັງ ແລະຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍພຣາຫມັນຜູ້ນຸ່ງເຄື່ອງຈາກໜັງກວາງ (raurava) ເປັນອາພອນ ບີມະເສນ ແລະ ທະນັນຈະຍະ (ອາຣຈຸນ) ກໍຍັງກ້າວໄປໄດ້ດ້ວຍຄວາມລຳບາກຢ່າງຫນັກ.
Verse 42
विमुक्तीो जनसम्बाधाच्छत्रुभि: परिवीक्षितौ । कृष्णयानुगतौ तत्र नृवीरी तौ विरेजतु:
ເມື່ອທັງສອງຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມແອອັດຂອງຝູງຊົນ ສັດຕູກໍເບິ່ງເຂົາທັງສອງຢ່າງຈະແຈ້ງ. ຢູ່ຂ້າງໜ້າແມ່ນນັກຮົບຜູ້ກ້າຫານທັງສອງ; ຂ້າງຫຼັງ ກຣິສນາ (ດຣໍປະດີ) ໄດ້ເດີນຕາມມາ. ດ້ວຍນາງຢູ່ຄຽງຂ້າງ ທັງສອງກໍສະຫງ່າງາມໂດດເດັ່ນຢ່າງຍິ່ງ.
Verse 43
पौर्णमास्यां घनैर्मुक्तौ चन्द्रसूर्याविवोदितौ । तेषां माता बहुविधं विनाशं पर्यचिन्तयत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນຄືນວັນເພັງ ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນຈາກກອງເມກໜາ ພວກເຂົາສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງດວງຈັນແລະດວງອາທິດທີ່ພຶ່ງຂຶ້ນ. ແຕ່ເມື່ອເວລາອອກຮັບທານຜ່ານໄປ ແລະລູກຊາຍຍັງບໍ່ກັບຄືນ ມານາງກຸນຕີ—ດ້ວຍຄວາມຮັກລຶກຊຶ້ງ—ກໍຈົມຢູ່ໃນຄວາມກັງວົນຫຼາຍປະການ ຢ້ານວ່າພວກເຂົາຈະພິນາດ: ບາງທີລູກຂອງທຣິຕະຣາສຕຣະ ໄດ້ຈຳແນກພານດະວະ—ຜູ້ປະເສີດໃນວົງກຸຣຸ—ແລ້ວຂ້າພວກເຂົາ; ຫຼືບາງທີຣາກະສະຜູ້ນ່າຢ້ານ ແລະມີເລ່ຫຼ່ຽມ ຜູ້ຍຶດຖືຄວາມອາຄາດແນ່ນອນ ໄດ້ຂ້າລູກຂອງນາງ; ຫຼືບາງທີມີສິ່ງໃດເກີດຂຶ້ນຂັດກັບຈິດຕະນາທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ຂອງມະຫາຕະມະ ວະຍາສະ.
Verse 44
अनागच्छत्सु पुत्रेषु भैक्षकालेडभिगच्छति । धार्तराष्ट्रहता न स्युर्विज्ञाय कुरुपुज्वा:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເວລາອອກໄປຂໍທານມາຮອດ ແຕ່ບຸດທັງຫຼາຍຍັງບໍ່ກັບຄືນ ກຸນຕີ—ຖືກຄວາມຮັກຂອງແມ່ຄອບງຳ—ກໍ່ຈົມຢູ່ໃນຄວາມກັງວົນຫຼາຍປະການ ແລະເລີ່ມຢ້ານການພິນາດຂອງພວກເຂົາ: «ຫຼືວ່າບຸດຂອງທຣິຕຣາສະຕຣະ ໄດ້ຈຳແນກພວກປານດະວະ—ຜູ້ດີເລີດໃນວົງກູຣຸ—ແລ້ວຂ້າພວກເຂົາແລ້ວບໍ?»
Verse 45
मायान्वितैर्वा रक्षोभि: सुघोरैर्दुढवैरिभि: । विपरीतं मतं जातं व्यासस्यापि महात्मन:
«ຫຼືວ່າເປັນພວກຣາກສະສະອັນນ່າຢ້ານ ຜູ້ມີມາຍາ ແລະຝັງໃຈໃນຄວາມເປັນສັດຕູ ໄດ້ກໍ່ການນັ້ນ? ຫຼືມີສິ່ງໃດເກີດຂຶ້ນທີ່ຂັດກັບຄຳຕັດສິນອັນໝັ້ນຄົງຂອງມະຫາຕະມະ ວະຍາສະ ດ້ວຍ?»
Verse 46
इत्येवं चिन्तयामास सुतस्नेहावृता पृथा । ततः सुप्तजनप्राये दुर्दिने मेघसम्प्लुते
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ປຣິຖາ (ກຸນຕີ) ຜູ້ຖືກຄວາມຮັກຕໍ່ບຸດຄອບງຳ ຈຶ່ງຄິດວົນຢູ່ໃນໃຈຢ່າງນັ້ນ. ຕໍ່ມາ ໃນວັນທີ່ມືດຄືມ ເມື່ອຟ້າຖືກຖ້ວມດ້ວຍເມກໜາໜັກ ແລະຜູ້ຄົນລະທິ້ງວຽກງານ ນັ່ງນິ່ງຢູ່ໃນເຮືອນດັ່ງຄົນຫຼັບ, ໃນຊ່ວງທີສາມຂອງວັນ ອັຣຈຸນ—ຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍຫມູ່ພຣາຫມັນ ດັ່ງດວງອາທິດທີ່ຖືກເມກບັງ—ໄດ້ເຂົ້າໄປໃນເຮືອນຂອງຊ່າງປັ້ນໝໍ້ນັ້ນ.
Verse 47
महत्यथापराह्ि तु घनै: सूर्य इवावृत: । ब्राह्मणै: प्राविशत् तत्र जिष्णुर्भार्गववेश्म तत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນຍາມບ່າຍຄ່ຳອັນຍິ່ງ ເມື່ອດວງອາທິດດູປານຖືກເມກໜາບັງ, ຈິສນຸ (ອັຣຈຸນ) ຜູ້ຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍຫມູ່ພຣາຫມັນ ໄດ້ເຂົ້າໄປທີ່ນັ້ນ—ເຮືອນຂອງພາຣຄະວະ.
Verse 189
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि स्वयंवरपर्वणि पाण्डवप्रत्यागमने एकोननवत्यधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपव॑के अन्तर्गत स्वयंवरपर्वमें पाण्डवप्रत्यागमनविषयक एक सौ नवासीवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ «ອາດິປະຣະວະ» ໃນຕອນ «ສະວະຍັມວະຣະ» ບົດທີ 189 ວ່າດ້ວຍການກັບຄືນຂອງປານດະວະ ກໍ່ສິ້ນສຸດລົງ.
Verse 216
स्थितो<स्म्यद्य रणे जेतुं त्वां वै वीर स्थिरो भव । मैं तो सम्पूर्ण शस्त्रधारियोंमें उत्तम और योद्धाओंमें श्रेष्ठ एक ब्राह्मण हूँ। गुरुका उपदेश पाकर ब्रह्मास्त्र तथा इन्द्रास्त्र दोनोंमें पारंगत हो गया हूँ। वीर! आज मैं तुम्हें युद्धमें जीतनेके लिये खड़ा हूँ
ກັນນະເວົ້າວ່າ: «ມື້ນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຢືນຢັນຢ່າງໝັ້ນຄົງໃນສະໜາມຮົບ ເພື່ອຊະນະເຈົ້າ. ໂອ ວີລະບຸລຸດ, ເຈົ້າກໍຈົ່ງຢືນຢັນດ້ວຍຄວາມໝັ້ນຄົງ».
Verse 226
बाद्यां तेजस्तदाजय्यं मन्यमानो महारथ: । वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! अर्जुनकी यह बात सुनकर महारथी कर्ण ब्राह्मतेजको अजेय मानता हुआ उस समय युद्ध छोड़कर हट गया
ໄວສັມປາຍະນະເວົ້າວ່າ: «ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ, ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍາຂອງອາຣະຈຸນ ມະຫາຣະຖີ ກັນນະ ເຫັນວ່າພະລັງຕະປະຂອງພຣາຫມະນະເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ອາດຊະນະໄດ້ ແລ້ວຈຶ່ງຖອນຕົວອອກຈາກການຮົບໃນຂະນະນັ້ນ».
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns order versus exception: Yama’s temporary suspension of death (for ritual duty) produces societal imbalance, raising the ethical question of how sacred obligation should be reconciled with the maintenance of worldly stability.
The chapter teaches that roles and limits (mortality, duty, hierarchy) are instruments of balance; when pride or functional confusion arises, corrective knowledge and disciplined action restore differentiation and uphold dharma across cosmic and human domains.
No explicit phalaśruti is stated in the supplied passage; the meta-function is etiological—linking later events (Pāṇḍava origins and Draupadī’s marriage structure) to prior causes—thereby positioning comprehension of origins as integral to interpreting dharma and consequence.